Prawda

Poniedziałek, 25 marca 2019 - 19:11

« Poprzedni Następny »


O co nie należy pytać na przyjęciu: „Czy Żydzi są bardziej kreatywni niż Azjaci?”


KH Kim 2016-11-17


Kiedy zaczęłam badania, nie wiedziałam niczego o kulturze żydowskiej. Później dowiedziałam się, że, ogólnie rzecz biorąc, Amerykanie uważają za tabu ocenianie lub wydawanie krytycznych sądów o narodzie żydowskim. Ponieważ jednak jestem Koreanką, nie wiedziałam o tym. Nieznajomość tego tabu pomogła mi zachować obiektywność badacza. Niestety jednak, wielu ludzi uznało wyniki moich badań o różnicach między żydowskim i azjatyckim wychowaniem rodzicielskim/nauczaniem za kontrowersyjne, co opóźniło o kilka lat publikację mojej książki.

Czym jest kreatywność? Kreatywność jest procesem tworzenia czegoś unikatowego i pożytecznego, a udany rezultat takiego procesu jest innowacją. Nagroda Nobla jest symbolem innowacyjnego osiągnięcia. Naród żydowski stanowi mniej niż 0,2% populacji świata, niemniej około 23% laureatów Nagrody Nobla – włącznie z niedawnym laureatem, Bobem Dylanem – ma przynajmniej jedno z rodziców, które identyfikuje się jako Żyd. W przeciwieństwie do tego narody azjatyckie stanowią 23% populacji świata, ale tylko około 4% noblistów to Azjaci. Statystycznie rzecz biorąc, istnieje 625 razy większe prawdopodobieństwo, że osoba, która jest Żydem, zdobędzie Nagrodę Nobla niż osoba, która jest Azjatą. W istocie, Żydzi są silnie reprezentowani we wszystkichosiągnięciach innowacyjnych. Na przykład, są wśród najwspanialszych muzyków XX wieku: ponad 25% dyrygentów, 40% pianistów, 50% wiolonczelistów i 65% skrzypków.   


Nie mam żadnych osobistych emocji wobec narodu żydowskiego i będę
brutalnie uczciwa o wynikach moich badań tak wśród Żydów, jak Azjatów. W dodatku do badań, jakie przeprowadziłam nad żydowską historią, kulturą i edukacją, prowadziłam wywiady i obserwowałam Żydów, a także przez trzy lata mieszkałam z żydowską rodziną. Badałam ważne teksty żydowskie; odwiedzałam synagogi; i uczestniczyłam w żydowskich ceremoniach i świętach. Z tymi wszystkimi doświadczeniami byłam zdecydowana odkryć te wyjątkowe cechy, które mogą mieć wpływ na innowacje. Kiedy zaczęłam badania, nie wiedziałam niczego o kulturze żydowskiej. Później dowiedziałam się, że, ogólnie rzecz biorąc, Amerykanie uważają za tabu ocenianie lub wydawanie krytycznych sądów o narodzie żydowskim. Ponieważ jednak jestem Koreanką, nie wiedziałam o tym. Nieznajomość tego tabu pomogła mi zachować obiektywność badacza. Niestety jednak, wielu ludzi uznało wyniki moich badań o różnicach między żydowskim i azjatyckim wychowaniem rodzicielskim/nauczaniem za kontrowersyjne, co opóźniło o kilka lat publikację mojej książki The Creativity Challenge: How We Can Recapture American Innovation.


Wielu ludzi twierdzi, że Żydzi odnoszą sukcesy w dziedzinie innowacji, ponieważ mają wysoki IQ.
Moje badania nie potwierdzają jednak tego twierdzenia. Wnioskiem z moich badań jest, że Azjaci i Żydzi mają równoważny IQ. Stwierdziłam również, że zarówno innowatorzy, którzy odnieśli sukces, jak i ludzie kreatywni, którzy sukcesu nie odnieśli, są kształtowani przez swoją atmosferę [ang. climates]. Moje rozległe badania wykrystalizowały ramę, którą nazywam CAT-y. CAT-y reprezentują trzy praktyczne kroki dla innowacji, które są osiągalne w każdej kulturze. Są to: rozwijanie kreatywnej Atmosfery [Climates] (krok 1); pielęgnowanie kreatywnych Postaw [Attitudes] (krok 2); i stosowanie umiejętności kreatywnego Myślenia [Thinking]). Zaskakująco, najbardziej kluczową częścią procesu kreatywnego jest atmosfera, nie zaś twórczość lub twórca. Na szczęście, atmosfera jest tym, nad czym mamy największą kontrolę. Atmosfera jednostek obejmuje ich kulturę, warunki fizyczne i psychiczne, stosunki międzyludzkie, procesy rozwojowe i panujące uprzedzenia. Wszystkie aspekty atmosfery wpływają silnie na sposób myślenia jednostki i mają potencjał zachęcania bądź zniechęcania do kreatywnego zachowania.

 



W ramach CAT-ów, priorytety żydowskiego wychowania rodzicielskiego/nauczania są bardzo skuteczne w kultywowaniu atmosfer 4S (soil, sun, storm, and space – gleba, słońce, burza i przestrzeń), co pielęgnuje postawy 4S ich dzieci, które przykładają się do umiejętności myślenia ION [Inbox, Outbox, Newbox]



Szczególnie kultywują atmosferę burzową, która stawia wysokie oczekiwania i dostarcza wyzwań dla ich dzieci, włącznie z brutalnie szczerymi reakcjami z wyraźnymi, konkretnymi oczekiwaniami.   



Atmosfera burzowa u Żydów i wynikające postawy burzowe zostały wzmocnione w reakcji na straszliwe zagrożenia dla narodu żydowskiego i jego kultury w XX wieku, a szczególnie przez Holocaust. Mimo tych zagrożeń, stali się odporni i ucieleśniali przekonanie, że „co cię nie zabije, to cię wzmocni”. Rozwinęli postawy burzowe, takie jak niezależność, poczucie własnej skuteczności (prawdziwa pewność siebie wynikająca ze znajomości własnych, konkretnych silnych stron), odporność i skłonność do podejmowania ryzyka. Wszyscy odnoszący sukcesy innowatorzy mają te postawy, co umożliwia im myślenie ION. Co więcej, zamiast skupiać się na swojej tragedii, naród żydowski przekształcił ją w rozpowszechnione popieranie sprawiedliwości społecznej. Ta postawa wzmacnia myślenie z rozległym horyzontem i współczucie, co wykazują wszyscy innowatorzy.  


Żydowscy rodzice/pedagodzy pielęgnują postawy „gleby”, taką jak otwartość umysłu, dwukulturowość i zaradność przez dostarczanie dzieciom
zróżnicowanych zasobów i doświadczeń (atmosfera gleby). Wszyscy wielcy innowatorzy wykazują się tymi postawami, które umożliwiają myślenie ION.



Niestety, przez całą historię Żydzi musieli uciekać ze swoich domów i krajów. To powodowało jednak, że stykali się z rozmaitymi narodami, kulturami, terytoriami, językami, religiami i sztuką. Te doświadczenia otwierały umysły na inne punkty widzenia, idee i sposoby życia, co wykazują wszyscy innowatorzy, i te doświadczenia umożliwiają myślenie ION. Wpajając dzieciom wartości ich tożsamości żydowskiej, żydowscy rodzice i pedagodzy pielęgnują ich dwukulturową tożsamość przez uczenie ich o podobieństwach i różnicach między kulturami. W ciągu ostatnich dwóch stuleci antysemityzm w świecie zachodnim wzmocnił pragnienie Żydów zachowania tożsamości żydowskiej. Społeczności żydowskie publikowały przewodniki i budowały ośrodki dla nie-Żydów, którzy wstępują w związki małżeńskie z Żydami i/lub chcą pielęgnować żydowską tożsamość u swoich dzieci. Tworzą klasy, systemy szkolne i krótko lub długoterminowe programy wizyt w ich ojczyźnie, Izraelu. Tożsamość dwukulturowa umożliwia wiele perspektyw, złożoność analizy i punkt widzenia outsidera, co wzmacnia myślenie ION. Ponadto badania pokazują, że Żydzi (i większość rodziców innowatorów) ma tendencję do późniejszego zawierania małżeństwa niż ich nieżydowscy odpowiednicy. Kiedy mają dzieci, mają bardziej ustabilizowaną pozycję finansowo i emocjonalnie, co pomaga w dostarczaniu dzieciom rozmaitości zasobów. Uczą także dzieci – wcześnie – jak znajdować i korzystać z takich zasobów jak książki, sztuka, biblioteki, muzea i zasoby ludzkie. To pielęgnuje zaradność ich dzieci, którą wykazują wszyscy innowatorzy, i umożliwia myślenie ION.


Żydowscy rodzice/pedagodzy pielęgnują postawy „słoneczne”, takie jak ciekawość, optymizm i szerszy kontekst przez dostarczanie dzieciom
inspiracji i zachęty (słoneczna atmosfera). Wszyscy innowatorzy wykazują te słoneczne postawy, które umożliwiają myślenie ION.   



Żydowscy rodzice/pedagodzy dostarczają dzieciom modelu do dociekania i kwestionowania, co rozszerza ciekawość dzieci. Wcześnie pielęgnują miłość do książek i są „ludźmi książki” Ponadto podkreślają Tikkun olam – naprawianie świata – co uczy ich dzieci, że należy zostawić świat lepszym miejscem niż się go zastało, a to ustanawia szczodrość jako normę. Badania pokazują, że rodziny żydowskie są hojniejsze i dają więcej pieniędzy niż inne rodziny religijne i niereligijne – niezależnie od dochodów lub poziomu zamożności – i na ogół dają na cele nie żydowskie. Żydzi stanowią mniej niż 2% populacji amerykańskiej, ale reprezentują 30% najhojniejszych darczyńców. To wzmacnia optymizm dzieci, myślenie o złożonych kontekstach i współczucie, które wykazują wszyscy innowatorzy i co umożliwia myślenie ION.


Żydowscy rodzice/pedagodzy pielęgnują „postawy przestrzeni”, takie jak wyrazistość uczuć, autonomia, brak konformizmu i niepodporządkowywanie się, przez dostarczanie dzieciom
wolności do prywatności i wyjątkowości (atmosfera przestrzeni). Wszyscy innowatorzy wykazują te postawy przestrzeni, które umożliwiają myślenie ION.

 



Badania pokazują, że żydowscy rodzice/pedagodzy wspierają wyrażanie przez ich dzieci własnego “ja”; ich własną ciekawość, preferencje i zainteresowanie (CPI – curiosity, preferences, interest), dociekanie jak i dlaczego dzieją się rzeczy; oraz ich argumenty, raczej niż utrzymywanie czystości, porządku, przestrzeganie reguł i dobre maniery. Fakt, że są na marginesach społeczeństwa, w połączeniu z tożsamością dwukulturową pielęgnuje u dzieci nonkonformizm, co pcha ich do samoidentyfikacji jako niekonformistyczni outsiderzy, którzy wspierają słabszych i tych, którzy byli lub są prześladowani. Żydowscy rodzice i pedagodzy popierają nieposłuszeństwo i niepodporządkowywanie się dzieci, włącznie z odrzucaniem norm, a nawet dziedzictwa żydowskiego, w dążeniu do ich CPI.


Zanim badałam żydowskie wychowanie rodzicielskie/nauczanie, studiowałam konfucjanizm, co było tematem mojej pracy doktorskiej. Konfucjańskie zasady i wartości opierają się na filozofii i myślach Konfucjusza, które nadal służą jako etyczne i moralne podstawy codziennego życia dla większości Azjatów – których w tym artykule nazywam konfucjanami - na całym świecie. Konfucjańskie wychowanie rodzicielskie/nauczanie kieruje się czterema głównymi zasadami (4P - principles). Pierwszą zasadą są stosunki hierarchiczne, gdzie wiek jest oznaką mądrości i autorytetu. Starsi ludzie mają prawo sprawowania dyscypliny i kontroli nad młodszymi, którzy muszą ich słuchać. Tragiczna katastrofa Korean Air w 1997 r. ilustruje negatywne skutki takiej hierarchii, kiedy młody inżynier nie mógł kwestionować autorytetu kapitana, co doprowadziło do śmierci 228 ludzi. Konfucjańscy rodzice/pedagodzy praktykują hierarchię, ucząc dzieci przez kontrolę i władzę. Wpajają w dzieci zależność i posłuszeństwo, niezachwianą akceptację otrzymywanych informacji. Tłumi to niezależność dzieci, ich autonomię, krytyczne myślenie, niekonformizm i niepodporządkowywanie się, które są niezbędne dla myślenia ION. Ogranicza także umiejętność myślenia ION przez nie dopuszczanie do zapylania krzyżowego, jakim jest dzielenie się pomysłami i/lub praca z innymi ekspertami w równych stosunkach partnerskich. 


Drugą zasadą konfucjańską jest
akademicka pracowitość i sukces.  Konfucjańscy rodzice/pedagodzy indoktrynują, że sukces akademicki jest ważny nie tylko dla dziecka, ale także dla uhonorowania rozszerzonej rodziny oraz przodków. Od lat 1960. ta zasada zrodziła skrajną, niezdrową konkurencję w Chinach, której wynik znany jest od lat 1970.  jako „azjatyckie piekło egzaminacyjne”, co doprowadziło do wysokiego poziomu samobójstw wśród uczniów azjatyckich. Konfucjańscy rodzice/pedagodzy cenią tylko pracę akademicką, która wymaga intensywnej praktyki, obciążenia zadaniami domowymi i oceniana jest według rezultatów, ale nie cenią zabawy ich dzieci, marzeń na jawie ani CPI (ciekawości, preferencji, zainteresowań). To, niestety, hamuje w ich dzieciach rozwój ciekawości, spontaniczności, energii i marzeń na jawie, które są niezbędne dla myślenia ION.


Trzecią zasadą konfucjańską jest
szacunek dla rodziców (niekwestionowany autorytet rodziców) i lojalność. Konfucjańscy rodzice są bardzo zaangażowani w swoje dzieci i czynią olbrzymie wysiłki dla ich sukcesu akademickiego. W zamian ich dzieci starają się zdobyć majątek i osiągnąć wysoki status społeczny, by móc odpłacić rodzicom za ich poświęcenia, co nie pozostawia miejsca na dobroczynność. Jako rozszerzenie szacunku dla rodziców, lojalność w pracy przyczyniła się do sukcesu ekonomicznego krajów azjatyckich w latach 1980. Prowadzi to jednak konfucjan do niekwestionowanej akceptacji autorytetu i odrzucania pomysłów grup zewnętrznych z którymi konkurujemy z powodu lojalności wobec własnej grupy. Konfucjańscy rodzice uczą swoje dzieci, by pracowały ciężej i osiągały więcej niż ich rówieśnicy i członkowie innych grup. Otwarcie porównują ich do innych, co stwarza dychotomię zwycięzca-przegrany. Ta postawa tłumi myśl ich dzieci o szerszym kontekście, blokuje współczucie i uczenie się od innych („zapylanie krzyżowe”), które są niezbędne do myślenia ION. Badania pokazują także, że skrajna konkurencyjność dała w wyniku wśród uczniów azjatyckich obyczaj plagiatowania i brak oryginalnych pomysłów. Im silniejszy nacisk rodzicielski na osiągnięcia, tym bardziej są skłonni do oszukiwania, by zdobyć osiągnięcia każdym możliwym sposobem. Kopiowanie czyjejś pracy nie sprzyja jednak myśleniu ION, chyba że oryginalna praca zostaje ulepszona lub przekształcona w wyjątkowy i użyteczny sposób.


Ostatnią zasadą konfucjańską jest
harmonia i konformizm. Konfucjańscy rodzice/pedagodzy uczą swoje dzieci, by były skromne i nie zachowywały się inaczej niż inni, ofiarą pada nie tylko pewność siebie ich dzieci, ale także ich indywidualność i wyjątkowość. Nadmiernie podkreślają znaczenie harmonijnych stosunków; jak być miłym i lubianym; jak unikać konfrontacji, niezgody i konfliktu. Dzieci azjatyckie są nazbyt zatroskane o poglądy innych. Zachęca się formalność i powagę, ale nie wesołość i poczucie humoru. Tak więc ich swawolność, brak konformizmu i niepodporządkowanie – które są niezbędne do myślenia ION – są zadeptane.


Chociaż istnieją pewne podobieństwa między żydowskim i konfucjańskim wychowaniem rodzicielskim i nauczaniem, na ogół żydowskie wychowanie według 4S prowadzi do innowacji, podczas gdy konfucjańskie wychowanie według 4P prowadzi do braku ekspresji własnego „ja” i braku kreatywności. W rezultacie dzieci azjatyckie są często jak ludzkie „bonsaie”. Bonsai jest dekoracyjnie ukształtowanym drzewem, które się przycina i owija drutem tak, że nie może dorosnąć do swojego pełnego potencjału; wygląda bardzo zgrabnie i cieszy oko właściciela, ale nie służy bonsaiowi.


Każdy
rodzi się z ciekawością i kreatywnością, ale atmosfera albo pielęgnuje, albo tłamsi tę kreatywność. Odkryj, jak każdy może rozwijać atmosferę 4S, pielęgnować postawy 4S i stosować myślenie ION, by otworzyć drogę do innowacyjności. Powyższy tekst jest rozdziałem 8 z książki The Creativity Challenge: How We Can Recapture American Innovation.




What Not To Ask At A Dinner Party: Are Jews More Creative Than Asians?

24 października 2016

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



KH KIM

Profesor na wydziale Innovation & Creativity w College of
William & Mary. Wcześniej wykładała na University of Georgia and Eastern
Michigan University, a przed przyjazdem do USA przez 10 lat uczyła angielskiego w Korei. W swoich badaniach zajmuje się problemami kreatywności i innowacyjności. Jej badania nad “Kryzysem kreatywności” trafiły w 2010 toku na okładkę „Newsweeka” i wywołały dyskusję na całym świecie. Jest autorką książki   The Creativity Challenge: How We Can Recapture American Innovation,  otrzymała również szereg nagród.     


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj




Komentarze
1. Zrób sobie nauczyciela Marek Eyal 2016-11-17


Nauka

Znalezionych 918 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Wzrost sektora nasiennictwa w Ugandzie demaskuje główne twierdzenie anty- GMO   Ongu   2019-03-21
Ewolucja „nieredukowalnie złożonych” białek zapobiegających zamarzaniu u ryb polarnych (i policzek wymierzony Behemu)   Coyne   2019-03-20
Złoty ryż wreszcie dopuszczony w Bangladeszu   Novella   2019-03-19
Kłamstwa, bezczelne kłamstwa i statystyka   Welsh   2019-03-18
Wyprane kłamstwa   Ridley   2019-03-14
Czy islamska teologia i filozofia może wzbogacić etyczną debatę wokół CRISPR?   Coyne   2019-03-06
Kacze dzioby, Umwelt i a priori Kanta   Cobb   2019-03-04
Co kręci płaskoziemców   Novella   2019-03-02
Ślimaki nagoskrzelne mają kolczaste penisy jednorazowego użytku, którymi usuwają plemniki rywala ze swojej partnerki   Coyne   2019-03-01
Zrozumienie nowoczesnych horrorów afrykańskich zakorzenionych w handlu niewolnikami przez Ocean Indyjski   Clarfield   2019-02-28
Raport z sensacyjnym twierdzeniem o ”załamaniu klimatu” jest chwytliwy, ale nieprawdziwy   Lomborg   2019-02-27
Naukowiec analizuje dwa przykłady w nowej książce Behego; stwierdza, że są głęboko błędne   Coyne   2019-02-26
Triasowy mięsak, czyli praprzodkowie żółwi też chorowali na nowotwory   Łopatniuk   2019-02-16
Co nauka może powiedzieć pani Ocasio-Cortez o klimacie   Lomborg   2019-02-15
Kury produkujące leki   Novella   2019-02-14
Rak w raku i przerzut w przerzucie   Łopatniuk   2019-02-09
Prawo niezamierzonych konsekwencji   Novella   2019-02-07
Czy świat rzeczywiście staje się biedniejszy? Odpowiedź Stevena Pinkera   Coyne   2019-02-06
Maniok o wysokiej zawartości żelaza i cynku może poprawić odżywianie i zdrowie w Afryce Zachodniej     2019-02-05
Dalszy spadek zgonów z powodu raka   Novella   2019-02-04
Dokopywanie nauce przez dwóch naukowców i filozofa   Coyne   2019-02-01
Jacy naprawdę byli neandertalczycy?   Novella   2019-01-31
Żywność GM i zmiana opinii   Novella   2019-01-29
Wojny o Oświecenie: kilka refleksji o Enlightenment Now, w rok później   Pinker   2019-01-25
Dunning Kruger a opozycja wobec GMO   Novella   2019-01-23
Nasza pamięć cofa się   Nivella   2019-01-21
Niezrozumienie efektu Dunninga-Krugera   Novella   2019-01-18
Szarlataneria finansowana przez społeczność internetową   Novella   2019-01-16
Nowa duża salamandra ze Stanów Zjednoczonych   Mayer   2019-01-10
Kwitnące rośliny pozostają zdolne do życia po przejściu przez przewód pokarmowy ptactwa wodnego   Coyne   2019-01-07
Radykalne poglądy polityczne korelują z marnym metapoznaniem   Novella   2019-01-05
Nareszcie: owocowy gospodarz dzikiej Drosophila melanogaster   Coyne   2019-01-02
Z końcem roku   Łopatniuk   2019-01-01
Psychologia globalnego pesymizmu   Ridley   2018-12-26
Wiara w Świętego Mikołaja   Novella   2018-12-25
Brudna pardwa górska   Lyon   2018-12-24
Lotosowe szaleństwo   Łopatniuk   2018-12-22
Intrygujące zajęcia na Princeton University   Coyne   2018-12-19
Aktywność umysłowa nie zapobiega osłabieniu umysłowej sprawności   Novella   2018-12-15
Musi się potępić akademicki mobbing uczonego     2018-12-14
Dlaczego sądy nie powinny rozstrzygać o nauce     2018-12-13
Dziennikarze  nie rozumieją nowego raportu USA o klimacie   Lomborg   2018-12-12
Kilka myśli o altruizmie   Coyne   2018-12-10
Nauka nie jest twoim wrogiem   Pinker   2018-12-08
Czy poparcie przez celebrytę może skłonić ludzi do zaakceptowania ewolucji?   Coyne   2018-12-07
Dominujący indyk i jego popisy   Lyon   2018-12-04
Dlaczego kocie języki są kolczaste?   Coyne   2018-12-01
Hiszpania dąży do zakazania alternatywnej medycyny   Novella   2018-11-30
Inżyneria fotosyntezy i jej przeciwnicy   Novella   2018-11-27
Mój list do Darwina   Coyne   2018-11-26
Zapuszczenie   Łopatniuk   2018-11-24
Nowa praca potwierdza sześć podgatunków tygrysa   Coyne   2018-11-21
Nawigacja może być fundamentalna dla myślenia   Novella   2018-11-20
Zrezygnowanie z hamburgerów nie uratuje planety   Lomborg   2018-11-16
Echinacea nie działa na przeziębienie   Novella   2018-11-15
Laserowe skanowanie Archeopteryxa   Novella   2018-11-10
Apoptoza całego ciała   Dennett   2018-11-09
Głębota i polityka pseudogłębi   Hughes   2018-11-08
Niewydolność wątroby spowodowana ekstraktem z zielonej herbaty   Novella   2018-11-06
Skąd wiemy, że niemal wszyscy neandertalczycy byli praworęczni?   Coyne   2018-11-05
Co nam daje psychologia ewolucyjna?   Flock   2018-11-01
Problemy z organiczną żywnością i badaniem raka   Novella   2018-10-31
Geny, które wpływają na ludzką inteligencję i osobowość   Ridley   2018-10-30
Dławiący problem   Łopatniuk   2018-10-27
Niepoprawna ludzkość znowu poprawiona   Koraszewski   2018-10-26
Neandertalskie kości w Chorwacji   Coyne   2018-10-25
Światowa Organizacja Zdrowia udziela poparcia szarlatanerii   Novella   2018-10-24
Socjologia. Uwagi o nauce zaangażowanej   Koraszewski   2018-10-22
Daj ać ja pobruszę …   Łukaszewski   2018-10-20
Opieka zdrowotna neandertalczyków   Novella   2018-10-17
Łez kamienie   Łopatniuk   2018-10-13
Akademicki skandal: troje badaczy umyślnie publikowało fałszywe artykuły o „badaniach żałości”, by pokazać fatalne standardy akademickie w naukach społecznych   Coyne   2018-10-12
Skuteczny kontra patologiczny altruizm   Anomaly   2018-10-10
Czas powiedzieć stop pseudonauce o GMO   Novella   2018-10-02
Trochę inny rak wątroby   Łopatniuk   2018-09-29
Najwcześniejsze znane zwierzę?   Coyne   2018-09-27
Organiczne rolnictwo nie jest najlepsze   Novella   2018-09-24
Ateista z chwilową luką w pamięci i w szoku niewolnictwa   Dawkins   2018-09-21
Stereotypy są często szkodliwe a zarazem poprawne   Shpancer   2018-09-21
Atak “doktorostwa Wolfson” na rodziców chłopca, który zmarł na koklusz     2018-09-20
Probiotyki – to skomplikowane   Novella   2018-09-13
Przesądy i złudzenie kontroli   Novella   2018-09-11
Antyszczepionkowcy - pielęgniarka lub lekarz nie powinni opiekować się dziećmi     2018-09-10
Francuski uniwersytet wyrzuca homeopatię   Novella   2018-09-08
Plastry uśmierzające ból z Luminas: gdzie słowa „kwantum” i „energia” w rzeczywistości znaczą „magia”     2018-09-07
Odkryto nowy rodzaj neuronów u ludzi   Novella   2018-09-06
Epigenetyka: powrót Lamarcka? Nie tak szybko!   Coyne   2018-09-05
Przejściowe formy przodków żółwia   Novella   2018-09-03
Recenzja nowej książki Davida Quammena o drzewach ewolucyjnych (i porównanie z innymi recenzjami)   Coyne   2018-09-01
Dlaczego jedne sowy mają kępki piór na uszach, a inne nie?   Lyon   2018-08-30
Psychoaktywny lek i doświadczenie śmierci   Novella   2018-08-29
Samce koników morskich, które są ciężarne, redukują inwestycję w potomstwo, jeśli widzą seksowną samicę   Coyne   2018-08-28
Uderzające podobieństwo: rewolucyjne wyniki badań nad bliźniętami   Dynesen   2018-08-27
Ale tego wija lepiej zostaw w spokoju   Łopatniuk   2018-08-24
Ile jest ziemi nadającej się pod uprawę?   Novella   2018-08-22
Więcej o szarlatanerii komórek macierzystych   Novella   2018-08-18
Kontrolowane próby szczepionek   Novella   2018-08-15
Ogniska odry w Brooklynie w 2013 r.: Badanie kosztów antyszczepionkowej pseudonauki     2018-08-14
Uprzednie doświadczenie wpływa na to, co widzimy   Novella   2018-08-11
Efekt Krugera-Dunninga, antyszczepionkowcy i arogancja ignorancji     2018-08-09

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej



Ściganie bluźnierstwa



Ryby jaskiniowe



Autyzm



Od niepamiętnych czasów



Tunezyjczycy przeciw złemu prawu



Drugie prawo termodynamiki


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk