Prawda

Czwartek, 9 kwietnia 2020 - 03:22

« Poprzedni Następny »


Różnice płci w wyborze zabawek: chłopcy bawią się chłopięcymi zabawkami, dziewczynki dziewczęcymi zabawkami


Jerry A. Coyne 2020-02-13


Wszyscy rodzice, których znam i z którymi rozmawiałem o kwestii różnicy płci, jeśli mają dzieci obu płci, mówili mi, że bardzo wcześnie zauważyli różnice w zachowaniu między chłopcami a dziewczynkami i że wśród tych różnic były preferencje odmiennych zabawek. Zazwyczaj, choć nie zawsze, chłopcy bawią się „chłopięcymi zabawkami” (samochody, pociągi, karabiny, żołnierze), a dziewczynki wolą „dziewczęce zabawki” (lalki, wyposażenie kuchni, zestawy do herbaty). Także kiedy dziewczynkom daje się samochody, a chłopcom lalki, skłaniają się ku stereotypowym zabawkom. (Posługuję się klasyfikacją używaną przez autorów, których praca jest streszczona w meta-analizie, jaką omówię dzisiaj w artykule dwojga autorów Jac T. M. Davisa i Melissy Hine).

Jeśli jesteś zagorzałym zwolennikiem idei tabula rasa, przypiszesz te różnice w wyborze zabawek różnicom w procesie socjalizacji: rodzice i społeczeństwo wpływają na dzieci również w kwestii wyboru zabawek. Jeśli jesteś genetycznym deterministą, przypiszesz te zachowania głównie wrodzonym preferencjom – wynikowi doboru u naszych przodków. I, oczywiście, mogą działać oba te czynniki.


Istnieją jednak pewne dowody na rzecz genetycznego składnika tych preferencji: fakt, że  makaki królewskie, które przypuszczalnie nie są socjalizowane przez swoich rodziców, pokazują podobne preferencje w wyborze zabawek, także jako dorosłe. Artykuł o małpach jest pokazany poniżej (kliknij na link pod zrzutem z ekranu). Strona BBC informuje, że podobne badanie z podobnymi wynikami zrobiono także dla makaków berberyjskich, innego gatunku, ale nie mogę znaleźć żadnych opublikowanych wyników.


A tu artykuł:


I streszczenie badania makaków królewskich (moje podkreślenie):

Sądzi się, że proces socjalizacji, w którym rodzice lub rówieśnicy zachęcają do zabawy określonymi dla płci zabawkami, jest główną siłą kształtującą preferencje zabawek. Odmiennym poglądem jest, że preferencje zabawek odzwierciedlają biologicznie zdeterminowane preferencje wobec określonych aktywności związanych z określonymi zabawkami. Różnice płci w aktywnościach młodocianych, takie jak przepychanki, preferencje rówieśnicze i zainteresowania dziecka są podobne u ludzi i małp. Tak więc, jeśli preferencje wobec aktywności kształtują preferencje zabawek, samce i samice małp mogą wykazywać podobne preferencje do tych, jakie widzimy wśród chłopców i dziewczynek. Porównaliśmy zachowania 34 makaków królewskich żyjących w stadzie 135 małp wobec zabawek na kołach i pluszowych zabawek. Samce, podobnie jak chłopcy, wykazywały silną preferencję wobec zabawek na kołach, podczas gdy samice, podobnie jak dziewczynki, wykazywały większą różnorodność preferencji. Tak więc, rozmiary preferencji wobec zabawek z kołami nad pluszowymi zabawkami znacząco różniła się między samcami i samicami. Podobieństwa do wyników wśród ludzi pokazują, że takie preferencje mogą rozwinąć się bez ukierunkowanej na płeć socjalizacji. Przedstawiamy hipotezę, że preferencje wobec zabawek odzwierciedlają behawioralne i poznawcze różnice, które są wywołane hormonalnie i ukształtowane przez procesy społeczne w różnice płci widziane u małp i ludzi.  

Jeśli jednak masz do czynienia z ludźmi, gdzie możliwa jest także socjalizacja, pierwszą rzeczą, o którą należy zapytać, jest:  Czy rzeczywiście chłopcy i dziewczynki różnią się preferencjami odmiennych zabawek? Jeśli bowiem nie różnią się, nie ma powodu trzymania się ani hipotezy socjalizacji, ani genetycznej. Poprzednie badania na ogół pokazują różnicę w oczekiwanym kierunku, ale nie zaobserwowano jej przez 100% czasu, a kilka badań nie pokazuje w ogóle żadnej różnicy między chłopcami a dziewczynkami.   


Celem badania z 2018 roku, które omawiam dzisiaj, było dokonanie meta-analizy wielu wcześniejszych badań na preferencjami zabawek, żeby zobaczyć, czy istnieją statystycznie istotne różnice między płciami, kiedy patrzy się na ogólne dane. (Kliknij na link pod zrzutem z ekranu, żeby zobaczyć artykuł, pdf jest tutaj). Spróbuję się streszczać, ale to jest bardzo długi artykuł!


Metody: Meta-analiza jest statystycznym sposobem połączenia wyników różnych badań, nawet jeśli używają one różnych metod. W analizie szuka się ogólnego wzoru z różnych badań: w tym wypadku, preferencji zabawek wśród chłopców i dziewczynek. W tej pracy Davis i Hines z Gender Development Research Centre z University of Cambridge, mierzą rozmiary i kierunek różnic między płciami i prowadzą testy istotności przy użyciu R [język programowania do obliczeń statystycznych].


Sprawdzali nie tylko, czy była istotna różnica między płciami, ale także czy była różnica preferencji, kiedy obie płci badano osobno. Na przykład, mogła istnieć istotna różnica między chłopcami a dziewczynkami w preferowaniu zabawek, ale mogło to być spowodowane wyłącznie przez jedną płeć, np. chłopców, którzy woleli chłopięce zabawki, podczas gdy dziewczynki nie wykazywały żadnych preferencji. Aby przetestować preferencje w ramach jednej płci, musi się spojrzeć na chłopców i dziewczynki oddzielnie.


Autorzy analizowali dane używając dwóch ”klasycznych” przykładów specyficznych dla płci zabawek: lalki i samochodziki.


Dla sprawdzenia, czy był wzór zmian w czasie – można oczekiwać zmniejszenie się różnic w miarę zmniejszania socjalizacji – patrzyli na stosunek między rokiem opublikowania badania, a wielkością związanych z płcią preferencji. Ponieważ szkoły i rodzice dokonują teraz wielkich starań, by socjalizować dzieci przeciwko bawieniu się specyficznymi dla płci zabawkami, można by oczekiwać, że preferencje zmaleją przez pięćdziesiąt lat badań włączonych w tę meta-analizę.  


Wreszcie, autorzy testowali, czy stopień preferencji zmienia się z wiekiem dziecka. Jeśli preferencja jest spowodowana socjalizacją, można oczekiwać jej wzrostu z wiekiem, ale można oczekiwać tego samego, jeśli wdrukowane różnice preferencyjne po prostu potrzebują czasu, by się ujawnić.


Autorzy przekopali się przez 3508 badań, które początkowo wyglądały na istotne, eliminując ich ogromną większość, ponieważ nie spełniała ich kryteriów. W końcu włączyli do meta-analizy 75 badań preferencji.


Wiek badanych dzieci wahał się od 3 miesięcy do 11 lat i robiono rozmaite testy, włącznie z „swobodną zabawą” (dzieci dostawały zestaw zabawek i wybierały jedną do zabawy „w nieustrukturalizowany sposób”),  „wizualne preferencje” (dzieciom pokazywano zdjęcia zabawek i ilość czasu, w jaką się w nie wpatrywały, była miarą ich zainteresowania nimi), „wymuszony wybór” (dziecko musi wybrać między dwoma obrazkami zabawek, jedną „zabawką dziewczynek” i drugą „zabawką chłopięcą”) i „naturalistyczny wybór” (jaki rodzaj zabawek dzieci mają; autorzy nie użyli badań, w których kolekcja zabawek dzieci odzwierciedlała zwyczaje kupowania zabawek przez ich rodziców, ale te, w których dzieci miały to, o co prosiły).


Zabawki były klasyfikowane przez eksperymentatorów i autorzy unikali badań, w których klasyfikacji dokonywano post facto (to jest, każdą zabawkę preferowaną przez chłopców klasyfikowano następnie jako „zabawkę chłopięcą” i tak samo dla dziewczynek).  


Tutaj jest wykres, który pokazuje jak klasyfikowano zabawki w różnych eksperymentach. Słupki reprezentują częstość w 75 badaniach, z jaką dany rodzaj zabawki był klasyfikowany jako chłopięca zabawka (czarne), dziewczęca zabawka (jasnoszare) i „neutralna” zabawka (ciemniejsze szare):



Wyniki są wyraźne a ich istotność wysoka; w samym artykule jest więcej:

1.) Były duże i w wysokim stopniu istotne różnice między dwiema płciami w preferencjach zabawek chłopców i dziewczynek. To zmierzało w ”oczekiwanym” kierunku. Jak napisałem powyżej, nie mówi to, czy dziewczynki wolą dziewczęce zabawki od chłopięcych, lub chłopcy wolą chłopięce zabawki od dziewczęcych; mówi tylko, że istnieje ogólna różnica między płciami w ich wyborze jednej klasy zabawek a nie drugiej. ALE…

2.) Chłopcy preferują chłopięce zabawki bardziej niż dziewczęce. A wśród dziewczynek, dziewczynki preferują dziewczęce zabawki bardziej niż chłopięce. Ogólna różnica między płciami jest więc wynikiem tego, że każda z płci preferuje na ogół zabawki uważane za „odpowiednie” dla tej płci.

3.) #1 i #2 utrzymuje się także dla testu ”pluszowych zabawek versus samochodziki”: były wysoce istotne różnice między chłopcami i dziewczynkami w preferencji zabawek, które odzwierciedlały preferencje dziewczynek wobec pluszowych zabawek i preferencje chłopców wobec samochodzików.  

4.) Testy „bez wyboru” pokazały silniejszy stopień określonych dla płci preferencji niż testy z „wyborem”, takie jak eksperymenty ze swobodną zabawą. Jednak trzy pozostałe metody oceniania preferencji także pokazały znaczące różnice między płciami.

5.) W trzech z czterech analiz stopień preferencji nasilał się z wiekiem dziecka. 

Na koniec wynik, który odnosi się do hipotezy „geny versus socjalizacja”:

6.) Nie było żadnego związku między rokiem publikacji a różnicą między płciami. Chłopcy woleli chłopięce zabawki od dziewczęcych i dziewczynki wolały dziewczęce zabawki od chłopięcych w takim samym stopniu przez pięćdziesiąt lat badań.   Tak było przy wszystkich czterech sposobach mierzenia różnic płci; w żadnym wypadku istotność związku czasowego nie spadła poniżej 0,103 (musi być poniżej 0,05 by była istotna). Jest to sprzeczne z tym, czego można oczekiwać, gdyby „socjalizacja” zmalała przez ostatnich 50 lat, jeśli preferencje są spowodowane społecznym narzucaniem standardów i stereotypów.

Co to wszystko znaczy? Wszystkie te badania pokazują, że istnieją stałe różnice w preferencjach chłopców i dziewczynek, przy czym każda z płci woli zabawki określone przez eksperymentatorów jako specyficzne dla danej płci. Metodologia wpływa do pewnego stopnia na preferencje, ale jest silna i stała preferencja w oczekiwanym kierunku.  


Samo to nie mówi niczego o tym, czy ta preferencja jest wrodzona, jest rezultatem socjalizacji, czy też jest mieszanką jednego i drugiego. Dwa fakty sugerują jednak, że znaczna ilość preferencji zabawek jest wrodzona. Pierwszym są wyniki badań makaków królewskich, pokazujących podobne preferencje dla pojazdów i pluszowych zabawek w jednym (a może w dwóch) badaniach. Ponieważ makaki nie wyznają podobnego do ludzkiego patriarchatu, ani nigdy przed tym testami nie widziały takich zabawek, sugeruje to istnienie wrodzonych dla obu płci preferencji, które różnią się. 


To samo dotyczy braku zmiany w stopniu preferencji po upływie czasu w badaniach nad ludźmi. Można oczekiwać, że różnice preferencji zmaleją z czasem, biorąc pod uwagę próby rodziców (przynajmniej niemal na całym Zachodzie), by unikać socjalizowania dzieci do preferowania „właściwych” zabawek. To się jednak nie zdarzyło. Nie jestem jednak pewien, czy ktokolwiek istotnie zmierzył ten spadek socjalizacji.


Wreszcie, fakt, że preferencje wydają się być obecne już w bardzo młodym wieku, kiedy wydaje się, że socjalizacja nie jest możliwa, może być dowodem na wrodzony składnik preferencji. Preferencje jednak wzmacniają się z wiekiem i można powiedzieć, że ten trend odzwierciedla socjalizację. A zwolennicy tabula rasa mogą twierdzić, że jawna lub nieświadoma socjalizacja trwa od samych narodzin.


Dla mnie najbardziej przekonujący jest dowód z badań makaków, ale mam wrażenie, że dzieci, których preferencje odpowiadają preferencjom makaków, także pokazują preferencje częściowo oparte o ewolucję. Użyteczne byłyby badania innych naczelnych (czy nasi najbliżsi krewni, goryle i szympansy, wykazują takie preferencje?), jak również bardzo małych dzieci, może również dzieci wychowujących się w rodzinach, gdzie socjalizacja jest świadomie unikana. 

__________________________

Davis, J. T. M. and M. Hines. 2020. How Large Are Gender Differences in Toy Preferences? A Systematic Review and Meta-Analysis of Toy Preference Research. Archives of Sexual Behavior. Online, published 27 January, 2020


Gender differences in toy use: boys play with boy toys, girls with girls toys

Why Evolution Is True, 30 stycznia 2020

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Jerry A. Coyne

Emerytowany profesor na wydziale ekologii i ewolucji University of Chicago, jego książka "Why Evolution is True" (Polskie wydanie: "Ewolucja jest faktem", Prószyński i Ska, 2009r.) została przełożona na kilkanaście języków, a przez Richarda Dawkinsa jest oceniana jako najlepsza książka o ewolucji.  Jerry Coyne jest jednym z najlepszych na świecie specjalistów od specjacji, rozdzielania się gatunków. Jest również jednym ze znanych "nowych ateistów" i autorem książki "Faith vs Fakt". Jest wielkim miłośnikiem kotów i osobistym przyjacielem redaktor naczelnej.

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj




Komentarze
3. Pedagog z wieloletnim stażem Józek 2020-02-15
2. Mój syn Jan Reszka 2020-02-13
1. Męskość a żeńskość czyli PC Marek Eyal 2020-02-13


Nauka

Znalezionych 1088 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

W miarę postępu badań natura naszego wroga staje się coraz wyraźniejsza   Ridley   2020-04-04
Wzmacnianie układu odpornościowego podczas pandemii   Novella   2020-04-02
Dlaczego ten wirus inaczej dotyka pokolenia?   Ridley   2020-03-30
Czaszka maleńkiego dinozaura/ptaka znaleziona w bursztynie   Coyne   2020-03-27
Szczepionka na koronawirusa nie przybędzie szybko   Ridley   2020-03-25
Niebawem dowiemy się jak solidna jest nasza cywilizacja   Ridley   2020-03-23
Żywotność wirusa Covid-19 na różnych powierzchniach (rada: używaj rękawiczek, kiedy odbierasz paczki i nie otwieraj ich przez 24 godziny)   Coyne   2020-03-21
Dzień był krótszy 70 milionów lat temu   Novella   2020-03-20
Jak często powstają ptasie hybrydy?   Coyne   2020-03-18
Mózgi noworodków   Novella   2020-03-16
Twierdzenie o białku i DNA dinozaurów   Novella   2020-03-10
Porażka jest stałym elementem pracy naukowca   Konrad Bocian   2020-03-07
Jak myśleć o naszych problemach   Tupy   2020-03-03
Dlaczego tak wiele nowych wirusów pochodzi od nietoperzy?   Ridley   2020-02-29
Odkrycie antybiotyku przez AI   Novella   2020-02-27
Wizyta w Andach u łysek rogatych   Lyon   2020-02-26
Zioła nie pomagają na utratę wagi   Novella   2020-02-25
Dawkins pisze tweeta   Coyne   2020-02-24
W obronie binarności płci u ludzi   Coyne   2020-02-21
Nie palmy pieniędzy na ołtarzu zielonej manii   Lomborg   2020-02-20
Więcej dowodów ewolucji: końskie zarodki zaczynają tworzyć pięć palców, a cztery zawiązki znikają   Coyne   2020-02-18
Homeopatyczny rentgen   Novella   2020-02-14
Różnice płci w wyborze zabawek: chłopcy bawią się chłopięcymi zabawkami, dziewczynki dziewczęcymi zabawkami   Coyne   2020-02-13
Śmiertelność z powodu raka nadal spada wbrew twierdzeniom szarlatanów     2020-02-11
Odkrycie w immunologii, a leczenie nowotworów   Novella   2020-02-10
Ponowne psucie nauki przez ideologię: ”Slate” wypacza biologię ewolucyjną, by wyglądała na kapitalistyczną i antysocjalistyczną   Coyne   2020-02-07
Flamingi z braku łysek rogatych   Lyon   2020-02-06
Moja ostatnia praca badawcza. Część 3: Znaczenie   Coyne   2020-02-04
Moja ostatnia praca badawcza. Część 2: Wyniki   Coyne   2020-02-03
Moja ostatnia praca badawcza: Część 1: Cele i metody   Coyne   2020-02-01
Ewolucyjne wyjaśnienie nienaukowych przekonań   Bretl   2020-01-31
Zdumiewająca mimikra   Coyne   2020-01-27
Reality check: Pęd do szybkiej „zerowej” emisji to gwarancja przegranej   Lomborg   2020-01-27
Sfuszerowany artykuł o biologii w „Washington Post”   Coyne   2020-01-24
Punkty dla Ameryki w konflikcie między Iranem i USA   Destexhe   2020-01-24
Zbliżanie się do rozumienia pamięci   Novella   2020-01-22
Z perspektywy naszego kurnika   Witkowski   2020-01-16
Fałszywa pokora nie uratuje planety   Boudry   2020-01-09
Złoty ryż zatwierdzony na Filipinach   Novella   2020-01-07
Cudowna animacja DNA i komórek   Coyne   2020-01-06
Dychotomiczne myślenie, niepewność i zaprzeczanie nauce     2020-01-01
Mieliśmy najlepszą dekadę w historii. Naprawdę   Ridley   2019-12-31
Kreacjonista opowiada się za ”argumentem z niedowierzania”   Coyne   2019-12-26
Biologia męskiej agresji i dlaczego nie jest to tylko „socjalizacja”   Coyne   2019-12-24
Wydajność, wyzysk, wybory   Koraszewski   2019-12-23
Społecznościowe finansowanie szarlatanerii   Novella   2019-12-20
Wykład Dawkinsa o czerpaniu odwagi z darwinizmu   Coyne   2019-12-18
Uprawy GM, takie jak Złoty Ryż, uratują życie setek tysięcy dzieci   Ridey   2019-12-13
Darwin, lisy i inne ssaki na Falklandach   Mayer   2019-12-11
Wirtualna edukacja   Novella   2019-12-03
Teoria klasy próżniaczej Thorsteina Veblena – uaktualnienie statusu   Henderson   2019-12-02
Punkt szczytowy inteligencji   Novella   2019-11-30
Likwidowanie przeziębienia miedzią   Novella   2019-11-27
Dlaczego wyjaśnianie problemów przez biały przywilej jest niesłuszne   Rob Henderson   2019-11-25
LiveScience zachwala panpsychizm jako rozwiązanie trudnego problemu świadomości   Coyne   2019-11-22
Jak walczyć z firehosing   Novella   2019-11-19
Odwołajcie antyszczepionkową konferencję w Tel Awiwie   Blum   2019-11-15
Ewolucja dwunożności   Novella   2019-11-14
Granice „przeskoczenia” progu opłacalności   Lomborg   2019-11-13
Dlaczego nie żyjemy w epoce post-prawdy   Pinker   2019-11-11
Śledząc pochodzenie człowieka   Novella   2019-11-09
Skamieniałe trylobity idące gęsiego. Ale dlaczego to zrobiły?   Coyne   2019-11-06
Saga o złotym ryżu   Novella   2019-11-04
Kolejne badanie rolnictwa organicznego   Novella   2019-11-02
Fabrizio Benedetti pyta: “Czy badania placebo wzmacniają pseudonaukę?”     2019-11-01
Nathaniel Comfort raz jeszcze: nauka nie czyni postępów (czy może robi to?)   Coyne   2019-10-31
Pochwała jednoznaczności   Witkowski   2019-10-29
Stare i nowe  troski o bezpieczeństwo żywnościowe   Ongu   2019-10-28
Powrót Adama i Ewy jako rzeczywistych ludzi, jak proponuje kolejna pseudonaukowa teoria   Coyne   2019-10-25
Pradawne przechowywanie żywności   Novella   2019-10-24
Artykuł w naukowym piśmie ”Nature” dyskredytuje naukę i „scjentyzm”, kwestionuje wartości Oświecenia   Coyne   2019-10-22
Błogosławieni ci, którzy wycofują   Jacoby   2019-10-19
Pro-life czyli czarodziej z Krotoszyna   Koraszewski   2019-10-18
Biologia rozwoju ujawnia ewolucyjną historię   Novella   2019-10-15
Niebezpieczne życie antropologa   Blackwell   2019-10-12
Swędzikami jesień się zaczyna   Łopatniuk   2019-10-11
Jak wieloryb stracił swoje geny   Coyne   2019-10-10
Używanie sztucznej inteligencji do diagnozy   Novella   2019-10-08
Niespodzianka! Koty są tak samo przywiązane do swojego personelu jak psy i niemowlęta   Coyne   2019-10-05
Oburzenie, stronniczość i niestabilność prawdy   Novella   2019-10-04
O zmianie klimatu: ludzkość nie jest „nikczemna”   Lomborg   2019-10-03
Postmodernizm wyjaśniony i krytykowany   Coyne   2019-09-30
Uzdrawianie kryształami   Novella   2019-09-26
Kolejna rewolucja w rolnictwie   Novella   2019-09-24
Opory przeciwko szczelinowaniu są oparte na ideologii, a nie na nauce   Jacoby   2019-09-23
St Paul Island część 5   Lyon   2019-09-21
Co to jest czerwona rtęć?   Novella   2019-09-20
Jaka sztuka siedzi w naszych genach i czy to aby nie kicz?   Koraszewski   2019-09-19
Fałszywe wspomnienia i Fake News   Novella   2019-09-18
Kolejna próba odrzucenia teorii Darwina   Coyne   2019-09-17
Choroba zielonych mięśni   Łopatniuk   2019-09-14
”Sygnalizowanie cnoty” może nas irytować. Cywilizacja byłaby jednak bez niego niemożliwa    Miller   2019-09-13
Foka Weddela wygryza w lodzie otwory do oddychania   Coyne   2019-09-12
DNA i Loch Ness   Novella   2019-09-11
Nowa i ważna czaszka hominina z Etiopii   Coyne   2019-09-10
St Paul Island, Część 4   Lyon   2019-09-06
Biały jak śnieg, żółciutki jak kaczuszka   Łopatniuk   2019-09-04
Pingwiny geje? Nie tak szybko   Coyne   2019-09-03
Czego może nas nauczyć była zwolenniczka antyszczepionkowców, Kelley Watson-Snyder     2019-08-30
Bezzbożowa karma dla psa   Novella   2019-08-29

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk