Prawda

Środa, 21 sierpnia 2019 - 22:04

« Poprzedni Następny »


Czy Oświecenie przygasa?


Matt Ridley 2017-10-13


Mel Brooks powiedział w zeszłym tygodniu, że komedia stała się niemożliwa w tym wieku cenzury i że dzisiaj nie udałoby mu się zrobić filmu “Płonące siodła” z 1974 r. W niedawnym sondażu odkryto, że 38 procent Brytyjczyków i 70 procent Niemców uważa, że rząd powinien mieć prawo blokowania wypowiedzi, które są obraźliwe wobec mniejszości. Jeśli w obecnych czasach masz wygłosić przemówienie na dzień rozdania dyplomów na uniwersytecie w USA  i nie przyciągasz wrzeszczącej tłuszczy, to najwyraźniej jesteś nikim. „Wiele tych protestów ma niemal religijną jakość” - mówi Jonathan Haidt z New York University.

Bret Weinstein tweetował w zeszłym tygodniu: “Widzimy sabotaż podstawowej zasady wolnego społeczeństwa – radykalizację jako samoobronę”. Jest on lewicowym profesorem biologii z Evergreen College w stanie Waszyngton, który sprzeciwił się żądaniu, by biali studenci i profesorowie trzymali się z dala od uniwersytetu przez jeden dzień, mówiąc, że jest to forma rasizmu. Za to otoczyła go tłuszcza, a władze uniwersyteckie nakazały policji na kampusie, by nie interweniowała w jego obronie.


Obalająca posągi tłuszcza zwróciła teraz swoją wściekłość na Francisa Cricka, współodkrywcę struktury DNA. W pokazie „sygnalizowania cnoty… napisanym ze świętoszkowatą czystością Czerwonej Gwardii podczas Rewolucji Kulturalnej w Chinach”, jak ujmuje to biolog Jerry Coyne, pracownik naukowy Harwardu napisał w „Guardianie”, że nazwisko Cricka powinno zostać usunięte z Francis Crick Institute z powodu jakichś rzeczy, które kiedyś powiedział o eugenice.


Kultura nieudzielania platform, bezpiecznych miejsc, ostrzeżeń nie ogranicza się już dłużej do uczelni ani do Ameryki, ale znajduje swój wyraz w krytykanctwie wielu kampanii w mediach społecznościowych. Wszyscy autorzy, których znam, uważają, że jedno zdanie dzieli go lub nią od niełaski. Zakaz bluźnienia – de facto – pojawił się ponownie w społeczeństwie zachodnim i jest egzekwowany nie tylko przez islamistów, którzy mordują rysowników, ale, jak tego doświadczyła Ayaan Hirsi Ali, czarna feministka, ofiara okaleczania genitaliów, przez takie organizacje jak Southern Poverty Law Center, która nazwała ją antymuzułmańską ekstremistką. 


Kraje, w których za czasów mojej młodości kobiety nosiły publicznie mini-spódniczki, teraz wymagają hidżabów lub burek. Prawo szariatu, homofobia i jawny antysemityzm szerzą się w Wielkiej Brytanii, gdzie w pewnych finansowanych przez państwo szkołach czterolatki są zmuszane do noszenia hidżabów. Rząd Turcji dołączył do chrześcijan ewangelikańskich w USA i próbuje wykreślić ewolucję z programów szkolnych.


Nie chodzi tylko o islam, choć dziwaczne jest milczenie feministek o islamskim seksizmie. Narzucanie dogmatów dzieje się wszędzie. Członkowie grupy prowadzącej kampanię na rzecz transgenderyzmu odmówili potępienia działacza, który uderzył feministkę. Każdy kto choćby niesłychanie delikatnie kwestionuje tezę, że zmiana klimatu jest nadciągającą katastrofą, jest szybko opatrywany etykietką „negacjonisty” (tj. bluźniercy). Jak daleko zajdą te spazmy nietolerancji? Być może jest to tylko krótka przerwa w racjonalizmie, przygaśnięcie ciężko wywalczonego, świeckiego oświecenia, które wkrótce przeminie nie czyniąc wielu szkód. A może jest to jak Rewolucja Kulturalna w Chinach: krótkotrwałe ale brutalne zjawisko, ograniczone do jednej części świata, w której uczyni straszliwe szkody, a potem zniknie.


Być może jednak cały świat zmierza ku wielkiemu Ociemnieniu, w którym atmosfera nieliberalnej ortodoksji zagraża osiągnięciom ostatnich stuleci. „Świata po prostu nie stać na amerykańskie stoczenie się w nieliberalną tyranię” – mówi profesor Weinstein.


Mój optymizm, zazwyczaj solidny, doznał wstrząsu po przeczytaniu elokwentnej książki Catherine Nixey, The Darkening Age. Zajmuje się przejęciem imperium rzymskiego przez chrześcijaństwo i pisze, że było to bardziej pełne przemocy, nietolerancyjne i destrukcyjne, niż sądziliśmy. Edward Gibbon argumentował w Zmierzchu i upadku Cesarstwa Rzymskiego, że dla cywilizacji klasycznej chrześcijaństwo było bardziej niszczące niż inwazja barbarzyńców.


Jak przypomina, w czwartym i piątym wieku w Aleksandrii, Atenach, Rzymie i w innych miejscach “Kościół chrześcijański burzył, wandalizował i przetapiał po prostu osłupiającą ilość sztuki. Zwalano klasyczne pomniki z postumentów, niszczono, bezczeszczono i rozwalano na kawałki. Burzono świątynie do samych fundamentów i palono... zniszczono wiele rzeźb Partenonu... klasztory zaczęły wymazywać wzmianki o pracach Arystotelesa, Cycerona, Seneki i Archimedesa. ‘Heretyckie’ — i olśniewające — myśli kruszą się w proch. Pliniusza zdrapują ze stron. Piszą na tekstach Cycerona i Seneki. Zakrywają Archimedesa, Znikają wszystkie prace Demokryta i jego heretycki ‘atomizm’.  Znika dziewięćdziesiąt procent całej literatury klasycznej”.


W 415 r. Hypatię z Aleksandrii, najwspanialszą matematyczkę i filozofa swoich dni, chwyta tłuszcza chrześcijańska podburzana przez “świętego” Cyryla, który oburzał się na jej symbole i astrolabia i uważał je za dowód, że jest emisariuszką Szatana. Wyciągnęli ją z kościoła, obdarli z ubrania do naga, obdarli żywcem ze skóry, wyłupili oczy i spalili jej ciało. W 529 r. chrześcijanie zmusili filozofa Damaskiosa do zamknięcia Akademii w Atenach, ponad 900 lat po tym, jak zaczęła się jej bogata historia intelektualnych dociekań. Słowami historyka z Princeton, Brenta Showa, chrześcijaństwo przyniosło „napastliwe moralizowanie wobec jednostki i nieustanne nadzorowanie najdrobniejszych szczegółów codziennego życia. Nade wszystko, był to rodzaj mowy pozbawionej humoru. Był to ponury i śmiertelnie poważny świat. Dowcip, humor, zabawna satyra, śmieszna odzywka, wszystko to zniknęło”. Jeśli przypomina wam to uwagę Mela Brooksa lub Evergreen College, lub brzmi trochę jak dzisiejsze ISIS, to proszę zauważyć, że chrześcijanie zniszczyli także Palmirę.


Walka o zrzucenie tej cenzurującej kultury była długa i trudna. Chociaż chrześcijaństwo stało się mniej wredne, jeszcze w XVIII wieku Wolter, Rousseau, Hume i Smith musieli uważać, co mówią, z obawy przed prześladowaniem. Krok za krokiem jednak zdobyli prawo kwestionowania wszystkiego, szydzenia z wszystkiego i stawiania wyzwania każdemu.


Jestem dość pewien, że nie jest to koniec Oświecenia, że odkrycia i rozum przezwyciężą dogmatyzm i przesądy. Siedem lat temu w książce The Rational Optimist przedstawiłem pozytywną wizję świata. Jednak szerzenie się fundamentalistycznego islamu, wzrost hinduskiego nacjonalizmu i rosyjskiej autokracji, nietolerancja wobec odmiennych poglądów na zachodnich uniwersytetach i purytańska napastliwość w mediach społecznościowych dają powody do niepokoju, że rozkwit wolności w ostatnich kilku stuleciach jest dziś zagrożony. Czeka nas trudna walka.

 

Pierwsza publikacja na łamach Times.

Is the Emlightenment dimming

Rational Optimist, 28 września 2017

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska

 

 



Matt Ridley


Brytyjski pisarz popularnonaukowy, sympatyk filozofii libertariańskiej. Współzałożyciel i b. prezes International Centre for Life, "parku naukowego” w Newcastle. Zrobił doktorat z zoologii (Uniwersytet Oksfordzki). Przez wiele lat był korespondentem naukowym w "The Economist". Autor książek: The Red Queen: Sex and the Evolution of Human Nature (1994; pol. wyd. Czerwona królowa, 2001, tłum. J.J. Bujarski, A. Milos), The Origins Of Virtue (1997, wyd. pol. O pochodzeniu cnoty, 2000, tłum. M. Koraszewska), Genome (1999; wyd. pol. Genom, 2001, tłum. M. Koraszewska), Nature Via Nurture: Genes, Experience, and What Makes us Human (także jako: The Agile Gene: How Nature Turns on Nurture, 2003), Rational Optimist 2010.
 

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 985 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Alaska — nurniczki i obopólny dobór płciowy   Lyon   2019-08-20
Zła nauka promuje organiczne jabłka   Novella   2019-08-19
Gąsienica zmienia kolor, żeby dopasować się do podłoża nie używając oczu: potrafi widzieć skórą!   Coyne   2019-08-16
Pseudonaukowa histeria to nie jest dobra odpowiedź na klimatyczne wyzwania   Lomborg   2019-08-14
GMO i model deficytu wiedzy   Novella   2019-08-12
Po raz pierwszy użyto edytowania genów CRISPR do leczenia zaburzenia genetycznego – anemii sierpowatej   Coyne   2019-08-08
Maskonury z wyspy St. Paul na Alasce   Lyon   2019-08-07
Zbieg okoliczności czy prawo wielkich liczb?   Novella   2019-08-06
I pijcie łzy moje, czyste rzęsiste   Łopatniuk   2019-08-03
Kształtowanie opinii o nauce i medycynie   Novella   2019-08-02
Nowe badanie dotyczące zwrotu zgubionych portfeli: ludzie na świecie są uczciwsi niż myślisz, ale czytelnik wyliczył, że uczciwość jest większa w mniej religijnych krajach   Coyne   2019-08-01
Praktykowanie medycyny bez uprawnień nie jest wolnością słowa   Novella   2019-07-31
Radujcie się, Ziemia staje się zieleńsza   Ridley   2019-07-30
Spiski wokół ptaków   Novella   2019-07-29
Matt Meselson opisuje swój najsłynniejszy eksperyment (z Frankiem Stahlem)   Coyne   2019-07-26
Niemający rozeznania filozof twierdzi, że gatunki nie istnieją   Coyne   2019-07-23
Więcej złych wiadomości dla dilerów witamin   Novella   2019-07-22
Starożytny ptak z nadzwyczaj długim palcem   Coyne   2019-07-19
YouTube i szarlataneria leczenia raka dietą   Novella   2019-07-18
“Współczesny” Homo sapiens mógł być w Eurazji aż 210 tysięcy lat temu   Coyne   2019-07-17
Hodowanie mini-mózgów z komórek macierzystych   Novella   2019-07-15
Szczepionka HPV działa. Koniec kropka     2019-07-13
Efekt przechodnia   Novella   2019-07-11
Prątkiem w raka, czyli co ma gruźlica do raka pęcherza   Łopatniuk   2019-07-06
Opowieści o nauce zastępują fikcję w Teatrze Narodowym Ugandy   Ongu   2019-07-05
Pleśń w przestrzeni kosmicznej   Novella   2019-07-03
Pterozaury: Czy umiały latać od razu po wykluciu się?   Coyne   2019-07-02
Ludziom rosną rogi? – Złe informowanie o nauce   Novella   2019-07-01
Przemysł ”wellness”   Novella   2019-06-28
Nazywanie zmiany klimatu ”katastrofalną” utrudnia znalezienie realnych odpowiedzi   Lomborg   2019-06-26
Olbrzymie straszyki mają zostać ponownie wprowadzone na wyspę Lord Howe   Coyne   2019-06-25
Amonit (i masa innych stworzeń) znaleziona w birmańskim bursztynie   Coyne   2019-06-21
Ślubowanie o zniesieniu grzechu   Ridley   2019-06-20
Nowe informacje o dzieciach CRISPR   Novella   2019-06-17
Słonie mają fantastyczny węch (lepszy niż psy): są jedynymi zwierzętami, które potrafią rozróżnić inne ilości pokarmu tylko po zapachu   Coyne   2019-06-14
Indyjscy farmerzy wysiali ziarna GMO w proteście obywatelskiego nieposłuszeństwa     2019-06-13
Chcąc zadowolić antyaborcjonistów administracja Trumpa tnie finansowanie badań medycznych przy użyciu tkanki płodowej   Coyne   2019-06-11
Triumf Mao: Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie akceptuje szarlatanerię tradycyjnej chińskiej medycyny     2019-06-04
Ale jak to bezbarwnikowy?   Łopatniuk   2019-06-01
Na zdrowie: izraelscy naukowcy warzą piwo na ”wskrzeszonych” drożdżach sprzed 5000 lat     2019-05-31
Skąd wiemy to, co wiemy?   Novella   2019-05-28
Samice bonobo (ale nie samice szympansów) pomagają swoim synom w zdobywaniu partnerek   Coyne   2019-05-25
Dlaczego ludzie sprzeciwiają się technologiom, które zmniejszają szkody?   Ridley   2019-05-24
Nowa praca o nielotnych chruścielach rażąco przesadzona i wypaczona w popularnych mediach   Coyne   2019-05-22
Trenowanie sztucznej inteligencji, żeby widziała jak człowiek   Novella   2019-05-21
A polać wielką wodą…   Cipiur   2019-05-18
Wykrywanie kłamstw w mózgu   Novella   2019-05-17
Walka o zachowanie bioróżnorodności   Ridley   2019-05-15
Niezwykły przypadek mimikry: skaczący pająk naśladuje gąsienicę   Coyne   2019-05-14
Selektywnie stosowana koncepcja tabula rasa i ideologicznie motywowane nieporozumienia   Cory Clark   2019-05-09
Dlaczego szarlatani nie powinni nadzorować sami siebie     2019-05-08
Kiedy naukowcy nie tolerują odmiennego zdania   Weber   2019-05-07
Przegapione odkrycia w historii nauki   Ridley   2019-05-02
W obronie scjentyzmu   Winegard   2019-04-30
Akupunktura kwantowa   Novella   2019-04-23
Nie tylko kakao   Łopaniuk   2019-04-20
Wstęga Möbiusa sprzecznych egocentryzmów poznawczych   Landes   2019-04-18
Kolejne badania nad bzdurą   Novella   2019-04-17
Licząca 43 miliony lat forma przejściowa: wodno-lądowy wieloryb    Coyne   2019-04-15
Zdumiewające możliwości docenienia i wykorzystania neuroróżnorodności   Koraszewski   2019-04-12
Jak sobie radzić ze skrajnymi wydarzeniami pogodowymi?   Lomborg   2019-04-09
Najbardziej zabójczy dzień na Ziemi   Novella   2019-04-06
Zaprzeczanie neuronauce o różnicach płci   Cahill   2019-04-05
Zwierzęce roboty   Novella   2019-04-04
Technologia pomaga w kryzysach wodnych na całym globie   Cohen   2019-04-02
Niezwykłe skamieniałości kambryjskie porównywalne do tych z łupków z Burgess   Coyne   2019-03-30
Tak wygląda dobre dziennikarstwo   Novella   2019-03-29
Wzrost sektora nasiennictwa w Ugandzie demaskuje główne twierdzenie anty- GMO   Ongu   2019-03-21
Ewolucja „nieredukowalnie złożonych” białek zapobiegających zamarzaniu u ryb polarnych (i policzek wymierzony Behemu)   Coyne   2019-03-20
Złoty ryż wreszcie dopuszczony w Bangladeszu   Novella   2019-03-19
Kłamstwa, bezczelne kłamstwa i statystyka   Welsh   2019-03-18
Wyprane kłamstwa   Ridley   2019-03-14
Czy islamska teologia i filozofia może wzbogacić etyczną debatę wokół CRISPR?   Coyne   2019-03-06
Kacze dzioby, Umwelt i a priori Kanta   Cobb   2019-03-04
Co kręci płaskoziemców   Novella   2019-03-02
Ślimaki nagoskrzelne mają kolczaste penisy jednorazowego użytku, którymi usuwają plemniki rywala ze swojej partnerki   Coyne   2019-03-01
Zrozumienie nowoczesnych horrorów afrykańskich zakorzenionych w handlu niewolnikami przez Ocean Indyjski   Clarfield   2019-02-28
Raport z sensacyjnym twierdzeniem o ”załamaniu klimatu” jest chwytliwy, ale nieprawdziwy   Lomborg   2019-02-27
Naukowiec analizuje dwa przykłady w nowej książce Behego; stwierdza, że są głęboko błędne   Coyne   2019-02-26
Triasowy mięsak, czyli praprzodkowie żółwi też chorowali na nowotwory   Łopatniuk   2019-02-16
Co nauka może powiedzieć pani Ocasio-Cortez o klimacie   Lomborg   2019-02-15
Kury produkujące leki   Novella   2019-02-14
Rak w raku i przerzut w przerzucie   Łopatniuk   2019-02-09
Prawo niezamierzonych konsekwencji   Novella   2019-02-07
Czy świat rzeczywiście staje się biedniejszy? Odpowiedź Stevena Pinkera   Coyne   2019-02-06
Maniok o wysokiej zawartości żelaza i cynku może poprawić odżywianie i zdrowie w Afryce Zachodniej     2019-02-05
Dalszy spadek zgonów z powodu raka   Novella   2019-02-04
Dokopywanie nauce przez dwóch naukowców i filozofa   Coyne   2019-02-01
Jacy naprawdę byli neandertalczycy?   Novella   2019-01-31
Żywność GM i zmiana opinii   Novella   2019-01-29
Wojny o Oświecenie: kilka refleksji o Enlightenment Now, w rok później   Pinker   2019-01-25
Dunning Kruger a opozycja wobec GMO   Novella   2019-01-23
Nasza pamięć cofa się   Nivella   2019-01-21
Niezrozumienie efektu Dunninga-Krugera   Novella   2019-01-18
Szarlataneria finansowana przez społeczność internetową   Novella   2019-01-16
Nowa duża salamandra ze Stanów Zjednoczonych   Mayer   2019-01-10
Kwitnące rośliny pozostają zdolne do życia po przejściu przez przewód pokarmowy ptactwa wodnego   Coyne   2019-01-07
Radykalne poglądy polityczne korelują z marnym metapoznaniem   Novella   2019-01-05
Nareszcie: owocowy gospodarz dzikiej Drosophila melanogaster   Coyne   2019-01-02
Z końcem roku   Łopatniuk   2019-01-01

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej



Ściganie bluźnierstwa



Ryby jaskiniowe



Autyzm


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk