Prawda

Piątek, 26 kwietnia 2024 - 18:01

« Poprzedni Następny »


Czy faszyzm to już tylko wyzwisko?


Andrzej Koraszewski 2020-10-06


Faszyzm, islamofaszyzm, lewicowy faszyzm, gdzie jesteśmy i czy przypadkiem nie używamy słów w sposób, który ma nikły związek z ich pierwotnym znaczeniem? Oczywiście kiedy widzimy młodych i pięknych maszerujących w zwartych szeregach z zielonymi flagami na długich drzewcach, ze znakiem falangi na tych flagach, jesteśmy przekonani, że tu neofaszyzm nie próbuje się nawet ukrywać. Jest jeszcze neonazizm otwarcie nawiązujący wprost do osoby Adolfa Hitlera i używający całej nazistowskiej symboliki. Młodzi i piękni z ruchu narodowego czasem gorąco zaprzeczają, że mają coś wspólnego z nazizmem, ponieważ nazizm był lewicowy, a oni są prawicowi. Ostatecznie NSDAP miała już w nazwie i słowo socjalizm i partię robotniczą. Nie, nie, oni są prawicowi, podziwiają Pinocheta, który rozprawił się z lewactwem i ożywił gospodarkę.

W Ameryce powróciło określenie „lewicowy faszyzm”, które pojawiało się czasem w pierwszych dziesięcioleciach po wojnie. Faszyzm większości ludzi kojarzy się ze skrajną prawicą, z konserwatyzmem na sterydach, z czymś absolutnie przeciwstawnym lewicowości.


Russell A. Berman, amerykański emerytowany profesor germanistyki i literaturoznawstwa na Stanford University, w obszernym eseju analizuje kto, kiedy, jak i dlaczego używał pojęcia „lewicowy faszyzm”. 


Faszyzm – przypomina Berman - pojawia się wraz z przejęciem władzy we Włoszech przez Mussoliniego w 1922 roku i już w 1925 włoski dziennikarz, Giovannji Amendola opisuje faszyzm jako totalitaryzm, używając tego samego terminu dla komunizmu i stwierdzając, że centralnym filarem obu jest odrzucenie liberalizmu i demokracji. Amendola został szybko zamordowany przez faszystów, ale to jego porównanie było później wielokrotnie analizowane i rozwijane.


Pojęcie totalitaryzmu spina faszyzm i komunizm, dobrze pokazując, co te ruchy łączy i co je dzieli. Hannah Arendt opublikowała w 1951 roku Korzenie totalitaryzmu. Pokazując narodziny stalinowskiej Rosji i nazistowskich Niemiec, Arendt pisze o odrzuceniu w obydwu zarówno tradycyjnych instytucji, jak i zbiorowej pamięci. Ideologiczne założenia formułowane były inaczej – w nazizmie dążono do „rasowej czystości”, w komunizmie do bezklasowego społeczeństwa, ale w obydwu widzieliśmy tę samą strukturę wodzowską, jednopartyjną, dążącą do zmiażdżenia wszelkiej opozycji, odwołującą się do ludowej sprawiedliwości, podejrzliwości i donosów, a wreszcie w jednym zbudowano system obozów koncentracyjnych, a w drugim gułag.


Nie ważne, kto jest rzeczywistym oponentem, istotny jest terror, atmosfera strachu paraliżującego sam zamiar jakiegokolwiek oporu. Jak pisała Hannah Arendt, gdyby istnienie obozów koncentracyjnych uzależnione było od liczebności rzeczywistej opozycji, zapewne nie przetrwałyby pierwszych lat totalitarnej władzy. Zapełniali je ludzie niewinni, wrogowie z definicji, całe grupy ludzi, których aresztowano i wysyłano do obozów niezależnie od tego, co rzeczywiście robili. Bezprawie jest samą istotą totalitaryzmu.    


Jak pisze Berman, prawie siedemdziesiąt lat po publikacji książki Arendt wspólne cechy tych dwóch systemów totalitarnych przestały być dostrzegane. Podczas gdy określenie faszysta, czy nazista ma silny ładunek negatywny, słowo komunista nie budzi dziś takich emocji. Zdaniem Bermana analiza genezy “lewicowego faszyzmu” wymaga sięgnięcia do sporów w czasach, kiedy faszyzm jeszcze nie istniał. Narodziny potwora opisywała już Róża Luksemburg. Zamordowana przez bojówkę skrajnej prawicy w styczniu 1919 roku Róża Luksemburg bardzo krótko obserwowała początki radzieckiego systemu. Ostrzegała, że socjalizmu nie da się zbudować dekretami, że wymaga innowacji i eksperymentów, a to możliwe tylko w demokracji i przy pełnej gwarancji wolności słowa. „Tylko niczym niehamowane, burzliwe życie układa się w tysiące nowych form i improwizacji, wyłania twórcze siły i koryguje swoje błędy” – pisała.       

„Życie w krajach, gdzie ograniczona jest wolność, jest nędzne i wciśnięte w sztywne ramy, jest bezowocne, właśnie dlatego, że pozbawione demokracji, odcina źródła życia, duchowe bogactwo i postęp.”

Była świadoma tego, że rządy terroru demoralizują i skazują społeczeństwo na niepowodzenie.


Oczywiście Róża Luksemburg nie używała określenia „lewicowy faszyzm”, jednak jej analiza taktyki bolszewików prowadziła ją do obawy, że tak prowadzona walka z caratem może stworzyć system jeszcze gorszy od caratu. W wydanej już pośmiertnie Rewolucji rosyjskiej pisała, że zdławienie demokracji było zdradą rewolucji.        


Pisała również, że demokratyczne instytucje mają swoje ograniczenia i wady, Lenin i Trocki zdecydowali się jednak na całkowitą likwidację demokracji i podporządkowanie wszystkiego partyjnemu kierownictwu.

„Wolność wyłącznie dla tych, którzy popierają rząd, tylko dla członków jednej partii – niezależnie od tego ilu ich będzie  - nie jest wolnością. Wolność jest zawsze wolnością dla tych, którzy myślą inaczej”.

Wolność nie może być przywilejem, pisze dalej Róża Luksemburg. Krytykując leninowski „demokratyczny centralizm” stwierdzała, że grozi likwidacją wolnych wyborów i wolności prasy, systemem, w którym prawdziwie aktywna jest już tylko biurokracja, a to prowadzi do jakobińskiej dyktatury, która kończy się skrytobójczymi zamachami, egzekucjami i masowymi prześladowaniami.       


Russell A. Berman przechodzi do innych krytyków leninowskiej rewolucji z lewa. Otto Rühle, niemiecki komunista, będący na emigracji w Meksyku użył w 1939 roku określenia „czerwony faszyzm” stwierdzając, że nie różni się od „brunatnego faszyzmu”.   


Wcześniej, bo już w 1930 roku, niemiecki socjaldemokrata Kurt Schumacher pisał o pomalowanych na czerwono faszystach. Podczas wojny trafił do obozu koncentracyjnego, a po wojnie był pierwszym przewodniczącym SPD i zaciekłym  krytykiem komunistycznego systemu w NRD, systemu, który żądał jedności narodu w każdej kwestii i w każdej myśli. Komunistyczna dyktatura doprowadziła w czerwcu 1953 roku do rewolty w Niemczech Wschodnich. Po jej zgnieceniu Bertold Brecht pisał:


Po powstaniu 17 czerwca

Przewodniczący Związku Pisarzy

Polecił w Alei Stalina rozrzucić ulotki

Głoszące, że naród

Utracił zaufanie władz

I może je odzyskać tylko

Przez zdwojoną pracę. Czy jednak

Nie byłoby prościej, gdyby władze

Rozwiązały naród

I wybrały nowy?


Berman przypomina, że sztandarowy faszysta Mussolini, zaczynał swoją polityczną karierę jako socjalista, a nawet był w kierownictwie Włoskiej Partii Socjalistycznej. Czy całkowicie zmienił swoje poglądy? Tak i nie, zachował pogardę dla idei liberalizmu i indywidualizmu. Zarówno we Włoszech, jak i w Niemczech rodzi się prawicowa niechęć do gospodarki rynkowej, a w szczególności do „finansowego kapitału” jako kosmopolitycznego zjawiska kontrolowanego przez Żydów. Otwarty antysemityzm pozwalał mobilizować poparcie szerokich mas.   


W samej NSDAP toczyły się początkowo spory o nacjonalizację przemysłu i współpracę z komunistami, Hitler przeciął te dyskusje w 1934 roku, eliminując swoich przeciwników podczas „nocy długich noży”, ale współpraca ze Stalinem wróciła na tapetę w kilka lat później w formie paktu Ribbentrop-Mołotow.        


Berman przypomina, że w dzisiejszym świecie widzimy analogiczne flirty między skrajnie konserwatywnymi dziedzicami faszyzmu w Islamskiej Republice Iranu a zachodnią (w szczególności amerykańską) lewicą. Tej wspólnocie zachodniej lewicy zupełnie nie przeszkadza brak wolności słowa, prześladowanie, tortury i mordy opozycji, mordowanie gejów, dyskryminacja kobiet ani imperialne podboje. Łączy niechęć do demokracji i kapitalizmu.       


W 1939 roku sojusz czerwonego i brunatnego faszyzmu ułatwił ponowny rozbiór Polski i nazistowski podbój Europy zachodniej. Tym, co wielu ludzi lewicy wówczas zdumiewało, to łatwość z jaką w ZSRR z dnia na dzień zdławiono antyfaszystowską retorykę, zastępując ją zapewnieniami o antykapitalistycznej wspólnocie. Nieliczni komuniści ze wschodu i zachodu otrzeźwieli w tym momencie. Inni przyjęli nową rzeczywistość do wiadomości uznając, że nie ma zbawienia poza Partią.              


Określenie „lewicowy faszyzm” było używane w latach 60. ubiegłego wieku. Jürgen Habermas krytykował niemiecki ruch studencki, nazywając go „lewicowym faszyzmem”. (Wycofał się z tego jednak po pewnym czasie.) Podobnie socjolodzy Lewis Feuer i Irving Horowitz pisali, że część amerykańskiego ruchu studenckiego jest „lewicowym faszyzmem”. Herbert Marcuse uznał natomiast, że to określenie jest oksymoronem. Ten myśliciel lamentował, że robotnicy mają zbyt wiele i tracą rewolucyjnego ducha, w pracy o Tolerancji represywnej argumentował, że niewielka dobrze zorganizowana mniejszość może dominować nad rozbitym i upokorzonym społeczeństwem. Krótko mówiąc był ideologiem dyktatury i odnosi się wrażenie, że na dzisiejszych amerykańskich uniwersytetach widzimy wśród kadry profesorskiej wielu jego uczniów. Berman pisze, że podsycanie tłuszczy do nienawiści było od pierwszej chwili jedną z najbardziej charakterystycznych cech faszyzmu. Rządy prawa zostają zakwestionowane, przywódcy ogłaszają otwarcie sezonu polowania na wrogów ludu. W drugiej połowie ubiegłego wieku najbardziej krwawe występy „lewicowego faszyzmu” zorganizowane były pod hasłem chińskiej ”rewolucji kulturalnej”.   

Russell A. Berman zastanawia się nad pytaniem, na ile to określenie „lewicowego faszyzmu” pasuje do zjawiska obserwowanego w dzisiejszej Ameryce? Na kampusach widzimy terroryzowanie wszystkich, którzy krytykują ruch „przebudzonych”, w redakcjach gazet widzimy czystki, w całym społeczeństwie rośnie poczucie zagrożenia, że niewłaściwe poglądy mogą prowadzić do przykrości, a nawet utraty pracy. Profesorowie boją się występować w obronie studentów mających własne zdanie. Widzimy koordynację działań między przywódcami ruchu a motłochem na ulicy. Widzimy również otwarte ataki na rządy prawa i siły porządkowe.       


Jest tu jeszcze jeden element: obsesyjna chęć wymazywania historii. Ta obsesja łączy wiele ruchów totalitarnych z ambicjami do podboju świata. Talibowie zniszczyli pomnik Buddy, bojownicy ISIS burzyli starożytne budowle w Iraku, Erdogan zmienia Hagia Sophia na meczet, w Waszyngtonie, pod hasłami dziwacznie pojmowanego antyrasizmu tłuszcza podjęła próbę obalenia pomnika Abrahama Lincolna, pomnika mającego upamiętnić proklamację o zniesieniu niewolnictwa z 1863 roku.               


Totalitarna pokusa jest zawsze żywa, budząca ją ideologia może płynąć ze świątyń, z telewizorów, z sal uniwersyteckich, czasem nadchodzi z prawa, czasem z lewa, często odradza się równocześnie po obu stronach. Nieodmiennie spuszcza ze smyczy żądny mordu motłoch i obiecuje ludową sprawiedliwość oraz nowe prawa, prowadzące do nowego wspaniałego jutra.    


Skomentuj Tipsa en vn Wydrukuj






Notatki

Znalezionych 2592 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Wydajmy razem "Głos Rozpaczy"   Kruk   2013-12-14
Woda wyżej   Koraszewski   2013-12-15
Izraelski apartheid   Lesser   2013-12-19
W co wierzy lewica (w sprawie islamu i Izraela)   Davidson   2013-12-21
Szokująca decyzja  autobojkotu związków uniwersyteckich   Davidson   2013-12-25
Co zrobić z wszystkimi “czarownicami”?   Igwe   2013-12-26
Wesołych Świąt!   Dawkins   2013-12-26
Tragedia dzieci-uchodźców w Syrii   Raphaeli   2013-12-29
Święty Mikołaj aresztowany w Pakistanie   Khuldune Shahid   2014-01-02
Całkowity brak zainteresowania   Treppenwitz   2014-01-02
Tajemnice palestyńskiej ambasady     2014-01-05
Zabójstwa honorowe na Zachodzie   Chesler   2014-01-10
Znak czasu   Treppenwitz   2014-01-11
Przepraszamy, zabiliśmy was z powodu nieuniknionych błędów!   Bekdil   2014-01-14
Chińską politykę jednego dziecka zainspirowali zieleni z Zachodu   Ridley   2014-01-20
Ani Marks, ani Chomsky, ani Jezus, ani Mahomet   Koraszewski   2014-01-27
Precedens w świecie arabskimOficjalna impreza upamiętniająca Holocaust     2014-01-30
Lekcje Holocaustu są międzynarodowe     2014-01-30
Gniewny śpiew o kulturze gwałtu   Chesler   2014-01-30
Kocia sprawa   Hili   2014-02-01
Rada Bezpieczeństwa żąda, by Izrael przestał być tak cholernie moralny     2014-02-04
Zakaz przechodzenia przez jezdnię po lody!   Lomborg   2014-02-08
Listy z globalnej wioski   Hili   2014-02-09
Czy ludziom bardziej przeszkadza nierówność niż bieda?   Ridley   2014-02-09
Okupacyjna Olimpiada Putina   Kontorovich   2014-02-10
Przemysł, który nie będzie bojkotował Izraela   Apfel   2014-02-11
O mordowaniu zwalczających polio     2014-02-13
Abbas potrzebuje opcji zerowej   Charney   2014-02-14
Rasa & polityka: od sali wykładowej do ONZ   Valdary   2014-02-17
Kongres i Biały Dom zgadzają się: Najlepszym rozwiązaniem jest okupacja     2014-02-18
Kultura wojny   Tobin   2014-02-19
Muzułmanie szkodzą sami sobie    Al-Dżibrin   2014-02-20
Jak wytworzyć paskudny obraz Izraela za przestrzeganie porozumień     2014-02-23
W poszukiwaniu palestyńskiej tożsamości     2014-02-26
Arabia Saudyjska: prawdziwy apartheid   Greenfield   2014-03-03
Islamskie państwo Iranu i dyskryminacja płci   Rafizadeh   2014-03-04
Niewolnictwo nadal istnieje   Koraszewski   2014-03-05
Dramat syryjskich chrześcijan   Koraszewski   2014-03-06
Palenie (i regulacje europejskie) zabijają   Ridley   2014-03-06
Naród wyklęty   Koraszewski   2014-03-07
Izraelski Apartheid i jego radzieckie korzenie   Koraszewski   2014-03-08
Miss apartheidu   Koraszewski   2014-03-09
Wspaniały sposób na dobre samopoczucie za pieniądze innych ludzi   Lomborg   2014-03-09
Tragiczna farsa Rady Praw Człowieka ONZ   Cotler   2014-03-13
Akademicy milczą w sprawie imperializmu rosyjskiego: “To nie jest Izrael”     2014-03-14
Afrykańscy więźniowie sumienia   Keita   2014-03-17
Opowieść o niedźwiedziu   Koraszewski   2014-03-20
Czy Waszyngton zakochał się w Hezbollahu?     2014-03-24
Tyrania ekspertów   Ridley   2014-03-24
Demokracja islamska: skorumpowana i niedemokratyczna   Bekdil   2014-03-26
Technika i technologia zarówno tworzą, jak i likwidują miejsca pracy   Ridley   2014-03-29
Kobiety w krajach arabskich mają prawa z epoki kamienia   Akram   2014-03-31
Egipt pozwie Izrael za dziesięć plag   Al-Gamal   2014-04-01
Chochoł królem Polski   Kruk   2014-04-01
Przeciw złemu światu   Roth   2014-04-04
Światowa Wojna Środowiskowa   Greenfield   2014-04-05
Rakiety domowej roboty?   Roth   2014-04-08
Najnowszy argument przeciw nauce   Coyne   2014-04-10
Ruda nie wróci   Koraszewski   2014-04-11
Palestyńczycy muszą prosić o pokój   Dershowitz   2014-04-12
Zmierzch Czerwonych i Zielonych   Greenfield   2014-04-14
Niespodzianka! Nowe badanie Australijczyków pokazuje, że homeopatia jest bzdurą   Coyne   2014-04-15
Szariat to… szariat tamto…   Rahman   2014-04-22
Problem z Bliskim Wschodem   Tsalic   2014-04-25
Zagadka brytyjskiego zatrudnienia i wydajności   Ridley   2014-04-25
Sojusznik NATO na pół etatu   Bekdil   2014-04-26
Kultura arabskapodwójnie zdewaluowała życie ludzkie   Al-Swailem   2014-04-27
Nie dla koniny, ani dla bredni   Tsalic   2014-04-29
Paradoks gospodarczego wzrostu   Ridley   2014-05-01
Negacja Holocaustu i ludobójstwo w Ruandzie   Boteach   2014-05-05
Izrael, kraj paradoksów   Yemini   2014-05-06
Wielka barykada na drodze chorążego pokoju   Apfel   2014-05-08
Czy powinniśmy polować na krezusy?   Koraszewski   2014-05-10
Sprawdzanie moich przywilejów   Fortgang   2014-05-10
Boko Haram i gwałcenie dzieci w Dżihadzie   Chesler   2014-05-11
Pokój ma na imię Hadassah   Ahmed   2014-05-12
Religijny humanizm   Al-Harbi   2014-05-13
Światowa stolica teorii spiskowych   Totten   2014-05-14
Spóźnione olśnienie Tony Blaira   Bekdil   2014-05-15
Wyznanie obojnaka   Kruk   2014-05-16
E-papierosy wypierają tytoń   Ridley   2014-05-18
Nakba czy porażka?   Al-Mulhim   2014-05-19
Nacjonalizm, patriotyzm, humanizm   Koraszewski   2014-05-19
Magiczne myślenie Palestyńczyków   Spyer   2014-05-21
Nakba każdego narodu   Jemini   2014-05-22
EU finansuje terroryzm   Tsalic   2014-05-24
Komu pomaga UNRWA?   Roth   2014-05-25
Małżeństwa z dziećmi  powinny być karalne   Inger Stark   2014-05-26
O wyższości podboju nad okupacją   Bekdil   2014-05-28
Obraźmy się na wiecznie obrażonych muzułmanów   Sennels   2014-05-29
Czy wstrętny generał odmieni Libię?   Greenfield   2014-05-30
Zgwałcili i powiesili   Chesler   2014-06-02
Zdumiewający głos z Syrii   Winter   2014-06-03
Palestyńczycy oskarżają Izraelo gromadzenie zapasów Żydów     2014-06-04
Przepraszam, ale się stąd nie wyniesiemy!   Bekdil   2014-06-05
Wojna i (nie) pokój   Tsalic   2014-06-09
Terroryści bezskutecznie próbują zdobyć uwagę BBC     2014-06-10
Czeski prezydent o islamie i antysemityzmie   Geenfield   2014-06-12
Nielegalne osiedla   Levick   2014-06-14
Naiwność to jeszcze nie dobroć   Lawson   2014-06-21

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Lekarze bez Granic


Wojna w Ukrainie


Krytycy Izraela


Walka z malarią


Przedwyborcza kampania


Nowy ateizm


Rzeczywiste łamanie


Jest lepiej


Aburd


Rasy - konstrukt


Zielone energie


Zmiana klimatu


Pogrzebać złudzenia Oslo


Kilka poważnych...


Przeciwko autentyczności


Nowy ateizm


Lomborg


„Choroba” przywrócona przez Putina


„Przebudzeni”


Pod sztandarem


Wielki przekret


Łamanie praw człowieka


Jason Hill


Dlaczego BIden


Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Małgorzata, Andrzej, Henryk