Prawda

Wtorek, 19 listopada 2019 - 09:04

« Poprzedni Następny »


Niezrozumienie efektu Dunninga-Krugera


Steven Novella 2019-01-18

Dramatyczna pewność wypowiadanych sądów może być formą choroby zawodowej. Dotyczy to w większym stopniu metafizyków niż fizyków, jako że metafizycy nie poddają swoich hipotez brutalnym testom. (Zdjęcie i podpis dodane przez redakcję ”Listów”.)
Dramatyczna pewność wypowiadanych sądów może być formą choroby zawodowej. Dotyczy to w większym stopniu metafizyków niż fizyków, jako że metafizycy nie poddają swoich hipotez brutalnym testom. (Zdjęcie i podpis dodane przez redakcję ”Listów”.)

Najwyraźniej ostatnio wzrosło zainteresowanie efektem Dunninga-Krugera „Washington Post” pisała o tym niedawno, czyniąc oczywistą polityczną aluzję (do obecnego mieszkańca Białego Domu). To wspaniale, że istnieje społeczne zainteresowanie ważnym zjawiskiem psychologicznym, centralnym dla krytycznego myślenia. Omawiałem DK wcześniej, a także poświęciłem mu cały rozdział w mojej książce.

Niestety, ”Washington Post” błędnie przedstawia efekt DK w sposób, w jaki najczęściej jest źle rozumiany. Piszą:  

Prosto mówiąc, niekompetentni ludzie sądzą, że wiedzą więcej niż naprawdę wiedzą i mają tendencję do większego chełpienia się tym.  

oraz

Raz za razem, niezależnie od tematu, ludzie, którzy marnie wypadli na testach, oceniali swoje kompetencje znacznie wyżej.  Przeciętnie, uczestnicy testu, którzy osiągnęli niski percentyl 10, szeregowali się w pobliżu 70. percentylu. Ci, którzy mieli najmniejszą szansę, by wiedzieć, o czym mówią,  wierzyli, że wiedzą równie wiele jak specjaliści.

Pierwsze zdanie sugeruje, że efekt DK obserwuje się tylko u ludzi, którzy są ”niekompetentni”. Jest to błędne na dwóch poziomach. Pierwszym jest, że efekt DK nie odnosi się tylko do „ludzi niekompetentnych”, ale do wszystkich i w każdej dziedzinie wiedzy. To prawda, że autor pisze także, iż „jest to obecne do pewnego stopnia u każdego”, ale to nie całkiem oddaje rzeczywistość i zostaje zamazane przez zdania przytoczone powyżej. Po drugie, efekt dotyczy nie tylko niekompetencji, ale także przeciętnej lub nieco powyżej przeciętnej kompetencji.



Pokazuje to wykres. Najlepszym sposobem streszczenia danych jest powiedzenie, że różnica między samooceną a wynikiem wzrasta przy niższych wynikach poniżej 80. percentyla z niewielkim niedocenianiem wyników dla tych, którzy są powyżej 80. percentyla (czyli mają na teście wynik około 70%). Tak więc niemal wszyscy przeceniają swoje wyniki, nie tylko ci, którzy są „niekompetentni”. Nawet jeśli masz 60% poprawnych odpowiedzi, nieco przeceniasz swoje możliwości.


Ponadto muszę podkreślić, że te dane nie stosują się do „ludzi”, którzy są ogólnie na niskich percentylach kompetencji, ale do poszczególnych dziedzin wiedzy każdego. Ten sam człowiek może być na 80. percentylu w jednej dziedzinie wiedzy i na 20. percentylu w innej, a powyższy wykres stosuje się do niego w obu przypadkach.


Powiedziawszy to, chcę podkreślić, że to są przeciętne wyniki. Jednostki różnią się stopniem pokory lub chełpliwości, zależnie od podstawowej osobowości, wykształcenia, wglądu i doświadczenia. O to mi w rzeczywistości chodzi, kiedy omawiam efekt DK i upewniam się, że jest poprawnie zrozumiany. Celem jest dostarczenie wglądu w krytyczne myślenie, żeby ludzie ogólnie byli bardziej świadomi i pokorni przy ocenianiu własnej wiedzy i możliwości, by zrekompensować ogólną tendencję do nadmiernej pewności siebie.  


Przytoczony powyżej drugi akapit pogłębia błędne rozumienie, że ten efekt dotyczy ludzi, którzy „marnie wypadli na testach”, podczas gdy w rzeczywistości odnosi się do każdego poniżej 80. percentyla. A także ci, którzy mieli najniższe wyniki, nie oceniali się tak wysoko jako eksperci, ale raczej oceniali się na nieco powyżej przeciętnej (nadal jednak niżej niż ludzie, którzy mieli lepsze wyniki). Zgadza się to z innymi badaniami, które pokazują, że ludzie ogólnie myślą, że są powyżej przeciętnej we wszystkim. Wyraźnie trudno nam przyznać, że jesteśmy poniżej przeciętnej w jakiejkolwiek umiejętności lub dziedzinie wiedzy.


Wiem, że wszystko to może wydawać się szukaniem dziury w całym, ale jest ważne to, jak interpretuje się efekt DK. Olbrzymia większość ludzi, którzy podnoszą ten problem, sądzi, że dotyczy to tylko niemądrych ludzi i że mówi, że niemądrzy ludzie myślą, że są mądrzejsi od mądrych ludzi. Nic z tego nie jest prawdą. Ponadto – jeśli myślisz, że dotyczy to tylko innych ludzi (co samo, jak na ironię, jest częścią efektu DK), to omija cię podstawowa lekcja i okazja do polepszenia własnego krytycznego myślenia.


Są również pewne niuanse w efekcie DK, o których warto mówić. Choć główny efekt jest taki, jak opisałem wyżej, charakteryzując przeciętne wyniki, inne badania pokazują, że konkretni ludzie i konkretne tematy mają własne krzywe na wykresach. Na przykład, niedawne badanie pokazuje, że ci, którzy popierają antyszczepionkowe poglądy, mają tendencję do wyższego oceniania własnej wiedzy, na równi z wiedzą specjalistów i lekarzy, podczas gdy w rzeczywistości ich poziom wiedzy był skrajnie niski.


Trwają badania, by ustalić przyczyny efektu DK. Jest to po części ogólny efekt nadmiernej pewności siebie, ale to nie jest wszystko. Zasadniczo – kiedy brak ci wiedzy w jakiejś dziedzinie, nie wiesz, czego nie wiesz, brakuje ci wiedzy, by ocenić własną wiedzę i wiedzę innych. To może mieć własną krzywą na wykresie. Innymi słowy, w miarę, jak nabierasz wiedzy o danym przedmiocie, początkowo niewielka ilość wiedzy może dać ci wielką pewność siebie. Z pewnością wydaje się jak olbrzymia wiedza w porównaniu do twojej poprzedniej całkowitej ignorancji (efekt studenta drugiego roku). W miarę nabywania wiedzy, twoja pewność siebie rośnie. Dopiero na stosunkowo wysokich poziomach wiedzy zaczynasz orientować się, jak wiele jest do nauczenia się i jak wiele wiedzą prawdziwi eksperci.   


Właśnie dlatego zachęcam każdego do ekstrapolowania z własnych doświadczeń w dziedzinach, o których wiedzą bardzo dużo – gdzie prawdopodobnie są powyżej 80. percentyla. W dziedzinach, w których jesteś rzeczywistym ekspertem, rozumiesz, jak wiele jest tam głębokiej wiedzy i jak niewiele wie przeciętny człowiek. No cóż – to samo dotyczy wszystkich dziedzin wiedzy i powinieneś tego używać do  ponownej oceny twojej stosunkowej wiedzy w tych dziedzinach. Innymi słowy, prawdopodobnie jesteś równym ignorantem w dziedzinach wiedzy, w których nie jesteś ekspertem, jak są twoim zdaniem inni ludzie w dziedzinach wiedzy, w których jesteś ekspertem.


Wreszcie, istnieją cechy osobowości, które wydają się modyfikować efekt DK. Osobowość narcystyczna wydaje się dodawać DK sterydów. To są ludzie, którzy ogólnie mają marną wiedzę, niesłychanie przeceniają swoją wiedzę i są najmniej otwarci na zaakceptowanie krytyki i na poprawę. Co doprowadza nas z powrotem do artykułu w „Washington Post”, a wnioski wyciągnijcie sami.


Misunderstanding Dunning-Kruger

8 stycznia 2019

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska

 



Steven Novella 

Neurolog, wykładowca na Yale University School of Medicine. Przewodniczący i współzałożyciel New England Skeptical Society. Twórca popularnych (cotygodniowych) podkastów o nauce The Skeptics’ Guide to the Universe. Jest również dyrektorem Science-Based Medicine będącej częścią James Randi Educational Foundation (JREF), członek Committee for Skeptical Inquiry. (CSI) oraz członek założyciel Institute for Science in Medicine. Prowadzi blog Neurologica.

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1033 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Jak walczyć z firehosing   Novella   2019-11-19
Odwołajcie antyszczepionkową konferencję w Tel Awiwie   Blum   2019-11-15
Ewolucja dwunożności   Novella   2019-11-14
Granice „przeskoczenia” progu opłacalności   Lomborg   2019-11-13
Dlaczego nie żyjemy w epoce post-prawdy   Pinker   2019-11-11
Śledząc pochodzenie człowieka   Novella   2019-11-09
Skamieniałe trylobity idące gęsiego. Ale dlaczego to zrobiły?   Coyne   2019-11-06
Saga o złotym ryżu   Novella   2019-11-04
Kolejne badanie rolnictwa organicznego   Novella   2019-11-02
Fabrizio Benedetti pyta: “Czy badania placebo wzmacniają pseudonaukę?”     2019-11-01
Nathaniel Comfort raz jeszcze: nauka nie czyni postępów (czy może robi to?)   Coyne   2019-10-31
Pochwała jednoznaczności   Witkowski   2019-10-29
Stare i nowe  troski o bezpieczeństwo żywnościowe   Ongu   2019-10-28
Powrót Adama i Ewy jako rzeczywistych ludzi, jak proponuje kolejna pseudonaukowa teoria   Coyne   2019-10-25
Pradawne przechowywanie żywności   Novella   2019-10-24
Artykuł w naukowym piśmie ”Nature” dyskredytuje naukę i „scjentyzm”, kwestionuje wartości Oświecenia   Coyne   2019-10-22
Błogosławieni ci, którzy wycofują   Jacoby   2019-10-19
Pro-life czyli czarodziej z Krotoszyna   Koraszewski   2019-10-18
Biologia rozwoju ujawnia ewolucyjną historię   Novella   2019-10-15
Niebezpieczne życie antropologa   Blackwell   2019-10-12
Swędzikami jesień się zaczyna   Łopatniuk   2019-10-11
Jak wieloryb stracił swoje geny   Coyne   2019-10-10
Używanie sztucznej inteligencji do diagnozy   Novella   2019-10-08
Niespodzianka! Koty są tak samo przywiązane do swojego personelu jak psy i niemowlęta   Coyne   2019-10-05
Oburzenie, stronniczość i niestabilność prawdy   Novella   2019-10-04
O zmianie klimatu: ludzkość nie jest „nikczemna”   Lomborg   2019-10-03
Postmodernizm wyjaśniony i krytykowany   Coyne   2019-09-30
Uzdrawianie kryształami   Novella   2019-09-26
Kolejna rewolucja w rolnictwie   Novella   2019-09-24
Opory przeciwko szczelinowaniu są oparte na ideologii, a nie na nauce   Jacoby   2019-09-23
St Paul Island część 5   Lyon   2019-09-21
Co to jest czerwona rtęć?   Novella   2019-09-20
Jaka sztuka siedzi w naszych genach i czy to aby nie kicz?   Koraszewski   2019-09-19
Fałszywe wspomnienia i Fake News   Novella   2019-09-18
Kolejna próba odrzucenia teorii Darwina   Coyne   2019-09-17
Choroba zielonych mięśni   Łopatniuk   2019-09-14
”Sygnalizowanie cnoty” może nas irytować. Cywilizacja byłaby jednak bez niego niemożliwa    Miller   2019-09-13
Foka Weddela wygryza w lodzie otwory do oddychania   Coyne   2019-09-12
DNA i Loch Ness   Novella   2019-09-11
Nowa i ważna czaszka hominina z Etiopii   Coyne   2019-09-10
St Paul Island, Część 4   Lyon   2019-09-06
Biały jak śnieg, żółciutki jak kaczuszka   Łopatniuk   2019-09-04
Pingwiny geje? Nie tak szybko   Coyne   2019-09-03
Czego może nas nauczyć była zwolenniczka antyszczepionkowców, Kelley Watson-Snyder     2019-08-30
Bezzbożowa karma dla psa   Novella   2019-08-29
Odrażające życie płciowe pingwinów białookich   Coyne   2019-08-28
Badanie akupunktury jako terapii na dławicę piersiową   Novella   2019-08-23
Pradawna gigantyczna papuga z Nowej Zelandii: metr wysokości i waga 7 kilogramów!   Coyne   2019-08-22
Alaska — nurniczki i obopólny dobór płciowy   Lyon   2019-08-20
Zła nauka promuje organiczne jabłka   Novella   2019-08-19
Gąsienica zmienia kolor, żeby dopasować się do podłoża nie używając oczu: potrafi widzieć skórą!   Coyne   2019-08-16
Pseudonaukowa histeria to nie jest dobra odpowiedź na klimatyczne wyzwania   Lomborg   2019-08-14
GMO i model deficytu wiedzy   Novella   2019-08-12
Po raz pierwszy użyto edytowania genów CRISPR do leczenia zaburzenia genetycznego – anemii sierpowatej   Coyne   2019-08-08
Maskonury z wyspy St. Paul na Alasce   Lyon   2019-08-07
Zbieg okoliczności czy prawo wielkich liczb?   Novella   2019-08-06
I pijcie łzy moje, czyste rzęsiste   Łopatniuk   2019-08-03
Kształtowanie opinii o nauce i medycynie   Novella   2019-08-02
Nowe badanie dotyczące zwrotu zgubionych portfeli: ludzie na świecie są uczciwsi niż myślisz, ale czytelnik wyliczył, że uczciwość jest większa w mniej religijnych krajach   Coyne   2019-08-01
Praktykowanie medycyny bez uprawnień nie jest wolnością słowa   Novella   2019-07-31
Radujcie się, Ziemia staje się zieleńsza   Ridley   2019-07-30
Spiski wokół ptaków   Novella   2019-07-29
Matt Meselson opisuje swój najsłynniejszy eksperyment (z Frankiem Stahlem)   Coyne   2019-07-26
Niemający rozeznania filozof twierdzi, że gatunki nie istnieją   Coyne   2019-07-23
Więcej złych wiadomości dla dilerów witamin   Novella   2019-07-22
Starożytny ptak z nadzwyczaj długim palcem   Coyne   2019-07-19
YouTube i szarlataneria leczenia raka dietą   Novella   2019-07-18
“Współczesny” Homo sapiens mógł być w Eurazji aż 210 tysięcy lat temu   Coyne   2019-07-17
Hodowanie mini-mózgów z komórek macierzystych   Novella   2019-07-15
Szczepionka HPV działa. Koniec kropka     2019-07-13
Efekt przechodnia   Novella   2019-07-11
Prątkiem w raka, czyli co ma gruźlica do raka pęcherza   Łopatniuk   2019-07-06
Opowieści o nauce zastępują fikcję w Teatrze Narodowym Ugandy   Ongu   2019-07-05
Pleśń w przestrzeni kosmicznej   Novella   2019-07-03
Pterozaury: Czy umiały latać od razu po wykluciu się?   Coyne   2019-07-02
Ludziom rosną rogi? – Złe informowanie o nauce   Novella   2019-07-01
Przemysł ”wellness”   Novella   2019-06-28
Nazywanie zmiany klimatu ”katastrofalną” utrudnia znalezienie realnych odpowiedzi   Lomborg   2019-06-26
Olbrzymie straszyki mają zostać ponownie wprowadzone na wyspę Lord Howe   Coyne   2019-06-25
Amonit (i masa innych stworzeń) znaleziona w birmańskim bursztynie   Coyne   2019-06-21
Ślubowanie o zniesieniu grzechu   Ridley   2019-06-20
Nowe informacje o dzieciach CRISPR   Novella   2019-06-17
Słonie mają fantastyczny węch (lepszy niż psy): są jedynymi zwierzętami, które potrafią rozróżnić inne ilości pokarmu tylko po zapachu   Coyne   2019-06-14
Indyjscy farmerzy wysiali ziarna GMO w proteście obywatelskiego nieposłuszeństwa     2019-06-13
Chcąc zadowolić antyaborcjonistów administracja Trumpa tnie finansowanie badań medycznych przy użyciu tkanki płodowej   Coyne   2019-06-11
Triumf Mao: Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie akceptuje szarlatanerię tradycyjnej chińskiej medycyny     2019-06-04
Ale jak to bezbarwnikowy?   Łopatniuk   2019-06-01
Na zdrowie: izraelscy naukowcy warzą piwo na ”wskrzeszonych” drożdżach sprzed 5000 lat     2019-05-31
Skąd wiemy to, co wiemy?   Novella   2019-05-28
Samice bonobo (ale nie samice szympansów) pomagają swoim synom w zdobywaniu partnerek   Coyne   2019-05-25
Dlaczego ludzie sprzeciwiają się technologiom, które zmniejszają szkody?   Ridley   2019-05-24
Nowa praca o nielotnych chruścielach rażąco przesadzona i wypaczona w popularnych mediach   Coyne   2019-05-22
Trenowanie sztucznej inteligencji, żeby widziała jak człowiek   Novella   2019-05-21
A polać wielką wodą…   Cipiur   2019-05-18
Wykrywanie kłamstw w mózgu   Novella   2019-05-17
Walka o zachowanie bioróżnorodności   Ridley   2019-05-15
Niezwykły przypadek mimikry: skaczący pająk naśladuje gąsienicę   Coyne   2019-05-14
Selektywnie stosowana koncepcja tabula rasa i ideologicznie motywowane nieporozumienia   Cory Clark   2019-05-09
Dlaczego szarlatani nie powinni nadzorować sami siebie     2019-05-08
Kiedy naukowcy nie tolerują odmiennego zdania   Weber   2019-05-07

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk