Niedziela, 25 sierpnia 2019 - 17:55

« Poprzedni Następny »

The Spirituality of an Atheist

The Spirituality of an Atheist

Andrzej Koraszewski 2015-03-08

Do atheists have any spirituality? A certain internaut wracked his brain about this problem in a comment to one of our articles, and he was not alone. I used to get this question at various meetings and was met with astonishment when I asked for a definition of spirituality.

Spirituality seems to imply a soul. It is not mentioned in a passport, but if there were a place for it, in mine I would have to write: N/A. But can there be a soulless spirituality? An atheist has consciousness, but you may search and search for a soul. Moreover, he/she is skeptical about the existence of a soul in a believer as well, and this skepticism shades into irony or even mockery. Indeed, various investigations and measurements have been carried out, with nary a result.

If this spirituality, as some desire, should be associated with activities of supernatural forces or with some “dimension” of the psyche which differentiates us from the animal kingdom and therefore (for some unknown reason) comes from a being that is more intelligent than we are, then this type of spirituality is nothing more than a clumsy profession of faith and, indeed, an atheist has no business having it.

Spirituality based on a foundation of souls and ghosts requires a belief in ghosts. So, can spirituality acquire a more solid foundation? Maybe, but more about this later.

Let us consider another version of spirituality – spirituality as spiritualism. Here ghosts and spirits are even perceptible. We sit down at the appropriate table and with the help of an appropriate medium we cry: O spirit, speak to me! From a suitably spiritual wall comes a spirit visible only to the medium and sometimes even to the equally spiritual participant of the spectacle. This type of spirituality is profitable (but then, so are others). This is a spirituality connected to parapsychology, telekinesis, occultism and the like.

There is also an existential spirituality, the spirituality of philosophers and poets. Among the former it seems to be linked to elation about a thought, sometimes eschatological, sometimes narcissistic. Sometimes philosophers’ spirits jump out of their skins, sits beside them and wait for applause. A poet’s spirituality tends to be different; more often it is a product of sensual delight, sometimes caused by a muse’s bosom, sometimes by a sunset enhanced by a hangover.

The market for spiritual practices seems to be older than a creative attempt to give us some explanation for our raptures. Our internaut ponders whether an atheist can be capable of raptures, if he/she can love mama, refrain from biting off children’s ears and distinguish between good and evil. With a spiritual rapture he concludes that, no, never ever, because spirituality in his opinion is “the exchange of thought with a being of higher thoughts”. He continues with a slightly more intelligible text: “Atheism is empty and naked, it is a bird which pulled out all its feathers and is running around claiming that it flies, but you have to kick his ass for him to fly”. Apparently the thought of “kicking ass” makes him feel more spiritual.

Evolutionary psychology is not going to help in this discussion, because first you have to agree that evolution of life exists. Meanwhile the arguments of science cannot be accepted (what’s more, it is forbidden) because of a toxic spirituality.

I encountered the notion of toxic spirituality on “The Catholic Guide” website, where those inspired by the spirit of a St. John Bosco are writing about the regions of activity of contemporary evil spirits, listing: “Antrovis, Hare Krishna, Himawanti, Jehovah’s Witnessess, Raelians, scientology, Moonies, Heaven Family and Amway as well as psychomanipulative movements and groups and New Age ideology”.

I totally agree with the thesis of the said text, though I have a feeling that this list of vehicles of toxic spirituality is overly modest. I would put Islam in the most prominent place on a list of toxic spirituality. After all, both quantity and quality count, and Islam is a great religion and it’s spirituality is as toxic as Hell.

There is a double problem with toxic spirituality, for we have here two words fuzzily defined. Toxicity, when related to living organisms that really exist, is well defined. Not so well when it comes to toxic spirituality, i.e. poisoning something which is difficult to grasp with something which is equally difficult to determine.

As with mind so with spirituality – we know what a brain is, we can put it into a jar and place it on the mantelpiece, we know more and more about the brain, we understand better and better how it works. Not so with mind, and the question of how the mind works is not the same as how the brain works.

It is mind which seems to be a footbridge to spirituality. I can’t take a mind into my hand, but still it exists. We are dangerously close to the soul here. Can we talk legitimately about the mind of a dog, a cat, a mouse or a crocodile? There is a huge difference between the mind of a crocodile and that of a cat. A cat’s mind is capable of processing a much greater amount of information (which also translates into higher emotions like attachment, jealousy, and analytical ability). A cat’s mind is a wonderful computing machine but also a center of emotions. While the crocodile’s mind is limited to simple emotional reactions, to the need to “kick somebody’s ass”, a cat is more spiritual and is capable of slightly more unbridled calculation.

But let us return to the toxic spirituality. If we say, for the sake of argument, that the concepts of spirituality and mind are close to each other in meaning, that spirituality is merely (and exclusively) a product of the complex brain, capable of social bonds not based on instinct alone, then toxic spirituality leads to a scrambled mind.

A mind scrambled by toxic spirituality is worthy of study. Following the ideas of “The Catholic Guide”, we usually have psychomanipulation here which normally starts in infancy, is continued through the formative years, and maintained in maturity. In the case of Islam (as well as any other religion) it can lead to such strong faith in the afterlife that it triggers the desire to autodestruct in order to gain access to 72 imaginary virgins, waiting for a martyr dripping with blood – both his own and his victims’. In this case scrambling a mind by toxic spirituality attains the level of an absolute.

The spiritual interpretation of good is interesting here. Religions speak, quite in concert, about the divine (or spiritual) origin of morality. The holy books of different religions recommend, quite in concert, murdering infidels, and they similarly formulate the first and most supreme moral commandment: “You shall have no other gods before me”. Gods are tribal, therefore morality is tribal as well. To begin with, the order not to kill was related to a clan—a kinship group—so it was wrong to kill a member of the same clan and right to kill a member of a neighboring clan. (It was the same with stealing goods—material and living—like wives). The development of morality went in tandem with the development of a social organization and with the transition from a kinship society (i.e. clans) to a broader society based on an abstract kinship in which the “brotherhood” was symbolic. A spirituality which strengthened social bonds entered the phase of symbolic spirituality, i.e. it was based on symbols, usually simple ones and stemming from a totem in one way or another.

None of it would be possible without a language. Language plays a very special role in the history of spirituality. A myth about ancestors, based on a dream about ancestors, would not be possible without a way to describe that dream about ancestors. Animals dream just as we do, and anybody who has observed a dreaming dog knows that those dreams are often very complex. However, a dog who dreams about a huge menacing barking rabbit has no way to share his dream with anybody. A chimpanzee watching a film featuring an enemy whom he murdered after a hard struggle, is terrified.[1] But he can’t describe this experience to others. The presence of dreamed spirits becomes a social fact only when the dream is the subject of a narrative, which in a blink of an eye can become the subject of psychomanipulation. It is safe to assume that religious spirituality was begotten by a spirit and this spirit was the creation of a dreaming mind.

But is religious spirituality always toxic? It can be said that already on the clan-religion level religious spirituality could contribute to the reduction of the number of killings inside a clan and to raising morale in order to increase the number of killings (also rapes, plunder, and kidnappings) of other clans. The commandment by a symbolic supreme being gave a moral sanction to slaughtering inhabitants of a neighboring village, town, and—in time—country, while calling for (at least verbally) a toning down of cruelty inside one’s own society. Because we can observe fights between neighboring groups of chimpanzees in nature, we can tell that together with language and religion came the spiritualization of behaviors that also exist in the animal world.

Our internaut and other theologians try to convince us that morality comes from God and is transmitted orally by religious instruction. Divine instructions in the matter of morality are doubly dubious. First, there are serious reservations concerning their origin: do they really come from God (or gods) or from usurpers claiming that they recently had a meeting with God and industriously wrote down all His words? Second, the quality of those instructions gives rise to huge reservations of a moral nature, and theologians themselves generally do not recommend a too serious adherence to the purported words of God. (Sometimes it is recommended to omit commandments about gouging out eyes, beheading, cutting off hands, selling into slavery, stoning and the like.) Nonetheless, an intelligent interpretation of those divine commandments can lead to the conclusion that many religions promote similar moral directives and that they are also compatible with normal decency. Those are directives that recommend sympathy for a fellow human being, and empathy, co-operation, and help instead of enmity. This openness, or rather kindness towards another human being, is also thrown into the same ragbag of religious spirituality. If any religion really produced kindly humans, we could start wondering about it. (The successes of Quakers are very interesting here, but unfortunately their attempts to base a state organization on their moral system collapsed.)

The ubiquity of a positive assessment of moral norms appealing to sympathy, protectiveness, and friendship prompts us to look for patterns of those behaviors in nature. One of the most interesting instincts shaped by evolution is the maternal instinct. There is a strong correlation between the degree of an organism’s complexity and the development of the brain and the lengths of necessary parental care. The maternal instinct can lead to sacrificing one’s own life for one’s offspring in exceptional circumstances, and always leads to a long-term and dedicated sacrifice of one’s own interests for the sake of one’s children. Is the maternal instinct the “mother” of all other moral impulses? The matter is more complicated than that, but there is a great deal of evidence pointing to the fact that God got attached to moral questions very late indeed.

Adoptions are extremely intriguing in animal behavior. Among more developed mammals adoptions take place very often among relatives. But some absolutely stupefying adoptions also take place. The film about a lioness that adopted a baby oryx is well worth watching. The domestication of many species of animals most probably was not the effect of a divine plan but a consequence of the protectiveness instinct towards everything which is small and helpless. The observation of sexual selection in social animals also shows a peculiar competition between the attraction of naked power and the attraction of tenderness, co-operation and loyalty. Research shows that in many species brawn and brutality do not guarantee to the tough guys the greatest number of offspring, and character is often competitive with purely physical features. Researchers have also noted numerous cases of inter-species friendship in nature. (One of the most beautiful I have ever seen is a story about a friendship between an orangutan and a hound.)

Since spirituality is also associated with such emotions as friendship, love, and admiration of beauty, we can without difficulty prove that this type of spirituality manages perfectly well without religion, and that the tendency toward such behaviors (as well as toward cruelty) can be derived from biology. Evolutionary psychology tells us much more about the bases of morality than all the religions of the world. But if we assume that both kindness and cruelty are in nature, what was the role of religion in strengthening the positive assessment of those behaviors we judge as moral? The answer is simple: a complex one. They encouraged moral reflection and served as a tool to enforce social order. They strengthened equally behaviors we describe today as morally positive, as well as behaviors which are today morally abhorrent. They supported gentleness and they supported cruelty.

When I write “equally” it could be interpreted as a researched and measured phenomenon. No, we cannot quantitatively describe religious spirituality: was it, historically speaking, more often toxic or was it more often conducive to moral progress, reducing killings, violence, and promoting cooperation instead of fighting? But a claim that it strengthened good behaviors only is a plain falsehood.

If we base spirituality on a grounding of biology, if we connect it with sensitivity, altruism, friendship and co-operation, curiosity, and admiration for beauty, there is a place for spirituality without religion and without a belief in souls, ghosts and spirits.

We are still left with a question: can the spirituality of an atheist be toxic? Many believers think that it is toxic just because it is bereft of faith in God. Those I can only ignore. But let’s remember that atheism as such means only that I treat a God hypothesis as one that is very poorly backed up and with so small a probability that it is not worth bothering with. Here, though, atheism ends and its combination with other ideas, such as rationalism, humanism, and democracy begins, and so it can also appear in conjunction with totalitarian ideas, which can push it towards secular toxic spirituality.

Atheism, contrary to religion, does not insist on its moral superiority. An atheist’s spirituality manages without a soul and without ghosts, it takes advantage of the beauty our mind allows us to discover, but discovering our biological heritage – our tendency both to altruistic and cruel behaviors – we live in fear of having our minds scrambled by spirituality either based on kitschy religious instructions or kitschy little red books with the thoughts of Chairman Mao. We are threatened not only by the temptation of spiritual villainy but also spiritual obtuseness. The toxicity of barbaric spirituality restricts the possibilities of our perception and communication with others.

Atheism does not eliminate those threats, it can merely lessen them.


[1] Franz de Waal describes this situation in one of his books.

Translated by Małgorzata Koraszewska and Sarah Lawson

First published in “Butterflies and Wheels” in 2010

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj

Hili: Ta jabłonka jest szalona.
Ja: Dlaczego?
Hili: Myśli, że mnie skusi nisko rosnącymi owocami.


które jabłkiem nie było
Lucjan Ferus

Czyli nieważne w co się wierzy, ważne by wierzyć i nie doszukiwać się bezsensu.

Moja żona od czasu do czasu kupuje kolorowe czasopisma dla kobiet, głównie z powodu zamieszczanych tam porad kulinarnych w postaci przepisów na różne ciasta i ciasteczka, oraz licznych krzyżówek, które lubi rozwiązywać w wolnych chwilach. A ponieważ mam taki dziwny zwyczaj, że odkładając przeczytane czasopisma na makulaturę, muszę je przejrzeć choćby pobieżnie, moją uwagę (a mam ją wyczuloną na religijne treści) zwrócił tytuł artykułu poświęconego wystrojowi mieszkania: „W rajskim stylu, czyli wszystko w jabłka”.


Chłostanie martwego osła
jest daremne
Amir Taheri

„Najwyższy prawoznawca” Iranu, ajatollah Ali Chamenei, przechwala się, że jego reżim nigdy nie zniży się do „błagań” o rozmowy z „Wielkim Szatanem”. Jednak prezydent  Hassan Rouhani i minister spraw zagranicznych, Muhammad Dżavad Zarif,  nadal mówią o możliwości nowych negocjacji, jak tego chce Trump. (Zdjęcie:

Ze wszystkich daremnych rzeczy, jakie można sobie wyobrazić, chłostanie martwego osła w nadziei zmuszenia go, żeby wstał, jest uwiecznione w przysłowiach kilku narodów. Obecnie widzimy przykład takiego działania w dyplomatycznych gestach zmierzających do ożywienia tak zwanej „irańskiej umowy nuklearnej” z pomocą aparatury podtrzymującej życie. Europejczycy udają, że pracują nad cudowną miksturą, która spowoduje, że osioł natychmiast wstanie i pobiegnie. Ze swej strony fanatyczni przywódcy Teheranu twierdzą, że osioł jest żywy i w dobrym stanie, ale nadal urywają mu jedną nogę za drugą. Rosjanie i Chińczycy od czasu do czasu śpiewają serenady martwemu osłu, ale wyraźnie nie interesuje ich, czy jest żywy, czy martwy. W teorii „umowa”, znana także jako Wspólny Wszechstronny Plan Działania (JCPOA), była owocem kolektywnego wysiłku pięciu stałych członków Rady Bezpieczeństwa ONZ plus Niemcy z jednej strony oraz chomeinistyczny establishment Iranu z drugiej. W rzeczywistości jednak był to diabelski eliksir, jaki upichcił prezydent Barack Obama.

Blue line

Ta miłość zaczęła się
od strachu
Andrzej Koraszewski

Stwierdzenie, że pierwotnym źródłem wszystkich religii był strach, nie wygląda jak odkrycie Ameryki. Przekonanie, że światem rządzą nadnaturalne siły, nie tylko mogło, ale wręcz musiało wydawać się oczywiste. Rozwój języka pozwalał na przekazywanie doświadczeń dotyczących obserwacji zjawisk naturalnych, snów, lęków, poczucia winy. Świadomość kruchości ludzkiego życia i bezsiły wobec kaprysów natury, rodziła potrzebę ukorzenia i błagania o litość. Dziś nazwalibyśmy to syndromem sztokholmskim.


Prawo narodu żydowskiego
do Ziemi Izraela
Vic Rosenthal

<span>Wejście do starożytnej synagogi w Kafar Nahum Capharnaum</span>

Często mówię o historycznym prawie narodu żydowskiego do Ziemi Izraela, w dodatku do praw międzynarodowych i moralnych.  Co przez to rozumiem? Najpierw musimy zrozumieć pojęcie odrębnego „narodu”. Mahmoud Abbas wiele razy powtarzał, że Żydzi nie są narodem: bycie Żydem oznacza tylko religię. Nie mógłby się bardziej mylić: naród żydowski jest klasycznym przykładem narodu. Innymi słowy, jeśli chcesz wiedzieć, czym jest „naród”, spójrz na Żydów.  ”Naród” jest zbiorem jednostek, które mają pewne wspólne cechy. Nie każda jednostka w grupie ma je wszystkie, ale im więcej ich ma, tym bardziej prawdopodobne, że będzie uważana za członka grupy. Są nimi:

  1. Wspólne pochodzenie geograficzne i związek z ich pierwotnym terytorium.
  2. Wspólne dziedzictwo genetyczne.
  3. Unikatowy język przodków....

Blue line

Badanie akupunktury
jako terapii na dławicę
Steven Novella

Cykl powinien być już teraz znajomy – nowe badanie akupunktury utrzymuje, że wykazano, iż akupunktura na coś działa. Prasa łatwowiernie to połyka. Orędownicy krzyczą na cały świat, oznajmiając, że wreszcie mają dowód. Wtedy jednak sceptycy pokazują tragiczne wady badania oraz to, że w rzeczywistości to badanie nie pokazuje niczego. Niestety, ten cykl dał w wyniku powolne wpełzanie akupunktury do medycyny, ponieważ większość ludzi nie ma wystarczająco dużo cierpliwości, by przeczytać krytyczne analizy.


Kto mówi, że przestępstwo
nie popłaca?
David Bedein

Miejsce samochodowego zamachu na dwoje izraelskich nastolatków.

Mordowanie Żydów jest najwyżej płatnym zajęciem w Autonomii Palestyńskiej. Nic dziwnego, że nie brak kandydatów,  szczególnie, że sprawcy identyfikują się z celem.

Nahum Nevies, 17 lat, z Elazar,  walczy obecnie o życie. Jego siostra, Noam, 19 lat, jest nadal w dość ciężkim stanie, czeka ją długa i bolesna droga rehabilitacji. Rodzeństwo jest z  Elazar w Gusz Ecjon.  Nahuma i Noam staranował w piątek samochód, który umyślnie skierował się na nich na przystanku autobusowym w Elazar. Kierowcą tego samochodu był Alaa Harimi, 26 lat, z Betlejem, którego zastrzelił nie będący na służbie policjant.


Pradawna gigantyczna
papuga z Nowej Zelandii
Jerry A. Coyne

<span>Rekonstrukcyjny rysunek: Brian Choo/Flinders University</span>

Przypuszczalnie tak wyglądała.

Co jadły? Było trochę spekulacji, że jej rozmiar mógł umożliwić żerowanie na innych ptakach, włącznie z papugami, a przynajmniej jedna papuga, kea, jest częściowo mięsożerna, i odżywia się tłuszczem z karków owiec. Jej dzioby byłyby duże i potężne, zdolne do rozłupania każdego właściwie organicznego materiału. Ale pierwszy autor, Trevor Worthy, powiedział BBC: “Prawdopodobnie siedziały na ziemi, spacerowały i zjadały głównie nasiona i orzechy”.


Pięć nagłówków pokazuje
antysemickie incydenty
Seth J. Frantzman

Protestujący trzymają plakaty i flagi podczas demonstracji zorganizowanej przez British Board of Jewish Deputies przeciwko antysemityzmowi na Parliament Square w Londynie. (zdjęcie: HENRY NICHOLLS/REUTERS)

Pięć nagłówków z ostatnich 48 godzin pokazuje narastający antysemityzm i antyżydowskie incydenty. Pokazują obejmujący cały świat wzór nienawiści i ataków na Żydów, żydowskie symbole oraz nietolerancję wobec Żydów.

Ten rodzaj incydentów zdarzał się w przeszłości, ale ich bliskość w czasie maluje niepokojący obraz świata, w którym w wielu krajach Żydzi muszą zastanawiać się, czy jest bezpieczne noszenie wyraźnie żydowskich symboli. Muszą też uważać, jak i gdzie się modlą.


Kilka uwag o podwójnej
Andrzej Koraszewski

Są ludzie, którzy tak bardzo kochają swoją ojczyznę, że gotowi są zdradzić dla niej swoje człowieczeństwo. Najnowsza książka Grzegorza Gaudena dorzuca kolejny kamień na szaniec zbrodni naszych rodaków, którzy bez wątpienia łączyli głęboki patriotyzm z bandycką prywatą i brakiem ludzkich odruchów, długo i starannie kultywowanym przez chrześcijańską moralność.

Gauden przypadkiem odkrył patriotyczną zbrodnię z pierwszych dni naszej niepodległości, z listopada 1918 roku, staranie wymazaną z kart historii przez dobrych ludzi, którzy z miłości do ojczyzny wybierają kłamstwo i cichą solidarność z rodakami-zbrodniarzami.


Co jest złego
w budowaniu szpitala?
Bassam Tawil

Na zdjęciu:  Przejście graniczne Erez w Izraelu na granicy ze Strefą Gazy, w pobliżu którego Izrael, Hamas, Organizacja Narodów Zjednoczonych, Katar i Egipt zgodzili się na założenie nowego szpitala dla pacjentów z Gazy. (Zdjęcie: Andrew Burton/Getty Images)

Doprawdy nie jest nowością, że przywódcy Autonomii Palestyńskiej mają obsesję na punkcie prezydenta USA. Niemniej ci przywódcy sięgnęli nowych głębin obsesji: starają się obecnie nie dopuścić do zbudowania nowego szpitala dla ludności ze Strefy Gazy. Nowy szpital polowy, składający się z 16 oddziałów, ma zostać zbudowany w pobliżu przejścia granicznego Erez między Strefą Gazy a Izraelem. Izrael zatwierdził budowę tego szpitala jako część porozumienia o zawieszeniu broni osiągniętego w ostatnich kilku tygodniach z rządzącym w Strefie Gazy Hamasem i pod auspicjami Organizacji Narodów Zjednoczonych, Kataru i Egiptu.

Blue line

Alaska — nurniczki
i obopólny dobór płciowy
Bruce Lyon

Dzisiejszy post, podobnie jak dwa poprzednie jest o St Paul Island, którą odwiedziłem w czerwcu z Bobem Montgomerie. Wyspa ma bogatą różnorodność ptaków morskich, włącznie z trzema z czterech gatunkami nurniczków Aethia. Te małe ptaki morskie, endemiczne dla północnego Pacyfiku, wszystkie mają ozdobne pióra na twarzach oraz ozdobne dzioby. Te ptaki były przedmiotem klasycznych badań ewolucyjnych Iana Jonesa i kolegów. Jones jest autorytetem w sprawie nurniczków – zaczął badać je, kiedy robił doktorat u Montgomeriego pod koniec lat 1980.


“Nie macie prawa istnieć.
Czy możemy wjechać?”
Vic Rosenthal

<span>Fakt, że Omar i Tlaib plują nie tylko na Izrael, ale i na amerykańskich Żydów, nie przeszkadza amerykańskim organizacjom żydowskim w ich popieraniu.   </span>

Czasami jest jakaś sprawa bez znaczenie, ale wszyscy chcą, żeby była wielką sprawą. Tym właśnie jest kontrowersja wokół nie-wizyty (przynajmniej na razie) antyizraelskich kongresmenek  Rashidy Tlaib i Ilhan Omar w Izraelu (który nazywają „Palestyną”). Była to operacja wojny kognitywnej przeciwko nam, która miała gwarantowany sukces. Izrael musiał podjąć decyzję, albo odmówić im prawa wjazdu, ponieważ są zwolenniczkami BDS, albo uczynić wyjątek, ponieważ są członkiniami Kongresu. Tak czy inaczej, my przegrywamy. Omar i Tlaib zaprojektowały tę operację tak, by nie tylko zaszkodzić Izraelowi, ale by osiągnąć kilka  celów na amerykańskim polu politycznym: ściągnięcie na siebie uwagi, podniesienie profilu ”sprawy palestyńskiej” w nadchodzącej kampanii wyborczej, zażenowanie bardziej umiarkowanych elementów w swojej partii i, oczywiście, zadanie ciosu prezydentowi.

Blue line

Zła nauka promuje
organiczne jabłka
Steven Novella

Czy źle jemy jabłka? Tytuł w ABC News brzmi: If you aren’t eating the whole apple, you might be eating it the wrong way, a study finds [Jeśli nie jesz całego jabłka, możesz je jeść w zły sposób, stwierdza badanie]. Relacja opiera się na tym badaniu, które jest porównaniem bakteryjnej zawartości różnych części jabłek oraz porównaniem jabłek uprawianych organicznie i konwencjonalnie. W badaniu stwierdzono, że istnieje różny zestaw bakteryjny między organicznymi a konwencjonalnymi jabłkami oraz że ogryzek i nasiona jabłek zawierają dziesięć razy więcej bakterii niż miąższ.


Czy Izrael jest państwem
Andrzej Koraszewski

Pytanie ciekawe, bo niby mapa mogłaby na to wskazywać, ale okazuje się, że zdaniem jednych Izrael to jakaś europejska kolonia, w arabskich mediach można wyczytać, że to rasistowska forpoczta amerykańskich interesów, a jak się okazuje, sami Żydzi też mają różne opinie na ten temat.

Na początku lat 90. ubiegłego wieku pewnego dnia siedziałem sobie w moim pokoju w redakcji Polskiej Sekcji BBC, rozmawiając z izraelskim prawnikiem i dziennikarzem Uri Huppertem, który często występował na naszej antenie...


„ukrywającego się Boga”
Lucjan Ferus

Pomysł na niniejszy tekst przyszedł mi do głowy podczas pisania  ostatniej części cyklu opartego na książce Victora J.Stengera Bóg. Błędna hipoteza. A dokładnie biorąc po lekturze cytowanej w niej wypowiedzi filozofa Evana Falesa, który zasugerował, iż tzw. „problem ukrywającego się Boga”, można wytłumaczyć inaczej niż chcą apologeci: „Bóg ukrywa się z tchórzostwa /../ ponieważ ma zbyt wiele do ukrycia /../ czy Bóg może spojrzeć w twarz cierpiącej ludzkości – i żyć?”, pyta filozof. Znając historię wielu religii pomyślałem sobie, iż tak samo dobrze Bóg mógłby ukrywać się ze WSTYDU przed ludźmi.


Palestyńczycy buntują się
przeciwko Hamasowi
Khaled Abu Toameh

Brutalne metody dławienia działalności i tortury, jakie stosuje Hamas, odstraszyły wielu Palestyńczyków od protestowania. Niedawno palestyński działacz zatrzymany przez Hamas w Gazie podobno próbował popełnić samobójstwo w areszcie Hamasu. Palestyńczycy, którzy spędzili czas w aresztach Hamasu, mówią, że byli poddani rozmaitego rodzaju fizycznym i psychologicznym torturom. (Zdjęcie: iStock. Obraz ilustrujący.)

Przywódcy Hamasu boją się. Czego? Że Palestyńczycy powrócą na ulice Strefy Gazy z żądaniem, by ich przywódcy rządzili zamiast tyranizować. Warunki życia Palestyńczyków w Gazie zmieniły się z   fatalnych na gorsze.

Dlatego przywódcy Hamasu niedawno rozkazali swoim siłom bezpieczeństwa zatrzymanie kilku palestyńskich działaczy, którzy podobno planowali kolejną falę protestów podobną do tych, które ogarnęły Strefę Gazy wiosną.
W marcu siły bezpieczeństwa Hamasu użyły brutalnej siły, by rozbić zorganizowane pod hasłem „Chcemy żyć!” demonstracje w różnych częściach Strefy Gazy.


Chińczycy trzymają się
Andrzej Koraszewski

Dwadzieścia dwa lata temu Hong Kong po ponad 150 latach brytyjskiego panowania powrócił do macierzy, ale ówczesne władze chińskie postanowiły pozostawić tej enklawie autonomię do roku 2047. Początkowo podejrzewano, że autonomia szybko stanie się fasadowa, a jednak, mimo upływu lat, Hong Kong nadal jest nie tylko bardziej zamożny niż Chiny, ale i znacznie bardziej demokratyczy. Nic dziwnego, że był magnesem i wielu Chińczyków próbowało legalnie bądź nielegalnie mieszkać raczej w Hong Kongu niż w budujących kapitalizm komunistycznych Chinach.


Świat muzułmański walczy,
a Zachód kapituluje
Kacem El-Ghazzali

W redakcji wyd. Merit w Kairze. Pierwszy z lewej autor, drugi - Mohamed Hashem (Foto ze strony autora)

Byłem ostatnio w Egipcie. Przygotowując się do podróży poprosiłem mego egipskiego przyjaciela Hameda Abdela-Samada o zaznajomienie mnie ze świeckimi egipskimi autorami i działaczami. Hamed obiecał wysłać mi kilka nazwisk egipskich intelektualistów, ale przez długi czas się nie odzywał.

Zaledwie dwa dni przed podróżą wysłał mi krótką wiadomość: „Po przyjeździe do Kairu musisz odwiedzić wydawnictwo Merit, niedaleko placu Tahrir. Tam spotkasz jego założyciela, Mohameda Hashema”. Hamed ma szczególne związki z tym wydawnictwem. 


Gąsienica zmienia kolor,
potrafi widzieć skórą!
Jerry A. Coyne

Wielu z was słyszało o słynnym krępaku nabrzozaku, Biston betularia, podręcznikowym przykładzie ewolucji drogą doboru naturalnego. (Normalnie mało widoczna, jasna, nakrapiana ćma wyewoluowała kryjące, czarne ubarwienie, kiedy smog zaczernił pnie drzew w uprzemysłowionej Anglii; i to samo stało się w Stanach Zjednoczonych. Kiedy w obu krajach wprowadzono prawa przeciwko zanieczyszczaniu i drzewa odzyskały normalny, jasny wygląd, selekcja [dokonywana przez bystrookie i głodne ptaki] odwróciła się.) Dla przypomnienia: tutaj jest odmiana nakrapiana („typowa”) i czarna („melanistyczna”).


Ignorowani uchodźcy
Uzay Bulut

Na zdjęciu: obóz uchodźców Za'atari w Jordanii. (Zdjęcie: Jeff J Mitchell/Getty Images)

Od inwazji Państwa Islamskiego (ISIS) na Irak w 2014 roku i popełnionego przez niego ludobójstwa, co najmniej 16 tysięcy asyryjskich chrześcijan z Iraku zostało uchodźcami w Jordanii. Większość nadal tam jest, cierpiąc nędzę w skrajnie trudnych warunkach. Ci asyryjscy chrześcijanie są w Jordanii tymczasowo z planami emigracji do trzeciego kraju.  Ponieważ jednak nie otrzymali oficjalnego pozwolenia na pracę od rządu jordańskiego, na ogół żyją z oszczędności, przekazów od krewnych za granicą lub pomocy organizacji charytatywnych. Jordania ma być krajem tranzytowym; starają się o osiedlenie w innych krajach poprzez Biuro Wysokiego Komisarza ds. Uchodźców i Australijski Specjalny Humanitarny Program.

Blue line

Państwo, naród,
Andrzej Koraszewski

W niedzielę w Warszawie odbywały się obchody 75. rocznicy powstania Brygady Świętokrzyskiej NSZ, uroczystości rozpoczęły się od mszy św. w intencji poległych oraz żyjących żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych, którą odprawiono w Katedrze Polowej Wojska Polskiego w Warszawie. Uroczystości rocznicowe objął patronatem narodowym prezydent RP Andrzej Duda. (zdjęcie: PAP/Rafał Guz)

Słuchałem niedawno interesującej rozmowy Jordana Petersona ze Stevenem Pinkerem. Peterson, kanadyjski psycholog kliniczny, Pinker, kanadyjsko-amerykański psycholog ewolucyjny, obaj wykraczający daleko poza wąskie ramy swoich specjalizacji, humaniści, imponujący swoją niezwykle rozległą wiedzą. Rozmowa traktowała o licznych ostatnio atakach na Pinkera, ponieważ ten autor irytuje wielu swoim optymistycznym spojrzeniem na historię ludzkości, pochwałą Oświecenia, ateizmem i brakiem ochoty na uczestnictwo w zbiorowych orgiach intelektualnych, takich jak postmodernizm, polityka tożsamości i tym podobne.


Zaślepienie w sprawie
muzułmańskiego antysemityzmu
Lyn Juliis

Brytyjska Labour Party zrozumiała, że ma problem z antysemityzmem. Niedawno opublikowała ulotkę zatytułowaną “Nie ma miejsca dla antysemityzmu w dodatku do mikrostrony, żeby powiedzieć swoim członkom jak rozpoznać i radzić sobie z antysemityzmem. Jednak, jak Andrew Apostolou wskazał w zjadliwym artykule w „Times of Israel”, kampania Labour jest skazana na porażkę, ponieważ jej założenia opierają się na fałszywej historii.
Labour pod przewodnictwem Jeremy’ego Corbyna zakłada, że antysemityzm i syjonizm są efektem „europejskiego poczucia winy”.


Pseudonaukowa histeria
nie jest dobra
Bjorn Lomborg

Na rok przed kolejnymi wyborami prezydenckimi w USA gorączka wokół globalnego ocieplenia jest większa niż kiedykolwiek. Podczas gdy niektórzy politycy nadal utrzymują (niesłusznie), że to wszystko jest wymyślone, znacznie więcej polityków zapewnia (równie niesłusznie), że stoimy w obliczu zbliżającego się klimatycznego kryzysu zagrażającego naszej cywilizacji.

W tym tygodniu podczas debaty prezydenckich kandydatów na prezydenta z ramienia Partii Demokratycznej, Pete Buttigieg orzekł, że rok 2030 będzie krytycznym momentem, „po którym nie będzie odwrotu”,” Beto O’Rourke ostrzegł, że mamy nie „więcej jak 10 lat, żeby to wszystko naprawić”, a  Andrew Yang obwieścił, że zmiany klimatyczne są już nieodwracalne i „jesteśmy spóźnieni o 10 lat”.


Proirańska, antyizraelska
polityka zagraniczna Niemiec
Soeren Kern

W ostatnich latach Niemcy były zdecydowanie wrogie wobec Izraela. W maju 2016 roku rząd niemiecki zaaprobował szczególnie haniebną rezolucję ONZ, która na dorocznym zgromadzeniu ogólnym Światowej Organizacji Zdrowia wskazała na Izrael jako jedyne na świecie państwo naruszające „psychiczne, fizyczne i środowiskowe zdrowie”. Niemiecki prezydent, Frank-Walter Steinmeier przymila się do irańskiego reżimu i innych wrogów Izraela. Na zdjęciu: irański minister spraw zagranicznych, Mohammad Dżavad Zarif, spotyka się z Steinmeierem (ówczesnym ministrem spraw zagranicznych Niemiec) w Teheranie 3 lutego 2016 roku. (Zdjęcie: Tasnim/Wikimedia Commons)

Niemiecki dyplomata, mianowany na szefa systemu barterowego Unii Europejskiej, który umożliwiłby europejskim firmom obejście sankcji USA nałożonych na Iran, ustąpił ze stanowiska po udzieleniu wywiadu, w którym krytykował samo istnienie Izraela i wychwalał program pocisków balistycznych Teheranu.  Ten epizod – najnowszy w serii wydarzeń, które ujawniły antyizraelskie podstawy polityki zagranicznej Niemiec – jest żenującym pokrzyżowaniem planów rządu niemieckiego i skomplikuje jego starania o uratowanie irańskiej umowy nuklearnej.
Bernd Erbel, 71-letni były ambasador niemiecki w Iraku i Iranie, udzielił Kenowi Jebsenowi, niemiecko-irańskiemu prezenterowi radiowemu, który jest określany jako "zwolennik teorii spiskowej" i "antysemita".

Dorastać we wszechświecie

Polowania na czarownice
wymagają działania
Leo Igwe

Jak i dlaczego przegrywamy
wojnę kognitywną
Vic Rosenthal

GMO i model
deficytu wiedzy
Steven Novella

"Sprawiedliwość" jest dla lewicy
antyizraelskim wytrychem
Elder of Ziyon

Hipoteza Boga
kontra nauka (IV)
Lucjan Ferus

w potrzebie lustra?
Bassam Tawil

Barack Obama
i ludobójstwa
Mardean Isaac

Dlaczego rozwiązania konfliktu
arabsko-izraelskiego zawodzą
Tawfik Hamid

Słabość cywilizacji
i zderzenie barbarii z barbarią
Andrzej Koraszewski 

Demon ISIS jest
w nas wszystkich
Z materiałów MEMRI

CRISPR użyty do leczenia
anemii sierpowatej
Jerry A. Coyne

Zakończyć milczącą zgodę
na upokorzenia
Vic Rosenthal

Maskonury z wyspy
St. Paul na Alasce
Bruce Lyon

Coraz groźniejszy impas
między cywilizacjami
Denis MacEoin

Zbieg okoliczności
czy prawo wielkich liczb?
Steven Novella

Blue line

Biły się dwa bogi

 Forma przejściowa

Wstęga Möbiusa

Przemysł produkcji kłamstw

Jesteś tym, co czytasz,

Radykalne poglądy polityczne



Allah stworzyl

Uprzednie doświadczenie

Żydowski exodus

PRL Chrystusem narodów

Odrastające głowy hydry nazizmu

Homeopatia, wibracje i oszustwo

Żołnierz IDF

Prawo powrotu

Mózg i kodowanie predyktywne

Nocna rozmowa

WSzyscy wiedza

Nieustający marsz

Oświecenie Pinker

Alternatywna medycyna zabija

Kobiety ofiarami


modyfikowana pszenica


Roboty będą uprawiać ziemię

Sumienie, czyli moralność bez smyczy

Skomplikowana ewolucja

Argument neuroróżnorodności

Nowe badanie pamięci długotrwałej

Ściganie bluźnierstwa

Ryby jaskiniowe


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk