Prawda

Czwartek, 24 maja 2018 - 16:05

« Poprzedni Następny »


Przekonania antyoświeceniowe są „zaskakująco trwałe”


Quillette Magazine 2018-05-11


Wydawcy Quillette skontaktowali się z profesorem Pinkerem z prośbą o wywiad. Poniżej podajemy jego treść. Wywiad przeprowadzony drogą e-mailową.  

Najnowsza książka Stevena Pinkiera ma wiele entuzjastycznych recenzji, ale również sporo krytyk, jak sam Pinker tłumaczy ten niechętny stosunek do Osiecenia:   
Część z tego jest obroną terytorium: niektórzy intelektualiści-eksperci, krytycy kulturalni, intelektualiści literaccy, profesorowie nauk humanistycznych i inni członkowie „Drugiej Kultury” C. P. Snowa nie znoszą wtargnięcia nauki, danych i wymierności na tradycyjnie odgrodzone terytoria, które uważają za swoją własność. I zaskakująco wielu z nich jest kulturowymi pesymistami, którzy nie znoszą ideałów oświeceniowych rozumu, nauki, humanizmu i postępu. 

O psychologii

 

Quillette: Jakie są klasyczne eksperymenty w psychologii, które Pana zdaniem wykształcony człowiek powinien znać?  

 

Steven Pinker: Nie wiem gdzie zacząć. Przytoczyłbym badania o iluzjach i uprzedzeniach, by przypomnieć ludziom o zawodności naszych zdolności postrzegawczych i poznawczych. Wśród nich byłyby eksperymenty o wizualnej uwadze Anne Treisman i innych, pokazujące, że ludzie są nieświadomi wizualnego materiału, na który zazwyczaj nie zwracają uwagi, jak też eksperymenty o pamięci, pokazujące, jak nie-fotograficzna jest nasza pamięć i nasze wspomnienia (na przykład, badanie Elizabeth Loftus o zawodności świadectw naocznych świadków lub też nawet niezbyt techniczne badanie, w którym poproszono ludzi o narysowanie pensa, przedmiotu, który widzieli tysiące razy). Dodajmy tu zademonstrowanie przez Slovica, Tversky’ego i Kahnemana iluzji w rozumowaniu o prawdopodobieństwie i ryzyku. Zbytnia pewność siebie i Efekt Jeziora Wobegon (wszyscy są powyżej przeciętnej). Dysonans poznawczy i wyrachowane racjonalizacje. Fundamentalny Błąd Przypisania – przeszacowujemy – znaczenie indywidualnych cech i nie doceniamy wpływu sytuacji. A także podstawowe odkrycia genetyki behawioralnej: że większość indywidualnych różnic jest częściowo odziedziczalna.

 

Q: Kto jest najbardziej niedocenionym psychologiem XX-XXI wieku?

 

SP: Judith Rich Harris, którą wyrzucono z programu doktoranckiego na moim wydziale (psychologii na Harvardzie) w latach 1960., ponieważ „nie pasowała do stereotypu studenta psychologii” i która po napisaniu kilku podręczników opublikowała w 1998 r. książkę Geny czy wychowaniepierwszą książkę o rodzicielstwie i osobowości, która poważnie potraktowała wyniki badań genetyki behawioralnej. Pokazała, że ludzie (włącznie z psychologami) dawali się zwieść odziedziczalnością osobowości i przeceniali wpływ rodzicielstwa na osobowość, jak też, że rówieśnicy, nie zaś rodzice, wpływają głównie na  socjalizację dzieci.

 

Q: Kto jest najbardziej przeceniany (lub najbardziej wpływowy daleko poza moc przekonującą ich teorii)?

 

SP: „Teoretycy przywiązania” i to z tego samego powodu – wszystkie badania skutków rodzicielstwa na cokolwiek są fatalnie pogmatwane przez genetykę, jeśli nie używa się osób adoptowanych, bliźniaków lub punktów poligenicznych.

 

O sztuce

 

Q: W najnowszej książce kładzie Pan duży nacisk na wartość rozumu i jego wkład w postęp ludzkości. Jaką rolę odgrywa muzyka, poezja, taniec, malarstwo, powieści itd. w zrozumieniu nas samych i w rozwoju? Czy istnieją dziedziny ludzkiego życia, które naświetla najlepsza sztuka, a których nie wyjaśniają rozum i empiria?

 

SP: W książce Zmierzch przemocy. Lepsza strona naszej natury poparłem teorię Lynn Hunt, Marthy Nussbaum i innych, że realistyczne powieści zachęcają czytelników do postawienia się w sytuacji innych, niepodobnych do nas, rozszerzają krąg empatii i czynią, że jesteśmy  bardziej skłonni do humanitarnych reform, takich jak zniesienie niewolnictwa i tortur. Istnieją pewne dowody z badań psychologicznych nad empatią na rzecz tej hipotezy, choć nadal nie jest to dowiedzione. Jak na ironię, badacze literatury na ogół nienawidzą tej teorii – wydaje się, że czyni ona powieści czymś nazbyt utylitarnym.

 

Q: Elon Musk odpowiedział na Pana argumenty o sztucznej inteligencji (AI) przez rozróżnienie między funkcjonalną/wąską AI (używaną w samochodach) i ogólną AI, która podobno ma potencjał mocy wiele milionów razy większej niż wąska AI. Czy wobec tego rozróżnienia nadal Pan tak uważa?

 

SP: “Ogólna AI” obecnie nie istnieje i prawdopodobnie jest niespójnym pojęciem: niedbałą ekstrapolacją indywidualnych różnić między ludźmi. Inteligencja musi być zdefiniowana w stosunku do celów i wiedzy potrzebnej dla ich osiągnięcia. W każdym razie, argument przeciwko sianiu paniki o zbliżającym się sądnym dniu w sprawie AI rozciąga się na potężniejsze systemy: każdy system, który ślepo dąży do jednego celu (takiego jak robienie spinaczy do papieru), a równocześnie nie zważa na inne cele (takie jak nie zamienianie ludzi w spinacze do papieru) nie jest sztucznie inteligentny: jest sztucznie głupi  i niepodobny do niczego, co technologicznie zaawansowane społeczeństwo kiedykolwiek wynalazłoby i wzmocniło. A scenariusze, w których same roboty przejmują kierowanie, opiera się na błędnym założeniu, że inteligencja implikuje wolę władzy, co wynika z pomieszania tych dwóch cech, które – tak się składa – przychodzą w parze u Homo sapiens, ponieważ jesteśmy produktami darwinowskiego doboru naturalnego.  

 

O szkołach wyższych

 

Q: Było wiele dyskusji w Quilette i Heterodox Academy o lewicowym przechyle na uniwersytetach, szczególnie w naukach społecznych i humanistycznych. Niemniej, niektórzy nasi krytycy twierdzili, że nasze niepokoje są przesadne. Jak zachować równowagę między analizowaniem uniwersyteckich trendów bez wpadania w pesymizm lub panikarstwo na temat ogólnego stanu edukacji?  

 

SP: Podobnie jak z wszystkim innym, zasadnicze są dane empiryczne: trzeba ocenić, jak ortodoksyjni, nietolerancyjni, o wąskich horyzontach są profesorowie i studenci i porównać ich (najlepiej, jak potrafimy) z danymi z przeszłości. Ludzie z Heterodox mówili o pewnych alarmujących trendach, choć niedawne wyniki General Social Survey (analizowane przez Justina Murphy’ego) wskazują, że poparcie dla wolności słowa (jako zasady) pozostaje silne.  

 

O promowaniu dialogu i otwartych dociekań

 

Q: Częściowo przyczyną naszej obecnej polaryzacji wydaje się być zawężenie po wszystkich stronach zakresu rozsądnej niezgody. Gdzie może rozsądny człowiek stawiać te granice? Innymi słowy, czy istnieją sposoby rozróżnienia między ideami, które są tak nie do przyjęcia, że trzeba się im przeciwstawiać, a takimi, co do których rozsądni i przyzwoici ludzie mogą się po prostu różnić.

SP: Odpowiedź musi być inna, kiedy chodzi o prawo (gdzie kwestią jest stosowanie siły przez państwo), a uniwersytetami (gdzie dotyczy to celu instytucji, jakim jest rozwijanie wiedzy). Można popierać prawo neonazistów do publikowania i demonstrowania bez zapraszania ich na wykłady na uniwersytecie, lub dawania im łamów na stronie opiniotwórczej pisma. W wypadku uniwersytetu kryteria powinny obejmować naukową staranność, intelektualną dyscyplinę i brak widocznego motywu demonizowania lub antagonizowania. Jest jasne, że w wielu słynnych sytuacjach protestu, ludzie przeciwko którym protestowano, spełniali te kryteria i byli prześladowani po prostu dlatego, że ich poglądy były heterodoksyjne.   

 

Q: Czego mogą nauczyć pewni myśliciele z XVII i XVIII wieku o znaczeniu rozumu i otwartego dociekania? Co, Pana zdaniem, powiedzieliby nam dzisiaj, szczególnie gdyby przyszli i odwiedzili nasze kampusy uniwersyteckie?

 

SP: Nie mogę postawić się na ich miejscu, by odpowiedzieć na to pytanie, ale to nie jest właściwe pytanie. Niektórzy krytycy Drugiej Kultury i religijni apologeci nie zrozumieli tezy mojej książki, i uznali, że twierdzę, że filozofowie Oświecenia byli grupą wspaniałych facetów i powinniśmy czcić ich i przyznawać im zasługę za wszystko, co poszło dobrze przez ostatnich 250 lat, uniewinniając ich z wszystkiego, co poszło źle. Uważają, że ustawiłem zawody miedzy moimi świętymi, bohaterami, mesjaszami i wielkimi ludźmi, a ich oponentami. W rzeczywistości popieram ideały rozumu, nauki i humanizmu, i używam „Oświecenia” jako wygodnego tytułu dla zestawu idei (ponieważ ich najbardziej żarliwy i trwały wyraz znajdujemy w tej epoce).   

 

Enlightenment Now 

 

Q: Jaki jest najlepszy kontrargument, na który natknął się Pan, przeciwko pana ogólnej tezie?

 

SP: Nie umiem na to odpowiedzieć. W Enlightenment Now przedstawiam wiele argumentów zamiast jednej ogólnej tezy i są kontrargumenty dla wielu, których nie mogę uszeregować w kategorii „najlepszy”.

 

Q: W książce antycypuje Pan swoich krytyków, wyliczając pewne powody tego, co nazywa Pan ‘postępofobią’. Niemniej zajadłość Pana oponentów zaskoczyła nas. Wydaje się, że ludzie czują się osobiście obrażeni Pana argumentami, mimo że są spokojne i poparte ogromną ilością danych. Co wyjaśnia tę antypatię – część z tego, wydaje się być osobistą reakcją na prezentowane przez Pana dobre wiadomości?

 

SP: Część z tego jest obroną terytorium: niektórzy intelektualiści-eksperci, krytycy kulturalni, intelektualiści literaccy, profesorowie nauk humanistycznych i inni członkowie „Drugiej Kultury” C. P. Snowa nie znoszą wtargnięcia nauki, danych i wymierności na tradycyjnie odgrodzone terytoria, które uważają za swoją własność. I zaskakująco wielu z nich jest kulturowymi pesymistami, którzy nie znoszą ideałów oświeceniowych rozumu, nauki, humanizmu i postępu. Wolą hermeneutykę od rozumowania analitycznego (jedna z przyczyn, dla której są życzliwie nastawieni do religii, nawet jeśli są ateistami), cenią konsumpcję sztuki elitarnej (w odróżnieniu od dobrostanu mas ludzkich) jako najwyższe dobro moralne i wierzą, że zachodnia cywilizacja jest na krawędzi upadku i jest tak dekadencka i zdegenerowana, że cokolwiek wzniesie się na jej ruinach musi być polepszeniem. Te przekonania idą wstecz do XIX–wiecznego kontroświecenia i są zadziwiająco trwałe.

 

Steven Pinker: Counter-Enlightenment Convictions are ‘Surprisingly Resilient

Quillette, 20 kwietnia 2018

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 781 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Budzenie zmarłych   Novella   2018-05-21
Finansowanie społecznościowe terapii komórkami macierzystymi o nieudowodnionej skuteczności: wykorzystywanie hojności obcych, by płacić za szarlatanerię     2018-05-18
Co mówi nam ruch płaskiej Ziemi     2018-05-17
Osy papierowe + sprytny biolog = tęczowe gniazda   Coyne   2018-05-14
Jak to jest, że Stanisław Burzyński nadal żeruje na zrozpaczonych pacjentach z rakiem?     2018-05-12
Przekonania antyoświeceniowe są „zaskakująco trwałe”     2018-05-11
Jeremy Sherman nadal nie rozumie ewolucji   Coyne   2018-05-09
Zdrowy tryb życia ma znaczenie   Novella   2018-05-08
Miasta są nowymi wyspami Galapagos   Ridley   2018-05-04
O obowiązkowym oznakowywaniu GMO   Novella   2018-05-03
Tydzień Świadomości Homeopatii. Pomaga przypomnieć ludziom, że jest to szarlataneria!     2018-05-02
Znajdź Tiktaalika!   Coyne   2018-05-01
Wzrost potęgi dinozaurów   Novella   2018-04-30
Niebezpieczeństwa martwienia się o sądny dzień   Pinker   2018-04-27
Tako rzecze antyszczepionkowa “wojowniczka mama”, Brittney Kara: jeśli szczepionki są tak wspaniałe, to dlaczego nie wspomina ich Biblia?     2018-04-26
Geny wydają się wyjaśniać większość sukcesów uczniów szkół elitarnych   Ridley   2018-04-25
Akupunktura jadu pszczelego: śmiercionośne znachorstwo, które może zabić     2018-04-23
Mumia z Atakama nie jest kosmitą   Novella   2018-04-20
Feministyczna geografia w Dartmouth   Coyne   2018-04-19
Dlaczego odmawiamy dostrzegania jaśniejszej strony, choć powinniśmy   Pinker   2018-04-17
Inicjatywa „Globalna Spójność”: nonsens na globalną skalę     2018-04-11
Wreszcie: sensowna dyskusja o “rasie”   i Greg Mayer   2018-04-10
Rolnictwo biodynamiczne: podobne do antropozoficznej medycyny, ale dla farm     2018-04-06
Mózg i kodowanie predyktywne   Novella   2018-04-05
Dziwaczne życie seksualne żabnicy   Coyne   2018-04-04
Dwa kilo prostaty poproszę   Łopatniuk   2018-03-31
Dziennik z Mozambiku: Demony w kurzu   Naskręcki   2018-03-30
Otumaniony myśliciel twierdzi, że ewolucja nie może wyjaśnić organizmów i ich “dążeń”   Coyne   2018-03-28
Orientacja na złe wiadomości nasila się i wpływa na nasze działania   Ridley   2018-03-27
Urojenie fałszywej flagi   Novella   2018-03-24
Zły tydzień dla homeopatii jest dobrym tygodniem dla nauki     2018-03-23
Czy farmerzy mają czekać aż parlamentarzyści podszkolą się w nauce o manioku?   Ongu   2018-03-22
David Barash namawia naukowców do stworzenia człowieko-szympansiej hybrydy   Coyne   2018-03-20
Déjà vu i swojskość   Novella   2018-03-17
“Odwrócenie specjacji” (fuzja gatunków) u kruków   Coyne   2018-03-16
Błąd atrybucji, sofizmat rozszerzenia (atakowanie chochoła) i zasada wielkoduszności   Novella   2018-03-14
Mutualistyczne ptaki nocują w pachwinach i na brzuchach żyraf   Coyne   2018-03-13
Polityczny szympans   Martino   2018-03-09
Najstarsza sztuka jaskiniowa w Europie, to niemal z pewnością dzieło neandertalczyków   Coyne   2018-03-06
Nowa inicjatywa w Kalifornii – magnetyzm nonsensu w działaniu   Novella   2018-03-05
Nie zostawić żadnej mrówki: mrówki noszą rannych towarzyszy do mrowiska i opatrują ich rany   Coyne   2018-03-03
Unikatowy skamieniały owad z nożycami na głowie i tułowiu   Coyne   2018-02-28
Serce na wierzchu   Łopatniuk   2018-02-24
Skąd się wzięły pająki?   Coyne   2018-02-23
Czy kometa zabiła mamuty   Novella   2018-02-22
Zagadka: co zapyla muchołówkę?   Coyne   2018-02-20
“Partenogenetyczny” rak rozmnaża się bez seksu: czy to jest nowy gatunek?   Coyne   2018-02-17
Naturopatyczna propaganda głosi normalne porady dotyczące stylu życia jako własne i dodaje szamaństwo     2018-02-14
Bezwstydne organiczne sianie strachu   Novella   2018-02-12
Fałszywe nadzieje i niewidzialni wrogowie   Anomaly   2018-02-09
Pierwszy exodus Homo sapiens z Afryki?   Coyne   2018-02-06
Niebezpieczeństwa kultury celebrytów   Novella   2018-02-05
Małe kroki, czyli białko, które nie jest młotem na raka (ale i tak się przydaje)   Łopatniuk   2018-02-03
Opera mydlana: Z życia łysek amerykańskich – część VI   Lyon   2018-02-02
List otwarty do Charlotte Allen   Coyne   2018-01-31
Naiwna promocja “integrowania” znachorstwa do medycyny     2018-01-29
Kolejne zachwalanie “całkowicie innego” wyjaśnienia ewolucji   Coyne   2018-01-26
Bekon bez azotynów   Novella   2018-01-25
Specjacja przez hybrydyzację u amazońskich gorzyków?   Coyne   2018-01-23
Dowody, że ptaki drapieżne szerzą pożary leśne, by wypłoszyć zdobycz   Coyne   2018-01-20
Tajemnicze cykle epok lodowych   Ridley   2018-01-19
Pochodzenie ludzkiej muzyki? Samiec kakadu palmowej używa patyka do rytmicznego uderzania w wydrążone drzewa   Coyne   2018-01-18
Powrót “tradycyjnej” astrologii   Novella   2018-01-17
Nowe badanie o tym, jak ewoluują ludzie   Coyne   2018-01-16
Krąg mimikry müllerowskiej   Coyne   2018-01-12
Sztuczna inteligencja będzie symbiozą, nie zaś zastąpieniem   Ridley   2018-01-11
Czy nauka zabija duszę?   S. Pinker   2018-01-09
Dlaczego nie będzie doboru na inteligentne niemowlęta   Ridley   2018-01-05
Powrót łysenkoizmu w Putinowskiej Rosji   Novella   2018-01-03
Pozory mylą, czyli niespodzianki nie zawsze przykre   Łopatniuk   2017-12-30
Obniżenie poprzeczki dla tradycyjnej medycyny chińskiej dla ideologii i zysku     2017-12-29
Multikulturaliści unicestwiają zachodnią cywilizację   Salzman   2017-12-28
Nie znasz przeszłości, nie znasz przyszłości   Mayer   2017-12-27
Alternatywna medycyna zabija   Novella   2017-12-26
Na wpół syntetyczne życie z powiększonym kodem genetycznym   Novella   2017-12-23
Ziemniaki GMO zmniejszą użycie pestycydów i dostarczą więcej gotówki farmerom w Ugandzie   Ongu   2017-12-22
Słusznie o plastiku i PCB, błędnie o zakwaszeniu   Ridley   2017-12-21
Chwytówka modliszkowata ma chodzącą poczwarkę, która wspina się na drzewa przed przekształceniem   Coyne   2017-12-19
Pseudonauka Masaru Emoto   Novella   2017-12-18
Fantastyczne oko przegrzebka pokazane w nowej pracy   Coyne   2017-12-16
Czy ptaki wyewoluowały większe dzioby, by zjadać duże, inwazyjne ślimaki?   Coyne   2017-12-13
Biotechnologia jest pilnie potrzebna w Afryce – dla gospodarki i środowiska   Ridley   2017-12-08
Okrutne zabawy wielorybów   Lyon   2017-12-07
Specjacja zięb z Galápagos przez hybrydyzację   Coyne   2017-12-04
Zrób sobie test ciążowy, Krzysiu   Łopatniuk   2017-12-02
Szopy pracze są inteligentne, ale bywają kłopotliwe   Novella   2017-11-30
Popieranie wiatrowej i słonecznej energii kosztem środowiska   Ridley   2017-11-28
Tradycyjni uzdrawiacze, szczyt o szarlatanerii i “medyczny apartheid” w Południowej Afryce   Igwe   2017-11-25
Prawo Amary   Ridley   2017-11-24
Ewolucja przyłapana na gorącym uczynku   Novella   2017-11-22
Dziwaczny skrzydłoszpon rogaty   Coyne   2017-11-18
Południowoafrykańska saga: kampania dezinformacji grup anty-GMO przeciwko nowej, odpornej na choroby odmianie kukurydzy   Ongu   2017-11-17
Niecne chochliki naszej pamięci   Novella   2017-11-16
BBC znowu błędnie przedstawia ewolucję, opisując nowe odkrycie wczesnych ssaków wyższych   Coyne   2017-11-14
Teraz nawet akceptujących zmianę klimatu nazywa się “negacjonistami   Lomborg   2017-11-13
Nowy gatunek orangutana? Wątpię.   Coyne   2017-11-10
Antynauka czystego jedzenia   Novella   2017-11-08
Wiecej niemądrych twierdzeń, że epigenetyka całkowicie zrewiduje nasz pogląd na ewolucję   Coyne   2017-11-06
Skandal z glifosatem   Ridley   2017-11-04
Ugandyjski dziennikarz: jak informować o biotechnologii, kiedy jej krytycy rozsiewają dezinformację?   Christopher Bendana   2017-11-03

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej



Ściganie bluźnierstwa



Ryby jaskiniowe



Autyzm



Od niepamiętnych czasów



Tunezyjczycy przeciw złemu prawu



Drugie prawo termodynamiki



Pochwała ignorancj



Mistyfikacja Sokala



Intronizacja Chrystusa



Obama chrzescijanie



Szelest liści



Czego wam nie pokazują?



Rozdzielenie religii i państwa



Trwa ewolucyjne upokorzenie archeopteryksa



Trucizna, kamuflaż i tęcza ewolucji



Religia zdrowego rozsądku



Kto się boi czarnego luda?



Land of the pure


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk