Prawda

Sobota, 21 wrzesnia 2019 - 13:08

« Poprzedni Następny »


Neandertalskie kości w Chorwacji


Jerry A. Coyne 2018-10-25


Mieliśmy tutaj cały szereg artykułów o neandertalczykach i ich genetycznym dziedzictwie u ”ludzi współczesnych” (tutaj jest zestaw), wiele z nich napisanych przez Matthew Cobba. Chorwacja, a szczególnie teren wokół niewielkiego miasta Krapina - słynie z dużego zbioru neandertalskich szkieletów i szczątek, odkrytych podczas wykopalisk w1899 r. Ponieważ było tam tak wiele kości, to miejsce dało wyjątkowy wgląd w populację neandertalczyków, którzy żyli około 130 tysięcy lat temu.

Kilka dni temu napisałem o wizycie w Muzeum Neandertalczyków w Krapinie, które ma dobre dioramy z życia neandertalczyków, super film (który, jak mi powiedziano, jest tak poprawny, jak to możliwe przy naszej wiedzy o tym podgatunku) i wiele odlewów kości.  


Same kości jednak i szczątki neandertalskie są starannie przechowywane w Muzeum Przyrody Chorwacji, gdzie kuratorką jest dr Davorka Radovčić. Moi gospodarze załatwili dla mnie i dwojga z nich wizytę w tym Muzeum. Tam dr Radovčić poświęciła kilka godzin na pokazywanie nam kości i artefaktów i wyjaśnianie ich znaczenia oraz na informację o tajemnicach, które nadal nie są rozwiązane (jest ich wiele). Wymagało to specjalnego pozwolenia Muzeum i ta wizyta była jednym z najciekawszych punktów mojej podróży do Chorwacji. Jak często stoisz kilka centymetrów od neandertalskich czaszek i zębów i trzymasz w ręku grot dzidy zrobiony przez jednego z nich tak dawno temu?  


Można przeczytać więcej o Krapinie tutaj. Z tego artykułu:  

. . . w sumie znaleziono 876 pojedynczych skamieniałości neandertalczyków, co plasuje Krapinę w świecie naukowego dziedzictwa jako najbogatsze miejsce neandertalskich znalezisk na świecie.

Proto-ludzie z Krapiny, znani w języku naukowym jako Homo sapiens neanderthalensis zostali odkryci w 1899 r., w czasie badań geologicznych i paleontologicznych wzgórza Hušnjak w Krapinie. Wykopaliska trwały przez sześć lat, nadzorowane przez profesora Dragutina Gorjanović-Krambergera, słynnego chorwackiego geologa, paleontologa i paleoantropologa. Jego prace są znaczącym wkładem w europejską i światową naukę o skamieniałościach ludzkich. Jaskinia w Krapinie szybko dostała się na listę światowych miejsc naukowych jako bogate miejsce skamieniałości, gdzie jest największa i najbogatsza kolekcja pozostałości neandertalczyków.


W piaskowych osadach w jaskini znaleziono około dziewięciuset szczątków skamieniałych kości ludzkich – szczątki należały do kilkudziesięciu różnych osobników w wieku od 2 do 40 lat. Znaleziono również liczne skamieniałe resztki niedźwiedzia jaskiniowego, wilka, łosia, dużego jelenia, nosorożca, dzikiego bydła i wielu innych zwierząt. Znaleziono ponad tysiąc rozmaitych narzędzi kamiennych i broni z paleolitu, wszystkie świadczące o kulturze materialnej proto-ludzi z Krapiny.

Miejsce jest tutaj (kropki oznaczają inne miejsca gdzie znaleziono szczątki neandertalskie):



Pokażę część kości i kamieni, jakie widzieliśmy, i wyjaśnię, najlepiej jak potrafię, co one znaczą.


Kolekcja mieści się w kilku zamkniętych metalowych szafach, każda z drewnianymi szufladami z gąbkowymi wkładami, gdzie są szczątki. Każda szuflada ma opis zawartości: „zęby”, „żuchwy”, “rzepki” i tak dalej. Tutaj jest Darvorka otwierająca szufladę:



Najpierw zobaczyliśmy czaszki, niektóre bardzo dobrze zachowane. Proszę zauważyć etykietę na szufladzie na drugim zdjęciu:



To jest szczególnie ciekawa czaszka, a powód wyjaśnię za chwile. Jest bardzo dobrze zachowana, ale ma także cechę unikatową dla neandertalskich czaszek znanych nauce:



Można zobaczyć wydatne wały nadoczodołowe i górną część czaszki:

 



Ta czaszka młodej kobiety (prawdopodobnie 20 lub 30-letniej: płeć można poznać po kształcie czaszki) ma serię 40 poziomych nacięć zrobionych na czole, prawdopodobnie tuż po śmierci (nie są zaleczone). Ich cel nie jest znany, ale wydaje się, że chodziło o jakiś rytuał post mortem, może wskazujący na szacunek dla zmarłej lub nawet coś związanego z ideą życia pozagrobowego. Po prostu nie wiemy, jak podkreśliła Davorka. Poniżej są dwa zdjęcia nacięć i krótkie wideo, w którym Davorka je wyjaśnia:





Davorka wyjaśnia nacięcia: nie zostały zrobione, by zabić lub oskalpować kobietę:  


 

Neandertalskie DNA wydobywa się z ucha środkowego, ponieważ jest dobrze izolowane od środowiska. Myliłem się w poprzednim poście, kiedy napisałem, że wydobyto DNA z neandertalczyków z Krapiny; Davorka powiedziała mi, że Svante Pääbo i jego koledzy wydobyli DNA z innego chorwackiego miejsca neandertalskiego o nazwie Vindija.


Wiemy obecnie, że neandertalczycy krzyżowali się z „nowoczesnymi” ludźmi (H. sapiens sapiens) i że przeciętny człowiek (nie-Afrykanin) ma około 3% genomu od neandertalczyków, włącznie z genami używanymi w reakcjach odpornościowych. Chociaż potomstwo przynajmniej przy jednym rodzaju krzyżowań musiało być płodne  - bo to jedyny sposób, w jaki neandertalskie DNA mogło dostać się do H. sapiens sapiens – nie wiemy, czy potomstwo w obu kierunkach krzyżowania się było płodne. Na przykład, nie znaleźliśmy mitochondrialnego DNA neandertalczyków u nowoczesnych ludzi. To może odzwierciedlać albo przypadkową utratę, dobór naturalny przeciwko mitochondrialnemu DNA, który dostał się do populacji ludzi nowoczesnych, lub sterylność potomstwa między neandertalskimi matkami a H. sapiens sapiens ojcami.


Kapsuła ucha środkowego jest w górnym lewym rogu, tuż nad czerwonym napisem. To jest cenny kawałek dla paleogenetyków:



Żuchwy! Zęby są stosunkowo większe od naszych i szczęka ma więcej miejsca, żeby pomieścić wszystkie zęby trzonowe, a więc „zęby mądrości” nie są tak ściśnięte jak u nas.



Górna i dolna szczęka; zauważ obrót jednego zęba w lewym rzędzie zębów:  



“Obrócony” ząb między dwoma białawymi. Nie pamiętam znaczenia tego, ale napisałem do Davorki, która powiedziała, że niektórzy uważają, że jest to spowodowane związkami genetycznymi i możliwym kojarzeniem krewniaczym.

 

 



Szczęka młodego (prawdopodobnie 6-7 letniego) neandertalczyka, pokazująca mleczne zęby i trzy stałe zęby, które jeszcze się nie wyrżnęły. Neandertalczycy nie żyli zbyt długo: 40-letni osobnik znajdował się na krańcu rozrzutu:  



Niestety, niektóre żuchwy zostały oczyszczone i usunięto cenny kamień nazębny. Davorka wyjaśnia na wideo, że oczyszczenie spowodowało utratę cennej informacji biologicznej.  Proszę zauważyć „przestrzeń trzonową”, która daje dosyć miejsca na wszystkie zęby trzonowe.

 

 

Zęby, włącznie z ”łopatkowym” siekaczem, znajdowanym także u azjatyckich nowoczesnych H. sapiens.





Dobrze zachowany ząb trzonowy:



Łopatkowy siekacz.


Stopień zużycia tych przednich zębów wskazuje, że neandertalczycy trzymali przedmioty w zębach, pracując nad nimi, na przykład, trzymali zębami skórę i zeskrobywali ją ręką. Miejsce śladów zużycia wskazuje także, że około 60-80% neandertalczyków było praworęcznych, zeskrobując prawą ręką i trzymając skórę lewą stroną ust. Jest to zresztą ten sam odsetek ludzi praworęcznych, co w dzisiejszej Chorwacji:



Kości ramienia. Szuflada pełna kości ramiennych:





To jest kość promieniowa (jedna z dwóch kości przedramienia), która została odrąbana, a potem zaleczyła się, wskazując, że osobnik stracił część swojej ręki. Po zranieniu ręka wygoiła się, co znaczy, że przeżył bez dłoni:



Szuflada pełna rzepek. Są lżejsze niż nieskamieniałe rzepki, bo piaskowiec prawdopodobnie ”wymył” wiele składników kostnych:



Zmiażdżona kość ramienia. Albo nastąpiono na nią wkrótce po śmierci, albo została zmiażdżona przy śmierci, może podczas polowania lub walki. (Kości neandertalczyków wykazują mniejszą częstotliwość uszkodzeń ”wojennych” niż kości wczesnych homininów, takich jak australopiteki. Wydaje się, że był to pokojowy podgatunek.)  



Ten neandertalczyk ma zaleczony uraz głowy (wgłębienie w środku) wzdłuż linii otaczających ranę. Te homininy miały trudne życie!



Tutaj Davorka wyjaśnia, że nie jesteśmy pewni, co oznaczają te linie: mogły być umyślnymi nacięciami podczas otwierania czaszki (trepanacja) dla złagodzenia nacisku na ranę, lub może te linie są po prostu artefaktem powstałym podczas tworzenia skamieniałości.  

 


Neandertalczycy byli w zasadzie mięsożerni, chociaż wiemy, że używali także leczniczych roślin. Jedli niedźwiedzie, bobry, a nawet nosorożce. Tutaj jest młody nosorożec, jak się sądzi, zabity przez neandertalczyków z Krapiny. Z pewnością polowali na niego w grupie, ale zabicie dzidą niedźwiedzia lub nosorożca musiało być bardzo niebezpieczne.



Najwyraźniej zabijali także ptaki, bo znajduje się całe szkielety ptasie obok kości neandertalczyków. Tutaj jest kilka szponów i kości stopy orła bielika, Haliaeetus albicilla, gatunku, który nadal istnieje.  



Na szponach i kościach stopy są nacięcia, co wskazuje, że neandertalczycy używali ich jako ozdób. Tezę tę popiera znalezienie „włókien” z jelit przywiązanych do części szponu. Tutaj jest kość stopy i szpon, które zostały zmodyfikowane przez wyżłobienie w nich rowka.


To jest kość palca, do której przyczepiony był szpon. Widzicie rowek wycięty w dolnej części?



Zmodyfikowane szpony orła:  



Davorka pokazuje zrobiony przez człowieka rowek:



Tutaj jest artykuł (kliknij na link pod zrzutem z ekranu), w którym Davorka i jej współautorzy sugerują użycie szponów jako ozdób:



https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4356571/


Miska pełna neandertalskich narzędzi:



Trzymam piękny, liczący 130 tysięcy lat grot neandertalskiej włóczni, odłupany z krzemienia:



Skrobak (dolna krawędź była bardzo ostra):



Davorka i ja na zakończenie wizyty, To naprawdę było jedno ze wspaniałych doświadczeń w moim życiu i jestem nieskończenie wdzięczny Davorce za jej wyjaśnienia, jak też moim gospodarzom, Igorowi, Damjanowi, Darko i Pavlowi za zorganizowanie tej wizyty.



Neanderthal bones in Croatia

Why Evolution Is True, 18 października 2018

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Jerry Coyne

Profesor (emeritus) na wydziale ekologii i ewolucji University of Chicago, jego książka "Why Evolution is True" (Polskie wydanie: "Ewolucja jest faktem", Prószyński i Ska, 2009r.) została przełożona na kilkanaście języków, a przez Richarda Dawkinsa jest oceniana jako najlepsza książka o ewolucji.  Jerry Coyne jest jednym z najlepszych na świecie specjalistów od specjacji, rozdzielania się gatunków.  Jest wielkim miłośnikiem kotów i osobistym przyjacielem redaktor naczelnej.
 

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1003 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

St Paul Island część 5   Lyon   2019-09-21
Co to jest czerwona rtęć?   Novella   2019-09-20
Jaka sztuka siedzi w naszych genach i czy to aby nie kicz?   Koraszewski   2019-09-19
Fałszywe wspomnienia i Fake News   Novella   2019-09-18
Kolejna próba odrzucenia teorii Darwina   Coyne   2019-09-17
Choroba zielonych mięśni   Łopatniuk   2019-09-14
”Sygnalizowanie cnoty” może nas irytować. Cywilizacja byłaby jednak bez niego niemożliwa    Miller   2019-09-13
Foka Weddela wygryza w lodzie otwory do oddychania   Coyne   2019-09-12
DNA i Loch Ness   Novella   2019-09-11
Nowa i ważna czaszka hominina z Etiopii   Coyne   2019-09-10
St Paul Island, Część 4   Lyon   2019-09-06
Biały jak śnieg, żółciutki jak kaczuszka   Łopatniuk   2019-09-04
Pingwiny geje? Nie tak szybko   Coyne   2019-09-03
Czego może nas nauczyć była zwolenniczka antyszczepionkowców, Kelley Watson-Snyder     2019-08-30
Bezzbożowa karma dla psa   Novella   2019-08-29
Odrażające życie płciowe pingwinów białookich   Coyne   2019-08-28
Badanie akupunktury jako terapii na dławicę piersiową   Novella   2019-08-23
Pradawna gigantyczna papuga z Nowej Zelandii: metr wysokości i waga 7 kilogramów!   Coyne   2019-08-22
Alaska — nurniczki i obopólny dobór płciowy   Lyon   2019-08-20
Zła nauka promuje organiczne jabłka   Novella   2019-08-19
Gąsienica zmienia kolor, żeby dopasować się do podłoża nie używając oczu: potrafi widzieć skórą!   Coyne   2019-08-16
Pseudonaukowa histeria to nie jest dobra odpowiedź na klimatyczne wyzwania   Lomborg   2019-08-14
GMO i model deficytu wiedzy   Novella   2019-08-12
Po raz pierwszy użyto edytowania genów CRISPR do leczenia zaburzenia genetycznego – anemii sierpowatej   Coyne   2019-08-08
Maskonury z wyspy St. Paul na Alasce   Lyon   2019-08-07
Zbieg okoliczności czy prawo wielkich liczb?   Novella   2019-08-06
I pijcie łzy moje, czyste rzęsiste   Łopatniuk   2019-08-03
Kształtowanie opinii o nauce i medycynie   Novella   2019-08-02
Nowe badanie dotyczące zwrotu zgubionych portfeli: ludzie na świecie są uczciwsi niż myślisz, ale czytelnik wyliczył, że uczciwość jest większa w mniej religijnych krajach   Coyne   2019-08-01
Praktykowanie medycyny bez uprawnień nie jest wolnością słowa   Novella   2019-07-31
Radujcie się, Ziemia staje się zieleńsza   Ridley   2019-07-30
Spiski wokół ptaków   Novella   2019-07-29
Matt Meselson opisuje swój najsłynniejszy eksperyment (z Frankiem Stahlem)   Coyne   2019-07-26
Niemający rozeznania filozof twierdzi, że gatunki nie istnieją   Coyne   2019-07-23
Więcej złych wiadomości dla dilerów witamin   Novella   2019-07-22
Starożytny ptak z nadzwyczaj długim palcem   Coyne   2019-07-19
YouTube i szarlataneria leczenia raka dietą   Novella   2019-07-18
“Współczesny” Homo sapiens mógł być w Eurazji aż 210 tysięcy lat temu   Coyne   2019-07-17
Hodowanie mini-mózgów z komórek macierzystych   Novella   2019-07-15
Szczepionka HPV działa. Koniec kropka     2019-07-13
Efekt przechodnia   Novella   2019-07-11
Prątkiem w raka, czyli co ma gruźlica do raka pęcherza   Łopatniuk   2019-07-06
Opowieści o nauce zastępują fikcję w Teatrze Narodowym Ugandy   Ongu   2019-07-05
Pleśń w przestrzeni kosmicznej   Novella   2019-07-03
Pterozaury: Czy umiały latać od razu po wykluciu się?   Coyne   2019-07-02
Ludziom rosną rogi? – Złe informowanie o nauce   Novella   2019-07-01
Przemysł ”wellness”   Novella   2019-06-28
Nazywanie zmiany klimatu ”katastrofalną” utrudnia znalezienie realnych odpowiedzi   Lomborg   2019-06-26
Olbrzymie straszyki mają zostać ponownie wprowadzone na wyspę Lord Howe   Coyne   2019-06-25
Amonit (i masa innych stworzeń) znaleziona w birmańskim bursztynie   Coyne   2019-06-21
Ślubowanie o zniesieniu grzechu   Ridley   2019-06-20
Nowe informacje o dzieciach CRISPR   Novella   2019-06-17
Słonie mają fantastyczny węch (lepszy niż psy): są jedynymi zwierzętami, które potrafią rozróżnić inne ilości pokarmu tylko po zapachu   Coyne   2019-06-14
Indyjscy farmerzy wysiali ziarna GMO w proteście obywatelskiego nieposłuszeństwa     2019-06-13
Chcąc zadowolić antyaborcjonistów administracja Trumpa tnie finansowanie badań medycznych przy użyciu tkanki płodowej   Coyne   2019-06-11
Triumf Mao: Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie akceptuje szarlatanerię tradycyjnej chińskiej medycyny     2019-06-04
Ale jak to bezbarwnikowy?   Łopatniuk   2019-06-01
Na zdrowie: izraelscy naukowcy warzą piwo na ”wskrzeszonych” drożdżach sprzed 5000 lat     2019-05-31
Skąd wiemy to, co wiemy?   Novella   2019-05-28
Samice bonobo (ale nie samice szympansów) pomagają swoim synom w zdobywaniu partnerek   Coyne   2019-05-25
Dlaczego ludzie sprzeciwiają się technologiom, które zmniejszają szkody?   Ridley   2019-05-24
Nowa praca o nielotnych chruścielach rażąco przesadzona i wypaczona w popularnych mediach   Coyne   2019-05-22
Trenowanie sztucznej inteligencji, żeby widziała jak człowiek   Novella   2019-05-21
A polać wielką wodą…   Cipiur   2019-05-18
Wykrywanie kłamstw w mózgu   Novella   2019-05-17
Walka o zachowanie bioróżnorodności   Ridley   2019-05-15
Niezwykły przypadek mimikry: skaczący pająk naśladuje gąsienicę   Coyne   2019-05-14
Selektywnie stosowana koncepcja tabula rasa i ideologicznie motywowane nieporozumienia   Cory Clark   2019-05-09
Dlaczego szarlatani nie powinni nadzorować sami siebie     2019-05-08
Kiedy naukowcy nie tolerują odmiennego zdania   Weber   2019-05-07
Przegapione odkrycia w historii nauki   Ridley   2019-05-02
W obronie scjentyzmu   Winegard   2019-04-30
Akupunktura kwantowa   Novella   2019-04-23
Nie tylko kakao   Łopaniuk   2019-04-20
Wstęga Möbiusa sprzecznych egocentryzmów poznawczych   Landes   2019-04-18
Kolejne badania nad bzdurą   Novella   2019-04-17
Licząca 43 miliony lat forma przejściowa: wodno-lądowy wieloryb    Coyne   2019-04-15
Zdumiewające możliwości docenienia i wykorzystania neuroróżnorodności   Koraszewski   2019-04-12
Jak sobie radzić ze skrajnymi wydarzeniami pogodowymi?   Lomborg   2019-04-09
Najbardziej zabójczy dzień na Ziemi   Novella   2019-04-06
Zaprzeczanie neuronauce o różnicach płci   Cahill   2019-04-05
Zwierzęce roboty   Novella   2019-04-04
Technologia pomaga w kryzysach wodnych na całym globie   Cohen   2019-04-02
Niezwykłe skamieniałości kambryjskie porównywalne do tych z łupków z Burgess   Coyne   2019-03-30
Tak wygląda dobre dziennikarstwo   Novella   2019-03-29
Wzrost sektora nasiennictwa w Ugandzie demaskuje główne twierdzenie anty- GMO   Ongu   2019-03-21
Ewolucja „nieredukowalnie złożonych” białek zapobiegających zamarzaniu u ryb polarnych (i policzek wymierzony Behemu)   Coyne   2019-03-20
Złoty ryż wreszcie dopuszczony w Bangladeszu   Novella   2019-03-19
Kłamstwa, bezczelne kłamstwa i statystyka   Welsh   2019-03-18
Wyprane kłamstwa   Ridley   2019-03-14
Czy islamska teologia i filozofia może wzbogacić etyczną debatę wokół CRISPR?   Coyne   2019-03-06
Kacze dzioby, Umwelt i a priori Kanta   Cobb   2019-03-04
Co kręci płaskoziemców   Novella   2019-03-02
Ślimaki nagoskrzelne mają kolczaste penisy jednorazowego użytku, którymi usuwają plemniki rywala ze swojej partnerki   Coyne   2019-03-01
Zrozumienie nowoczesnych horrorów afrykańskich zakorzenionych w handlu niewolnikami przez Ocean Indyjski   Clarfield   2019-02-28
Raport z sensacyjnym twierdzeniem o ”załamaniu klimatu” jest chwytliwy, ale nieprawdziwy   Lomborg   2019-02-27
Naukowiec analizuje dwa przykłady w nowej książce Behego; stwierdza, że są głęboko błędne   Coyne   2019-02-26
Triasowy mięsak, czyli praprzodkowie żółwi też chorowali na nowotwory   Łopatniuk   2019-02-16
Co nauka może powiedzieć pani Ocasio-Cortez o klimacie   Lomborg   2019-02-15
Kury produkujące leki   Novella   2019-02-14

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk