Prawda

Niedziela, 30 kwietnia 2017 - 03:17

« Poprzedni Następny »


Youtube

Najnowsze filmy
Najczęściej oglądane
youtube - ikona

Humanizm jako alternatywa


Anthony C. Grayling 2016-06-12


Obecny spór między światopoglądami religijnymi i niereligijnymi jest kolejnym rozdziałem historii, której poprzednie główne epizody rozgrywały się w połowie dziewiętnastego, a wcześniej na początku siedemnastego wieku, w związku z – odpowiednio – odkryciami Darwina w biologii i rozwojem nauk przyrodniczych. Oba zaznaczają powolny, ale krwawy odwrót religii; to samo dzieje się obecnie. Mimo bowiem pozorów jesteśmy świadkami nie odrodzenia, ale upadku religii.

Chciałbym tutaj skomentować coś, czego na ogół nie zauważa się w obecnym klimacie dyskusji: fakt, że dla ludzi niereligijnych dostępny jest bogaty światopogląd etyczny, tym bogatszy, że jest wynikiem refleksji w odróżnieniu od konwencji, a jego korzenie wyrastają z klasycznej starożytności, kiedy narodziła się wielka tradycja myśli etycznej w zachodniej filozofii.


Dla wygody używam terminu „humaniści” dla określenia tych, których światopogląd etyczny nie jest oparty na religii – innymi słowy, oparty jest na najlepszych wysiłkach ludzkości, by zrozumieć własną naturę i sytuację.


Rozważmy, do czego aspirują humaniści, by być istotami etycznymi. Pragną zawsze respektować swoich bliźnich, lubić ich, honorować ich dążenia i rozumieć ich uczucia. Pragną z taką postawą rozpoczynać każde spotkanie, każdy związek, ponieważ pamiętają uwagę Emersona, że musimy dać innym to, co dalibyśmy obrazowi, a mianowicie atut dobrego oświetlenia. Większość ludzi zasługuje na to i odpowiadają podobnie. Niektórzy sami pozbawiają się tej możliwości przez własne, świadome uczynki. We wszystkich jednak wypadkach podejście humanistów opiera się na idei, że ludzi kształtuje proces nieustannych interakcji między naszą zakorzenioną w biologii naturą, a społecznymi i historycznymi zdarzeniami z jakimi spotyka się jednostka.


Zrozumienie tego – poprzez sztukę i literaturę, historię i filozofię, wspaniałe dokonania nauki, doświadczenie osobiste i refleksję, bliskie związki i, do czego to wszystko się sprowadza, poprzez nieustanny dialog — jest wielkim fundamentem starań humanistów o to, by żyć życiem dobrym i pełnym dokonań, czynić przy tym dobro dla innych i wraz z innymi budować sprawiedliwe i przyzwoite społeczeństwo, w którym wszyscy będą mieli możliwość rozkwitu – i w którym wzajemna życzliwość jest przeważającą nutą w interakcjach etycznych.


Chodzi o to życie, na tym świecie, w którym cierpimy i znajdujemy radość, gdzie możemy pomóc sobie wzajemnie i gdzie potrzebujemy wzajemnej pomocy. Bardzo wiele tej pomocy musi być skierowana na drugą stronę tego, czym po części jest ludzka natura – niedobrą, gniewną, wrogą, samolubną, okrutną stronę; zabobonną, tendencyjną, intelektualnie zniewoloną, ignorancką stronę; by ją pokonać lub zmniejszyć, złagodzić konsekwencje jej podszeptów, nauczyć ją, by była inna; jednak nigdy poprzez kłamstwo czy przekupstwo.


Humaniści odróżniają jednostki od rozmaitych systemów wiary, którą te jednostki wyznają. Zwalczają zdecydowanie jedne systemy wiary (takie jak astrologia, feng shui, uzdrawianie kryształami, animizm… lista jest długa), ponieważ ich przesłanki są fałszywe – wiele z nich to faktycznie brednie – a co więcej, aż zbyt często wiara w te fałszerstwa służy jako zachęta do morderstwa. Humaniści kwestionują je tak, jak kwestionowaliby każdy fałsz. Jednak z wyjątkiem ludzi, którzy propagują te systemy, choć powinni być mądrzejsi, humaniści nie obracają się przeciwko tym, którzy je uznają, bo wiedzą, że tak zostali wychowani lub zwrócili się do nich w chwili potrzeby, albo w poszukiwaniu nadziei (czasami, być może zbyt często, bezmyślnie).


To są bliźni i humaniści życzą im jak najlepiej; znaczy to także, że życzą im, by byli wolni, myśleli samodzielnie, patrzyli na świat otwartymi oczyma. Humanista powiada: gdyby tylko lepiej znali historię! Gdyby tylko zrozumieli, co ich przywódcy myślą o tej prostej wersji ich wiary, dla siebie zastępując ją sofistyką! Podczas gdy zwykli wierni mają nieco mglisty obraz osobowego bóstwa jako ojca-policjanta-Św. Mikołaja-magika, podejście ich teologów jest tak zawiłe, złożone, wyrafinowane, skomplikowane, że niektórzy posuwają się do twierdzeń (jak to czyni pewien znany duchowny), że Bóg nie musi istnieć, by w niego wierzyć. Standardowa podstawa wiary religijnej – subiektywna pewność – jest wystarczająco trudna do obalenia, bo jest zasadniczo nieracjonalna, ale z tym nie sposób dyskutować. Trudno powiedzieć, co jest gorsze: teolodzy, którzy poważnie traktują to, co mówią, czy też ci, którzy wiedzą, że jest to tylko gra.


W przeciwieństwie do całkowitej pewności, którą oferuje wiara, humanista podchodzi do pojęcia natury i obecnego stanu wiedzy z większą pokorą. Wszystkie dociekania ludzkiej inteligencji w celu powiększenia obszaru wiedzy zawsze postępują kosztem tworzenia nowych pytań. Odwaga intelektualna, by żyć z taką płynnością i niepewnością, ufanie rozumowi i eksperymentom, że zdobędą dla nas większe zrozumienie, absolutna prawość nakazująca opieranie własnych teorii na ścisłych i dających się sprawdzać podstawach oraz zobowiązanie do zmiany zdania, kiedy teoria okaże się błędna, są oznakami uczciwego umysłu. W przeszłości ludzkość trzymała się kurczowo legend, zabobonów i łatwowierności, by szybko mieć proste odpowiedzi na wszystko, czego nie wiedzieli i nie rozumieli, by ludzie mieli poczucie, że wiedzą i rozumieją. Humanizm uznaje ten fakt historyczny o starych mitach i rozumie potrzeby, które popychają ludzi w tym kierunku. Wskazuje na to, że to, co karmi ich serca i umysły – miłość, piękno, muzyka, odblask słońca na morzu, dźwięk deszczu na liściach, towarzystwo przyjaciół, satysfakcja z wykonanej pracy – jest czymś więcej niż to, co mogą kiedykolwiek dać im mity i że powinni nauczyć się przewartościować te rzeczy – rzeczywiste rzeczy z tego świata – jako to, co nadaje poezji życia jej znaczenie.


Bo tym właśnie jest humanizm: jest to, powtarzam i upieram się, nadawanie wartości rzeczom ludzkim. Jego pragnienie nauczenia się od przeszłości, nawoływanie do posiadania odwagi dzisiaj, głoszenie nadziei na przyszłość; wartości te dotyczą rzeczywistych rzeczy, rzeczywistych ludzi, rzeczywistych ludzkich potrzeb, możliwości i losu kruchego świata, który dzielimy. Humanizm traktuje o życiu ludzkim; nie wymaga wiary w życie pozagrobowe, jest o tym świecie; nie wymaga wiary w inny świat. Nie wymaga żadnych przykazań od bóstw, żadnych obietnic nagrody czy kary, żadnych mitów, żadnych rytuałów ani po to, żeby nadać sens sprawom, ani by służyły jako podpórki do etycznego życia. Wymaga tylko otwartych oczu, współczucia i życzliwości oraz rozumu.


Rozdział z książki Against All Gods, Oberon Books, Londyn 2007.


Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska

Pierwsza publikacja polskiego tłumaczenia dawny „Racjonalista” (2008).



Anthony C. Grayling

Ur. 1949. Brytyjski filozof i pisarz. Profesor filozofii w Birbeck, Uniwersytet Londynu, oraz  wykładowca St Anne's College w Oxfordzie. Studia filozoficzne oraz doktorat zakończył w Oxfordzie. Jest członkiem Królewskiego Towarzystwa Literackiego oraz Królewskiego Towarzystwa Sztuki. Miał stałą kolumnę w Guardianie, pisze regularnie dla Literary Review i Financial Times, ponadto dla Observer, Economist, Times Literary Supplement, Independent on Sunday oraz New Statesman. Często występuje w radio BBC. Jest redaktorem kilku akademickich czasopism. Jest członkiem Światowego Forum Ekonomicznego, członkiem grupy C-100, odpowiadającej za stosunki Zachodu ze światem muzułmańskim. Strona www autora

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nowy ateizm i krytyka religii

Znalezionych 377 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Ściganie bluźnierstwa zasługuje na szyderstwo i pogardę   Igwe   2017-04-27
Poświąteczna refleksja: wymuszanie poczucia winy   Ferus   2017-04-23
Islamscy towarzysze podróży w drodze do bigoterii i masowych mordów   Fernandez   2017-04-23
Chłopiec kaznodzieja   Dawkins   2017-04-19
O jakości naszych bogówCzęść IV   Ferus   2017-04-16
Wrobieni w „wolną wolę”   Ferus   2017-04-09
Żyjemy w epoce drugiej kontrreformacji   Koraszewski   2017-04-03
Autor urojony i jego frustracje   Ferus   2017-04-02
Azyl ignorancji, Część IX.   Ferus   2017-03-26
O jakości naszych bogów.Część III.   Ferus   2017-03-19
O religii bez cienia szacunku   Koraszewski   2017-03-16
Azyl ignorancji. Część VIII.   Ferus   2017-03-12
Dyskryminacja jest wynikiem fanatyzmu w systemie edukacji   Al-Dachachni   2017-03-11
Pod sztandarem Niebios   Foster   2017-03-09
O jakości naszych bogów. Część II.   Ferus   2017-03-05
O jakości naszych bogów   Ferus   2017-02-26
Wierzący wszelkiej maści łączcie się   Koraszewski   2017-02-23
Azyl ignorancji. Część VII.   Ferus   2017-02-19
Otwarty umysł jest zaletą   Andreadis   2017-02-16
Czy krytyczne myślenie zmieni Afrykę?   Igwe   2017-02-13
Wolna wola - klucz do piekielnych bram (II).   Ferus   2017-02-12
Wolna wola - klucz do piekielnych bram   Ferus   2017-02-05
Osaczeni przez religię   Rushdie   2017-02-03
Azyl ignorancji. Część VI.   Ferus   2017-01-29
Rozum i Wiara. Część  XVII   Ferus   2017-01-22
Refleksje sprzed lat: „Spisek sykstyński”   Ferus   2017-01-15
Wystarczy zadawać pytania?   Ferus   2017-01-08
Niewierny Tomasz i krzew gorejący   Ferus   2017-01-01
Nie pożądaj żony bliźniego swego nadaremno   Koraszewski   2016-12-27
Rozum i Wiara. Część XVI   Ferus   2016-12-25
Czy mit o Świętym Mikołaju jest niemoralny?   Novella   2016-12-23
Dwie tezy dla „postępowców” o dżihadzie   Lumish   2016-12-23
Kolejne wyznanie ex-muzułmanki     2016-12-21
Azyl ignorancji. Część V.   Ferus   2016-12-18
"Nic wspólnego z islamem"?   Bergman   2016-12-11
Rozum i Wiara. Część XV.   Ferus   2016-12-11
Pierwsze pokolenie ex-muzułmanów     2016-12-07
Azyl ignorancji. Część IV.   Ferus   2016-12-04
Podporządkować prawo Bogu, czy bogów prawu?   Koraszewski   2016-11-30
Rozum i Wiara. Część XIV.   Ferus   2016-11-27
Azyl ignorancji. Część III.   Ferus   2016-11-20
Rozum i Wiara. Część XIII   Ferus   2016-11-13
Azyl ignorancji, Część II   Ferus   2016-11-06
Test na prawdziwość religijnej wiary   Ferus   2016-10-30
Azyl ignorancji.   Ferus   2016-10-23
Refleksje sprzed lat   Ferus   2016-10-16
Kościół, nauka i próby pogodzenia wiary z życiem   Koraszewski   2016-10-07
Uwagi o prawdziwych katolikach i prawdziwych muzułmanach   Koraszewski   2016-10-05
Dzisiejszy strajk i encyklika z 1968 roku   Koraszewski   2016-10-03
"Chrześcijańskie dziewczyny są przeznaczone tylko do jednego – do dawania przyjemności muzułmańskim mężczyznom”   Ibrahim   2016-10-03
Fiasko poszukiwań dobrego Boga   Ferus   2016-10-02
Podobno obrona ewolucji stała się właśnie trudniejsza. A juści.   Coyne   2016-09-30
Wywiad z Waleedem Al-Husseinim   Canlorbe   2016-09-29
Dobroć biblijnego Boga   Ferus   2016-09-25
Po wygnaniu 160 tysięcy demonów, główny egzorcysta Watykanu idzie do nieba   Coyne   2016-09-24
Szukając dobrego Boga w Biblii   Ferus   2016-09-18
Artykuł ateistki w “New York Times” zachwala prawdziwe cuda dokonane przez początkujących świętych   Coyne   2016-09-16
Szukając dobrego Boga w realnym świecie   Ferus   2016-09-11
Wierzę w Boga Ojca   Koraszewski   2016-09-09
Rozdzielenie religii i państwa – warunkiem demokracji     2016-09-08
Demony w afrykańskiej szkole?   Igwe   2016-09-05
Tłumaczenie rzeczywistości na religijną modłę   Ferus   2016-09-04
W poszukiwaniu drogi do świeckiego państwa   Koraszewski   2016-09-01
Bóg ześle naukę i technikę     2016-08-30
Czy wolno śmiać się z religii?   Koraszewski   2016-08-29
Rozum i Wiara. Część XII   Ferus   2016-08-28
Bańki, medycyna, islam i sport     2016-08-27
Jak odpowiadać na argumenty teisty   Stenger   2016-08-25
Niebiański haczyk i portfele wiernych   Ferus   2016-08-21
Tajemnicza logika Boga   Ferus   2016-08-14
Papież i Święta Wojna   MacEoin   2016-08-09
Homo sapiens i owoc z drzewa wiadomości   Kruk   2016-08-07
Religia zdrowego rozsądku   Dennett   2016-08-01
Trzystu wybitnych i Biblia   Ferus   2016-07-24
Młode pokolenie i imperatyw humanizmu w Afryce   Igwe   2016-07-18
Zaprzeczanie - ISIS zwycięża, kiedy milczysz   Frantzman   2016-07-17
Bandycki ramadan   Bekdil   2016-07-15
Misterium telefonicznych objawień   Kruk   2016-07-13
Powrót ofiary całopalnej   Ferus   2016-07-10
Ateizm w Etiopii   Igwe   2016-07-06
Hejże dzieci (boże), hejże ha   Ferus   2016-07-03
Zwrot, który zmienił świat   Koraszewski   2016-07-01
Dławienie wolnej myśli w Kenii   Igwe   2016-06-28
Niezastąpieni szafarze łask bożych   Ferus   2016-06-26
Humanizm jako alternatywa   Grayling   2016-06-12
Brat Tayler o Reza Aslanie   Coyne   2016-06-06
Czy to jest nauka, czy teologia?   Hoodbhoy   2016-06-05
O religiach z twarzą ludzką i nieludzką   Koraszewski   2016-05-31
Zachód musi powiedzieć "Je Suis Asia Bibi"   Meotti   2016-05-30
Matka jest tylko jedna?Czyli quasi teologiczna refleksja o Dniu Matki.   Ferus   2016-05-26
W obronie Sama Harrisa   Coyne   2016-05-09
Infantylizm marzeń o życiu wiecznym   Koraszewski   2016-05-08
Wezwanie do reformy islamu     2016-05-05
Religia to piekło kobiet     2016-05-04
Zakwefić kobiety: najpotężniejsza broń islamistów   Meotti   2016-05-04
Karta islamofobii pozostaje w grze   Coyne   2016-05-02
Rozum i Wiara. Część XI   Ferus   2016-05-01
Cuda, cuda ogłaszają   Ferus   2016-04-24
Nie wiedzieliście? Bóg jest pytaniem, nie zaś odpowiedzią!   Coyne   2016-04-23
Rozum i Wiara. Część X   Ferus   2016-04-10

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Drugie prawo termodynamiki



Pochwała ignorancj



Mistyfikacja Sokala



Intronizacja Chrystusa



Obama chrzescijanie



Szelest liści



Czego wam nie pokazują?



Rozdzielenie religii i państwa



Trwa ewolucyjne upokorzenie archeopteryksa



Trucizna, kamuflaż i tęcza ewolucji



Religia zdrowego rozsądku



Kto się boi czarnego luda?



Land of the pure



świecące ryby



Lewica klania sie



Nis zgubic



Religia pieklo



Nienawisc



Niedożywienie w Ugandzie



Ewolucja nieunikniona



Starty z powierzchni



Niewolnictwo seksualne



Miłość teoretycznie przyzwoitych



Psy nie idą do Nieba



Problem zielonych strachów



Antysemiccy Żydzi



Nowy gatunek homininów na czołówkach gazet.



Moc Chrystusa zmusza cię


Technika, konsumeryzm i papież


W obronie pesymizmu



Tracąc moją religię?



Ewolucja pomogła im...



Konstytucyjni demokraci