Prawda

Sobota, 15 sierpnia 2020 - 06:22

« Poprzedni Następny »


Przekonania antyoświeceniowe są „zaskakująco trwałe”


Quillette Magazine 2018-05-11


Wydawcy Quillette skontaktowali się z profesorem Pinkerem z prośbą o wywiad. Poniżej podajemy jego treść. Wywiad przeprowadzony drogą e-mailową.  

Najnowsza książka Stevena Pinkiera ma wiele entuzjastycznych recenzji, ale również sporo krytyk, jak sam Pinker tłumaczy ten niechętny stosunek do Osiecenia:   
Część z tego jest obroną terytorium: niektórzy intelektualiści-eksperci, krytycy kulturalni, intelektualiści literaccy, profesorowie nauk humanistycznych i inni członkowie „Drugiej Kultury” C. P. Snowa nie znoszą wtargnięcia nauki, danych i wymierności na tradycyjnie odgrodzone terytoria, które uważają za swoją własność. I zaskakująco wielu z nich jest kulturowymi pesymistami, którzy nie znoszą ideałów oświeceniowych rozumu, nauki, humanizmu i postępu. 

O psychologii

 

Quillette: Jakie są klasyczne eksperymenty w psychologii, które Pana zdaniem wykształcony człowiek powinien znać?  

 

Steven Pinker: Nie wiem gdzie zacząć. Przytoczyłbym badania o iluzjach i uprzedzeniach, by przypomnieć ludziom o zawodności naszych zdolności postrzegawczych i poznawczych. Wśród nich byłyby eksperymenty o wizualnej uwadze Anne Treisman i innych, pokazujące, że ludzie są nieświadomi wizualnego materiału, na który zazwyczaj nie zwracają uwagi, jak też eksperymenty o pamięci, pokazujące, jak nie-fotograficzna jest nasza pamięć i nasze wspomnienia (na przykład, badanie Elizabeth Loftus o zawodności świadectw naocznych świadków lub też nawet niezbyt techniczne badanie, w którym poproszono ludzi o narysowanie pensa, przedmiotu, który widzieli tysiące razy). Dodajmy tu zademonstrowanie przez Slovica, Tversky’ego i Kahnemana iluzji w rozumowaniu o prawdopodobieństwie i ryzyku. Zbytnia pewność siebie i Efekt Jeziora Wobegon (wszyscy są powyżej przeciętnej). Dysonans poznawczy i wyrachowane racjonalizacje. Fundamentalny Błąd Przypisania – przeszacowujemy – znaczenie indywidualnych cech i nie doceniamy wpływu sytuacji. A także podstawowe odkrycia genetyki behawioralnej: że większość indywidualnych różnic jest częściowo odziedziczalna.

 

Q: Kto jest najbardziej niedocenionym psychologiem XX-XXI wieku?

 

SP: Judith Rich Harris, którą wyrzucono z programu doktoranckiego na moim wydziale (psychologii na Harvardzie) w latach 1960., ponieważ „nie pasowała do stereotypu studenta psychologii” i która po napisaniu kilku podręczników opublikowała w 1998 r. książkę Geny czy wychowaniepierwszą książkę o rodzicielstwie i osobowości, która poważnie potraktowała wyniki badań genetyki behawioralnej. Pokazała, że ludzie (włącznie z psychologami) dawali się zwieść odziedziczalnością osobowości i przeceniali wpływ rodzicielstwa na osobowość, jak też, że rówieśnicy, nie zaś rodzice, wpływają głównie na  socjalizację dzieci.

 

Q: Kto jest najbardziej przeceniany (lub najbardziej wpływowy daleko poza moc przekonującą ich teorii)?

 

SP: „Teoretycy przywiązania” i to z tego samego powodu – wszystkie badania skutków rodzicielstwa na cokolwiek są fatalnie pogmatwane przez genetykę, jeśli nie używa się osób adoptowanych, bliźniaków lub punktów poligenicznych.

 

O sztuce

 

Q: W najnowszej książce kładzie Pan duży nacisk na wartość rozumu i jego wkład w postęp ludzkości. Jaką rolę odgrywa muzyka, poezja, taniec, malarstwo, powieści itd. w zrozumieniu nas samych i w rozwoju? Czy istnieją dziedziny ludzkiego życia, które naświetla najlepsza sztuka, a których nie wyjaśniają rozum i empiria?

 

SP: W książce Zmierzch przemocy. Lepsza strona naszej natury poparłem teorię Lynn Hunt, Marthy Nussbaum i innych, że realistyczne powieści zachęcają czytelników do postawienia się w sytuacji innych, niepodobnych do nas, rozszerzają krąg empatii i czynią, że jesteśmy  bardziej skłonni do humanitarnych reform, takich jak zniesienie niewolnictwa i tortur. Istnieją pewne dowody z badań psychologicznych nad empatią na rzecz tej hipotezy, choć nadal nie jest to dowiedzione. Jak na ironię, badacze literatury na ogół nienawidzą tej teorii – wydaje się, że czyni ona powieści czymś nazbyt utylitarnym.

 

Q: Elon Musk odpowiedział na Pana argumenty o sztucznej inteligencji (AI) przez rozróżnienie między funkcjonalną/wąską AI (używaną w samochodach) i ogólną AI, która podobno ma potencjał mocy wiele milionów razy większej niż wąska AI. Czy wobec tego rozróżnienia nadal Pan tak uważa?

 

SP: “Ogólna AI” obecnie nie istnieje i prawdopodobnie jest niespójnym pojęciem: niedbałą ekstrapolacją indywidualnych różnić między ludźmi. Inteligencja musi być zdefiniowana w stosunku do celów i wiedzy potrzebnej dla ich osiągnięcia. W każdym razie, argument przeciwko sianiu paniki o zbliżającym się sądnym dniu w sprawie AI rozciąga się na potężniejsze systemy: każdy system, który ślepo dąży do jednego celu (takiego jak robienie spinaczy do papieru), a równocześnie nie zważa na inne cele (takie jak nie zamienianie ludzi w spinacze do papieru) nie jest sztucznie inteligentny: jest sztucznie głupi  i niepodobny do niczego, co technologicznie zaawansowane społeczeństwo kiedykolwiek wynalazłoby i wzmocniło. A scenariusze, w których same roboty przejmują kierowanie, opiera się na błędnym założeniu, że inteligencja implikuje wolę władzy, co wynika z pomieszania tych dwóch cech, które – tak się składa – przychodzą w parze u Homo sapiens, ponieważ jesteśmy produktami darwinowskiego doboru naturalnego.  

 

O szkołach wyższych

 

Q: Było wiele dyskusji w Quilette i Heterodox Academy o lewicowym przechyle na uniwersytetach, szczególnie w naukach społecznych i humanistycznych. Niemniej, niektórzy nasi krytycy twierdzili, że nasze niepokoje są przesadne. Jak zachować równowagę między analizowaniem uniwersyteckich trendów bez wpadania w pesymizm lub panikarstwo na temat ogólnego stanu edukacji?  

 

SP: Podobnie jak z wszystkim innym, zasadnicze są dane empiryczne: trzeba ocenić, jak ortodoksyjni, nietolerancyjni, o wąskich horyzontach są profesorowie i studenci i porównać ich (najlepiej, jak potrafimy) z danymi z przeszłości. Ludzie z Heterodox mówili o pewnych alarmujących trendach, choć niedawne wyniki General Social Survey (analizowane przez Justina Murphy’ego) wskazują, że poparcie dla wolności słowa (jako zasady) pozostaje silne.  

 

O promowaniu dialogu i otwartych dociekań

 

Q: Częściowo przyczyną naszej obecnej polaryzacji wydaje się być zawężenie po wszystkich stronach zakresu rozsądnej niezgody. Gdzie może rozsądny człowiek stawiać te granice? Innymi słowy, czy istnieją sposoby rozróżnienia między ideami, które są tak nie do przyjęcia, że trzeba się im przeciwstawiać, a takimi, co do których rozsądni i przyzwoici ludzie mogą się po prostu różnić.

SP: Odpowiedź musi być inna, kiedy chodzi o prawo (gdzie kwestią jest stosowanie siły przez państwo), a uniwersytetami (gdzie dotyczy to celu instytucji, jakim jest rozwijanie wiedzy). Można popierać prawo neonazistów do publikowania i demonstrowania bez zapraszania ich na wykłady na uniwersytecie, lub dawania im łamów na stronie opiniotwórczej pisma. W wypadku uniwersytetu kryteria powinny obejmować naukową staranność, intelektualną dyscyplinę i brak widocznego motywu demonizowania lub antagonizowania. Jest jasne, że w wielu słynnych sytuacjach protestu, ludzie przeciwko którym protestowano, spełniali te kryteria i byli prześladowani po prostu dlatego, że ich poglądy były heterodoksyjne.   

 

Q: Czego mogą nauczyć pewni myśliciele z XVII i XVIII wieku o znaczeniu rozumu i otwartego dociekania? Co, Pana zdaniem, powiedzieliby nam dzisiaj, szczególnie gdyby przyszli i odwiedzili nasze kampusy uniwersyteckie?

 

SP: Nie mogę postawić się na ich miejscu, by odpowiedzieć na to pytanie, ale to nie jest właściwe pytanie. Niektórzy krytycy Drugiej Kultury i religijni apologeci nie zrozumieli tezy mojej książki, i uznali, że twierdzę, że filozofowie Oświecenia byli grupą wspaniałych facetów i powinniśmy czcić ich i przyznawać im zasługę za wszystko, co poszło dobrze przez ostatnich 250 lat, uniewinniając ich z wszystkiego, co poszło źle. Uważają, że ustawiłem zawody miedzy moimi świętymi, bohaterami, mesjaszami i wielkimi ludźmi, a ich oponentami. W rzeczywistości popieram ideały rozumu, nauki i humanizmu, i używam „Oświecenia” jako wygodnego tytułu dla zestawu idei (ponieważ ich najbardziej żarliwy i trwały wyraz znajdujemy w tej epoce).   

 

Enlightenment Now 

 

Q: Jaki jest najlepszy kontrargument, na który natknął się Pan, przeciwko pana ogólnej tezie?

 

SP: Nie umiem na to odpowiedzieć. W Enlightenment Now przedstawiam wiele argumentów zamiast jednej ogólnej tezy i są kontrargumenty dla wielu, których nie mogę uszeregować w kategorii „najlepszy”.

 

Q: W książce antycypuje Pan swoich krytyków, wyliczając pewne powody tego, co nazywa Pan ‘postępofobią’. Niemniej zajadłość Pana oponentów zaskoczyła nas. Wydaje się, że ludzie czują się osobiście obrażeni Pana argumentami, mimo że są spokojne i poparte ogromną ilością danych. Co wyjaśnia tę antypatię – część z tego, wydaje się być osobistą reakcją na prezentowane przez Pana dobre wiadomości?

 

SP: Część z tego jest obroną terytorium: niektórzy intelektualiści-eksperci, krytycy kulturalni, intelektualiści literaccy, profesorowie nauk humanistycznych i inni członkowie „Drugiej Kultury” C. P. Snowa nie znoszą wtargnięcia nauki, danych i wymierności na tradycyjnie odgrodzone terytoria, które uważają za swoją własność. I zaskakująco wielu z nich jest kulturowymi pesymistami, którzy nie znoszą ideałów oświeceniowych rozumu, nauki, humanizmu i postępu. Wolą hermeneutykę od rozumowania analitycznego (jedna z przyczyn, dla której są życzliwie nastawieni do religii, nawet jeśli są ateistami), cenią konsumpcję sztuki elitarnej (w odróżnieniu od dobrostanu mas ludzkich) jako najwyższe dobro moralne i wierzą, że zachodnia cywilizacja jest na krawędzi upadku i jest tak dekadencka i zdegenerowana, że cokolwiek wzniesie się na jej ruinach musi być polepszeniem. Te przekonania idą wstecz do XIX–wiecznego kontroświecenia i są zadziwiająco trwałe.

 

Steven Pinker: Counter-Enlightenment Convictions are ‘Surprisingly Resilient

Quillette, 20 kwietnia 2018

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1138 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Rozrzedzanie krwi bez groźby krwawienia   Novella   2020-08-14
Nowy raport: Bakteria po stu milionach lat nadal żywa!   Coyne   2020-08-08
Modlitwa to nie jest lekarstwo   Nowella   2020-08-07
Maleńki, 10-centymetrowy dinosaur, który zjadał owady   Coyne   2020-08-06
Piękny skoczek, który upodabnia się do mrówki   Coyne   2020-08-03
Urodziny Rosalind Franklin!   Cobb   2020-07-31
Kondor wielki: ptak, który rzadko kiedy macha skrzydłami   Coyne   2020-07-28
Czy ludzie byli w Nowym Świecie ponad 30 tysięcy lat temu?   Coyne   2020-07-26
Oszaleć na punkcie nietoperzy w czasach korony i politykierstwa   Collins   2020-07-25
Dwa gatunki dały zdolną do życia hybrydę, mimo że rozeszły się 150 milionów lat temu   Coyne   2020-07-23
Niccolo Tartaglia jego tajemnica   Jacoby   2020-07-20
Akcja afirmatywna w wieloetnicznym narodzie   Hyams   2020-07-17
Dekolonizacja ewolucji (i Darwina) była nieunikniona   Coyne   2020-07-15
Filtr mózgu (czyli czego nie widzimy)   Novella   2020-07-14
Homeopatia jest bezwartościowa a czasami szkodliwa   Novella   2020-07-10
Pięć błędnych wyobrażeń o ewolucji: jedno jest wątpliwe, jedno niesłuszne   Coyne   2020-07-08
Wiecznie kurczący się tranzystor i wynalezienie Google   Ridley   2020-07-06
Postmodernizm: filozofia, która stoi za naszymi wojnami kulturowymi i postępującym nihilizmem   Hill   2020-07-02
Bodźce do innowacji w końcu pokonają COVID-19   Ridley   2020-06-27
Maleńkie stworzenia morskie budują olbrzymie, fantastyczne domy, by chronić się i zdobywać pokarm   Coyne   2020-06-25
Rośliny uprawne z edytowanym genomem pomagają farmerom i środowisku   Ridley   2020-06-20
Czy klucz do COVID można znaleźć w rosyjskiej pandemii?   Ridley   2020-06-18
Skąd więc wziął się ten wirus?   Ridley   2020-06-16
Nowe dane o tym, jak działają grzyby „mrówek zombie”   Coyne   2020-06-15
Czy brytyjski naukowy establishment popełnił największy błąd w historii?   Ridley   2020-06-13
Błysk światła w mroku   Sheagren   2020-06-12
Poczucie pewności napędza efekt potwierdzenia   Novella   2020-06-08
Czy możemy zobaczyć osobowość?   Novella   2020-06-05
Rozwiązanie dla obecnego kryzysu   Ridley   2020-06-02
Lokalizacja funkcji wykonawczych   Novella   2020-05-30
Przestańcie wierzyć w naukę   Greenfield   2020-05-28
Ewolucyjne korzenie sztuki   Koraszewski   2020-05-27
Innowacji nie można wymusić, ale można je zdławić   Ridley   2020-05-26
Stymulowanie kory wzrokowej   Novella   2020-05-23
Pora na telemedycynę   Novella   2020-05-19
Czy mrożącą krew w żyłach prawdą jest, że decyzja o zamknięciu społeczeństwa opierała się na luźnych matematycznych spekulacjach?   Ridley   2020-05-15
MMR jest bezpieczna i skuteczna   Novella   2020-05-14
Odporność stada na fakty   Koraszewski   2020-05-13
O COVID wiemy wszystko – i nie wiemy niczego   Ridley   2020-05-12
Nanotechnologia zastosowana do leczenia choroby Alzheimera   Novella   2020-05-11
COVID-19 – To są szkody   Novella   2020-05-05
Nadmiar teorii wszystkiego   Koraszewski   2020-05-04
Zawodnicy – i trudności – w wyścigu do wyleczenia COVID   Ridley   2020-04-30
Psychologia sprzeciwu wobec szczepień   Novella   2020-04-25
Prowokator czy prowokowany?   Witkowski   2020-04-24
Nauka on-line jest skuteczna   Novella   2020-04-23
Mądrość w pułapce autorytetu   Witkowski   2020-04-18
Znaleziono najstarszego “bilaterian”: odkryto podobne do robaka stworzenie wraz z jego skamieniałymi śladami   Coyne   2020-04-16
Nietoperze i pandemia   Ridley   2020-04-14
Pandemia ludzkiej głupoty   Novella   2020-04-12
W miarę postępu badań natura naszego wroga staje się coraz wyraźniejsza   Ridley   2020-04-04
Wzmacnianie układu odpornościowego podczas pandemii   Novella   2020-04-02
Dlaczego ten wirus inaczej dotyka pokolenia?   Ridley   2020-03-30
Czaszka maleńkiego dinozaura/ptaka znaleziona w bursztynie   Coyne   2020-03-27
Szczepionka na koronawirusa nie przybędzie szybko   Ridley   2020-03-25
Niebawem dowiemy się jak solidna jest nasza cywilizacja   Ridley   2020-03-23
Żywotność wirusa Covid-19 na różnych powierzchniach (rada: używaj rękawiczek, kiedy odbierasz paczki i nie otwieraj ich przez 24 godziny)   Coyne   2020-03-21
Dzień był krótszy 70 milionów lat temu   Novella   2020-03-20
Jak często powstają ptasie hybrydy?   Coyne   2020-03-18
Mózgi noworodków   Novella   2020-03-16
Twierdzenie o białku i DNA dinozaurów   Novella   2020-03-10
Porażka jest stałym elementem pracy naukowca   Konrad Bocian   2020-03-07
Jak myśleć o naszych problemach   Tupy   2020-03-03
Dlaczego tak wiele nowych wirusów pochodzi od nietoperzy?   Ridley   2020-02-29
Odkrycie antybiotyku przez AI   Novella   2020-02-27
Wizyta w Andach u łysek rogatych   Lyon   2020-02-26
Zioła nie pomagają na utratę wagi   Novella   2020-02-25
Dawkins pisze tweeta   Coyne   2020-02-24
W obronie binarności płci u ludzi   Coyne   2020-02-21
Nie palmy pieniędzy na ołtarzu zielonej manii   Lomborg   2020-02-20
Więcej dowodów ewolucji: końskie zarodki zaczynają tworzyć pięć palców, a cztery zawiązki znikają   Coyne   2020-02-18
Homeopatyczny rentgen   Novella   2020-02-14
Różnice płci w wyborze zabawek: chłopcy bawią się chłopięcymi zabawkami, dziewczynki dziewczęcymi zabawkami   Coyne   2020-02-13
Śmiertelność z powodu raka nadal spada wbrew twierdzeniom szarlatanów     2020-02-11
Odkrycie w immunologii, a leczenie nowotworów   Novella   2020-02-10
Ponowne psucie nauki przez ideologię: ”Slate” wypacza biologię ewolucyjną, by wyglądała na kapitalistyczną i antysocjalistyczną   Coyne   2020-02-07
Flamingi z braku łysek rogatych   Lyon   2020-02-06
Moja ostatnia praca badawcza. Część 3: Znaczenie   Coyne   2020-02-04
Moja ostatnia praca badawcza. Część 2: Wyniki   Coyne   2020-02-03
Moja ostatnia praca badawcza: Część 1: Cele i metody   Coyne   2020-02-01
Ewolucyjne wyjaśnienie nienaukowych przekonań   Bretl   2020-01-31
Zdumiewająca mimikra   Coyne   2020-01-27
Reality check: Pęd do szybkiej „zerowej” emisji to gwarancja przegranej   Lomborg   2020-01-27
Sfuszerowany artykuł o biologii w „Washington Post”   Coyne   2020-01-24
Punkty dla Ameryki w konflikcie między Iranem i USA   Destexhe   2020-01-24
Zbliżanie się do rozumienia pamięci   Novella   2020-01-22
Z perspektywy naszego kurnika   Witkowski   2020-01-16
Fałszywa pokora nie uratuje planety   Boudry   2020-01-09
Złoty ryż zatwierdzony na Filipinach   Novella   2020-01-07
Cudowna animacja DNA i komórek   Coyne   2020-01-06
Dychotomiczne myślenie, niepewność i zaprzeczanie nauce     2020-01-01
Mieliśmy najlepszą dekadę w historii. Naprawdę   Ridley   2019-12-31
Kreacjonista opowiada się za ”argumentem z niedowierzania”   Coyne   2019-12-26
Biologia męskiej agresji i dlaczego nie jest to tylko „socjalizacja”   Coyne   2019-12-24
Wydajność, wyzysk, wybory   Koraszewski   2019-12-23
Społecznościowe finansowanie szarlatanerii   Novella   2019-12-20
Wykład Dawkinsa o czerpaniu odwagi z darwinizmu   Coyne   2019-12-18
Uprawy GM, takie jak Złoty Ryż, uratują życie setek tysięcy dzieci   Ridey   2019-12-13
Darwin, lisy i inne ssaki na Falklandach   Mayer   2019-12-11
Wirtualna edukacja   Novella   2019-12-03

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk