Prawda

Czwartek, 23 stycznia 2020 - 01:31

« Poprzedni Następny »


Państwo ćwierćwyznaniowe


Andrzej Koraszewski 2014-10-23

Kopenhaska syrenka w nowej szacie.
Kopenhaska syrenka w nowej szacie.

Stowarzyszenie „Otwarta Rzeczpospolita” zorganizowało dyskusję pod tytułem: ”Czy Polska jest państwem świeckim?”. No cóż, temat jest ważny, a przynajmniej ciekawy.

 

Równocześnie grupa znanych polskich intelektualistów skierowała do Pani Premier apel/petycję, aby władze państwowe, ściśle przestrzegały zasady neutralności światopoglądowej państwa zagwarantowanej w Konstytucji RP.


Jak piszą sygnatariusze tego apelu:

 

Władze RP są nadmiernie uległe wobec roszczeń Kościoła w sprawach finansowych, edukacyjnych, blokowania inicjatyw legislacyjnych w tzw. gorących materiach prawnych i społecznych (np. związki partnerskie, przemoc w rodzinie) czy demonstracyjnego eksponowania symboli religijnych w instytucjach publicznych. Postawa ta nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia. Bywa, że uroczystości o charakterze państwowym mają przede wszystkim charakter religijny, a władze publiczne stają się dodatkiem do hierarchów kościelnych występujących w roli rzeczywistych gospodarzy. Prowadzi to do degradacji państwa i obniżenia jego prestiżu w skali krajowej, a nawet międzynarodowej.

 

Apel nie sugeruje, że Polska przestała być państwem świeckim, ani że stała się państwem wyznaniowym, czytamy w nim o „uległości władz wobec roszczeń Kościoła”.  Jest rzeczą ważną, abyśmy zachowali proporcje. Politycy nadal palą świeczkę świeckiemu, konstytucyjnemu porządkowi w państwie, ale również solidny ogarek ignorującemu reguły gry i domagającemu się dominacji ważnemu aktorowi sceny politycznej. Odnosi się wrażenie, że w świadomości klasy politycznej króluje przekonanie, że bez tej uległości wobec Kościoła nie można władzy ani zdobyć, ani zachować.

 

Takie stwierdzenie jest z natury rzeczy uproszczeniem, ponieważ może sugerować czysty cynizm, uległość instrumentalną, czyli formę prostytuowania się. Tymczasem mamy tu do czynienia z całą gamą postaw i poglądów, które trzeba spróbować zdefiniować.

 

Organizatorzy wspomnianej dyskusji zadedykowali debatę pamięci Tadeusza Mazowieckiego. To ciekawe i bardzo istotne, ponieważ Mazowiecki był katolickim politykiem, niebywale przywiązanym do idei świeckiego państwa i głęboko przekonanym, że jego wiara religijna nie powoduje tu żadnego konfliktu. Jego idea „przyjaznego rozdziału państwa i Kościoła”, oparta była na bezwzględnym zaufaniu i na przekonaniu, że państwo jest wspólnotą, w której wszyscy gracze będą szanowali reguły gry. Z czasem doszedł do wniosku, że biskupi mają poważny kłopot z rozumieniem reguł gry w demokratycznym państwie.

 

Nie wiem, czy są badania nad rozumieniem znaczenia pojęcia „ład konstytucyjny”. Publiczna debata na temat definicji tego pojęcia jest też niemrawa, trudno zatem mieć pretensje do biskupów o brak zrozumienia zasad demokracji, jeśli sami pozwalamy na to, aby były one czymś bardzo mglistym. Miałem możliwość wysłuchania przez Internet tylko drobnego fragmentu dyskusji zorganizowanej przez „Otwarte państwo” i zwróciłem uwagę na głos kogoś z publiczności, kto przedstawił się jako matematyk. Ten dyskutant powiedział coś takiego, że on nie wie, czy wszyscy rozumieją to samo przez „państwo świeckie”, czy jest jakaś powszechnie akceptowana definicja takiego państwa i gdzie ją możemy znaleźć. Inni odwoływali się do preambuły do Konstytucji, dając do zrozumienia, że ta preambuła wyjaśnia sprawę. Otóż, moim zdaniem zgoła przeciwnie. Raczej zaciemnia. Stąd przywoływane również w tej dyskusji twierdzenie „jednego z członków rządu” (chodzi tu zapewne o b. wiceministra sprawiedliwości, Michała Królikowskiego), że Polska nie jest państwem świeckim wywołało głosy oburzenia, ale nie mogło spowodować oskarżenia o próbę podważenia ustroju Rzeczpospolitej. Tę definicję musi w danym państwie zawierać konstytucja. Ogólnie można powiedzieć, że jest to państwo, gwarantujące równe prawa wszystkim obywatelom, niezależnie od ich wyznania, państwo gwarantujące wolność wyznania i chroniące przed dyskryminacją z powodu wyznania lub światopoglądu. I tak, konstytucja amerykańska mówi, że Kongres nie ustanowi żadnej religii jako religii panującej, ani nie zabroni wyznawania jakiejkolwiek religii. Ta formuła została przyjęta przez kilka państw europejskich i przez Meksyk.  Inne kraje kładą nacisk na rozdział Kościoła i państwa. Konstytucja narzucona Japończykom przez Amerykę w 1946 roku mówi dość jednoznacznie, że organizacjom wyznaniowym nie wolno sprawować władzy państwowej, a państwu nauczać religii ani wykonywać funkcji religijnych.          

 

Innymi słowy w większości konstytucji mamy tu sformułowania bardzo ogólne prowadzące do ustawicznych sporów o wykładnię. Intuicyjnie wszyscy dość dobrze rozumieją, że przez państwo świeckie rozumie się państwo nie będące państwem wyznaniowym, czyli państwo, w którym wszyscy obywatele mają równe prawa. Jednak, aby świeckość była niekwestionowaną zasadą ustrojową, musi być jasno zdefiniowana.      

  

Dzieci między piątym a dziesiątym rokiem życia uczą się zasad gier zespołowych i z czasem doskonale rozumieją, że nie da się grać bez respektowania tych reguł. Tymczasem ład konstytucyjny jest ustawicznie kwestionowany w stopniu budzącym podejrzenia, że albo był akceptowany w złej wierze, albo jest tak niezrozumiały, że nie zasługuje na miano reguł gry.  

 

Słynne stało się powiedzenie Henryka Goryszewskiego, prawnika, nauczyciela akademickiego, a zarazem wicepremiera w rządzie Hanny Suchockiej, który w 1993 roku powiedział:                

„Nie jest ważne, czy w Polsce będzie kapitalizm, wolność słowa, czy będzie dobrobyt – najważniejsze, aby Polska była katolicka.”

 

Trudno o większą przepaść między ideą „przyjaznego rozdziału państwa i Kościoła” a postawą wyrażoną przez ówczesnego działacza ZChN. Lektura setek homilii biskupów, działań polityków takich jak b. wiceminister sprawiedliwości Michał Królikowski, Jarosław Gowin, czy pani Sobecka, skłania do wyrażenia opinii, że grzechem Henryka Goryszewskiego była tylko szczerość, otwarta prezentacja głównego celu dużej i silnej części polskiej sceny politycznej.    

 

Analiza wystąpień Jarosława Kaczyńskiego wydaje się nie pozostawiać wielu wątpliwości, iż maksyma Goryszewskiego jest mu bliska, a wypowiada ją tylko odrobinę ostrożniej. Czy mamy tu do czynienia z  instrumentalnym traktowaniem religii i Kościoła, czy z głębokim przekonaniem o wyższości tzw. prawa naturalnego nad prawem stanowionym? Wiele wskazuje na to, że Jarosław Kaczyński  jest głęboko przekonany, iż konstytucja winna być podporządkowana Kościołowi, a nie że Kościół musi się nauczyć funkcjonowania w ramach konstytucji. Dotyczy to prawdopodobnie 99 procent polityków tego ugrupowania, tak na poziomie krajowym, jak i samorządowym. Sprawa doktora Chazana była ciekawym  testem polskiego ładu konstytucyjnego, równie ciekawym jak poznańskie osły i setki błazeńskich występów posłów i radnych PiS szczerze przejętych potrzebą obrony chrześcijańskich wartości.       

 

Nieco dalej mamy polityków nie kryjących swojego cynizmu, którzy, jak Janusz Korwin-Mikke, otwarcie mówią, że religijne przekonania społeczeństwa, to element, który warto wykorzystywać w grze politycznej.       

 

Kiedy zastanawiamy się nad  mechanizmem uległości wobec roszczeń Kościoła, warto pamiętać, że motywacja okazywania takiej uległości jest bardzo zróżnicowana, ale efektem jest nieodmiennie stała degeneracja świeckiego ładu konstytucyjnego.

 

Wielokrotnie w różnych miejscach przypominałem, że idea państwa świeckiego nie była wymysłem ateistów, że była koncepcją ludzi wierzących, szukających drogi do położenia kresu waśniom religijnym. Również w Polsce rzecznikami świeckiego państwa byli ludzie wierzący, w tym otwarci katolicy, których głos był często ignorowany bądź otwarcie zwalczany przez hierarchię kościelną.    

 

Katolicki portal „Idziemy” powtarza słowa b. wiceministra Królikowskiego:

 

„Polska Konstytucja nie wprowadza zasady „świeckości” państwa, natomiast potwierdza jego bezstronność w sprawach światopoglądowych i religijnych. Wyraźnie mówi o tym art. 25 ust. 2 Konstytucji RP, brzmiący: „Władze publiczne w Rzeczypospolitej Polskiej zachowują bezstronność w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych, zapewniając swobodę wyrażania ich w życiu publicznym”.

 

Autorzy przypominają, że tylko konstytucja francuska bardzo wyraźnie definiuje świeckość (laickość) państwa, a „sfera religijna [we Francji] nie ma prawa obywatelstwa w płaszczyźnie życia publiczno-państwowego”.

 

Mętlik pojęciowy, połączony z instrumentalną uległością polityków, kierujących się bądź lękiem przed utratą głosów, bądź chęcią zdobycia władzy, powoduje że mamy państwo świeckie, w którym jest coś na kształt religii panującej, a Kościół katolicki wkracza coraz głębiej w sferę państwową.

 

Podobna sytuacja jest w wielu innych krajach. Podczas gdy w Polsce możemy mówić o konsekwencjach komunizmu i jego osobliwej formuły rozdziału państwa i Kościoła bez szacunku dla zasady swobody wyznania i wolności słowa, Irlandia, gdzie również mamy silne powiązanie tożsamości religijnej i narodowej, dopiero niedawno wyrwała się z politycznej dominacji Kościoła katolickiego i po szoku wywołanym licznymi skandalami związanymi z pedofilią księży i długą historią maltretowania dzieci w ośrodkach prowadzonych przez instytucje religijne, próbuje uwolnić swoje prawodawstwo od strzeżonych przez Kościół anachronizmów.

 

Irlandia będzie miała niebawem referendum dotyczące propozycji zniesienia karalności za bluźnierstwo. Nie chodzi w tym przypadku o jakieś bardzo stare prawo, ale o ustawę z 2009 roku, a więc świeżo przeforsowaną przez Kościół katolicki.    

 

Jak pisze Grania Spingies, ustawa wystawiła rząd na pośmiewisko, ale może być niebezpieczna. Autorka cytuje wypowiedź przewodniczącego Stowarzyszenia Irlandzkich Ateistów, Michaela Nugenta, który zwracał uwagę na fakt, że:

 

„Na forum ONZ państwa islamskie powoływały się na irlandzką ustawę o bluźnierstwie jako na dowód, że nowoczesne państwa europejskie nie mają takich oporów zakazywania bluźnierstwa, jakie mają kraje muzułmańskie. Robicie coś bardzo złego, kiedy Pakistan powołuje się na was jako na najlepszy przykład przepisów o bluźnierstwie.”

 

Grania Spingies przypomina, że w Pakistanie wydano wyrok śmierci na chrześcijankę, którą na mocy prawa o bluźnierstwie uznano za winną znieważenia Mahometa i że wyrok ten został właśnie utrzymany w mocy przez Sąd Najwyższy.  

 

Autorka przypomina inne przypadki uległości rządu irlandzkiego wobec roszczeń Kościoła, dotyczące m. in. prawa o rozwodach, które również zostało zmienione w wyniku referendum (1995), ale możliwość rozwodu została obwarowana tak, że stanowi on biurokratyczną udrękę. Walka o liberalizację ustawy aborcyjnej natrafia na mur, a obecne przepisy spowodowały wiele przypadków śmierci, kiedy aborcja była konieczna z przyczyn medycznych, ale nie można było jej wykonać ze względu na zakazy prawne; również w przypadku ciąż pochodzących z gwałtu doprowadza się do sytuacji, w których pojawia się zagrożenie samobójstwem.

 

Irlandzkie społeczeństwo coraz silniej naciska na zmianę systemu oświatowego. Większość szkół to nadal finansowane przez państwo szkoły katolickie.

 

Sondaże i badania pokazują, że społeczeństwo irlandzkie nie jest już skłonne do akceptowania wszystkiego, co Kościół nazywa wartościami chrześcijańskimi i wiele wymuszonych przez Kościół praktyk uważa za łamanie praw człowieka.

 

Ta zmiana postaw społecznych prowadzi do szybkiej radykalizacji zarówno kleru, jak i części  tzw. laikatu, do wzrostu nacisków na polityków i otwartej walki z samą ideą państwa świeckiego.

 

Jest rzeczą paradoksalną, że politycy często boją się otwartej obrony tej idei. Charakterystycznym przykładem było zwolnienie wiceministra Królikowskiego. Nowy minister sprawiedliwości stanowczo zaprzeczał, że miało ono jakikolwiek związek z kwestionowaniem ładu konstytucyjnego przez byłego wiceministra i robił wszystko co w jego mocy, aby ta sprawa nie stała się przedmiotem merytorycznej debaty o tym, co mamy rozumieć przez państwo świeckie.

 

Jest rzeczą zdumiewającą,  że najwyraźniejsze głosy na rzecz państwa świeckiego padają z ust liberalnych muzułmanów. Rozmiary zagrożenia ze strony ludzi motywowanych przekonaniem o wyższości prawa boskiego nad prawem religijnym są w krajach muzułmańskich znacznie większe i ukazują (niestety nielicznym) dramatyczną potrzebę podporządkowania życia społecznego prawu stanowionemu. Mówił o tym niedawno szyicki duchowny i polityk z Iraku, były poseł do irackiego parlamentu, Ajad Dżamal Al-Din. Jego zdaniem źródłem terroryzmu jest odwoływanie się do religijnej jurysprudencji. Nie ma szans na zwalczenie ISIS i innych tego rodzaju ugrupowań, jak długo nie ma świeckiego państwa i równości wszystkich wobec prawa.



 

Obecna polska debata na temat państwa świeckiego wymaga silnej obecności wierzących. Tylko oni mogą przesłać czytelny sygnał klasie politycznej aby przestała się lękać i zaczęła myśleć w kategoriach społecznego dobra. Żyjemy nadal w państwie świeckim i mało prawdopodobne aby ktokolwiek otwarcie sugerował powrót do państwa wyznaniowego. Demokratyczny porządek jest zaledwie rozmywany przez ową uległość wobec roszczeń Kościoła. Dlatego też dążenie do klarownych definicji i dyskusji otwarcie prezentujących problem ładu konstytucyjnego jest sprawą ważną i pilną.


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj




Komentarze
1. Konstytucja Renata Martin 2014-10-23


Znasz li ten kraj

Znalezionych 248 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Kości zostały rzucone   Koraszewski   2020-01-21
Diabeł hasa po Księżych Górkach   Kruk   2019-11-21
Nie cała władza w rękach postprawdziwków   Koraszewski   2019-11-18
Sen nocy listopadowej   Kruk   2019-11-12
Troski i zmartwienia z celibatem   Koraszewski   2019-10-30
Zjednoczona prawica i Halloween   Koraszewski   2019-10-26
Moralne zwierzę to oburzone zwierzę   Koraszewski   2019-10-21
Związki partnerskie w czwartej Rzeczpospolitej   Koraszewski   2019-10-16
Dzień po wyborach, Dzień Nauczyciela   Koraszewski   2019-10-14
Bób, Hummus, Włoszczyzna   Koraszewski   2019-10-02
Niedziela handlowa i Ogórek małoetyczna   Kruk   2019-10-01
Czy Polscy wybiją się i na co teraz?   Koraszewski   2019-09-28
Homo politicus vs. Homo sapiens   Koraszewski   2019-09-16
Uwagi o groźnej przewadze donosów nad doniesieniami   Koraszewski   2019-09-09
Dla kogo feralna okaże się trzynastka?   Koraszewski   2019-08-31
Kilka uwag o podwójnej lojalności   Koraszewski   2019-08-21
Przeszłość i przyszłość polskiego paralmentaryzmu   Koraszewski   2019-07-27
Ogólna teoria zatroskania   Koraszewski   2019-07-25
Struktura klasowa w świadomości aspołecznej   Koraszewski   2019-07-20
Trudno kochać i być mądrym, jeszcze trudniej nie znosić i pozostać mądrym   Koraszewski   2019-07-10
O szkodliwości palenia (na stosach) i migotaniu przedsionków (do władzy)   Koraszewski   2019-07-08
Marchewka stadnego myślenia i niechciany kij racjonalizmu   Koraszewski   2019-07-04
Wściekłość nieboszczyka i duma romantyków   Koraszewski   2019-06-24
Kronika szczęśliwego dzieciństwa   Ferus   2019-06-23
Spór o wiek zgody w czasach przyzwolenia   Koraszewski   2019-06-19
Nocne polucje wiceministra nieprawości   Kruk   2019-06-15
Jak słuchać, żeby być rozumianym?   Koraszewski   2019-06-12
Przepraszam, że przypominam raz jeszcze   Koraszewski   2019-06-06
Za Głupotę Naszą i Waszą   Koraszewski   2019-05-30
Uwagi o pełniących obowiązki  mądrych i dobrych   Koraszewski   2019-05-20
Primas Poloniae i jego niepokojący brak zgody   Koraszewski   2019-05-13
Serwus, madonna, czyli signum temporis   Koraszewski   2019-05-10
Chwała Bogu, mamy święto maryjne   Kruk   2019-05-03
Strajki szkolne czyli niesolidarna "Solidarność"   Garczyński-Gąssowski   2019-04-24
Jak będziemy obchodzić święto Konstytucji?   Koraszewski   2019-04-08
Oświata, poświata, stan umysłów   Koraszewski   2019-04-03
Niewiara szukająca zrozumienia   Koraszewski   2019-03-12
Jak sztuczna inteligencja wyssała antysemityzm z  mlekiem matki   Koraszewski   2019-03-03
Nie pluć na Ogórek, nie zanieczyszczać wagonu   Koraszewski   2019-02-11
Inspirująca „Pieśń ciszy”   Ferus   2019-02-03
Czy dzisiejsza Polska jest demokracją?   Koraszewski   2019-01-24
Błąd sprzed 30 lat, za który nadal płacimy   Koraszewski   2019-01-19
Czy można reaktywować Komisję Edukacji Narodowej   Koraszewski   2019-01-14
Człowiek, katolik, przecie nie ssak   Koraszewski   2019-01-09
Biblia Dobrej Zmiany(plagiat)Marcin Kruk    Kruk   2018-12-28
Rzecznik Praw Dziecka w państwowego Anioła Stróża zamieniony   Koraszewski   2018-12-17
Zawierzeni bez granic   Koraszewski   2018-12-03
Cała władza w ręce marginesu   Koraszewski   2018-11-28
Odnaleziony tekst Tischnera oraz portret (pewnego) Polaka AD 2018   Koraszewski   2018-11-19
Być Polką – duma czy wstyd? Refleksje na tle obchodów stulecia odzyskania niepodległości   Górska   2018-11-14
Jasnowidzolożka wraca na czarnym koniu   Kruk   2018-11-12
Patologia instytucji, czyli uwagi o "Klerze"   Górska   2018-11-03
Bal w Świątyni Opaczności Narodowej   Koraszewski   2018-11-02
Partie polityczne i dylematy parlamentaryzmu   Koraszewski   2018-10-29
Do urn obywatele, do urn   Koraszewski   2018-10-18
Polska w obiektywie Konrada Szołajskiego   Koraszewski   2018-10-16
Polak od kuchni   Kruk   2018-10-11
Ważny komunikat Skarbnicy Narodowej   Koraszewski   2018-10-08
Narodowa dyskalkulia i lokalne porachunki   Kruk   2018-10-04
Satyra na leniwych patriotów   Koraszewski   2018-09-28
Prawoznawstwo - broń się   Zajadło   2018-09-19
Preambułka   Koraszewski   2018-09-15
Raport z oblężonego miasta   Koraszewski   2018-09-12
Jaki ślad zostawiają słowa?   Koraszewski   2018-09-04
PRL Chrystusem narodów   Koraszewski   2018-08-31
Wolna prasa, wolność słowa, wolność handlu    Koraszewski   2018-08-24
Pamiętaj o nim na wszystkich swoich drogach   Lewin   2018-08-21
Doświadczony, kompetentny, rzetelny inteligent poszukuje rozwiązania   Koraszewski   2018-08-17
List otwarty do Mendy   Koraszewski   2018-08-13
Znieważenie pomnika dłuta Stanisława Milewskiego   Koraszewski   2018-07-30
Chłopiec, którego zabito, ponieważ był Żydem   Koraszewski   2018-07-15
Ksiądz pana wini, pan księdza, a wójt jeden taki, a drugi inny   Koraszewski   2018-07-13
Cała Polska myśli o pięcie   Kruk   2018-06-14
Dowcipy, memy, przysłowia    Koraszewski   2018-06-02
Wielkie kazanie o małej dziurze w drzwiach   Kruk   2018-05-23
Czy naród może zakochać się w demokracji?   Koraszewski   2018-05-16
Adoracja Jezusa Użytkowego   Kruk   2018-04-28
Żydzi z Madonną w tle   Lewin   2018-04-28
Hogwart potrzebny od zaraz   Koraszewski   2018-04-24
Płońsk miasto otwarte   Koraszewski   2018-04-18
Niziutkie ciśnienie i Nuż w bżuhu   Kruk   2018-04-13
Wzrost mendowatości w populacji mieszkańców Polski w efekcie zmian pogodowych   Koraszewski   2018-04-01
Polski Marzec – 50 rocznica   Garczyński-Gąssowski   2018-03-08
Byłam w niebie, mówi ośmioletnia Ania   Kruk   2018-03-07
„WSZYSCY WIEDZĄ”   Kłys   2018-03-05
Nieustający marsz niesłusznie dumnych   Koraszewski   2018-02-13
Powrót antysemickiego potwora   Koraszewski   2018-02-10
Powrót Gnoma, czyli naród znowu krzyczy „Wiesław śmiało”   Koraszewski   2018-02-05
Bluźniercy, bałwanochwalcy i inni   Kruk   2018-01-30
Ustawa przeciw kłamstwu czy przeciw prawdzie?   Koraszewski   2018-01-29
Piątek narodowo-erotyczny   Kruk   2018-01-10
Silva rerum, Facebook i rara avis   Koraszewski   2018-01-02
Szkolne orły i wątroba Prometeusza   Kruk   2017-12-25
Sędziami będziem wtedy my!   Koraszewski   2017-12-20
Władca much – lekcja wychowawcza   Kruk   2017-12-11
Idem per idem, czyli polska droga do demokracji   Koraszewski   2017-12-01
Nauczyciel-ateista w szkole   Koraszewski   2017-11-29
Hej, wy, naród…   Koraszewski   2017-11-23
Przypowieść o Janie i Fortepianie   Kruk   2017-11-21
Święto niepodległości, czyli bal sykofantów   Koraszewski   2017-11-11

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk