Prawda

Poniedziałek, 8 marca 2021 - 04:24

« Poprzedni Następny »


Tyrania ekspertów


Matt Ridley 2014-03-24


Nowa książka Williama Easterly'ego bada autokratyczne instynkty przemysłu pomocowego  

Wyobraźcie sobie, pisze ekonomista William Easterly, że w 2010 r. ponad 20 tysięcy farmerów w Ohio zostaje wygnanych ze swojej ziemi, ich plony spalone, ich synowie zabici – w ramach projektu finansowanego i promowanego przez Bank Światowy. Wyobraźcie sobie, że kiedy taka historia dostaje się do wiadomości publicznej, Bank Światowy obiecuje dochodzenie, które nigdy się nie rozpoczęło.


Jak pisze Easterly, to właśnie zdarzyło się w okręgu Mubende w Ugandzie. Zdaniem Easterly’ego jest to przykład działania źle przygotowanej i źle realizowanej pomocy w rozwoju. Jest zbyt „nakazowa”, zbyt  skumplowana z despotami, zbyt technokratyczna i zbyt obojętna na wolność polityczną i ekonomiczną lokalnej ludności. Kieruje nią tyrania ekspertów.


Ta książka nie jest atakiem na pomoc bogatych dla biednych. Jest atakiem na bezmyślną filozofię, która kieruje tak wiele tej pomocy od biednych podatników w bogatych krajach do bogatych przywódców biednych krajów za pośrednictwem ludzi z zewnątrz z rzekomą ekspertyzą. Easterly jest znanym ekonomistą i twierdzi, że w ekonomii rozwoju jest inny sposób, droga, którą nikt nie poszedł, oparta na wyzwoleniu i zachęcaniu spontanicznego rozwoju poprzez wymianę. Większość ekonomistów rozwoju nie wie nawet, że idą drogą technokratyczną, drogą planowania, podobnie jak większość ryb nie wie, że pływa w morzu.


Easterly wywodzi historię tego błędu od pierwszej połowy XX wieku, kiedy na wpół kolonialne mocarstwa zachodnie w Chinach w celu ochrony swoich interesów używały olbrzymich datków charytatywnych do wspierania autokratycznego reżimu najpierw Sun Jat-sena, a potem Czang Kai-szeka, którzy otrzymali informację, że rozwój jest kartą nadającą się do rozgrywania przy uzasadnianiu despotyzmu. 


W latach 1930. Brytyjczycy musieli wysilać się, żeby znaleźć nowe wymówki dla swoich kolonii – których posiadanie zawsze uzasadniano wyższością rasową. Ten argument był teraz całkiem zdarty, kiedy depresja i nazizm spowodowały, że komisarze okręgów w swoich hełmach tropikalnych nie wyglądali już na bogów. Emerytowany urzędnik kolonialny, Lord Hailey, wymyślił zamiast tego uzasadnienie technokratyczne – że kierujemy rozwojem Indii i Afryki. Wzywał do „znacznego rozszerzenia zarówno inicjatywy, jak kontroli ze strony rządu centralnego”.


Podczas II wojny światowej Haleiowi udało się przekonać Amerykanów do pójścia tą samą drogą przez proponowanie,  by użyć podobnego rozumowania do podtrzymania segregacji na Południu – polepszenie sytuacji ekonomicznej ma przyjść najpierw; wyzwolenie polityczne może poczekać. Zimna Wojna oznaczała nowe uzasadnienie dla tej samej polityki w Ameryce Łacińskiej: używać środków pomocowych do podtrzymywania dyktatorów.


Konsekwencją było zakładanie, że nowo wyzwolony Trzeci Świat powinien być rządzony przez autokratów. „Masy ludzkie przyjmują wskazówki od tych, którzy mają nad nimi władzę” – mówił ONZ-owski Podręcznik Rozwoju z 1951 r. Państwo wie najlepiej. Rozwój z góry do dołu pod nadzorem absolwentów London School of Economics był nie tylko najlepszą drogą; był jedyną drogą. I często był katastrofalny.


Do dnia dzisiejszego szef Banku Światowego jeździ po Chinach, wychwalając “kierownictwo” i “ciągłą realizację z niezłomną wolą”, a wokół pełno okropności. Afrykańska Inicjatywa Rządowa Tony’ego Blaira wierzy we „wzmacnianie możliwości realizacji programów przez rząd” w Etiopii, kraju, którego władca używa środków pomocowych do zdławienia opozycji i grabieży ziemi poprzez program wysiedleń zwany „villagisation” [„koncentracji  rolników w dużych wsiach”]. Nikomu nie wydaje się to przeszkadzać.


Easterly sądzi, że historia podważa argument, iż dyktatura, nawet dobrotliwego rodzaju, jest niezbędna dla rozwoju ekonomicznego. Historia wzrostu Zachodu, ryczących tygrysów ze wschodniej Azji oraz  nagły wzrost Chin są w rzeczywistości przypadkami spontanicznego porządku, nieplanowanych innowacji i wyzwolenia z rządów „z góry do dołu”, nie zaś centralnego planowania.


Na przykład Deng Xiaoping otrzymuje zasługi za cud Chin, kiedy jedyne, co zrobił, to uznał fakt spontanicznego buntu przeciwko ciągłym niepowodzeniom farm kolektywnych. Lee Kuan Yew z Singapuru był wystarczająco rozsądny, by nie przeszkadzać (a potem przypisać sobie zasługę) organicznemu ulepszaniu miasta państwa otwartego na handel światowy i zamieszkałego przez Chińczyków  Fujian o tradycjach kupieckich.


Liczący dziesięciolecia pogląd, że projekty świadomej polityki oferują najlepszą nadzieję na zakończenie biedy, jest tylko inną postacią kreacjonizmu, ucieleśniając błąd inteligentnego projektu – że ponieważ coś jest uporządkowane i złożone, to musi być ustanowione przez inteligentny umysł. W rzeczywistości, jak rozumieli Adam Smith i Friedrich Hayek (i Charles Darwin) żaden ekspert nigdy nie może wiedzieć wystarczająco dużo, by rywalizować z informacją, jaka wyłania się ze spontanicznych interakcji wielu ludzi.


Technokraci mają także tendencję do poglądu “Tabula rasa”, że historia kraju ma niewielkie znaczenie; tradycyjnie lekceważyli handel; i często ignorowali trendy regionalne lub indywidualne na rzecz trendów narodowych. Easterly opisuje sukces ludzi Mouride z Senegalu. Podejdź do afrykańskiego sprzedawcy ulicznego w Nowym Jorku, Paryżu, Madrycie lub Mediolanie i zapytaj go, skąd jest. Szanse są duże, że należy do Mouridów, że jest kupcem osadzonym we podpierającej sieci kredytu, zaufania i przekazów pieniężnych, jaką utrzymuje jego bractwo religijne – trochę jak Żydzi w średniowiecznej Europie. Mouridowie praktykowali mikrofinansowanie na dziesięciolecia zanim odkrył je przemysł pomocowy. Częściowo jednak dlatego, że nie pasowali wewnątrz kraju, konwencjonalna ekonomia rozwoju pomija takich ludzi.


“Było nieszczęśliwym przypadkiem – pisze Easterly – że myślenie rozwojowe podkreślało rozwój narodu jako jednostki i gardziło handlem w momencie uzyskania niepodległości przez wiele nowych państw narodowych”.


Easterly ma lekkie pióro i jest dobrym historykiem ekonomii, z równą znajomością rzeczy opisującym różnice między Friedrichem Hayekiem (orędownikiem rozwoju „z dołu do góry”) a Gunnarem Myrdalem („z góry do dołu”), jak opowiadającym historię jednej ulicy w Nowym Jorku, którą badał jako historię przypadku spontanicznego rozwoju. Ta grupa domów na Green Street była kiedyś małym gospodarstwem rolnym wyzwolonych niewolników, potem częścią dużej farmy, potem burdelem, potem fabryką ubrań, potem studio artystów, a obecnie pełna jest wytwornych apartamentów i sklepów Apple.


Słabością książki jest to, że przedstawiwszy silne historyczne i teoretyczne argument przeciwko technokracji i za rozwojem  “z dołu do góry” Easterly nie idzie dalej z jakimiś przykładami tego, jak to drugie może działać w praktyce. Ani też nie zajmuje się pytaniem, czy przynajmniej jakieś części współczesnego przemysłu pomocowego, szczególnie wśród NGO i organizacji charytatywnych, stają się lepsze w pomocy w rozwijaniu „z dołu do góry”. Dobrze byłoby zobaczyć program, jak Eastrely pokierowałby Bankiem Światowym albo też Fundacją Gatesów.


Moja recenzja dla The Times nowej książkiWilliama Easterly'a The Tyranny of Experts

The tyranny of experts

Rational Optimist, 21 marca 2014 r.

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Matt Ridley

Brytyjski pisarz popularnonaukowy, sympatyk filozofii libertariańskiej. Współzałożyciel i b. prezes International Centre for Life, "parku naukowego w Newcastle. Zrobił doktorat z zoologii (Uniwersytet Oksfordzki). Przez wiele lat był korespondentem naukowym w "The Economist". Autor książek: The Red Queen: Sex and the Evolution of Human Nature (1994; pol. wyd. Czerwona królowa, 2001, tłum. J.J. Bujarski, A. Milos), The Origins Of Virtue (1997, wyd. pol. O pochodzeniu cnoty, 2000, tłum. M. Koraszewska), Genome (1999; wyd. pol. Genom, 2001, tłum. M. Koraszewska), Nature Via Nurture: Genes, Experience, and What Makes us Human (także jako: The Agile Gene: How Nature Turns on Nurture, 2003), Rational Optimist 2010.

 Od Redakcji:


Nie jest to pierwsza książka ukazująca jak często dobre rady zachodnich ekspertów i uzależniona od ich przestrzegania zachodnia pomoc, okazują się receptą na przedłużenie bądź pogłębienie zacofania. Do najciekawszych pozycji na tym polu należy książka Robert Klitgaarda Tropical Gangsters (1990). Ten wybitny ekonomista i doradca wielu rządów powrócił do tej tematyki po blisko ćwierćwieczu,wydając w 2013 roku Tropical Gangsters II: Adventures in Development in the World's Poorest Places  Są to opowiadania o jego doświadczeniach z krajów przeżartych korupcją i kulturą cynizmu.


Trudno się zgodzić z Mattem Ridleyem, że pozytywne zmiany mogą przyjść od dołu, że wystarczy wolność. Doświadczenia południowo-wschodniej Azji pokazują, że wolności trzeba uczyć. Ani w Japonii, ani w Korei Południowej, ani na Tajwanie reformy nie zaczęły się od wolności słowa, ani od wolności politycznych. Były to dyktatury walczące z własnymi elitami i z zachodnimi ekspertami. Inteligenci krajów niedorozwiniętych marzą o fabrykach samochodów, stoczniach i eleganckich miastach, zachodni eksperci namawiają ich do realizacji tych marzeń. Ci którzy przez wieki żyli na kradzionym chlebie, są przekonani, że jak ukradną trochę więcej, to z zachodnią pomocą uda im się zainwestować w prawdziwą nowoczesność.


Błąd Ridleya pokazuje najlepiej literatura japońskich czy koreańskich ekonomistów opisujących boje z zachodnimi ekspertami przeciw polityce rolnej opartej na jednohektarowym gospodarstwie i przechodzeniu od życia na kradzionym chlebie (kradzionej misce ryżu) do gospodarki, w której rolnik powoli staje się najważniejszym klientem przemysłu. Pisząc o Chinach Matt Ridley nie wie lub zapomniał, że w pracach ekonomistów chińskich najczęściej cytowanym ekonomistą zachodnim był Arthur W. Lewis. Czarny laureat nagrody Nobla w ekonomii, który pisał rzeczy całkowicie sprzeczne z poradami ekspertów Banku Światowego i stawiające włosy na głowie wyznawcom niewidzialnej ręki rynku, przekonanym, że ta może pojawić się pastuszkom jak jakaś Matka Boska fatimska. Przeciwnikami takiego objawienia okazują się bowiem nie tylko przyzwyczajone do kradzionego chleba własne elity, ale i eksperci zlizujący miód z ogromnej łapy biurokratycznej międzynarodowej pomocy.                                   


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Notatki

Znalezionych 1784 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Politycznie, lirycznie i empatycznie   Koraszewski   2021-03-07
Społeczeństwo, które nie może dyskutować o wpływie ideologii trans na dzieci, nie jest demokracją   Tobin   2021-03-06
BBC milczy o zaplanowanych wyborach palestyńskich   Sela   2021-03-06
Notoryczna kradzież pięknych słów   Koraszewski   2021-03-05
Oto dziennikarze BBC, którzy byli szczególnie nieuczciwi w sprawie Izraela.   Fitzgerald   2021-03-05
Chiny kupują ludzi na zachodnich uniwersytetach   Meotti   2021-03-04
Głupia polityka bliskowschodnia Bidena   Rosenthal   2021-03-02
Palestyńczycy: Unia Europejska ułatwia zwycięstwo Hamasu   Tawil   2021-02-28
Spotkanie w BBC Davida Baddiela z profesorem z SOAS, który usprawiedliwia palestyńską negację Holocaustu   Levick   2021-02-26
Dlaczego Międzynarodowy Trybunał Karny jest w błędzie: Izrael nie jest winny “zbrodni wojennych”   Fitzgerald   2021-02-25
Propaganda terroryzmu nadal obecna na Twitterze   Fernandez   2021-02-23
Okrucieństwo podnoszenia płacy minimalnej   Jacoby   2021-02-23
Na tropach dyktatora i smętków   Koraszewski   2021-02-22
Czy zapał Bidena do zawarcia umowy zadziała lepiej niż „maksymalne naciski”?   Tobin   2021-02-22
Kościół antyrasizmu   Coyne   2021-02-20
Łamanie praw człowieka, o którym nikt nie mówi   Toameh   2021-02-19
Czy sukcesy Trumpa przetrwają na Bliskim Wschodzie?   Milliere   2021-02-18
Nawet najbardziej elokwentni Palestyńczycy (tacy jak Noura Erakat) mają idiotyczną mentalność “sumy zerowej”, że pomaganie Izraelowi równa się szkodzeniu Palestyńczykom     2021-02-17
Człowiek to brzmi dumnie   Koraszewski   2021-02-17
Dla Obamy Izrael nie był “żadną Ziemią Obiecaną”   Bard   2021-02-16
Przeszłość i przyszłość, czyli uwagi o futurologii   Koraszewski   2021-02-15
Wybory prezydenta Bidena wskazują na długą listę błędów w polityce wobec Bliskiego Wschodu   Amos   2021-02-15
Klapki na oczach antyizraelskich historyków: “Porozumienia Abrahamowe nie są historyczne”     2021-02-14
Hady Amr i inne powody do złośliwej satysfakcji w Ramallah   Blum   2021-02-13
Zagubiona w kontrowersji wokół laserów z przestrzeni kosmicznej   Collins   2021-02-12
O kryzysach humanitarnych i kryzysie humanistycznym   Koraszewski   2021-02-11
O Polaku, który zaważył na losach świata   Garczyński-Gąssowski   2021-02-09
Palestyńczycy: Nie dla normalizacji z „syjonistycznym tworem”   Toameh   2021-02-08
Oszustwo w sprawie palestyńskich uchodźców   Bard   2021-02-07
Nowi ludzie w Waszyngtonie: Co kryje się za gestami   Taheri   2021-02-06
Niegdysiejszy i przyszły “bystrooki ekspert”, Robert Malley   Fitzgerald   2021-02-06
Rękawiczki Berniego, memy i inne sprawy   Collins   2021-02-03
Dlaczego ustępstwa Bidena wobec Palestyńczyków szkodzą im zamiast pomagać   Tobin   2021-02-02
Arabski medyczny apartheid – gdzie jest oburzenie?   Tawil   2021-02-01
Wendy Sherman i sztuka spadania w górę   Tobin   2021-01-26
Dokąd zmierzasz Ameryko?   Koraszewski   2021-01-25
Edukacyjna czystka etniczna   Kemp   2021-01-25
Czy Ameryka powinna wznowić finansowanie UNRWA?   Fitzgerald   2021-01-24
Rozruchy w Waszyngtonie i tłumek wieszczący “koniec Ameryki”   Taheri   2021-01-22
Rzecz o prawdzie, nauczaniu i namaszczonych   Koraszewski   2021-01-21
Dlaczego giganty Big Tech nigdy nie cenzurują zagranicznych reżimów autorytarnych?   Frantzman   2021-01-20
Izrael wraca do przyszłości   Glick   2021-01-18
Grona rozproszonego gniewu   Koraszewski   2021-01-18
Oskarżenie Izraela o “apartheid” przez B’Tselem ukrywa jego złowrogą agendę   Frantzman   2021-01-17
W obronie obiektywności i liberalizmu   Jackoby   2021-01-15
Media społecznościowe cenzorem XXI wieku.   Lindenberg   2021-01-13
Depcząc zdrowy rozsądek   Tsalic   2021-01-12
Zamach na dyskurs wieczorową porą   Koraszewski   2021-01-11
Biegnące ku dorosłości. Czyli jak szybko dojrzewają dzieci? Zbyt szybko!   Ferus   2021-01-10
Arabia Saudyjska i progi zwalniające postęp na drodze do normalizacji   Fitzgerald   2021-01-10
Szalone rady dla prezydenta Bidena   Bard   2021-01-09
Kiedy załamują się rządy prawa nikt nie jest bezpieczny   Tobin   2021-01-08
Dwa “haniebne” lata Niemiec w Radzie Bezpieczeństwa ONZ   Kern   2021-01-08
Nowy rok: lepszy czy mniej zły?   Taheri   2021-01-07
Jak antyizraelskie głosy stworzyły pełną hipokryzji, nieprawdziwą narrację o szczepionkach   Frantzman   2021-01-07
Co mówił Stalin o fałszowaniu wyborów   Greenfield   2021-01-06
Radości Paryża w czasach koronawirusa   Taheri   2021-01-05
Palestyńczycy: Międzynarodowa konferencja “pokojowa” dla wyeliminowania Izraela   Tawil   2021-01-04
Joseph Massad i “Brzydki Palestyńczyk”     2021-01-03
Czy Palestyńczycy potrafią przystosować się do zmieniających się czasów?   Tobin   2021-01-02
Zrozumienie lobby sprzeciwiającego się nowym stosunkom Izraela w Zatoce   Frantzman   2021-01-01
Otwarcie nawiasu prezydentury Bidena   Taheri   2020-12-30
Więcej niż tylko pokój – normalność   Amos   2020-12-28
Trudne lekcje Arabskiej Wiosny   i Alberto M. Fernandez   2020-12-27
Życzcie swoim chrześcijańskim znajomym Wesołych Świąt   Al-Sajf   2020-12-26
Sprawa palestyńska w oczach Libańczyka   Saghija   2020-12-26
Heretycki impuls: Zamiatin i Orwell   Moore   2020-12-25
Nowy raport o antysemityzmie online, który trzeba koniecznie przeczytać     2020-12-23
Propagandziści palestyńskich Arabów dosłownie piszą na nowo historię   Flatow   2020-12-22
Mało nas, mało nas, do pieczenia chleba   Koraszewski   2020-12-22
Europa nie może walczyć z antysemityzmem, podczas gdy ignoruje zagrożenie  Izraela   Harris   2020-12-21
Pochwała dyplomatycznych quid pro quo   Tobin   2020-12-20
Czy Zjednoczone Emiraty Arabskie będą bezpieczniejsze i bardziej tolerancyjne wobec Żydów niż większość Europy?   Frantzman   2020-12-19
Kolumbowy błąd Georga Orwella   Koraszewski   2020-12-17
Czy Palestyńczycy są ofiarami “kultury anulowania”?     2020-12-16
Baronówna Sonia von Dombrowsky   Garczyński-Gąssowski   2020-12-15
Terroryzm: ostrzeżenie Iranu dla Europy   Kemp   2020-12-15
Nowa kokieteria Erdoğana: oszukańcze reformy demokratyczne   Bekdil   2020-12-14
New York Times wyciąga starą historię, by zmieszać z błotem Izrael   Miller   2020-12-13
Kobayahshi Maru, paradoks szantażysty i Trump   Amos   2020-12-10
Moralne bankructwo Banku Światowego   Hirsch   2020-12-09
Wołanie o spóźnioną sprawiedliwość dla pułkownika Larry’ego Franklina   Glick   2020-12-07
Pogromcy szarańczy szkolą Etiopczyków    Leichman   2020-12-07
Arabowie: Dlaczego UE opłakuje tego irańskiego naukowca?   Toameh   2020-12-06
Biblia w ręku ateisty - recenzja   Koraszewski   2020-12-03
Arabka pisze o głupocie odmowy normalizacji stosunków z Żydami   Mahmoud   2020-12-03
Iran, a  nie Izrael, jest wrogiem Arabów   Zajed   2020-12-02
Ziemia obiecana Baracka Obamy   Lipman   2020-12-01
Książka, której jeszcze nie możesz przeczytać   Pandavar   2020-12-01
Zamachowcy, demokraci i potępieńcze łkania   Koraszewski   2020-11-30
Antysemici zwalczają antysemityzm: orwellowska farsa   Blum   2020-11-28
Czy Francja, Hiszpania i Irlandia zgodziły się finansować palestyńskie organizacje terrorystyczne?   Hirsch   2020-11-26
Odkrywając pokój w Dubaju   Yemini   2020-11-25
Izrael jest besztany za opór przeciwko arabskiej kolonizacji   Rosenthal   2020-11-24
Usprawiedliwianie muzułmańskiej wściekłości na karykatury Mahometa   Saghieh   2020-11-23
Brytyjski rząd raz za razem opluwa Izrael   Collier   2020-11-21
Urojenie osobistej dyplomacji   Tobin   2020-11-20
Iran: Mułłowie świętują w nadziei na powrót do bomby nuklearnej   Rafizadeh   2020-11-20
Trzynastu wspaniałych pod wodzą misjonarza   Koraszewski   2020-11-19
Pluralistyczna Europa odrzuciła wojny religijne, a teraz poddaje się „potworowi” ekstremistycznego, politycznego islamu   Abdel-Samad   2020-11-18

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk