Prawda

Niedziela, 18 sierpnia 2019 - 05:30

« Poprzedni Następny »


Zdumiewające możliwości docenienia i wykorzystania neuroróżnorodności


Andrzej Koraszewski 2019-04-12


Kilka lat temu amerykański biolog ewolucyjny, Geoffray Miller napisał niesłychanie ciekawy artykuł o neuroróżnorodności na uniwersytetach i o zagrożeniu dla nauki powodowanych tyranią politycznej poprawności. Miller pisał, że Isaac Newton prawdopodobnie zostałby wyrzucony z Harvardu, jako człowiek z osobowością obsesyjno paranoiczną, z huśtawką nastrojów i epizodami depresji. Nie tylko u Newtona widoczny był zespół Aspergera. Miller, który sam ma zespół Aspergera, pokazuje że w nauce znajdujemy tych ludzi znacznie częściej niż w całej populacji. Bywają nieznośni i trudni, co dawniej przypisywano ekstrawagancji, nie zastanawiając się nad tym, że ich mózgi mogą funkcjonować inaczej. Współczesna kultura wymusza neurotypowość, narzuca kodeksy języka i zachowań, odrzucając tych, którzy nie potrafią się dostosować.

Ostatnio przypomniałem sobie ten artykuł dwukrotnie - czytając krótką, świetnie napisaną biografię Stefana Banacha (za którym wysyłano studentów, żeby zapisywali co mówi i którego doktorat został zlepiony z jego wypowiedzi, a na obronę doktoratu ściągnięto go podstępem), i czytając opowieść o programie zatrudnienia młodych ludzi z autyzmem w izraelskiej armii.


Ludzie z autyzmem są inni, mają inne zdolności, ale są bezcenni i jak wszyscy z nas lubią być docenieni. Artykuł Davida Kushnera w „Esquier” zaczyna się od informacji, że sześć lat temu z inicjatywy Mossadu rozpoczął się eksperymentalny program rekrutowania młodzieży z autyzmem i wykorzystania ich „nadnaturalnych” zdolności. Rozpoczęła się ta operacja pod nazwą „Spojrzeć w przyszłość”.


Autor opisuje kwaterę główną IDF w Tel Awiwie, gdzie w jednym z budynków siedzi sześciu młodych ludzi w mundurach. Wpatrują się w rząd ekranów komputerowych, oglądając zdjęcia z satelity. Szukają najdrobniejszych śladów działalności wroga, to może być podejrzany stos przedmiotów mogących zawierać materiały wybuchowe, odrzucona ziemia, wskazująca na wejście do tunelu, zamaskowana wyrzutnia rakietowa. Przez dziewięć godzin dziennie przeglądają zdjęcia, widząc znacznie więcej niż „normalny” żołnierz.


Cel programu był podwójny, po pierwsze oni stanowią najwyższą klasę analityków zdjęć, a po drugie, mają szansę odbycia służby jak ich koledzy i nie czują się wykluczeni z powodu swojej inności. Zgłaszają się na ochotnika (zarówno chłopcy, jak i dziewczęta), pierwsze trzy miesiące to trening w zakresie tego, co potem będzie ich obowiązkiem, jak i integracja z innymi członkami w jednostce, z których tylko część jest taka jak oni.


Ten program pokazuje możliwość zupełnie nowego podejścia do osób z autyzmem.


Badania pokazują, że systematycznie rośnie liczba dzieci, u których stwierdza się autyzm. (Ilekroć widzę tego rodzaju dane, zastanawiam się, czy z jakiegoś powodu faktycznie rośnie liczba zachorowań, czy umiemy lepiej diagnozować i stwierdzamy chorobę, nawet w przypadkach, które dawniej byłyby przeoczone, czy wreszcie, moda skłania do diagnozowania choroby również tam, gdzie jej nie ma? Zainteresowanych odsyłam do artykułu Stevena Novelli Nie ma epidemii autyzmu.) W kwietniu Centers for Disease Control and Prevention opublikowały dane za rok 2014 i w raporcie stwierdza się, że w ciągu dwóch lat nastąpił wzrost zdiagnozowanych przypadków o 15 procent i o 150 procent na przestrzeni ostatnich czternastu lat.      


Nasza wiedza na temat źródeł autyzmu jest ciągle ułomna, podejrzewa się zarówno genetyczne, jak i środowiskowe źródła. Wiemy coraz więcej o symptomach, więc łatwiej postawić diagnozę. Wiemy, że ludzie z ASD (Autism Spectrum Disorder) mają problemy z komunikacją, często powtarzające się zachowania, jedna trzecia ma problemy z opanowaniem języka, część ma poważne problemy poznawcze. Oczywiście nawet niski stopien autyzmu powoduje trudności ze znalezieniem pracy.  


Jak pisze David Kushner, blisko połowa młodych z autyzmem nie ma szans na podjęcie pracy, a ci, którzy pracują, dostają niskopłatne i mało ciekawe zajęcia. W Izraelu służba wojskowa jest obowiązkowa i dla osiemnastolatków to jest ryt przejścia do dorosłości. Wykluczenie traktowane jest jak dodatkowe upokorzenie. 


Eksperytment zaczęła para ludzi, która pracowała w wywiadzie i miała dwójkę dzieci z autyzmem, uporczywie szukali możliwości zapewnienia w miarę normalnego życia dla swoich dzieci. Niezależnie od nich pomysł umożliwienia autystykom służby wojskowej pojawił się w głowie emerytowanego oficera, który po rozmowie z przyjacielem postanowił skrzyknąć kilku naukowców, żeby zbadali jak można wykorzystać pewne nadzwyczajne zdolności autystyków dla armii. 


Teraz, kiedy program się rozkręcił, z każdej setki zgłoszeń udaje się wyselekcjonować około 80 osób. Po trzech miesiącach treningu nie tylko wspaniale wykorzystują swoje nadzwyczajne umiejętności, ale potrafią się znacznie lepiej komunikować z innymi ludźmi, występować przed publicznością, prezentować wyniki. „To jest zdumiewający społeczny start-up” – mówi inicjator tego projektu. 


Ich reakcje są niesamowite. Odkrywają, że mogą być cenieni, że mogą mieć przyjaciół wśród „neurotypowych”. Jak powiedział jeden z nich: „Żyłem jakbym był przybyszem z innej planety, a teraz wiem, że nie jestem inwalidą, tylko społeczeństwo nie pomogło mi się włączyć”. Dziewczyna, u której stwierdzono autyzm, kiedy miała trzy lata, chodziła do specjalnej szkoły, gdzie traktowano ją jak niedorozwiniętą i bezwartościową, teraz stoi przed salą pełną ludzi prezentując skomplikowane dane.        


Częścią problemu jest nadopiekuńczość, obawa przed obciążeniem trudnymi zadaniami. Bez wyzwań ich zdolności i zainteresowania nie mogą się ujawinić. Docierają do swoich umiejętności w sposób, który może być dla innych nie do pojęcia. Kushner opisuje jak jeden z żołnierzy pokazywał mu na smartphonie jak gra „Sonatę księżycową” Beethovena. Uczył się przez trzy miesiące zapamiętując wszystkie ruchy palców. Te niesamowite umiejętności daje się i można wykorzystać, dając równocześnie tym ludziom poczucie własnej wartości i wyjątkowości. Odkrywają, że to jest nie tylko inwalidztwo, ale może być również dar.      


Te ich zadania w armii obejmują nie tylko analizę zdjęć, zajmują się analizą informacji w sieci internetowej, przeglądają filmy na YouTube, dostarczając danych niezwykle przydatnych dla wywiadu. Są znakomici w wyszukiwaniu wirusów i błędów w programach komputerowych (co oznacza, że po wyjściu z wojska niektórzy z nich są natychmiast zatrudniani przez firmy komputerowe).   


Oczywiście nie wszyscy dają sobie radę. Niektórzy odpadają już podczas pierwszych miesięcy. Z tych, którym udaje się przebrnąć przez pierwsze trzy miesiące, 97 procent nie tylko dociera do końca służby wojskowej, ale zyskują również poczucie, że gotowi są na dalsze wyzwania. Kushner cytuje jednego z żołnierzy: „Terez kocham mój autyzm, jestem z niego dumny”. Tych żołnierzy nie trzeba zapewniać, że robią coś, czego nikt inny nie potrafi robić tak dobrze jak oni.   


To włączenie do normalnego życia przełamuje u wielu charakterystyczną dla autystyków aspołeczność i nieufność wobec innych ludzi.  


Opowiadając o pracy autystycznych analityków zdjęć, ich dowódca mówi, że żaden neurotypowy żołnierz nie wytrzymuje tego typu pracy dłużej niż miesiąc, bo to jest praca syzyfowa i nudna. Tymczasem dla nich to fascynujące, lubią powtarzalne działania, nie tracą koncentracji. Zadanie, które komu innemu zabrałoby, rok wykonują w trzy miesiące. Zdobywają nagrody i pochwały nie dlatego, że są autystykami, ale dlatego, że są świetni i wykonują znakomitą robotę. Są nieznużeni, do tego stopnia, że zapominają o głodzie i potrzebie wypoczynku. (Do tego stopnia, że konieczny jest nadzór ze strony kogoś, kto ich powstrzyma przed zapracowaniem się aż do skrajnego wycieńczenia.)  


Autystycy są szczerzy do bólu, nie zdają sobie sprawy z tego, że jakaś uwaga może urazić. Ta wiedza i akceptacja tej szczerości jest konieczna, żeby umieć z nimi obcować.


Jest tu oczywiście element niebezpieczeństwa. Ci żołnierze pracują z niezwykle wrażliwymi informacjami. Równocześnie bywają łatwowierni, można ich podejść, więc istnieje niebezpieczeństwo prób wykorzystania ich łatwowierności przez obcy wywiad. Trzeba to brać pod uwagę i być ostrożnym. Jednak korzyści zdecydowanie przeważają nad zagrożeniami, korzyści dla armii i korzyści dla tych młodych ludzi, którym po odbyciu służby armia pomaga znaleźć pracę na normalnym rynku.


Neuroróżnorodność może być czasem trudna, ale z wszystkich względów jest warta zachodu.

Nie respektujemy waszego założenia, że empatia zawsze ma pierwszeństwo przed systematyzowaniem – pisał Geoffrey Miller. - Niemniej wiemy, że macie moc zranienia nas za rzeczy, na które nic nie możemy poradzić. Cierpimy więc z powodu nieustannego niepokoju o nasze słowa, nasze myśli, nasze stosunki społeczne, naszą reputację i naszą karierę.

Jego pochwała neuroróżnorodności  jest również wezwaniem do walki o prawo bycia innym.

Przez stulecia świat akademicki był przystanią dla neuroróżnorodności – prawdziwym „bezpiecznym miejscem” dla ekscentrycznej myśli i języka, dla myślenia tego, co nie do pomyślenia i powiedzenia tego, co nie do powiedzenia. Zrobimy go taką bezpieczną przystanią  raz jeszcze i nie ma niczego, co administratorzy uniwersyteccy mogą zrobić, by nas powstrzymać. Wszystko jest po naszej stronie: nauki behawioralne, historia intelektualna, prawo federalne, opinia publiczna i najświętsze wartości samego akademickiego świata liberalnego: różnorodność i inkluzywizm. Neuroróżnorodność jest i pozostanie tutaj i nie damy już sobie dłużej zamykać ust.

Ten obraz przeszłości jest zbyt różowy. Geniusze za swoją ekscentryczność, za swoje dziwactwa i za swoją potrzebę otwartego mówienia tego, co myślą, trafiali na stos lub do izby tortur, czasem „tylko” byli wyrzucani poza margines. Miller ma jednak rację, neuroróżnorodność jest zasobem, a nie obciążeniem. Miernoty zawsze dążyły do podporządkowania wszystkiego płytkiej i łatwej układności, ani się zastanawiając, ani nie mając zielonego pojęcia jak wiele tracimy.


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 983 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Gąsienica zmienia kolor, żeby dopasować się do podłoża nie używając oczu: potrafi widzieć skórą!   Coyne   2019-08-16
Pseudonaukowa histeria to nie jest dobra odpowiedź na klimatyczne wyzwania   Lomborg   2019-08-14
GMO i model deficytu wiedzy   Novella   2019-08-12
Po raz pierwszy użyto edytowania genów CRISPR do leczenia zaburzenia genetycznego – anemii sierpowatej   Coyne   2019-08-08
Maskonury z wyspy St. Paul na Alasce   Lyon   2019-08-07
Zbieg okoliczności czy prawo wielkich liczb?   Novella   2019-08-06
I pijcie łzy moje, czyste rzęsiste   Łopatniuk   2019-08-03
Kształtowanie opinii o nauce i medycynie   Novella   2019-08-02
Nowe badanie dotyczące zwrotu zgubionych portfeli: ludzie na świecie są uczciwsi niż myślisz, ale czytelnik wyliczył, że uczciwość jest większa w mniej religijnych krajach   Coyne   2019-08-01
Praktykowanie medycyny bez uprawnień nie jest wolnością słowa   Novella   2019-07-31
Radujcie się, Ziemia staje się zieleńsza   Ridley   2019-07-30
Spiski wokół ptaków   Novella   2019-07-29
Matt Meselson opisuje swój najsłynniejszy eksperyment (z Frankiem Stahlem)   Coyne   2019-07-26
Niemający rozeznania filozof twierdzi, że gatunki nie istnieją   Coyne   2019-07-23
Więcej złych wiadomości dla dilerów witamin   Novella   2019-07-22
Starożytny ptak z nadzwyczaj długim palcem   Coyne   2019-07-19
YouTube i szarlataneria leczenia raka dietą   Novella   2019-07-18
“Współczesny” Homo sapiens mógł być w Eurazji aż 210 tysięcy lat temu   Coyne   2019-07-17
Hodowanie mini-mózgów z komórek macierzystych   Novella   2019-07-15
Szczepionka HPV działa. Koniec kropka     2019-07-13
Efekt przechodnia   Novella   2019-07-11
Prątkiem w raka, czyli co ma gruźlica do raka pęcherza   Łopatniuk   2019-07-06
Opowieści o nauce zastępują fikcję w Teatrze Narodowym Ugandy   Ongu   2019-07-05
Pleśń w przestrzeni kosmicznej   Novella   2019-07-03
Pterozaury: Czy umiały latać od razu po wykluciu się?   Coyne   2019-07-02
Ludziom rosną rogi? – Złe informowanie o nauce   Novella   2019-07-01
Przemysł ”wellness”   Novella   2019-06-28
Nazywanie zmiany klimatu ”katastrofalną” utrudnia znalezienie realnych odpowiedzi   Lomborg   2019-06-26
Olbrzymie straszyki mają zostać ponownie wprowadzone na wyspę Lord Howe   Coyne   2019-06-25
Amonit (i masa innych stworzeń) znaleziona w birmańskim bursztynie   Coyne   2019-06-21
Ślubowanie o zniesieniu grzechu   Ridley   2019-06-20
Nowe informacje o dzieciach CRISPR   Novella   2019-06-17
Słonie mają fantastyczny węch (lepszy niż psy): są jedynymi zwierzętami, które potrafią rozróżnić inne ilości pokarmu tylko po zapachu   Coyne   2019-06-14
Indyjscy farmerzy wysiali ziarna GMO w proteście obywatelskiego nieposłuszeństwa     2019-06-13
Chcąc zadowolić antyaborcjonistów administracja Trumpa tnie finansowanie badań medycznych przy użyciu tkanki płodowej   Coyne   2019-06-11
Triumf Mao: Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie akceptuje szarlatanerię tradycyjnej chińskiej medycyny     2019-06-04
Ale jak to bezbarwnikowy?   Łopatniuk   2019-06-01
Na zdrowie: izraelscy naukowcy warzą piwo na ”wskrzeszonych” drożdżach sprzed 5000 lat     2019-05-31
Skąd wiemy to, co wiemy?   Novella   2019-05-28
Samice bonobo (ale nie samice szympansów) pomagają swoim synom w zdobywaniu partnerek   Coyne   2019-05-25
Dlaczego ludzie sprzeciwiają się technologiom, które zmniejszają szkody?   Ridley   2019-05-24
Nowa praca o nielotnych chruścielach rażąco przesadzona i wypaczona w popularnych mediach   Coyne   2019-05-22
Trenowanie sztucznej inteligencji, żeby widziała jak człowiek   Novella   2019-05-21
A polać wielką wodą…   Cipiur   2019-05-18
Wykrywanie kłamstw w mózgu   Novella   2019-05-17
Walka o zachowanie bioróżnorodności   Ridley   2019-05-15
Niezwykły przypadek mimikry: skaczący pająk naśladuje gąsienicę   Coyne   2019-05-14
Selektywnie stosowana koncepcja tabula rasa i ideologicznie motywowane nieporozumienia   Cory Clark   2019-05-09
Dlaczego szarlatani nie powinni nadzorować sami siebie     2019-05-08
Kiedy naukowcy nie tolerują odmiennego zdania   Weber   2019-05-07
Przegapione odkrycia w historii nauki   Ridley   2019-05-02
W obronie scjentyzmu   Winegard   2019-04-30
Akupunktura kwantowa   Novella   2019-04-23
Nie tylko kakao   Łopaniuk   2019-04-20
Wstęga Möbiusa sprzecznych egocentryzmów poznawczych   Landes   2019-04-18
Kolejne badania nad bzdurą   Novella   2019-04-17
Licząca 43 miliony lat forma przejściowa: wodno-lądowy wieloryb    Coyne   2019-04-15
Zdumiewające możliwości docenienia i wykorzystania neuroróżnorodności   Koraszewski   2019-04-12
Jak sobie radzić ze skrajnymi wydarzeniami pogodowymi?   Lomborg   2019-04-09
Najbardziej zabójczy dzień na Ziemi   Novella   2019-04-06
Zaprzeczanie neuronauce o różnicach płci   Cahill   2019-04-05
Zwierzęce roboty   Novella   2019-04-04
Technologia pomaga w kryzysach wodnych na całym globie   Cohen   2019-04-02
Niezwykłe skamieniałości kambryjskie porównywalne do tych z łupków z Burgess   Coyne   2019-03-30
Tak wygląda dobre dziennikarstwo   Novella   2019-03-29
Wzrost sektora nasiennictwa w Ugandzie demaskuje główne twierdzenie anty- GMO   Ongu   2019-03-21
Ewolucja „nieredukowalnie złożonych” białek zapobiegających zamarzaniu u ryb polarnych (i policzek wymierzony Behemu)   Coyne   2019-03-20
Złoty ryż wreszcie dopuszczony w Bangladeszu   Novella   2019-03-19
Kłamstwa, bezczelne kłamstwa i statystyka   Welsh   2019-03-18
Wyprane kłamstwa   Ridley   2019-03-14
Czy islamska teologia i filozofia może wzbogacić etyczną debatę wokół CRISPR?   Coyne   2019-03-06
Kacze dzioby, Umwelt i a priori Kanta   Cobb   2019-03-04
Co kręci płaskoziemców   Novella   2019-03-02
Ślimaki nagoskrzelne mają kolczaste penisy jednorazowego użytku, którymi usuwają plemniki rywala ze swojej partnerki   Coyne   2019-03-01
Zrozumienie nowoczesnych horrorów afrykańskich zakorzenionych w handlu niewolnikami przez Ocean Indyjski   Clarfield   2019-02-28
Raport z sensacyjnym twierdzeniem o ”załamaniu klimatu” jest chwytliwy, ale nieprawdziwy   Lomborg   2019-02-27
Naukowiec analizuje dwa przykłady w nowej książce Behego; stwierdza, że są głęboko błędne   Coyne   2019-02-26
Triasowy mięsak, czyli praprzodkowie żółwi też chorowali na nowotwory   Łopatniuk   2019-02-16
Co nauka może powiedzieć pani Ocasio-Cortez o klimacie   Lomborg   2019-02-15
Kury produkujące leki   Novella   2019-02-14
Rak w raku i przerzut w przerzucie   Łopatniuk   2019-02-09
Prawo niezamierzonych konsekwencji   Novella   2019-02-07
Czy świat rzeczywiście staje się biedniejszy? Odpowiedź Stevena Pinkera   Coyne   2019-02-06
Maniok o wysokiej zawartości żelaza i cynku może poprawić odżywianie i zdrowie w Afryce Zachodniej     2019-02-05
Dalszy spadek zgonów z powodu raka   Novella   2019-02-04
Dokopywanie nauce przez dwóch naukowców i filozofa   Coyne   2019-02-01
Jacy naprawdę byli neandertalczycy?   Novella   2019-01-31
Żywność GM i zmiana opinii   Novella   2019-01-29
Wojny o Oświecenie: kilka refleksji o Enlightenment Now, w rok później   Pinker   2019-01-25
Dunning Kruger a opozycja wobec GMO   Novella   2019-01-23
Nasza pamięć cofa się   Nivella   2019-01-21
Niezrozumienie efektu Dunninga-Krugera   Novella   2019-01-18
Szarlataneria finansowana przez społeczność internetową   Novella   2019-01-16
Nowa duża salamandra ze Stanów Zjednoczonych   Mayer   2019-01-10
Kwitnące rośliny pozostają zdolne do życia po przejściu przez przewód pokarmowy ptactwa wodnego   Coyne   2019-01-07
Radykalne poglądy polityczne korelują z marnym metapoznaniem   Novella   2019-01-05
Nareszcie: owocowy gospodarz dzikiej Drosophila melanogaster   Coyne   2019-01-02
Z końcem roku   Łopatniuk   2019-01-01
Psychologia globalnego pesymizmu   Ridley   2018-12-26
Wiara w Świętego Mikołaja   Novella   2018-12-25

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej



Ściganie bluźnierstwa



Ryby jaskiniowe



Autyzm


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk