Prawda

Wtorek, 19 marca 2019 - 18:38

« Poprzedni Następny »


Wyprane kłamstwa


Matt Ridley 2019-03-14


”Całym celem praktycznej polityki - pisał H.L. Mencken – jest utrzymywanie ludności w stanie paniki (a więc domagającej się, by ją poprowadzono do bezpieczeństwa) przez straszenie jej niekończącą się serią straszydeł, w większości wyimaginowanych”. Gazety, politycy i grupy nacisku od dziesięcioleci gładko przechodzą od jednej przewidywanej apokalipsy do drugiej (energia jądrowa, kwaśny deszcz, warstwa ozonowa, choroba szalonych krów, nanotechnologia, genetycznie modyfikowane organizmy, problem roku 2000…) bez czekania na to, by sprawdzono czy to prawda, czy nie.

Coraz częściej na zatłoczonym rynku paniki konieczne jest zmyślanie niebezpieczeństw. Coraz częściej krzyczące tytuły o medycznej lub środowiskowej panice opierają się na opublikowanych artykułach naukowych, ale takich, które w zasadzie są kłamstwami podpartymi dla szacowności odrobiną statystycznych sztuczek. Czasami nawet zdemaskowanie tych wypranych kłamstw nie zatrzymuje paniki. Dra Andrew Wakefielda skreślono z listy lekarzy w 2010 roku, kiedy General Medical Council odkryła, że jego badanie opublikowane w „Lancet” w 1998 r., w którym twierdził, że znalazł związek między szczepionką MMR a autyzmem, było fałszerstwem. Niemniej Wakefield jest obecnie celebrytą antyszczepionkowych aktywistów w Stanach Zjednoczonych i porzucił swoją żonę na rzecz supermodelki Elle Macpherson. Prowadzenie antyszczepionkowych kampanii jest intratnym biznesem.


Tymczasem teza, że substancje chemiczne, takie jak bisfenol A, znajdujący się w plastikach,  działa jak „związek endokrynnie czynny”, zakłócający ludzkie hormony nawet przy bardzo małych dawkach, zaczęła się od całkowicie fałszywego badania, które od tego czasu zostało wycofane. Tę teorię popierało bardzo marne badania bisfenolu A, ale zatopiły je wysokiej jakości analizy, włącznie z niedawnym badaniem rządowym w USA o nazwie Clarity. Oczywiście jednak, jest to w znacznej mierze ignorowane przez media i aktywistów.  


Tak więc zwyczaj prania kłamstw zaczyna się szerzyć. Trzy razy w ciągu ostatniego miesiąca pseudonauka obleciała świat zanim naukowa prawda nałożyła buty (jak nie powiedział Mark Twain, ale niemal powiedział Jonathan Swift): w opowieściach o wymieraniu owadów, o środku chwastobójczym powodującym raka i o wzroście powodzi. Bezwstyd tych apokalipsoholików jest coraz bardziej bezczelny. Wiedzą, że nawet jeśli ich opowieść o nadciągającym nieszczęściu zostanie całkowicie obalona, prawdziwa informacja przyjdzie za późno. Łatwowierne media przekażą ją na pierwszych stronach bez sprawdzania, więc aktywistom udało się uzyskać swoje fake-news, może także zebrać pieniądze, a więc wygrali.  


Spójrzmy na wiadomość z 10 lutego, że ”owady mogą zniknąć w przeciągu stulecia”, jak ujął to Damian Carrington z „Guardiana”, a powtórzyła BBC. To twierdzenie jest bzdurą, jak poinformowało kilku dziennikarzy piszących o nauce, a także działaczy na rzecz ochrony przyrody.  


Autorzy tego badania, Francisco Sánchez-Bayo i Kris Wyckhuys, twierdzili, że dokonali przeglądu 73 różnych badań i doszli do wniosku, że spada liczebność dokładnie 41 procent gatunków owadów, i że „jeśli nie zmienimy naszych metod produkcji żywności, owady jako całość będą zmierzać do wymarcia w ciągu kilkudziesięciu lat”. W rzeczywistości autorzy zaczęli od wpisania do bazy danych słów „owad” i „spadek”, ignorując w ten sposób wszystkie badania, w których stwierdzono zwiększenie się liczebności owadów lub brak zmiany ich liczebności.   

Naszym celem było zestawienie wszystkich długoterminowych badań owadów prowadzonych przez ostatnie 40 lat, które są dostępne w globalnej bazie danych recenzowanej przez specjalistów literatury. W tym celu dokonaliśmy przeszukania bazy danych Web of Science, używając kluczowych słów [owad*] i [spadek*] I [badanie], co dało w sumie 653 publikacji.

Nie sprawdzili, czy ich dane były wystarczająco reprezentatywne, by wyciągać na ich podstawie ilościowe wnioski. Źle także przedstawili źródłowe prace pisząc, że obwiniają o ten spadek pestycydy, podczas gdy oryginalne prace nie wyrażały zdania lub znajdowały sprzeczne wyniki. „Kilka wieloczynnikowych i korelacyjnych analiz statystycznych potwierdza, że wpływ pestycydów na bioróżnorodność jest większa niż inne intensywne praktyki rolne” – napisali powołując się na pracę, która w rzeczywistości znalazła odwrotność: obfitość owadów była mniejsza na farmach, gdzie używano mniej pestycydów.


Polegali także w znacznej mierze na dwóch słynnych obecnie pracach, których autorzy twierdzili, że znaleźli mniej owadów dzisiaj niż w przeszłości, jednym z Niemiec i drugim z Portoryko. W pierwszym badaniu nawet nie porównywano tego samego miejsca w różnych latach, więc trudno uznać wyniki za wiarygodne. W drugim porównywano próbki pobrane w tym samym miejscu w 1976 i 2012 roku. Przy drugim pobraniu znaleziono mniej owadów i winą obarczono globalne ocieplenie w regionie, nie szukając żadnego innego wyjaśnienia, jak na przykład opadów deszczu w różnych sezonach. Niemniej okazało się, że nie było tam żadnego ocieplenia: skok temperatury zanotowany przez lokalną stację meteorologiczną był spowodowany wyłącznie przez przeniesienie termometru w inne miejsce w 1992 roku. Oj!


Oczywiście, działalność człowieka wpływa na owady, ale ekolodzy, których pytałem, mówią, że lokalne populacje niektórych gatunków często przechodzą olbrzymie zmiany i że niektóre gatunki regularnie wymierają w jednych miejscach, a potem odradzają się dzięki migrantom. Nie należy tego mylić z wymieraniem gatunku. Prawdziwe dowody sugerują, że gatunki owadów wymierają w podobnym tempie do ssaków i ptaków – co oznacza 1 do 5 procent na stulecie. To jest problem, ale nie Armagedon.


Co ciekawe, 41 procent (które już widzieliśmy przy owadach), pojawiło się raz jeszcze tego samego dnia, 10 lutego, w innej wprowadzającej w błąd opowieści. Jest to twierdzenie, że glifosat, aktywny składnik środka chwastobójczego Roundup, podnosi zachorowalność na rzadki rodzaj raka, chłoniaka nieziarniczego (NHL). „Wystawienie na chwastobójcze produkty podnosi ryzyko raka o 41 procent” – głosił tytuł w „Guardianie”.


Także ta praca nie jest nowym badaniem, ale przybiurkowym przeglądem innych badań i jej twierdzenie rozpada się przy bliższym oglądzie. Według epidemiologa Geoffreya Kabata, w tej pracy zestawiono jedno badanie o wysokiej jakości z pięcioma badaniami o marnej jakości i wybrano najwyższe oszacowanie ryzyka w jednym z tych pięciu, żeby zapewnić, że osiągnie się statystyczną istotność.  Autorzy podkreślili ten wątpliwy wynik 41 procent, „i niemal z pewnością musieli zdawać sobie sprawę z tego, że dostanie się na czołówki gazet i wywoła strach”.


Tło jest tu ważne. Gra idzie o olbrzymie sumy pieniędzy. „Drapieżni” prawnicy polują na glifosat w nadziei wypłat rzędu tych, jakie płacił przemysł tytoniowy. Na nieszczęście dla nich jedno badanie po drugim pokazuje, że glifosat nie powoduje raka. US Environmental Protection Agency, europejska Food Safety Authority, oenzetowska Food and Agriculture Organisation współpracująca z Światową Organizacją Zdrowia, European Chemicals Agency, Health Canada i niemiecki Federalny Instytut Oceny Ryzyka próbowały znaleźć w glifosacie zagrożenie rakiem i nie udało im się.


Jedynym wyjątkiem jest International Agency for Research on Cancer (IARC), podejrzana agencja Narodów Zjednoczonych, całkowicie przejęta przez środowiskowców, która twierdziła, że czysty glifosat może wywołać raka u zwierząt, jeśli go połkną. IARC przyznaje, że według tych samych kryteriów kawa, herbata i wino (które istotnie są połykane), jak też praca jako fryzjer, są rakotwórcze; rzeczywiście, z tysiąca substancji i innych czynników ryzyka, jakie testowała IARC, uznali tylko jedną za nie rakotwórczą. Autorzy badania IARC zrobili też coś, co jest częste w pseudonauce: cytowali pewne rezultaty z badań, ale pomijali sprzeczne z tym wyniki z tych samych badań. Oto, co pisze o tym Reuters:

Zmiany redakcyjne zidentyfikowane przez Reutersa zrobiono w rozdziale przeglądu IARC dotyczącym badań na zwierzętach. Ten rozdział był ważny dla oszacowania glifosatu przez IARC, ponieważ właśnie w badaniach na zwierzętach, zdaniem IARC, były „wystarczające” dowody rakotwórczości.   


Jednym skutkiem zmian w pierwszej wersji - analizowanej przez Reutersa - w porównaniu z opublikowanym raportem było usunięcie wniosków wielu naukowców, że ich badanie nie znalazło żadnego związku między glifosatem a rakiem u zwierząt laboratoryjnych.

Po tym twierdzeniu kolejne badanie Agricultural Health Survey obejmujące 45 tysięcy ludzi rzeczywiście stykających się z glifosatem, nie znalazło żadnego związku między glifosatem a jakimkolwiek rakiem, włącznie z NHL. Nikt poza przemysłem drapieżnej adwokatury nie traktuje wyników IARC poważnie.


Niemniej to badanie miało dobroczynne skutki dla prawników. W zeszłym roku, powołując się na badanie IARC, ale przemilczając jego obalenie, ława przysięgłych w Kalifornii przyznała sumę 289 milionów dolarów rodzinie ogrodnika szkolnego, który zmarł na NHL. Tymczasem dochodzenie Reutersa pokazało, że wnioski badania IARC zostały zmienione na krótko przed opublikowaniem raportu i że specjalista, który był konsultantem tego badania, Christopher Portier, wkrótce potem rozpoczął pracę w firmie adwokackiej, która pozwała Monsanto. Inna sprawa ma rozpocząć się wkrótce przed sądem, tym razem federalnym. Ponad 9300 ludzi z różnymi rodzajami nowotworów wniosło podobne pozwy.


Raz jeszcze Reuters:

Dokumenty widziane przez Reutersa pokazują jak pierwsza wersja kluczowego działu oceny glifosatu przez International Agency for Research on Cancer's (IARC) – raport, który wywołał spory i wielomilionowe pozwy sądowe – uległa znacznym zmianom i usuwaniu jej części przed ukończeniem i opublikowaniem.


 Jednym z skutków zmian w pierwotnej wersji analizowanej przez Reutersa w porównaniu do opublikowanego raportu było usunięcie wniosków wielu naukowców, że w swoich badania nie znaleźli żadnego związku między glifosatem a rakiem u zwierząt laboratoryjnych. 


W jednym wypadku wstawiono nową analizę statystyczną – praktycznie odwracającą pierwotne wyniki badania omawianego przez IARC.


W innym, zdanie w pierwszej wersji przytaczało raport patologów zamówiony w U.S. Environmental Protection Agency. Zdanie mówiło o tym, że autorzy raportu „stanowczo” i „jednogłośnie” zgodzili się, że „składnik” – glifosat – nie spowodował nienormalnych guzów u badanych myszy. W opublikowanej monografii IARC to zdanie zostało usunięte.

Kabat mówi:

W obliczu tych rewelacji okazuje się, że [Portier] zamiast być obiektywnym naukowcem, za jakiego się przedstawiał, mógł mieć z góry powzięty plan użycia orzeczenia IARC, w ukształtowaniu którego odegrał główną rolę, do zarobienia na nim w kampanii pozwów, jak nastąpiła.   

Patrz także David Zaruk:

  • W tym samym tygodniu, w którym IARC opublikowała swoją opinię o rakotwórczości glifosatu, Christopher Portier podpisał lukratywny kontrakt na stanowisko konsultanta ds. sądowych z dwiema firmami adwokackimi, które przygotowywały się do pozwania Monsanto w imieniu ofiar raka z powołaniem się na glifosat.
  • Ten kontrakt wynagradza Portiera sumą co najmniej 160 tysięcy dolarów (do czerwca 2017 r.) za wstępną pracę przygotowawczą jako konsultant ds. sądowych (plus podróże).  
  • Kontrakt zawierał klauzulę poufności, która nie pozwalała Portierowi na mówienie o tym zatrudnieniu ludziom, z którymi się kontaktował. Ponadto Portier oznajmił, że nie otrzymał ani grosza za pracę, jaką wykonał z glifosatem.
  • Stało się jasne z e-maili przedstawionych w sądzie, że rola Portiera w ruchu zmierzającym do  zakazania glifosatu była kluczowa. W e-mailu do IARC obiecał, że będzie chronił ich reputację, wnioski monografii i poradzi sobie z odrzuceniem przez BfR i EFSA wniosków IARC.
  • Portier przyznał w zeznaniach pod przysięgą, że przed spotkaniami w sprawie glifosatu  w IARC, gdzie był jedynym zewnętrznym ekspertem, nigdy nie pracował z ani nie miał żadnego doświadczenia z glifosatem.   

Skoro mówimy o wysokich zapłatach: trzecią nieścisłością, która obleciała świat dwa dni później, było twierdzenie lewicującego think tanku, Institute for Public Policy Research (IPPR), że ”Od 2005 roku liczba powodzi na całym świecie wzrosła 15 razy”, co dosłownie zacytował Roger Harrabin w BBC, w tradycyjnie panikarskiej wiadomości z pierwszych stron o tym, jak to wszyscy jesteśmy skazani.


Był to (żeby pożyczyć zwrot od Sir Nicholasa Soamesa) oceaniczny, wysoce wzbogacony,  wytwornie pakowany kompletny nonsens. Nie było żadnego wzrostu powodzi od 2005 roku, nie mówiąc już o 15-krotnym. Po zakwestionowaniu IPPR powiedział, że była to „literówka” i że chodziło o 1950 rok. No cóż, to też jest nonsens. Międzyrządowy Panel ds. Zmiany Klimatu regularnie przegląda dane o powodziach i mówi, że nie może znaleźć żadnego trendu: „Podsumowując, nadal brak dowodów dotyczących oznak trendu w wielkości i/lub częstotliwości powodzi w skali globalnej”.  


Na szczęście, IPPR podał źródło tego absurdalnego twierdzenia. Było to „GMO Analysis of EM-DAT 2018”. Paul Homewood, prywatny obywatel, który często przyłapuje klimatycznych panikarzy, wyjaśnił na swoim blogu, co to znaczy. EM-DAT jest bazą danych katastrof, która jest całkowicie bezwartościowa jako źródło takiego twierdzenia, ponieważ przyznaje, że tylko obejmuje bardzo małe katastrofy, takie jak wypadki drogowe i to tylko przez ostatnie lata. Nie ma tam żadnych dowodów na jakikolwiek trend.


GMO jest dużą firmą w Bostonie, która zarządza aktywami, a której założyciel i właściciel,  Jeremy Grantham, finansuje – zgadliście! - Institute for Public Policy Research.


W dawnych czasach dziennikarze śledczy już by się na to rzucili: miliarder, który finansuje grupę nacisku, która wydaje komunikat prasowy, gdzie cytuje tego miliardera, robiąc z nauki  bełkot, który jednak zostaje nagłośniony, pomagając grupie nacisku w zdobyciu nowych funduszy. Ale budżety dziennikarzy przycięto i łatwiej jest przepisywać komunikaty prasowe. 


Niektórzy ludzie są gotowi wybaczyć przesadę i błędy, jeśli są w dobrej sprawie, jak podniesienie troski o zaśmiecanie plastikiem i zmianę klimatu. Jest to ryzykowna strategia, bo zachęca do podobnej do Trumpa odmowie wiary w dowody także tam, gdzie dowody są solidne. Jeśli zużywamy naszą energię na panikę przed urojonymi straszydłami, może nam nic nie pozostać na prawdziwe problemy: przełowienie oceanów, skutki obcych gatunków inwazyjnych na życie na wyspach i fakt, że polichlorowane bifenyle (PCB), używane kiedyś w przemyśle elektrycznym, ale już dawno zakazane, nadal istnieją w dużych koncentracjach w wodach brytyjskich, nie pozwalając na rozmnażanie się orkom oceanicznym.


Z ostatniej chwili: 


Raport IPPR znacząco zmieniono wobec krytyki w tym artykule i w innych miejscach. Jak informuje Paul Homewood:

Jak wiemy teraz, BBC wycofała twierdzenie ze swojego pierwotnego doniesienia w zeszłym miesiącu, opartego o pracę IPPR, że od 2005 r. liczba powodzi na całym świecie wzrosła 15 razy, skrajne przypadki temperaturowe 20 razy, a pożary siedmiokrotnie.

 BBC dodała także to uaktualnienie:

 


[Uaktualnienie 28 lutego 2019: Ta wiadomość została poprawiona w następstwie krytyki raportu IPPR Online, co doprowadziło do zmiany uwag o skrajnej pogodzie.]
[Uaktualnienie 28 lutego 2019: Ta wiadomość została poprawiona w następstwie krytyki raportu IPPR Online, co doprowadziło do zmiany uwag o skrajnej pogodzie.]

Podnosi to intrygujące pytanie, kto mrugnął pierwszy: BBC czy IPPR.


Zobaczmy jednak, jak IPPR zmienił swój raport:


Oto porównanie Streszczenia:


PRZED

 


[Destabilizacja naturalnych systemów zachodzi z bezprecedensową szybkością.Od 2005 r. liczba powodzi na świecie wzrosła 15 razy, występowanie skrajnych temperatur 15 razy, a pożarów siedmiokrotnie.]

[Destabilizacja naturalnych systemów zachodzi z bezprecedensową szybkością.

Od 2005 r. liczba powodzi na świecie wzrosła 15 razy, występowanie skrajnych temperatur 15 razy, a pożarów siedmiokrotnie.]



PO


[Destabilizacja naturalnych systemów zachodzi z bezprecedensową szybkością.Od 1950 r. zmiany w wielu skrajnych wydarzeniach pogodowych i klimatycznych, włącznie z prawdopodobnym wzrostem fal upałów w dużych częściach Europy, Azji i Australii  oraz częstości lub intensywności ciężkich opadów w Ameryce północnej i w Europie.]

[Destabilizacja naturalnych systemów zachodzi z bezprecedensową szybkością.

Od 1950 r. zmiany w wielu skrajnych wydarzeniach pogodowych i klimatycznych, włącznie z prawdopodobnym wzrostem fal upałów w dużych częściach Europy, Azji i Australii  oraz częstości lub intensywności ciężkich opadów w Ameryce północnej i w Europie.]



I w szczegółowym dziale na s. 13:


PRZED


[Od 2005 r. liczba powodzi na świecie wzrosła 15 razy, występowanie skrajnych temperatur 15 razy, a pożarów siedmiokrotnie (GMO analysis of EM-DAT 2018).]
[Od 2005 r. liczba powodzi na świecie wzrosła 15 razy, występowanie skrajnych temperatur 15 razy, a pożarów siedmiokrotnie (GMO analysis of EM-DAT 2018).]

PO





Mimo znacznie rozszerzonej nowej wersji różnica między tymi dwoma jest dość osłupiająca.


Oryginał podawał niemal katastrofalny opis tego, jak zmiana klimatu niszczy środowisko. Nowy tekst właściwie podaje tylko te fakty:


1) Lata są nieco gorętsze (nie wspomina jednak, że zimy, wiosny i jesienie są nieco mniej chłodne, co prawdopodobnie w sumie jest dobre)


2) Susze są mniej wszechobejmujące w Ameryce Północnej niż dawniej.  


Niezbyt apokaliptyczne!


Były i zawsze będą regionalne zmiany klimatu. Nie ma jednak żadnych dowodów, że te, które widzieliśmy w ostatnich dziesięcioleciach mają w ogóle cokolwiek wspólnego z globalnym ociepleniem.


Krótko mówiąc, oryginalny raport twierdził, że zmiana klimatu jest jedną z głównych przyczyn “załamania się środowiska”, a pozostałe to wymieranie gatunków i utrata górnej warstwy gleby.  


Ten argument jest obecnie obalony. 


Zabawne, że teraz opisują całą podstawę swoich absurdalnych twierdzeń o skrajnej pogodzie jako ”szybki przegląd”.  


Jeśli rzeczywiście oparli znaczną część swojego raportu na ”szybkim przeglądzie”, nie napawa to zbytnim zaufaniem do reszty raportu!


Pierwsza publikacja tego tekstu była w tygodniku Spectator.


Laundered Lies

Rational Optimist, 3 marca 2019

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Matt Ridley


Brytyjski pisarz popularnonaukowy, sympatyk filozofii libertariańskiej. Współzałożyciel i b. prezes International Centre for Life, "parku naukowego” w Newcastle. Zrobił doktorat z zoologii (Uniwersytet Oksfordzki). Przez wiele lat był korespondentem naukowym w "The Economist". Autor książek: The Red Queen: Sex and the Evolution of Human Nature (1994; pol. wyd. Czerwona królowa, 2001, tłum. J.J. Bujarski, A. Milos), The Origins Of Virtue (1997, wyd. pol. O pochodzeniu cnoty, 2000, tłum. M. Koraszewska), Genome (1999; wyd. pol. Genom, 2001, tłum. M. Koraszewska), Nature Via Nurture: Genes, Experience, and What Makes us Human (także jako: The Agile Gene: How Nature Turns on Nurture, 2003), Rational Optimist 2010.

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 916 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Złoty ryż wreszcie dopuszczony w Bangladeszu   Novella   2019-03-19
Kłamstwa, bezczelne kłamstwa i statystyka   Welsh   2019-03-18
Wyprane kłamstwa   Ridley   2019-03-14
Czy islamska teologia i filozofia może wzbogacić etyczną debatę wokół CRISPR?   Coyne   2019-03-06
Kacze dzioby, Umwelt i a priori Kanta   Cobb   2019-03-04
Co kręci płaskoziemców   Novella   2019-03-02
Ślimaki nagoskrzelne mają kolczaste penisy jednorazowego użytku, którymi usuwają plemniki rywala ze swojej partnerki   Coyne   2019-03-01
Zrozumienie nowoczesnych horrorów afrykańskich zakorzenionych w handlu niewolnikami przez Ocean Indyjski   Clarfield   2019-02-28
Raport z sensacyjnym twierdzeniem o ”załamaniu klimatu” jest chwytliwy, ale nieprawdziwy   Lomborg   2019-02-27
Naukowiec analizuje dwa przykłady w nowej książce Behego; stwierdza, że są głęboko błędne   Coyne   2019-02-26
Triasowy mięsak, czyli praprzodkowie żółwi też chorowali na nowotwory   Łopatniuk   2019-02-16
Co nauka może powiedzieć pani Ocasio-Cortez o klimacie   Lomborg   2019-02-15
Kury produkujące leki   Novella   2019-02-14
Rak w raku i przerzut w przerzucie   Łopatniuk   2019-02-09
Prawo niezamierzonych konsekwencji   Novella   2019-02-07
Czy świat rzeczywiście staje się biedniejszy? Odpowiedź Stevena Pinkera   Coyne   2019-02-06
Maniok o wysokiej zawartości żelaza i cynku może poprawić odżywianie i zdrowie w Afryce Zachodniej     2019-02-05
Dalszy spadek zgonów z powodu raka   Novella   2019-02-04
Dokopywanie nauce przez dwóch naukowców i filozofa   Coyne   2019-02-01
Jacy naprawdę byli neandertalczycy?   Novella   2019-01-31
Żywność GM i zmiana opinii   Novella   2019-01-29
Wojny o Oświecenie: kilka refleksji o Enlightenment Now, w rok później   Pinker   2019-01-25
Dunning Kruger a opozycja wobec GMO   Novella   2019-01-23
Nasza pamięć cofa się   Nivella   2019-01-21
Niezrozumienie efektu Dunninga-Krugera   Novella   2019-01-18
Szarlataneria finansowana przez społeczność internetową   Novella   2019-01-16
Nowa duża salamandra ze Stanów Zjednoczonych   Mayer   2019-01-10
Kwitnące rośliny pozostają zdolne do życia po przejściu przez przewód pokarmowy ptactwa wodnego   Coyne   2019-01-07
Radykalne poglądy polityczne korelują z marnym metapoznaniem   Novella   2019-01-05
Nareszcie: owocowy gospodarz dzikiej Drosophila melanogaster   Coyne   2019-01-02
Z końcem roku   Łopatniuk   2019-01-01
Psychologia globalnego pesymizmu   Ridley   2018-12-26
Wiara w Świętego Mikołaja   Novella   2018-12-25
Brudna pardwa górska   Lyon   2018-12-24
Lotosowe szaleństwo   Łopatniuk   2018-12-22
Intrygujące zajęcia na Princeton University   Coyne   2018-12-19
Aktywność umysłowa nie zapobiega osłabieniu umysłowej sprawności   Novella   2018-12-15
Musi się potępić akademicki mobbing uczonego     2018-12-14
Dlaczego sądy nie powinny rozstrzygać o nauce     2018-12-13
Dziennikarze  nie rozumieją nowego raportu USA o klimacie   Lomborg   2018-12-12
Kilka myśli o altruizmie   Coyne   2018-12-10
Nauka nie jest twoim wrogiem   Pinker   2018-12-08
Czy poparcie przez celebrytę może skłonić ludzi do zaakceptowania ewolucji?   Coyne   2018-12-07
Dominujący indyk i jego popisy   Lyon   2018-12-04
Dlaczego kocie języki są kolczaste?   Coyne   2018-12-01
Hiszpania dąży do zakazania alternatywnej medycyny   Novella   2018-11-30
Inżyneria fotosyntezy i jej przeciwnicy   Novella   2018-11-27
Mój list do Darwina   Coyne   2018-11-26
Zapuszczenie   Łopatniuk   2018-11-24
Nowa praca potwierdza sześć podgatunków tygrysa   Coyne   2018-11-21
Nawigacja może być fundamentalna dla myślenia   Novella   2018-11-20
Zrezygnowanie z hamburgerów nie uratuje planety   Lomborg   2018-11-16
Echinacea nie działa na przeziębienie   Novella   2018-11-15
Laserowe skanowanie Archeopteryxa   Novella   2018-11-10
Apoptoza całego ciała   Dennett   2018-11-09
Głębota i polityka pseudogłębi   Hughes   2018-11-08
Niewydolność wątroby spowodowana ekstraktem z zielonej herbaty   Novella   2018-11-06
Skąd wiemy, że niemal wszyscy neandertalczycy byli praworęczni?   Coyne   2018-11-05
Co nam daje psychologia ewolucyjna?   Flock   2018-11-01
Problemy z organiczną żywnością i badaniem raka   Novella   2018-10-31
Geny, które wpływają na ludzką inteligencję i osobowość   Ridley   2018-10-30
Dławiący problem   Łopatniuk   2018-10-27
Niepoprawna ludzkość znowu poprawiona   Koraszewski   2018-10-26
Neandertalskie kości w Chorwacji   Coyne   2018-10-25
Światowa Organizacja Zdrowia udziela poparcia szarlatanerii   Novella   2018-10-24
Socjologia. Uwagi o nauce zaangażowanej   Koraszewski   2018-10-22
Daj ać ja pobruszę …   Łukaszewski   2018-10-20
Opieka zdrowotna neandertalczyków   Novella   2018-10-17
Łez kamienie   Łopatniuk   2018-10-13
Akademicki skandal: troje badaczy umyślnie publikowało fałszywe artykuły o „badaniach żałości”, by pokazać fatalne standardy akademickie w naukach społecznych   Coyne   2018-10-12
Skuteczny kontra patologiczny altruizm   Anomaly   2018-10-10
Czas powiedzieć stop pseudonauce o GMO   Novella   2018-10-02
Trochę inny rak wątroby   Łopatniuk   2018-09-29
Najwcześniejsze znane zwierzę?   Coyne   2018-09-27
Organiczne rolnictwo nie jest najlepsze   Novella   2018-09-24
Ateista z chwilową luką w pamięci i w szoku niewolnictwa   Dawkins   2018-09-21
Stereotypy są często szkodliwe a zarazem poprawne   Shpancer   2018-09-21
Atak “doktorostwa Wolfson” na rodziców chłopca, który zmarł na koklusz     2018-09-20
Probiotyki – to skomplikowane   Novella   2018-09-13
Przesądy i złudzenie kontroli   Novella   2018-09-11
Antyszczepionkowcy - pielęgniarka lub lekarz nie powinni opiekować się dziećmi     2018-09-10
Francuski uniwersytet wyrzuca homeopatię   Novella   2018-09-08
Plastry uśmierzające ból z Luminas: gdzie słowa „kwantum” i „energia” w rzeczywistości znaczą „magia”     2018-09-07
Odkryto nowy rodzaj neuronów u ludzi   Novella   2018-09-06
Epigenetyka: powrót Lamarcka? Nie tak szybko!   Coyne   2018-09-05
Przejściowe formy przodków żółwia   Novella   2018-09-03
Recenzja nowej książki Davida Quammena o drzewach ewolucyjnych (i porównanie z innymi recenzjami)   Coyne   2018-09-01
Dlaczego jedne sowy mają kępki piór na uszach, a inne nie?   Lyon   2018-08-30
Psychoaktywny lek i doświadczenie śmierci   Novella   2018-08-29
Samce koników morskich, które są ciężarne, redukują inwestycję w potomstwo, jeśli widzą seksowną samicę   Coyne   2018-08-28
Uderzające podobieństwo: rewolucyjne wyniki badań nad bliźniętami   Dynesen   2018-08-27
Ale tego wija lepiej zostaw w spokoju   Łopatniuk   2018-08-24
Ile jest ziemi nadającej się pod uprawę?   Novella   2018-08-22
Więcej o szarlatanerii komórek macierzystych   Novella   2018-08-18
Kontrolowane próby szczepionek   Novella   2018-08-15
Ogniska odry w Brooklynie w 2013 r.: Badanie kosztów antyszczepionkowej pseudonauki     2018-08-14
Uprzednie doświadczenie wpływa na to, co widzimy   Novella   2018-08-11
Efekt Krugera-Dunninga, antyszczepionkowcy i arogancja ignorancji     2018-08-09
Nowe zastosowania zużytych filtrów do dializy   Blum   2018-08-07
Puszczyk mszarny   Lyon   2018-08-06

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej



Ściganie bluźnierstwa



Ryby jaskiniowe



Autyzm



Od niepamiętnych czasów



Tunezyjczycy przeciw złemu prawu



Drugie prawo termodynamiki


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk