Prawda

Piątek, 6 grudnia 2019 - 05:25

« Poprzedni Następny »


Czy Oświecenie przygasa?


Matt Ridley 2017-10-13


Mel Brooks powiedział w zeszłym tygodniu, że komedia stała się niemożliwa w tym wieku cenzury i że dzisiaj nie udałoby mu się zrobić filmu “Płonące siodła” z 1974 r. W niedawnym sondażu odkryto, że 38 procent Brytyjczyków i 70 procent Niemców uważa, że rząd powinien mieć prawo blokowania wypowiedzi, które są obraźliwe wobec mniejszości. Jeśli w obecnych czasach masz wygłosić przemówienie na dzień rozdania dyplomów na uniwersytecie w USA  i nie przyciągasz wrzeszczącej tłuszczy, to najwyraźniej jesteś nikim. „Wiele tych protestów ma niemal religijną jakość” - mówi Jonathan Haidt z New York University.

Bret Weinstein tweetował w zeszłym tygodniu: “Widzimy sabotaż podstawowej zasady wolnego społeczeństwa – radykalizację jako samoobronę”. Jest on lewicowym profesorem biologii z Evergreen College w stanie Waszyngton, który sprzeciwił się żądaniu, by biali studenci i profesorowie trzymali się z dala od uniwersytetu przez jeden dzień, mówiąc, że jest to forma rasizmu. Za to otoczyła go tłuszcza, a władze uniwersyteckie nakazały policji na kampusie, by nie interweniowała w jego obronie.


Obalająca posągi tłuszcza zwróciła teraz swoją wściekłość na Francisa Cricka, współodkrywcę struktury DNA. W pokazie „sygnalizowania cnoty… napisanym ze świętoszkowatą czystością Czerwonej Gwardii podczas Rewolucji Kulturalnej w Chinach”, jak ujmuje to biolog Jerry Coyne, pracownik naukowy Harwardu napisał w „Guardianie”, że nazwisko Cricka powinno zostać usunięte z Francis Crick Institute z powodu jakichś rzeczy, które kiedyś powiedział o eugenice.


Kultura nieudzielania platform, bezpiecznych miejsc, ostrzeżeń nie ogranicza się już dłużej do uczelni ani do Ameryki, ale znajduje swój wyraz w krytykanctwie wielu kampanii w mediach społecznościowych. Wszyscy autorzy, których znam, uważają, że jedno zdanie dzieli go lub nią od niełaski. Zakaz bluźnienia – de facto – pojawił się ponownie w społeczeństwie zachodnim i jest egzekwowany nie tylko przez islamistów, którzy mordują rysowników, ale, jak tego doświadczyła Ayaan Hirsi Ali, czarna feministka, ofiara okaleczania genitaliów, przez takie organizacje jak Southern Poverty Law Center, która nazwała ją antymuzułmańską ekstremistką. 


Kraje, w których za czasów mojej młodości kobiety nosiły publicznie mini-spódniczki, teraz wymagają hidżabów lub burek. Prawo szariatu, homofobia i jawny antysemityzm szerzą się w Wielkiej Brytanii, gdzie w pewnych finansowanych przez państwo szkołach czterolatki są zmuszane do noszenia hidżabów. Rząd Turcji dołączył do chrześcijan ewangelikańskich w USA i próbuje wykreślić ewolucję z programów szkolnych.


Nie chodzi tylko o islam, choć dziwaczne jest milczenie feministek o islamskim seksizmie. Narzucanie dogmatów dzieje się wszędzie. Członkowie grupy prowadzącej kampanię na rzecz transgenderyzmu odmówili potępienia działacza, który uderzył feministkę. Każdy kto choćby niesłychanie delikatnie kwestionuje tezę, że zmiana klimatu jest nadciągającą katastrofą, jest szybko opatrywany etykietką „negacjonisty” (tj. bluźniercy). Jak daleko zajdą te spazmy nietolerancji? Być może jest to tylko krótka przerwa w racjonalizmie, przygaśnięcie ciężko wywalczonego, świeckiego oświecenia, które wkrótce przeminie nie czyniąc wielu szkód. A może jest to jak Rewolucja Kulturalna w Chinach: krótkotrwałe ale brutalne zjawisko, ograniczone do jednej części świata, w której uczyni straszliwe szkody, a potem zniknie.


Być może jednak cały świat zmierza ku wielkiemu Ociemnieniu, w którym atmosfera nieliberalnej ortodoksji zagraża osiągnięciom ostatnich stuleci. „Świata po prostu nie stać na amerykańskie stoczenie się w nieliberalną tyranię” – mówi profesor Weinstein.


Mój optymizm, zazwyczaj solidny, doznał wstrząsu po przeczytaniu elokwentnej książki Catherine Nixey, The Darkening Age. Zajmuje się przejęciem imperium rzymskiego przez chrześcijaństwo i pisze, że było to bardziej pełne przemocy, nietolerancyjne i destrukcyjne, niż sądziliśmy. Edward Gibbon argumentował w Zmierzchu i upadku Cesarstwa Rzymskiego, że dla cywilizacji klasycznej chrześcijaństwo było bardziej niszczące niż inwazja barbarzyńców.


Jak przypomina, w czwartym i piątym wieku w Aleksandrii, Atenach, Rzymie i w innych miejscach “Kościół chrześcijański burzył, wandalizował i przetapiał po prostu osłupiającą ilość sztuki. Zwalano klasyczne pomniki z postumentów, niszczono, bezczeszczono i rozwalano na kawałki. Burzono świątynie do samych fundamentów i palono... zniszczono wiele rzeźb Partenonu... klasztory zaczęły wymazywać wzmianki o pracach Arystotelesa, Cycerona, Seneki i Archimedesa. ‘Heretyckie’ — i olśniewające — myśli kruszą się w proch. Pliniusza zdrapują ze stron. Piszą na tekstach Cycerona i Seneki. Zakrywają Archimedesa, Znikają wszystkie prace Demokryta i jego heretycki ‘atomizm’.  Znika dziewięćdziesiąt procent całej literatury klasycznej”.


W 415 r. Hypatię z Aleksandrii, najwspanialszą matematyczkę i filozofa swoich dni, chwyta tłuszcza chrześcijańska podburzana przez “świętego” Cyryla, który oburzał się na jej symbole i astrolabia i uważał je za dowód, że jest emisariuszką Szatana. Wyciągnęli ją z kościoła, obdarli z ubrania do naga, obdarli żywcem ze skóry, wyłupili oczy i spalili jej ciało. W 529 r. chrześcijanie zmusili filozofa Damaskiosa do zamknięcia Akademii w Atenach, ponad 900 lat po tym, jak zaczęła się jej bogata historia intelektualnych dociekań. Słowami historyka z Princeton, Brenta Showa, chrześcijaństwo przyniosło „napastliwe moralizowanie wobec jednostki i nieustanne nadzorowanie najdrobniejszych szczegółów codziennego życia. Nade wszystko, był to rodzaj mowy pozbawionej humoru. Był to ponury i śmiertelnie poważny świat. Dowcip, humor, zabawna satyra, śmieszna odzywka, wszystko to zniknęło”. Jeśli przypomina wam to uwagę Mela Brooksa lub Evergreen College, lub brzmi trochę jak dzisiejsze ISIS, to proszę zauważyć, że chrześcijanie zniszczyli także Palmirę.


Walka o zrzucenie tej cenzurującej kultury była długa i trudna. Chociaż chrześcijaństwo stało się mniej wredne, jeszcze w XVIII wieku Wolter, Rousseau, Hume i Smith musieli uważać, co mówią, z obawy przed prześladowaniem. Krok za krokiem jednak zdobyli prawo kwestionowania wszystkiego, szydzenia z wszystkiego i stawiania wyzwania każdemu.


Jestem dość pewien, że nie jest to koniec Oświecenia, że odkrycia i rozum przezwyciężą dogmatyzm i przesądy. Siedem lat temu w książce The Rational Optimist przedstawiłem pozytywną wizję świata. Jednak szerzenie się fundamentalistycznego islamu, wzrost hinduskiego nacjonalizmu i rosyjskiej autokracji, nietolerancja wobec odmiennych poglądów na zachodnich uniwersytetach i purytańska napastliwość w mediach społecznościowych dają powody do niepokoju, że rozkwit wolności w ostatnich kilku stuleciach jest dziś zagrożony. Czeka nas trudna walka.

 

Pierwsza publikacja na łamach Times.

Is the Emlightenment dimming

Rational Optimist, 28 września 2017

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska

 

 



Matt Ridley


Brytyjski pisarz popularnonaukowy, sympatyk filozofii libertariańskiej. Współzałożyciel i b. prezes International Centre for Life, "parku naukowego” w Newcastle. Zrobił doktorat z zoologii (Uniwersytet Oksfordzki). Przez wiele lat był korespondentem naukowym w "The Economist". Autor książek: The Red Queen: Sex and the Evolution of Human Nature (1994; pol. wyd. Czerwona królowa, 2001, tłum. J.J. Bujarski, A. Milos), The Origins Of Virtue (1997, wyd. pol. O pochodzeniu cnoty, 2000, tłum. M. Koraszewska), Genome (1999; wyd. pol. Genom, 2001, tłum. M. Koraszewska), Nature Via Nurture: Genes, Experience, and What Makes us Human (także jako: The Agile Gene: How Nature Turns on Nurture, 2003), Rational Optimist 2010.
 

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1039 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Wirtualna edukacja   Novella   2019-12-03
Teoria klasy próżniaczej Thorsteina Veblena – uaktualnienie statusu   Henderson   2019-12-02
Punkt szczytowy inteligencji   Novella   2019-11-30
Likwidowanie przeziębienia miedzią   Novella   2019-11-27
Dlaczego wyjaśnianie problemów przez biały przywilej jest niesłuszne   Rob Henderson   2019-11-25
LiveScience zachwala panpsychizm jako rozwiązanie trudnego problemu świadomości   Coyne   2019-11-22
Jak walczyć z firehosing   Novella   2019-11-19
Odwołajcie antyszczepionkową konferencję w Tel Awiwie   Blum   2019-11-15
Ewolucja dwunożności   Novella   2019-11-14
Granice „przeskoczenia” progu opłacalności   Lomborg   2019-11-13
Dlaczego nie żyjemy w epoce post-prawdy   Pinker   2019-11-11
Śledząc pochodzenie człowieka   Novella   2019-11-09
Skamieniałe trylobity idące gęsiego. Ale dlaczego to zrobiły?   Coyne   2019-11-06
Saga o złotym ryżu   Novella   2019-11-04
Kolejne badanie rolnictwa organicznego   Novella   2019-11-02
Fabrizio Benedetti pyta: “Czy badania placebo wzmacniają pseudonaukę?”     2019-11-01
Nathaniel Comfort raz jeszcze: nauka nie czyni postępów (czy może robi to?)   Coyne   2019-10-31
Pochwała jednoznaczności   Witkowski   2019-10-29
Stare i nowe  troski o bezpieczeństwo żywnościowe   Ongu   2019-10-28
Powrót Adama i Ewy jako rzeczywistych ludzi, jak proponuje kolejna pseudonaukowa teoria   Coyne   2019-10-25
Pradawne przechowywanie żywności   Novella   2019-10-24
Artykuł w naukowym piśmie ”Nature” dyskredytuje naukę i „scjentyzm”, kwestionuje wartości Oświecenia   Coyne   2019-10-22
Błogosławieni ci, którzy wycofują   Jacoby   2019-10-19
Pro-life czyli czarodziej z Krotoszyna   Koraszewski   2019-10-18
Biologia rozwoju ujawnia ewolucyjną historię   Novella   2019-10-15
Niebezpieczne życie antropologa   Blackwell   2019-10-12
Swędzikami jesień się zaczyna   Łopatniuk   2019-10-11
Jak wieloryb stracił swoje geny   Coyne   2019-10-10
Używanie sztucznej inteligencji do diagnozy   Novella   2019-10-08
Niespodzianka! Koty są tak samo przywiązane do swojego personelu jak psy i niemowlęta   Coyne   2019-10-05
Oburzenie, stronniczość i niestabilność prawdy   Novella   2019-10-04
O zmianie klimatu: ludzkość nie jest „nikczemna”   Lomborg   2019-10-03
Postmodernizm wyjaśniony i krytykowany   Coyne   2019-09-30
Uzdrawianie kryształami   Novella   2019-09-26
Kolejna rewolucja w rolnictwie   Novella   2019-09-24
Opory przeciwko szczelinowaniu są oparte na ideologii, a nie na nauce   Jacoby   2019-09-23
St Paul Island część 5   Lyon   2019-09-21
Co to jest czerwona rtęć?   Novella   2019-09-20
Jaka sztuka siedzi w naszych genach i czy to aby nie kicz?   Koraszewski   2019-09-19
Fałszywe wspomnienia i Fake News   Novella   2019-09-18
Kolejna próba odrzucenia teorii Darwina   Coyne   2019-09-17
Choroba zielonych mięśni   Łopatniuk   2019-09-14
”Sygnalizowanie cnoty” może nas irytować. Cywilizacja byłaby jednak bez niego niemożliwa    Miller   2019-09-13
Foka Weddela wygryza w lodzie otwory do oddychania   Coyne   2019-09-12
DNA i Loch Ness   Novella   2019-09-11
Nowa i ważna czaszka hominina z Etiopii   Coyne   2019-09-10
St Paul Island, Część 4   Lyon   2019-09-06
Biały jak śnieg, żółciutki jak kaczuszka   Łopatniuk   2019-09-04
Pingwiny geje? Nie tak szybko   Coyne   2019-09-03
Czego może nas nauczyć była zwolenniczka antyszczepionkowców, Kelley Watson-Snyder     2019-08-30
Bezzbożowa karma dla psa   Novella   2019-08-29
Odrażające życie płciowe pingwinów białookich   Coyne   2019-08-28
Badanie akupunktury jako terapii na dławicę piersiową   Novella   2019-08-23
Pradawna gigantyczna papuga z Nowej Zelandii: metr wysokości i waga 7 kilogramów!   Coyne   2019-08-22
Alaska — nurniczki i obopólny dobór płciowy   Lyon   2019-08-20
Zła nauka promuje organiczne jabłka   Novella   2019-08-19
Gąsienica zmienia kolor, żeby dopasować się do podłoża nie używając oczu: potrafi widzieć skórą!   Coyne   2019-08-16
Pseudonaukowa histeria to nie jest dobra odpowiedź na klimatyczne wyzwania   Lomborg   2019-08-14
GMO i model deficytu wiedzy   Novella   2019-08-12
Po raz pierwszy użyto edytowania genów CRISPR do leczenia zaburzenia genetycznego – anemii sierpowatej   Coyne   2019-08-08
Maskonury z wyspy St. Paul na Alasce   Lyon   2019-08-07
Zbieg okoliczności czy prawo wielkich liczb?   Novella   2019-08-06
I pijcie łzy moje, czyste rzęsiste   Łopatniuk   2019-08-03
Kształtowanie opinii o nauce i medycynie   Novella   2019-08-02
Nowe badanie dotyczące zwrotu zgubionych portfeli: ludzie na świecie są uczciwsi niż myślisz, ale czytelnik wyliczył, że uczciwość jest większa w mniej religijnych krajach   Coyne   2019-08-01
Praktykowanie medycyny bez uprawnień nie jest wolnością słowa   Novella   2019-07-31
Radujcie się, Ziemia staje się zieleńsza   Ridley   2019-07-30
Spiski wokół ptaków   Novella   2019-07-29
Matt Meselson opisuje swój najsłynniejszy eksperyment (z Frankiem Stahlem)   Coyne   2019-07-26
Niemający rozeznania filozof twierdzi, że gatunki nie istnieją   Coyne   2019-07-23
Więcej złych wiadomości dla dilerów witamin   Novella   2019-07-22
Starożytny ptak z nadzwyczaj długim palcem   Coyne   2019-07-19
YouTube i szarlataneria leczenia raka dietą   Novella   2019-07-18
“Współczesny” Homo sapiens mógł być w Eurazji aż 210 tysięcy lat temu   Coyne   2019-07-17
Hodowanie mini-mózgów z komórek macierzystych   Novella   2019-07-15
Szczepionka HPV działa. Koniec kropka     2019-07-13
Efekt przechodnia   Novella   2019-07-11
Prątkiem w raka, czyli co ma gruźlica do raka pęcherza   Łopatniuk   2019-07-06
Opowieści o nauce zastępują fikcję w Teatrze Narodowym Ugandy   Ongu   2019-07-05
Pleśń w przestrzeni kosmicznej   Novella   2019-07-03
Pterozaury: Czy umiały latać od razu po wykluciu się?   Coyne   2019-07-02
Ludziom rosną rogi? – Złe informowanie o nauce   Novella   2019-07-01
Przemysł ”wellness”   Novella   2019-06-28
Nazywanie zmiany klimatu ”katastrofalną” utrudnia znalezienie realnych odpowiedzi   Lomborg   2019-06-26
Olbrzymie straszyki mają zostać ponownie wprowadzone na wyspę Lord Howe   Coyne   2019-06-25
Amonit (i masa innych stworzeń) znaleziona w birmańskim bursztynie   Coyne   2019-06-21
Ślubowanie o zniesieniu grzechu   Ridley   2019-06-20
Nowe informacje o dzieciach CRISPR   Novella   2019-06-17
Słonie mają fantastyczny węch (lepszy niż psy): są jedynymi zwierzętami, które potrafią rozróżnić inne ilości pokarmu tylko po zapachu   Coyne   2019-06-14
Indyjscy farmerzy wysiali ziarna GMO w proteście obywatelskiego nieposłuszeństwa     2019-06-13
Chcąc zadowolić antyaborcjonistów administracja Trumpa tnie finansowanie badań medycznych przy użyciu tkanki płodowej   Coyne   2019-06-11
Triumf Mao: Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie akceptuje szarlatanerię tradycyjnej chińskiej medycyny     2019-06-04
Ale jak to bezbarwnikowy?   Łopatniuk   2019-06-01
Na zdrowie: izraelscy naukowcy warzą piwo na ”wskrzeszonych” drożdżach sprzed 5000 lat     2019-05-31
Skąd wiemy to, co wiemy?   Novella   2019-05-28
Samice bonobo (ale nie samice szympansów) pomagają swoim synom w zdobywaniu partnerek   Coyne   2019-05-25
Dlaczego ludzie sprzeciwiają się technologiom, które zmniejszają szkody?   Ridley   2019-05-24
Nowa praca o nielotnych chruścielach rażąco przesadzona i wypaczona w popularnych mediach   Coyne   2019-05-22
Trenowanie sztucznej inteligencji, żeby widziała jak człowiek   Novella   2019-05-21
A polać wielką wodą…   Cipiur   2019-05-18

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk