Prawda

Piątek, 19 kwietnia 2019 - 14:27

« Poprzedni Następny »


Kłamstwa, bezczelne kłamstwa i statystyka


Sean Welsh 2019-03-18


Troska o liczbę kobiet w STEM [Science, Technology, Engineering, Mathematics – nauka, technologia, inżyniera, matematyka] jest z trzech powodów nieuzasadniona. Po pierwsze, definicja „T” w STEM jest wąska i arbitralna (kłamstwo); po drugie, definicja „S” w STEM jest wąska, arbitralna i rażąco błędna (bezczelne kłamstwo); i, po trzecie, choć przyczynowe przypisywanie seksizmowi wyjaśnienia niskiej liczby kobiet w STEM (wąsko definiowanym) niewątpliwie jest prawdą w poszczególnych wypadkach, jest nieprzekonujące jako ogólne wyjaśnienie stosunkowo niskich liczb kobiet w niektórych szerokich dziedzinach studiów doktoranckich. Istnieją lepsze wyjaśnienia tych różnic.

Od dziewięciu lat z rzędu zwycięstwo kobiet na polu walki o doktoraty w USA


Przez minione dziewięć lat kobiety w USA zdobyły więcej doktoratów niż mężczyźni. Najnowsze dane są w Tabeli 1. Do tych danych dodałem kolumnę zatytułowaną „parytet”. Szeroką dziedzinę definiuje się jako posiadającą parytet płci, jeśli procent kobiet w niej zawiera się w przedziale 40-60. Jeśli procent kobiet jest wyższy niż 60, klasyfikuje się ją jako większość kobiet [w tabeli: Female majority]. Jeśli procent mężczyzn jest wyższy niż 60, klasyfikuje się ją jako większość mężczyzn [w tabeli: Male majority]. 

 
Z 11 szerokich dziedzin cztery mają parytet, cztery mają większość kobiet i trzy mają większość mężczyzn.

Tabel 1: Przyznane stopnie doktorskie według dziedzin i płci w USA (2016-17) Źródło: Council of Graduate Schools

Broad Field

Female %

Male %

Total PhDs

Parity

Health Sciences

70.3

29.7

14,969

Female majority

Engineering

23.4

76.6

9,656

Male majority

Education

68.8

31.2

9,453

Female majority

Social and Behavioural Sciences

61.1

38.9

9,408

Female majority

Biological and Agricultural Sciences

52.6

47.4

8,590

Parity

Physical and Earth Sciences

34.1

65.9

5,852

Male majority

Arts and Humanities

53.2

46.8

5,528

Parity

Mathematics and Computer Sciences

25.1

74.9

3,353

Male majority

Other Fields

52.4

47.6

2,582

Parity

Business

48.9

51.1

2,324

Parity

Public Administration and Services

75.6

24.4

1,310

Female majority

Total

53

47

78,779

Parity

 

Znalazłem te dane w artykule opublikowanym przez World Economic Forum. Kiedy czyta się je w uczciwy sposób, pokazują, że kobietom idzie lepiej niż mężczyznom, jeśli idzie o robienie doktoratów.  

 

Obracanie statystyki pokazującej zwycięstwa w trwającą klęskę

 

Można by pomyśleć, że to są dobre wiadomości dla kobiet. Fakt, że kobiety otrzymują więcej stopni doktorskich niż mężczyźni, miażdży stary, seksistowski stereotyp, że kobiety „nie są zdolne do rozumowania” i że edukacja kobiet jest „marnowaniem czasu”. Kluczowym wymogiem do doktoratu w Ameryce jest danie „oryginalnego wkładu do wiedzy”. Obecnie w Ameryce więcej kobiet niż mężczyzn daje „oryginalny wkład do wiedzy”. To jest prawdziwie znaczący rozwój.  

 

Dane pokazują, że dziewczynki w szkołach i kobiety na uniwersytetach od dziesięcioleci już lepiej dają sobie radę niż chłopcy i mężczyźni. Sprawiedliwe i rozsądne społeczeństwo daje możliwość wyższego wykształcenia wszystkim swoim talentom,  a nie tylko połowie. Dane pokazują, że USA osiągały ten pozytywny wynik przez dziewięć lat z rzędu. 

 

Te dane mogły posłużyć jako podstawa do pozytywnej opowieści, ale zamiast tego w artykule  WEF czytamy:

 

Ponad połowa (53 procent) z 79 tysięcy stopni doktorskich nadanych w Stanach Zjednoczonych w zeszłym roku otrzymały kobiety – co jest rekordowo wysokim wynikiem.

Jak jednak widać … [w tabeli 1, reprodukowanej powyżej], mężczyźni nadal dostali większość doktoratów w większości przedmiotów  STEM (nauka, technologia, inżynieria i matematyka).

 

Zamiast świętować ”rekordowo wysoki” wynik, autorka artykułu WEF postanowiła powtórzyć wyświechtane marudzenie na mały udział kobiet w STEM.  Prześlizgnęła się nad sytuacjami zdecydowanej większości kobiet:

 

W niektórych dziedzinach aż trzy czwarte doktoratów zdobyły kobiety, włącznie z administracją i usługami publicznymi (75,6 procent), naukami medycznymi (70,3 procenta) i edukacją (68,8 procenta). Kobiety wyprzedzały także mężczyzn w sztuce i naukach humanistycznych, jak również w naukach społecznych i behawioralnych.  

 

Autorka artykułu WEF nie uważała tych danych za „problemy”, jeśli chodzi o parytet płci. Nie wyrażała żadnego niepokoju z powodu zbyt niskiej reprezentacji mężczyzn w jakiejkolwiek dziedzinie nauki. A więc, to ci niespodzianka, STEM (jak zwykle) jest prawdziwym problemem:

 

Mężczyźni jednak nadal dominują w dziedzinach inżynierii  (76,6 procent), matematyki, w informatyce (74,9 procent) i naukach fizycznych oraz nauce o Ziemi (65,9 procent), co sugeruje, że należy zrobić więcej, by zachęcić kobiety do studiowania przedmiotów STEM na wyższym poziomie.

 

Nie było tam wzmianki o potrzebie zachęcania mężczyzn do studiowania nauk medycznych lub społecznych na wyższym poziomie. Reprezentacja mężczyzn w czterech dziedzinach na poziomie poniżej parytetu widocznie nie jest problemem.

 

Podejrzane definicje nauki i technologii

 

STEM znaczy Nauka, Technologia, Inżynieria i Matematyka. Jednak, kiedy ludzie mówią o „STEM”, wydają się rozumieć, że „S” w STEM odnosi się do nauk „ścisłych” jak fizyka i chemia, ale nie do nauk „miękkich” jak psychologia i neuronauka. „T” w STEM wydaje się odnosić do komputerów, samochodów, rafinerii naftowych i samolotów, ale nie do maszyn rentgena i tomografów fMRI używanych w medycynie, do technologii datowania radiowęglowego używanego w archeologii i do olbrzymich zbiorów danych tekstowych używanych w lingwistyce i politologii. 

 

„E” odnosi się do inżynierii. „M” odnosi się do matematyki. Nie mam żadnych zastrzeżeń do „E” i „M”, moje argumenty dotyczą wąskich definicji „S” i „T” w STEM.

 

Pewne technologie są arbitralnie wykluczone (kłamstwa) i pewne nauki są arbitralnie wykluczone (bezczelne kłamstwa) z tego, co liczy się jako STEM. Te arbitralne wykluczenia dają wypaczone wyniki i definicje ze zmanipulowanymi granicami. Wąsko zdefiniowane dane dla „STEM” są w Tabeli 2:

Tabela 2: Przyznane stopnie doktorskie w STEM (wąsko zdefiniowanym) według szerokich dziedzin i płci w USA (2016-17) 

Broad Field

Female %

Male %

Total PhDs

Engineering

23.4

76.6

9,656

Physical and Earth Sciences

34.1

65.9

5,852

Mathematics and Computer Sciences

25.1

74.9

3,353

Total

27

73

18,861


Przy definicji, która wyklucza nauki medyczne, nauki społeczne i behawioralne, i nauki biologiczne i rolnicze, nie zaliczając ich do nauki, można przedstawić „problem”, że kobiety stanowią „tylko” 27 procent doktoratów w tak definiowanym STEM. 


Przy tej definicji statystyka jest istotna, ale jeszcze nie widziałem przekonującego rozumowania, które wyjaśniłoby, dlaczego tylko 27 procent kobiet uzyskujących doktoraty w STEM jest „problemem”, a „tylko” 24,4 procent mężczyzn uzyskujących doktoraty w publicznej administracji i usługach oraz „tylko” 29,7 procent mężczyzn uzyskujących doktoraty w naukach medycznych, nie jest.


Jeśli przyjmuje się bardziej właściwą definicję „S” w STEM, problem zbyt małej reprezentacji kobiet znika. Wystarczy nie wykluczać nauk medycznych, nauk społecznych i behawioralnych, i nauk biologicznych i rolniczych z STEM, ponieważ te „szerokie dziedziny” zawierają naukę, jak jasno wskazują ich nazwy.


Ponadto te dziedziny tworzą i używają bardzo wiele technologii. W jakim sensie wiertło dentystyczne nie jest technologią? W jakim sensie zbiór „olbrzymich danych” w lingwistyce i politologii nie jest technologią?  W jakim sensie maszyna rentgenowska używana w radiografii lub monitory serca i oddechu na oddziale intensywnej opieki nie są technologią? W jakim sensie tomograf fMRI używany w eksperymentach neuronaukowych nie jest technologią? W jakim sensie dawka oksytocyny używana w eksperymentach psychologicznych nie jest technologią? W jakim sensie badanie i modyfikowanie DNA w biologii i naukach rolniczych nie jest technologią?


Kiedy poprawnie definiuje się STEM, używając szerszych i bardziej realistycznych definicji nauki i technologii, okazuje się, że kobiety otrzymują 50 procent doktoratów w STEM, jak pokazuje Tabela 3: 

 Tabela 3: Stopnie doktorskie przyznane w STEM (poprawnie zdefiniowanym) według szerokiej dziedziny i płci w USA (2016-17)

Broad Field

Total PhDs

Female %

Male

%

Female PhDs

Male

PhDs

Focus

Health Sciences

14,969

70.3

29.7

10,523

4,446

People

Engineering

9,656

23.4

76.6

2,260

7,396

Things

Social and Behavioural Sciences

9,408

61.1

38.9

5,748

3,660

People

Biological and Agricultural Sciences

8,590

52.6

47.4

4,518

4,072

Animals/Plants

Physical and Earth Sciences

5,852

34.1

65.9

1,996

3,856

Things

Mathematics and Computer Sciences

3,353

25.1

74.9

842

2,511

Things

Total

51,828

50.0

50.0

25,914

25,914

 


Zdecydowanie męskie większości w naukach ”ścisłych” są zrównoważone zdecydowanymi żeńskimi większościami w naukach medycznych i „miękkich” naukach społecznych i behawioralnych. Jeśli więc celem jest parytet płci w doktoratach w STEM, dane w Tabeli 3 pokazują, że ten cel został osiągnięty.


Nie znaczy to, że dla kobiet wszystko na świecie układa się pomyślnie. Sprawy przedstawiają się nadal ponuro w wielu nie-zachodnich krajach i także na Zachodzie pozostają trudności w awansie kobiet na wysokie stanowiska. Tu chodzi tylko o propozycję, jak to robią pozytywni psycholodzy, by cieszyć się tym, co się zdobyło. Wygrana jest wygraną. A statystyka doktoratów w Ameryce pokazuje wielkie zwycięstwo kobiet w drugim dziesięcioleciu XXI wieku.

 

Ludzie i rzeczy


Podobnie, jak to zrobiłem w Tabeli 1, dodałem dodatkową kolumnę do Tabeli 3. Dokonałem szerokiego oszacowania, że STEM, wąsko definiowany (tj. inżynieria, nauki fizyczne i nauki o Ziemi, matematyka i informatyka) skupia się głównie na rzeczach. Dwie z trzech szerokich dziedzin, które są wykluczone z wąskiej definicji STEM, skupiają się bardziej na ludziach (nauki medyczne, nauki społeczne i behawioralne).


Trzecia szeroka dziedzina wykluczona z wąsko definiowanego STEM to biologia i nauki rolnicze, które według mojej oceny dotyczą bardziej zwierząt i roślin niż ludzi. Zwierzęta i rośliny są jak ludzie pod względem tego, że żyją, ale, choć żyją, nie są ludźmi. Mimo to i tak są bardziej jak ludzie niż kamienie, planety, maszyny i gwiazdy. Uważam je więc za “połowę drogi” miedzy nieożywionymi rzeczami, które są (głównie) badane w tak zwanych naukach „ścisłych”, a ludźmi, którzy są badani w naukach medycznych i tak zwanych „miękkich” naukach społecznych i behawioralnych. Jak pokazują dane, ta „połowa drogi” okazuje się być najbardziej zrównoważoną szeroką dziedziną, jeśli chodzi o uczestnictwo mężczyzn i kobiet, jak widać w Tabeli 3. 


Podsumowując, Tabela 3 wydaje się potwierdzać, że mężczyźni i kobiety są z grubsza równie zainteresowani zwierzętami i roślinami (żywe rzeczy). Mężczyźni jako grupa są mniej zainteresowani ludźmi, a bardziej rzeczami. Kobiety jako grupa są na ogół bardziej zainteresowane ludźmi niż rzeczami. To doprawdy nie jest rewelacja. Psycholodzy od dziesięcioleci wiedzieli o tej asymetrii „ludzie/rzeczy” między płciami.


Oczywiście, nie mówi to, że dana kobieta jest „niezdolna” do badania rzeczy lub że ta kobieta „nie potrafi kodować” lub robić czegokolwiek innego. Ani nie mówi to, że dany mężczyzna lub kobieta nie mogą być zainteresowani zarówno ludźmi, jak rzeczami. Ani też nie jest to twierdzenie, że w inżynierii chodzi wyłącznie o rzeczy, a nie o ludzi. Tak nie jest. Preferencje ludzie/rzeczy istnieją na spektrum. Nie jest to prościutkie albo/albo. Te dane pokazują, że inteligentne kobiety jako grupa są nieco bardziej zainteresowane ”miękkimi” naukami i nieco mniej zainteresowanie „ścisłymi naukami”. Cały ten podział nauk jest i tak beznadziejnie przestarzały. Istotnie, można skłaniać się do myślenia, że ten anachroniczny podział jest „fallocentryczny”, ale taki język nie jest analitycznie użyteczny. Nie ma tu wielkiego problemu: tylko ponowne potwierdzenie dobrze znanych odkryć psychologii o ludziach i rzeczach. 

 

Zasada huśtawek


Jeśli zakładamy, że istnieje ogólnie parytet miedzy liczbą mężczyzn i kobiet oraz, że z grubsza tyle samo osób z obu płci jest dostępna do naboru na studia doktoranckie w jakiejkolwiek szerokiej dziedzinie, to – arytmetycznie rzecz biorąc – nie można mieć zdecydowanych większości w jednych sektorach (np. naukach medycznych i edukacji) bez zdecydowanych mniejszości w innych sektorach (np. inżynierii i informatyce). Nazwijmy to zasadą huśtawki.


Jeśli wpuścimy na plac zabaw, gdzie jest 11 takich huśtawek, 100 dzieci (53 dziewczynki i 47 chłopców) i dziewczynki pobiegną do czterech, które z jakiegoś powodu preferują, a kolejne cztery huśtawki mają z grubsza równą liczbę chłopców i dziewczynek, nie powinniśmy być specjalnie zaniepokojeni faktem, że na pozostałych huśtawkach jest stosunkowo mało dziewczynek, ponieważ po prostu nie ma więcej dziewczynek by wsiadły na te huśtawki. Większość swobodnie wybrała zabawę na ośmiu innych huśtawkach w oparciu o swoje preferencje i zainteresowania.


Nie musimy twierdzić, że jest coś złowrogiego w trzech huśtawkach, na których jest większość chłopców w porównaniu do czterech huśtawek, na których jest większość dziewczynek, jeśli mamy dane, które pokazują asymetrię preferencji między płciami do pewnego rodzaju huśtawek. Mamy takie dane. Jeśli porównamy szerokie dziedziny studiów doktoranckich do huśtawek, zobaczymy, że huśtawki dotyczące ludzi są bardziej atrakcyjne dla kobiet; huśtawki dotyczące rzeczy są bardziej atrakcyjne dla mężczyzn. Niektóre huśtawki (nauki biologiczne i rolnicze, biznes, sztuka i nauki humanistyczne i inne dziedziny) są równie atrakcyjne dla mężczyzn i kobiet.

 

Seksizm jako wyjaśnienie niskiego udziału kobiet w STEM

 

Z tego, co wiem, skargi w sprawie niedoboru kobiet w STEM opierają się – w znacznej mierze – na wadliwej definicji „S” i „T” w STEM (zbyt wąskiej), wadliwej arytmetyce (ignorowaniu zasady huśtawki) i ignorowaniu psychologii (dobrze znanej asymetrii „ludzie/rzeczy”). Wydaje się, że podsycają te skargi anegdoty i sondaże o seksizmie w inżynierii i naukach „ścisłych”. Istnieją jednak również anegdoty i sondaże o seksizmie w naukach medycznych, prawie, sztuce (#MeToo) i naukach humanistycznych (dziewczyny Searle’a).


Wydaje mi się dziwaczne sugerowanie, że seksizm dramatycznie powstrzymuje kobiety w jednych budynkach współczesnego uniwersytetu, a nie powstrzymuje ich w sąsiednich budynkach, gdzie mają zdecydowaną większość przyznanych doktoratów. Polityka ludzkich zasobów w sprawie seksizmu, dyskryminacji, nękania i tak dalej stosuje się wszędzie na kampusie i w szerszym społeczeństwie. Liczni pracownicy uniwersyteccy o światowej sławie zostali usunięci za seksistowskie zachowania (nękanie lub romanse ze studentkami w wypadku filozofa Johna Searlego) i wypowiedzi (powiedzenie, że kobiety częściej płaczą niż mężczyźni i stanowią zakłócający element w laboratorium w wypadku Tima Hunta, laureata Nagrody Nobla z 2001 roku).


Z powyższego możemy więc wyciągnąć wniosek, że seksizm nie jest szczególnie przekonującym wyjaśnieniem stosunkowego braku kobiet w wąsko definiowanym STEM na uniwersytecie. Nie wątpię, że seksizm wyjaśnia niektóre wypadki wycofania się kobiet z inżynierii. Nie wątpię, że seksizm wyjaśnia również niektóre wypadki wycofania się kobiet z medycyny i prawa. Każdy natknie się kiedyś na złego szefa lub toksycznego kolegę w pracy, wcześniej lub później. Jednak znacznie bardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem stosunkowo niskiego udziału kobiet w wąsko definiowanym STEM są preferencje kobiet do pracy raczej z ludźmi niż z rzeczami oraz zasada huśtawki, prosty fakt, że przy ogólnym parytecie jest statystycznie niemożliwe, by kobiety były zdecydowaną większością w jednej szerokiej dziedzinie bez bycia zdecydowaną mniejszością w innej.


W pełni popieram starania o to, by było więcej kobiet w takich dziedzinach jak sztuczna inteligencja, robotyka, programowanie i inżynieria procesowa. Nie ma jednak żadnych dowodów na to, że pielęgniarki i nauczycielki w szkołach podstawowych są skrycie sfrustrowanymi robotykami lub inżynierami procesowymi, które w głębi ducha marzą o pracy z rzeczami, a nie z ludźmi. Ponadto, więcej kobiet w takich dziedzinach pociąga za sobą mniej kobiet w innych dziedzinach, takich jak pielęgniarstwo, edukacja, medycyna i psychologia. Nie da się uciec przed huśtawką: chyba że mężczyźni staną się wyraźną mniejszością na uniwersytetach.

 

Lies, Famned Lies and STEM Statistics

 Quillette, 2 marca 2019

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska


Sean Welsh

Doktorant na wydziale filozofii University of Canterbury w Nowej Zealandii, autor książki Ethics and Security Automata, wcześniej przez 17 lat pracował jako informatyk. Twitter @sean_welsh77

 


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj




Komentarze
1. badania Tomek 2019-03-18


Nauka

Znalezionych 929 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Wstęga Möbiusa sprzecznych egocentryzmów poznawczych   Landes   2019-04-18
Kolejne badania nad bzdurą   Novella   2019-04-17
Licząca 43 miliony lat forma przejściowa: wodno-lądowy wieloryb    Coyne   2019-04-15
Zdumiewające możliwości docenienia i wykorzystania neuroróżnorodności   Koraszewski   2019-04-12
Jak sobie radzić ze skrajnymi wydarzeniami pogodowymi?   Lomborg   2019-04-09
Najbardziej zabójczy dzień na Ziemi   Novella   2019-04-06
Zaprzeczanie neuronauce o różnicach płci   Cahill   2019-04-05
Zwierzęce roboty   Novella   2019-04-04
Technologia pomaga w kryzysach wodnych na całym globie   Cohen   2019-04-02
Niezwykłe skamieniałości kambryjskie porównywalne do tych z łupków z Burgess   Coyne   2019-03-30
Tak wygląda dobre dziennikarstwo   Novella   2019-03-29
Wzrost sektora nasiennictwa w Ugandzie demaskuje główne twierdzenie anty- GMO   Ongu   2019-03-21
Ewolucja „nieredukowalnie złożonych” białek zapobiegających zamarzaniu u ryb polarnych (i policzek wymierzony Behemu)   Coyne   2019-03-20
Złoty ryż wreszcie dopuszczony w Bangladeszu   Novella   2019-03-19
Kłamstwa, bezczelne kłamstwa i statystyka   Welsh   2019-03-18
Wyprane kłamstwa   Ridley   2019-03-14
Czy islamska teologia i filozofia może wzbogacić etyczną debatę wokół CRISPR?   Coyne   2019-03-06
Kacze dzioby, Umwelt i a priori Kanta   Cobb   2019-03-04
Co kręci płaskoziemców   Novella   2019-03-02
Ślimaki nagoskrzelne mają kolczaste penisy jednorazowego użytku, którymi usuwają plemniki rywala ze swojej partnerki   Coyne   2019-03-01
Zrozumienie nowoczesnych horrorów afrykańskich zakorzenionych w handlu niewolnikami przez Ocean Indyjski   Clarfield   2019-02-28
Raport z sensacyjnym twierdzeniem o ”załamaniu klimatu” jest chwytliwy, ale nieprawdziwy   Lomborg   2019-02-27
Naukowiec analizuje dwa przykłady w nowej książce Behego; stwierdza, że są głęboko błędne   Coyne   2019-02-26
Triasowy mięsak, czyli praprzodkowie żółwi też chorowali na nowotwory   Łopatniuk   2019-02-16
Co nauka może powiedzieć pani Ocasio-Cortez o klimacie   Lomborg   2019-02-15
Kury produkujące leki   Novella   2019-02-14
Rak w raku i przerzut w przerzucie   Łopatniuk   2019-02-09
Prawo niezamierzonych konsekwencji   Novella   2019-02-07
Czy świat rzeczywiście staje się biedniejszy? Odpowiedź Stevena Pinkera   Coyne   2019-02-06
Maniok o wysokiej zawartości żelaza i cynku może poprawić odżywianie i zdrowie w Afryce Zachodniej     2019-02-05
Dalszy spadek zgonów z powodu raka   Novella   2019-02-04
Dokopywanie nauce przez dwóch naukowców i filozofa   Coyne   2019-02-01
Jacy naprawdę byli neandertalczycy?   Novella   2019-01-31
Żywność GM i zmiana opinii   Novella   2019-01-29
Wojny o Oświecenie: kilka refleksji o Enlightenment Now, w rok później   Pinker   2019-01-25
Dunning Kruger a opozycja wobec GMO   Novella   2019-01-23
Nasza pamięć cofa się   Nivella   2019-01-21
Niezrozumienie efektu Dunninga-Krugera   Novella   2019-01-18
Szarlataneria finansowana przez społeczność internetową   Novella   2019-01-16
Nowa duża salamandra ze Stanów Zjednoczonych   Mayer   2019-01-10
Kwitnące rośliny pozostają zdolne do życia po przejściu przez przewód pokarmowy ptactwa wodnego   Coyne   2019-01-07
Radykalne poglądy polityczne korelują z marnym metapoznaniem   Novella   2019-01-05
Nareszcie: owocowy gospodarz dzikiej Drosophila melanogaster   Coyne   2019-01-02
Z końcem roku   Łopatniuk   2019-01-01
Psychologia globalnego pesymizmu   Ridley   2018-12-26
Wiara w Świętego Mikołaja   Novella   2018-12-25
Brudna pardwa górska   Lyon   2018-12-24
Lotosowe szaleństwo   Łopatniuk   2018-12-22
Intrygujące zajęcia na Princeton University   Coyne   2018-12-19
Aktywność umysłowa nie zapobiega osłabieniu umysłowej sprawności   Novella   2018-12-15
Musi się potępić akademicki mobbing uczonego     2018-12-14
Dlaczego sądy nie powinny rozstrzygać o nauce     2018-12-13
Dziennikarze  nie rozumieją nowego raportu USA o klimacie   Lomborg   2018-12-12
Kilka myśli o altruizmie   Coyne   2018-12-10
Nauka nie jest twoim wrogiem   Pinker   2018-12-08
Czy poparcie przez celebrytę może skłonić ludzi do zaakceptowania ewolucji?   Coyne   2018-12-07
Dominujący indyk i jego popisy   Lyon   2018-12-04
Dlaczego kocie języki są kolczaste?   Coyne   2018-12-01
Hiszpania dąży do zakazania alternatywnej medycyny   Novella   2018-11-30
Inżyneria fotosyntezy i jej przeciwnicy   Novella   2018-11-27
Mój list do Darwina   Coyne   2018-11-26
Zapuszczenie   Łopatniuk   2018-11-24
Nowa praca potwierdza sześć podgatunków tygrysa   Coyne   2018-11-21
Nawigacja może być fundamentalna dla myślenia   Novella   2018-11-20
Zrezygnowanie z hamburgerów nie uratuje planety   Lomborg   2018-11-16
Echinacea nie działa na przeziębienie   Novella   2018-11-15
Laserowe skanowanie Archeopteryxa   Novella   2018-11-10
Apoptoza całego ciała   Dennett   2018-11-09
Głębota i polityka pseudogłębi   Hughes   2018-11-08
Niewydolność wątroby spowodowana ekstraktem z zielonej herbaty   Novella   2018-11-06
Skąd wiemy, że niemal wszyscy neandertalczycy byli praworęczni?   Coyne   2018-11-05
Co nam daje psychologia ewolucyjna?   Flock   2018-11-01
Problemy z organiczną żywnością i badaniem raka   Novella   2018-10-31
Geny, które wpływają na ludzką inteligencję i osobowość   Ridley   2018-10-30
Dławiący problem   Łopatniuk   2018-10-27
Niepoprawna ludzkość znowu poprawiona   Koraszewski   2018-10-26
Neandertalskie kości w Chorwacji   Coyne   2018-10-25
Światowa Organizacja Zdrowia udziela poparcia szarlatanerii   Novella   2018-10-24
Socjologia. Uwagi o nauce zaangażowanej   Koraszewski   2018-10-22
Daj ać ja pobruszę …   Łukaszewski   2018-10-20
Opieka zdrowotna neandertalczyków   Novella   2018-10-17
Łez kamienie   Łopatniuk   2018-10-13
Akademicki skandal: troje badaczy umyślnie publikowało fałszywe artykuły o „badaniach żałości”, by pokazać fatalne standardy akademickie w naukach społecznych   Coyne   2018-10-12
Skuteczny kontra patologiczny altruizm   Anomaly   2018-10-10
Czas powiedzieć stop pseudonauce o GMO   Novella   2018-10-02
Trochę inny rak wątroby   Łopatniuk   2018-09-29
Najwcześniejsze znane zwierzę?   Coyne   2018-09-27
Organiczne rolnictwo nie jest najlepsze   Novella   2018-09-24
Ateista z chwilową luką w pamięci i w szoku niewolnictwa   Dawkins   2018-09-21
Stereotypy są często szkodliwe a zarazem poprawne   Shpancer   2018-09-21
Atak “doktorostwa Wolfson” na rodziców chłopca, który zmarł na koklusz     2018-09-20
Probiotyki – to skomplikowane   Novella   2018-09-13
Przesądy i złudzenie kontroli   Novella   2018-09-11
Antyszczepionkowcy - pielęgniarka lub lekarz nie powinni opiekować się dziećmi     2018-09-10
Francuski uniwersytet wyrzuca homeopatię   Novella   2018-09-08
Plastry uśmierzające ból z Luminas: gdzie słowa „kwantum” i „energia” w rzeczywistości znaczą „magia”     2018-09-07
Odkryto nowy rodzaj neuronów u ludzi   Novella   2018-09-06
Epigenetyka: powrót Lamarcka? Nie tak szybko!   Coyne   2018-09-05
Przejściowe formy przodków żółwia   Novella   2018-09-03
Recenzja nowej książki Davida Quammena o drzewach ewolucyjnych (i porównanie z innymi recenzjami)   Coyne   2018-09-01

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej



Ściganie bluźnierstwa



Ryby jaskiniowe



Autyzm



Od niepamiętnych czasów



Tunezyjczycy przeciw złemu prawu



Drugie prawo termodynamiki


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk