Prawda

Piątek, 27 maja 2022 - 18:11

« Poprzedni Następny »


Mój ptaszyńcu, czyli rzecz o kurzym wampirze


Paulina Łopatniuk 2017-02-04

Kurzy wampir, Wayne Noffsinger, CC BY 2.0; https://www.flickr.com/photos/knottyboywayne/6344324574/
Kurzy wampir, Wayne Noffsinger, CC BY 2.0; https://www.flickr.com/photos/knottyboywayne/6344324574/

Żywi się krwią, atakuje nocą (…) Po żywieniu kryje się w szczelinach (…) z dala od światła” – podaje Wikipedia. Ot, wąpierz. Całe szczęście, że to nie ludzi atakuje, prawda? Ha. Tytuł was uspokoił? Nazbyt szybko. I cóż, że kurzy, skoro nie pogardzi też ludzką krwią. Gdy mowa o ektopasożytach (pasożytach w przeciwieństwie do na przykład tasiemca bytujących na zewnątrz, na powierzchni ciała gospodarza) większość pewnie myśli głównie o pchłach, wszach, może świerzbowcach; gdy pojawia się kwestia zwierzaków, od których całą tę uroczą zewnętrzną menażerię możemy podłapać, do głowy zazwyczaj w pierwszej kolejności przychodzą psy i koty. Ptaki – rzadziej. A przecież i ptaki miewają bogate życie zewnętrzne. Nawet te najbardziej swojskie ptaki.


Ptaszyniec z bliska; Gilles San Martin, https://www.flickr.com/photos/sanmartin/5021758662/; CC BY-SA 2.0
Ptaszyniec z bliska; Gilles San Martin, https://www.flickr.com/photos/sanmartin/5021758662/; CC BY-SA 2.0

Oczywiście nie jest ptaszyniec (bo o ptaszyńcu kurzym, Dermanyssus gallinae, tu mowa) zwierzątkiem jakoś szczególnie niezwykłym, nie jest też żadnym ewenementem jego dieta – któż w końcu nie słyszał o pluskwach czy kleszczach? Zresztą w języku rosyjskim ptaszyniec to nie żaden ptaszyniec, to po prostu kleszcz, куриный клещ. Tym się głównie ptaszyniec różni od pluskwy czy kleszcza, że poza środowiskiem weterynaryjnym czy hodowcami kurczaków mało kto zapewne o nim słyszał.


Ptaszyniec, choć jest maleńkim (to roztocze wymiarów mniej więcej 0,6-1mm zależnie od płci) zwierzakiem, problemów przysparza całkiem niemałych. I to właśnie nie tylko przedstawiciel(k)om szlachetnego ptasiego gatunku, który użyczył mu nazwy.


Opite krwią ptaszyńce na brzuchu gołębiego pisklaka, http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1744-7348.2005.00029.x/full
Opite krwią ptaszyńce na brzuchu gołębiego pisklaka, http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1744-7348.2005.00029.x/full


Ptaszyniec opity krwią nabiera czerwonawej barwy; AW, Wikipedia, CC BY-SA 2.5
Ptaszyniec opity krwią nabiera czerwonawej barwy; AW, Wikipedia, CC BY-SA 2.5

Krwiożercze pajęczaki bytują sobie zazwyczaj w gniazdach. W każdym razie w przypadku ptaków dzikich – szpaków, gołębi, wróbli, jaskółek. Ptaszyńce towarzyszące ptactwu domowemu (nie są to zresztą najpewniej wcale grupy rozłączne – wróble chociażby niejednokrotnie oskarżano o roznoszenie ptaszyńców, a przy szacunkach rzędu kilkunastu tysięcy pasożytów na gniazdo, mówimy potencjalnie o liczbach niebagatelnych – aczkolwiek, by nie rozpętywać nagonki, warto wspomnieć, że pojawiają się też informacje o odmiennościach genetycznych pomiędzy ptaszyńcami atakującymi kurczaki, a roztoczami żerującymi na gatunkach dzikich)… Ptaszyńce towarzyszące kurom zazwyczaj zatem za dnia przyczajają się w zakamarkach i szczelinach pomieszczeń hodowlanych, klatek, grzęd, w ściółce i pośród nawozu. Takie pomieszczenia dają ptaszyńcom to, co te lubią najbardziej – stabilną temperaturę i wilgotność, a także – przede wszystkim – pokarm w ilości niemalże nieograniczonej. Siedzą sobie zatem kurze wąpierze w ciemnościach, od czasu do czasu kopulując i składając jajka. Nocą wychodzą na żer. Szybkie ukłucie, krótki – godzina, czasem pół, czasem dwie – posiłek, i ptaszyniec wraca do swojego przytulnego kąta.


Ptaszyniec z bardzo bliska; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20016127
Ptaszyniec z bardzo bliska; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20016127


I jeszcze jeden ptaszyniec; CC BY-NC 3.0, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4289507/
I jeszcze jeden ptaszyniec; CC BY-NC 3.0, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4289507/

I tu właśnie tkwi problem. Krew jest dla małego pajęczaka pokarmem niezbędnym. Owszem, zwierzak potrafi wytrzymać bez pożywiania się naprawdę długo (literatura mówi nawet o 8-9 miesiącach), niejednokrotnie wykorzystując takie okresy postu do dalekich niekiedy wędrówek w poszukiwaniu nowych żywicieli, jednak taki abstynent płaci za głodówkę, nie będąc w tym czasie w stanie się namnażać. Zresztą nawet okazjonalne podpijanie krwi innej niż ptasia na tę akurat bolączkę nie pomaga, zgodnie z literaturą bowiem by wieść pełnowartościowe płodne ptaszyńcowe życie, krew ssacza zwierzakowi nie wystarczy. Małe roztocze w pojedynkę zapewne zazwyczaj wielkiej krzywdy ptakom nie są w stanie wyrządzić (choć zdarza im się roznosić groźne niekiedy choroby), jednak rzadko też w pojedynkę występują. Zazwyczaj migrują w większych grupach, a i rozmnażają się dość intensywnie, szybko zwiększając swoją liczebność. Samiczka potrafi złożyć 8 jaj dziennie, a cykl życiowy  takiego malucha, od wyklucia się do dorosłości, potrafi zamknąć się w tydzień – to trochę unaocznia potencjalną skalę problemów z ptaszyńcami. Zatem choć pojedynczy pajęczak nie stanowi większego zagrożenia (ileż w końcu takie maleństwo może kurze upić? – ułamki mililitra, zwykle podaje się 0,2 ml), całe ich stado może poważnie wymęczyć zaatakowany “kurnik”. W skrajnych sytuacjach, zwłaszcza u młodszych i słabszych ptaków, anemia może doprowadzić do śmierci, ale nawet w łagodniejszych przypadkach inwazja ptaszyńców osłabia zwierzęta, przyczynia się do spadku masy ciała i obniżenia odporności, powoduje dotkliwy świąd i stres. Nie bez powodu określa się jeszcze gdzieniegdzie naszego pajęczaka dręczem kurzym.


Bliskie kontakty z kurami skończyły się dla tego konia przykrymi zmianami skórnymi; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18177291
Bliskie kontakty z kurami skończyły się dla tego konia przykrymi zmianami skórnymi; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18177291

Ale – jak już wspominałam – ptaszyniec dręczy nie tylko kury. I nie tylko gołębie, wróble, kanarki, czyli całą pierzastą czeredę, po której ptasich w końcu pasożytów możemy się spodziewać. Zagrożone jest każde właściwie zwierzę przebywające w pobliżu małego krwiopijcy, czyli de facto we pobliżu jego żywicieli. Znane są przypadki koni, psów, kotów, a nawet myszoskoczków, które przejściowo posłużyły roztoczom jako źródło pożywienia. Myszoskoczki zresztą podzieliły się pasożytami ze swoją dziesięcioletnią właścicielką, której uciążliwa swędząca wysypka zaalarmowała rodziców i przyczyniła się do długotrwałego żmudnego (ptasie roztocze nie są w takich sytuacjach pierwszymi podejrzanymi w końcu) poszukiwania winowajców.


Zmiany skórne wywołane pogryzieniem przez ptaszyńce u pewnego dziesięciolatka; http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/ijd.12009/full
Zmiany skórne wywołane pogryzieniem przez ptaszyńce u pewnego dziesięciolatka; http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/ijd.12009/full


Gołębie gniazdo w systemie wentylacyjnym w tym akurat przypadku było źródłem innego gatunku ptasich pasożytów, Ornithonyssus bursa; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3699918/
Gołębie gniazdo w systemie wentylacyjnym w tym akurat przypadku było źródłem innego gatunku ptasich pasożytów, Ornithonyssus bursa; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3699918/

No właśnie. Otóż ludzką krwią także kurzy krwiopijca nie pogardzi. Może nie zadowoli się nią na dłużej, ale tak z doskoku i na człowieku można sobie czasem pożerować. Nie dziwi to u pracowników przemysłu drobiarskiego, ot, coś w rodzaju choroby zawodowej, nieco bardziej zaskakuje – przyczyniając się do sporych problemów diagnostycznych – u osób bez bezpośrednich tego typu kontaktów. Czasami rzecz kończy się odosobnionym epizodem mniej czy bardziej natarczywej wysypki – jak u dziewczynki z myszoskoczkami, zdarza się jednak, że efekty bywają bardziej spektakularne. Daniel Haag-Wackernagel przytacza raport z 1967 roku, kiedy to w pewnym niemieckim szpitalu doszło do masywnej inwazji ptaszyńców, które dostawszy się do sal chorych otworami wentylacyjnymi, pogryzły kilkunastu chorych, przy czym u najbardziej poszkodowanego medycy doszukali się ponad 500 ugryzień. Podobny przypadek w latach osiemdziesiątych zakończył się zaatakowaniem również personelu szpitala. W obu przypadkach źródłem intruzów były gnieżdżące się pośród szpitalnych zabudowań gołębie.


Trwają poszukiwania ptaszyńcowych białek, które można by wykorzystać do opracowania szczepionki przeciwko pasożytniczym roztoczom; CC BY-NC-ND, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4655837/
Trwają poszukiwania ptaszyńcowych białek, które można by wykorzystać do opracowania szczepionki przeciwko pasożytniczym roztoczom; CC BY-NC-ND, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4655837/

O ile dla człowieka zasadniczo kurze wampiry nie są jakimś szczególnym zagrożeniem – porządny prysznic, coś przeciwświądowego, ewentualnie preparaty przeciw pasożytom – sprawa zazwyczaj szybko się kończy, gdy tylko problem zostanie rozpoznany, o tyle ich szkodliwość weterynaryjna jest znaczna. Zwłaszcza gdy wziąć pod uwagę, że pasożyty z czasem uodparniają się na stosowane przeciwko nim preparaty (tak, dobrze rozumiecie, nie tylko antybiotykooporność jest problemem dla medycyny tak ludzkiej, jak i weterynaryjnej, gdy w grę wchodzi walka z mikro- czy makrointruzami; środki przeciwpasożytnicze mogą wywoływać i niestety niejednokrotnie wywołują podobną odpowiedź pośród organizmów docelowych). Nic dziwnego, że ptaszyńce są obiektem różnych międzynarodowych programów badawczych. W tym takich szczególnie ekscytujących, bo dotykających problemów nie tylko kurzych. Zetknęliście się kiedyś z pomysłem szczepionek przeciwko kleszczom? Nie, nie przeciwko konkretnych chorobom odkleszczowym, a przeciwko kleszczom właśnie. Otóż istnieje koncepcja, wedle której można by zamiast szczepić przeciwko poszczególnym przenoszonym przez kleszcze drobnoustrojom spróbować opracować preparaty, które podane potencjalnej ofierze utrudniłyby krwiopijcom pożywianie się, a być może przyczyniłyby się też do kontroli ich populacji. Badania trwają. A podobne prowadzi się także i w przypadku naszych kurzych wąpierzy.


(Przypominam tylko, że patologów możecie śledzić też na fejsbuku – warto tam zaglądać, bo strona jest codziennie aktualizowana)

Literatura:

Significance and control of the poultry red mite, Dermanyssus gallinae. OA Sparagano, DR George, DW Harrington, A Giangaspero; Annual Review of Entomology 2014;59:447-66

Should the poultry red mite Dermanyssus gallinae be of wider concern for veterinary and medical science? DR George, RD Finn, KM Graham, MF Mul, V Maurer, CV Moro, OAE Sparagano; Parasites & Vectors. 2015;8:178

Parasites from feral pigeons as a health hazard for humans. D Haag-Wackernagel; Annals of Applied Biology 2005;147(2):203-10

Ectoparasites from Feral Pigeons Affecting Humans. D Haag-Wackernagel, AJ Bircher; Dermatology 2010;220(1):82-92

Prevalence and key figures for the poultry red mite Dermanyssus gallinae infections in poultry farm systems. O Sparagano, A Pavlićević, T Murano, A Camarda, H Sahibi, O Kilpinen, M Mul, R van Emous, S le Bouquin, K Hoel, MA Cafiero; Experimental &  Applied Acarology 2009;48(1-2):3-10

Human Infestation with Dermanyssus gallinae (Acari: Dermanyssidae) in a Family Referred with Pruritus and Skin Lesions. M Abdigoudarzi, MS Mirafzali, H Belgheiszadeh; Journal of Arthropod-Borne Diseases 2014;8(1):119-123

Diagnosis of skin lesions caused by Dermanyssus gallinae in five patients. P Gavrilović, V Kecman, M Jovanović; International Journal of Dermatology 2015;54(2):207-10

Dermanyssus gallinae infestation: an unusual cause of scalp pruritus treated with permethrin shampoo. AC Dogramaci, G Culha, S Ozçelik; Journal of Dermatological Treatment 2010;21(5):319-21

Dermatitis in a horse associated with the poultry mite (Dermanyssus gallinae). B Mignon, B Losson; Veterinary Dermatology 2008;19(1):38-43

Avian mite bites acquired from a new source–pet gerbils: report of 2 cases and review of the literature. AW Lucky, C Sayers, JD Argus, A Lucky; Archives of Dermatology 2001;137(2):167-70

Histopathological study of the mite biting (Dermanyssus gallinae) in poultry skin. R Hobbenaghi, M Tavassoli, M Alimehr, S Shokrpoor, M Ghorbanzadeghan; Veterinary Research Forum 2012;3(3):205-8

A gallery of the key characters to ease identification of Dermanyssus gallinae (Acari: Gamasida: Dermanyssidae) and allow differentiation from Ornithonyssus sylviarum (Acari: Gamasida: Macronyssidae). A Di Palma, A Giangaspero, MA Cafiero, GS Germinara; Parasites & Vectors 2012;5:104

Identification and evaluation of vaccine candidate antigens from the poultry red mite (Dermanyssus gallinae). K Bartley, HW Wright, JF Huntley, EDT Manson, NF Inglis, K McLean, M Nath, Y Bartley, AJ Nisbet; International Journal for Parasitology 2015;45(13):819-830

Prospects for vaccination against the ticks of pets and the potential impact on pathogen transmission. J de la Fuente, M Villar, M Contreras, JA Moreno-Cid, O Merino, JM Pérez de la Lastra, G de la Fuente, RC Galindo; Veterinary Parasitology 2015;208(1-2):26-9

 



Paulina Łopatniuk


Lekarka ze specjalizacją z patomorfologii, pasjonatka popularyzacji nauki, współtwórczyni strony poświęconej nowinkom naukowym Nauka głupcze, ateistka, feministka. Prowadzi blog naukowy Patolodzy na klatce.

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1296 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Naukowiec z Ghany: “Afryka potrzebuje GMO bardziej niż reszta świata”   Gakpo   2022-05-26
GMO i edytowanie genów: jaka jest różnica?   Karavolias   2022-05-23
Toksyczny nektar, czyli ostrożnie z tureckim miodem   Júnior   2022-05-20
Kolejna nieudana i podyktowana ideologią próba wykazania, że płeć u ludzi nie jest binarna   Coyne   2022-05-18
Brian Charlesworth o błędach nowego artykułu rzekomo pokazującego, że fundamentalne założenie ewolucji neodarwinowskiej jest błędne   Coyne   2022-05-16
Trutnie i inni fruwający panowie   Junior   2022-05-13
Wygnanie z uniwersyteckiego świata – dwa lata później   Winegard   2022-05-10
Życie kwitnące po śmierci   Junior   2022-05-05
Organiczne środki owadobójcze są szkodliwe dla pożytecznych owadów     2022-04-30
Oxitec rozszerza próby z komarami GMO, by zredukować szerzenie się malarii   Conrow   2022-04-28
Słowa w wosku zapisane   Tonhasca Junior   2022-04-26
Rodzice, szkoła, państwo: kultura niskich oczekiwań   Koraszewski   2022-04-25
Nowoczesne ulepszanie roślin uprawnych przyjmuje historyczne podejście   Karavolias   2022-04-20
Pierwsza spożywcza roślina GMO w Ghanie   Baffour-Awuah   2022-04-16
Indie zwalniają edytowanie genów z wymaganej dla GMO oceny bezpieczeństwa   Paranjape   2022-04-11
Metamorfozy    Júnior   2022-04-09
Rolnicy nie mogą uprawiać tego, na co ich nie stać   Ongu   2022-04-07
Rośliny zmodyfikowane: odkłamać opinię o GMO   Conrow   2022-04-07
Odmowa szczelinowania jest szaleństwem   Ridley   2022-04-02
Jak wirusy chorób układu oddechowego ewoluują, by stać się łagodniejsze   Ridley   2022-03-22
Czy globalne ocieplenie może być dla nas dobre?   Ridley   2022-03-03
Południowa Afryka powinna przemyśleć regulacje dotyczące genetycznie modyfikowanych roślin   i Priyen Pillay   2022-03-01
Dlaczego środowiskowcy stanowią większą przeszkodę dla skutecznej polityki klimatycznej niż negacjoniści?   Boudry   2022-02-21
O figach i osach   Júnior   2022-02-18
Pień liczący 40 tysięcy lat przekazany Maorysom zamiast nauce   Coyne   2022-02-14
Propaganda anty-GMO obraża drobnych farmerów w Afryce i w Azji   Gakpo   2022-02-08
Jak “tubylcza medycyna” różni się od medycyny   Coyne   2022-02-07
Biotechnologia podnosi plony wysokobiałkowego afrykańskiego pochrzynu   Wetaya   2022-02-04
Spadanie w przepaść   Turski   2022-01-27
Czy koniki morskie coś nam mówią o LGBT? Błąd naturalistyczny popełniony przez Sussex Wildlife Trust   Coyne   2022-01-25
Ojczyznę wolną (od GMO) zachowują pany   Koraszewski   2022-01-22
Namawianie roślin, żeby podjęły ryzyko   Karavolias   2022-01-20
Czy uczenie się metodą prób i błędów jest „nauką”?   Coyne   2022-01-14
Czy gaz i energia jądrowa są “zielone”   Novella   2022-01-12
Ptasia grypa w czasach ludzkiej zarazy   Collins   2022-01-11
Rasa jest kontinuum. Płeć jest cholernie binarna   Dawkins   2022-01-10
Komiczne krzyki o klimatycznej Apokalipsie –— 50 lat nieuzasadnionego siania paniki   Lomborg   2022-01-06
Gnidy, o których PIS ci nie powie   Koraszewski   2022-01-05
Niebezpieczeństwo upolitycznienia nauki   Krylov   2022-01-01
Specjalne przesłanie do muzułmanów na całym świecie   Pandavar   2021-12-28
Nowe badania pokazują, że kraje rozwijające się płacą wysoką cenę za ograniczanie upraw roślin GMO   Maina   2021-12-25
Jajo, które wywołało sensację   Koraszewski   2021-12-24
Pięć powodów zakończenia debaty o GMO   Evanea   2021-12-16
Richard Dawkins pisze do “przyjaciół nauki i rozumu” w Nowej Zelandii   Coyne   2021-12-14
 Syntetyczna biologia oferuje obietnicę rozwiązania globalnego problemu z plastikiem   Agaba   2021-12-13
Nigeria wzywa Afrykę, by szła w jej ślady w sprawie GM wspięgi wężowatej   Opoku Gakpo   2021-12-09
Małe nietoperze idą do przedszkola   Koraszewski   2021-12-06
Afrykańscy naukowcy wzywają do polityki poparcia biologii syntetycznej i innych innowacji   Agaba   2021-12-02
Uprawy GMO zredukowały zatrucia farmerów pestycydami   Maina   2021-11-27
Czy genetyka może pomóc wyeliminować nierówność?   Coyne   2021-11-26
Matematyka i prawdziwa historia katastrofy klimatycznej   Lomborg   2021-11-24
Nigeria daje zielone światło kukurydzy GMO   Conrow   2021-11-22
Ugandyjscy studenci nalegają na powszechne stosowanie biotechnologii i uchwalenie prawa o biobezpieczeństwie   Agaba   2021-11-17
Organiczny eksperyment Sri Lanki   Novella   2021-11-16
Ruanda skwapliwie przyjmuje biotechnologię poprzez ekspansję OFAB   Meeme   2021-11-12
Sprzeciw wobec anulowania Huxleya   Coyne   2021-11-05
Farmerka z Kenii zbiera obfity plon z bawełny GM   Meeme   2021-11-04
Czarni uczeni i nauka o rasizmie   Koraszewski   2021-11-03
Kłusownictwo narzuca na słonie dobór w kierunku ewolucji słoni bez ciosów   Coyne   2021-11-01
Marnujemy naszą wielką szansę na edytowanie genów   Ridely   2021-10-29
“Czarne tygrysy” w małym indyjskim rezerwacie sugerują losowy dryf genetyczny   Coyne   2021-10-26
Wytwarzanie białek w roślinach przez rolnictwo molekularne   Novella   2021-10-20
Strzelby, zarazki, maszyny to zdecydowanie antyrasistowska książka. Dlaczego lewica jej nie kocha?   Barnett   2021-10-13
Nigeryjscy farmerzy nie mogą się doczekać wystarczających ilości GM nasion wspięgi wężowatej   Gakpo   2021-10-12
Dobór płciowy versus dobór naturalny: na przykładzie chrząszczy   Coyne   2021-10-08
Edytowanie genów kluczem do ulepszenia podstawowych upraw w Afryce   Abugu   2021-10-01
Bakłażan GMO jest udokumentowaną wygraną ubogich farmerów   Conrow   2021-09-23
O Jezu, wskrzeszają mamuta!   Koraszewski   2021-09-17
Wszystkie antyizraelskie wiadomości zasługują na publikację   Bard   2021-09-04
Tożsamość etniczna i rasa   Coyne   2021-08-30
Środowiskowcy mylili się – nie stoimy przed apokalipsą owadów   Ridley   2021-08-13
Czy znaleziono najstarszy dowód na istnienie zwierzęcia? Nowa gąbko-podobna skamieniałość liczy 890 milionów lat   Coyne   2021-08-11
Psy rozumieją ludzi   Novella   2021-08-06
Nowy start nauki o życiu w epoce genu   Ridley   2021-08-05
Użycie ognia przez homininy: przykład szybkiej ewolucji kulturowej?   Coyne   2021-08-04
Historia pandemii jest historią zaprzeczania   Jackoby   2021-07-27
Nieuchwytny neuron babci   Novella   2021-07-22
Cierpienie i pytanie, czy przestaniemy jeść mięso   Koraszewski   2021-07-14
Czy nadchodzi hydroponika?   Novella   2021-07-13
Raport Unii Europejskiej o glifosacie   Novella   2021-07-10
Dlaczego ideologii nie należy mieszać z nauką   Coyne   2021-06-30
Nagonka na Izrael grasuje w stowarzyszeniach nauk ścisłych, medycyny i edukacji   Chesler   2021-06-24
Szczęśliwi pracoholicy   Witkowski   2021-06-03
Propaganda w wykonaniu nauczycieli akademickich   Chesler   2021-06-02
Ewolucja wielokomórkowości   Novella   2021-05-07
Polityczna polaryzacja jest przesadzona   Novella   2021-05-04
Wrotki były kiedyś sztandarową grupą istot bez seksu, a teraz sądzi się, że ukradkiem odstawiają szybkie numerki   Coyne   2021-04-22
Błędna historia antykolonializmu   Tupy   2021-04-21
Mayflower wyrusza w podróż raz jeszcze   Koraszewski   2021-04-19
Genetyczny przełącznik CRISPR   Novella   2021-04-16
Wielkie zdarzenie oksydacyjne   Novela   2021-04-09
Kiedy panika klimatyczna zlewa się z kulturą anulowania   Lomborg   2021-04-06
Czy wykształceni ludzie są bardziej antysemiccy?   Albert Cheng i Ian Kingsbury   2021-04-05
Nieoczekiwana historia i cudowny sukces szczepionek   Ridley   2021-03-31
Innowacja jest geograficznie zlokalizowanym i chwilowym zjawiskiem   Ridley   2021-03-29
Czy gąbki są najbliższymi krewnymi pozostałych zwierząt?   Coyne   2021-03-26
Kilka lekcji z rosyjskiej rewolucji. Jak kuszący radykalny nihilizm prowadzi do ekstremizmu   Geifman   2021-03-22
Wracamy do raju?   Łukaszewski   2021-03-18
Ślimakowi morskiemu odrasta tułów z odciętej głowy, czyli “autotomia z kleptoplastią”   Coyne   2021-03-15
Ewolucyjne korzyści udawania ofiary   Clark   2021-03-11

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

„Przebudzeni”


Pod sztandarem


Wielki przekret


Łamanie praw człowieka


Jason Hill


Dlaczego BIden


Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk