Prawda

Czwartek, 14 listopada 2019 - 12:38

« Poprzedni Następny »


Zgodność między nauką i religią? Wolne żarty.


Jerry Coyne 2015-02-09


Podziwiam działalność National Center for Science Education (NCSE) skierowaną przeciwko kreacjonizmowi, chociaż nie jestem fanem ich uporczywego akomodacjonizmu. Nie tylko mają spojrzenie na religię zaplanowane tak, by obraz pokazał, że  nauka i religia dają się pogodzić, ale ich pracownicy i zewnętrzni autorzy regularnie bronią poglądu, że nauka i to, co nadnaturalne, są zgodne, ponieważ nauka nie może zajmować się siłami nadnaturalnymi.

Jest to oczywiście fałszywe stanowisko: czym są bowiem badania nad skutecznością modlitw, czy testów ESP (Extrasensory Perception Test – w latach 1930., dwóch amerykańskich psychologów  J. B. Rhine i Karl Zener opracowali zestaw 25 kart mających rzekomo wykrywać siłę naszej intuicji – M.K.) czy nad telekinezą, jeśli nie nauką zajmującą się testowaniem rzekomych sił nadnaturalnych? Myślę, że ludzie z NCSE wiedzą o tym, ale opowiadają się za niedającym się obronić stanowiskiem, które  pozwala uniknąć obrażania wierzących w boga zwolenników ewolucji. Wolałbym, żeby raczej nic nie mówili o religii i wydaje mi się niewłaściwe, by organizacja naukowa hołubiła zabobon i urojenia.


To jest jednak dygresja. Chciałem zwrócić uwagę na recenzję pod tytułem “The Relentless Retreat: God in the Age of Science.” [Nieustanny odwrót: Bóg w epoce nauki], którą NCSE zamówiło dla swoich „NCSE reports” u filozofa Maartena Boudry’ego.  Boudry recenzuje książkę Religion and the Science of Origins napisaną przez Kelly’ego Jamesa Clarka, przedstawionego przez Boudry’ego jako “filozof i apologeta chrześcijański”. Zarówno recenzja Boudry’ego, jak recenzja Amazona pokazują, że mamy do czynienia z  długą rozprawą na rzecz akomodacjonizmu, obroną twierdzenia, że nauka i religia są całkowicie zgodne. Amazon informuje:


Religion and the Sciences of Origins
omawia krytycznie kwestie religii i nauki o pochodzeniu, zarówno w kontekście historycznym, jak współczesnym. Po omówieniu różnych opcji o stosunku nauki do wiary – konflikt, rozdział i integracja – książka zajmuje się trzema wydarzeniami historycznymi: rewolucją naukową, sprawą Galileusza i przyjęciem O powstawaniu gatunków Darwina. Szczególną uwagę poświęca wypływowemu, ale wprowadzającemu w błąd mitowi o wojnie między nauką i religią. Książka analizuje kwestie teoretyczne – przypadek i cel, psychologię ewolucyjną religii, stosunek między umysłem i ciałem (jak również neuronauką i wolną wolą) oraz stosunek Boga do dobra. Po omówieniu Boga i wielkiego wybuchu książka kończy się analizą ewolucji w tradycji muzułmańskiej i żydowskiej. Książka, która nie wymaga od czytelnika uprzedniego przygotowania, oferuje wgląd w istotną przeszłość i w najbardziej zażarte debaty współczesne otaczające naukę i religię.


Nie jestem pewien, czy w NCSE widzieli, w co się wdają, kiedy prosili Boudry’ego o recenzję z tej książki, ale jeśli zna się jego teksty, wiadomo, że nie ma cierpliwości do akomodacjonistów (pisałem o kilku jego artykułach na tej stronie). I widać to wyraźnie w jego recenzji, którą już opublikował na swojej stronie internetowej.


Tutaj jest tylko kilka argumentów Boudry’ego z dość długiej, ale bardzo wartej przeczytania recenzji:

  • Twierdzenie akomodacjonistów, że “Bóg nie jest hipotezą naukową” jest nieprawdziwe. Jak Boudry pokazuje w recenzji (i jak ja dowodzę w mojej książce) Bóg jest na wiele sposobów hipotezą naukową. Boudry pisze:

“Twierdzenia Clarka, że ‘Bóg nie jest hipotezą naukową’ gra na dwuznaczności. To prawda, ‘hipoteza’ Boga niezbyt przypomina hipotezę mgławicowego powstania układu słonecznego. Nie powstała ze starannego, empirycznego badania natury, a wierzący, którzy popierają taką wiarę, nie robią tego po starannej analizie dostępnych dowodów. Mniej uprzejmym sposobem powiedzenia tego byłoby, że wierzący są na ogół nieprzejednani i dogmatyczni. W tym sensie Bóg istotnie nie jest hipotezą naukową. Wszystko to jednak jest nieistotne dla poglądu o konflikcie: wiara w nadnaturalnego Stwórcę jest równoznaczna z hipotezą naukową w tym sensie, że ma dające się przetestować konsekwencje empiryczne, podlega dociekaniom naukowym i, gdyby była prawdą, miałoby to  poważne odbicie w nauce (Fishman 2009). To właśnie jest sednem tezy o konflikcie: religia, głosząc faktograficzne twierdzenia o rzeczywistości, wkracza w dziedzinę nauki i ubiega się o tę samą wyjaśniającą domenę, choć nawet w przybliżeniu nie jest podobna do nauki. Uważanie, że Bóg ‘nie jest na radarze nauki’ (s. 6), jak robi to Clark, tylko dlatego, że nie pojawia się w wyniku metody hipotetyczno-dedukcyjnej, jest błędem kategorialnym”.

  • Twierdzenie akomodacjonistów (i NCSE), że nauka nie ma nic do powiedzenia w kwestii sił nadnaturalnych, jest błędne. (Boudry wiele napisał o tym twierdzeniu, podobnie jak ja w „Albatrosie”.) Oto część argumentacji Boudry’ego:

“Clark jest sprawiedliwy przynajmniej pod jednym względem: godząc naukę z religią wyrządza równie niedźwiedzią przysługę im obu. Najważniejszym wypaczeniem nauki w tej książce, które jest niestety głoszone także przez znane organizacje naukowe, takie jak NCSE i AAAS, jest twierdzenie, że nauka z samej swej natury jest ograniczona do przyczyn i wyjaśnień naturalnych i musi pozostać świadomie obojętna w kwestii nadnaturalności. Jak twierdzi doktryna naturalizmu metodologicznego Bóg nigdy nie może być sfalsyfikowany jako hipoteza naukowa, ponieważ nigdy nie wszedł na arenę naukową. Istnieje albo nie istnieje, ale nauka nie ma nic do powiedzenia w tej sprawie. Uważam, że jest to politycznie wygodna fikcja, która nie ostaje się badawczemu spojrzeniu filozofii i analizie historycznej (Edis 1998; Boudry, Blancke et al. 2010; Fishman and Boudry 2013). Tworzy to także wrażenie, że nauka niesprawiedliwie wykluczyła Boga (patrz propagandowy film IP Expelled) z poważnych rozważań. Ludzie od Inteligentnego Projektu (IP) mieli z tym używanie.

Doktryna naturalizmu metodologicznego jest jednym z wielu kaftanów bezpieczeństwa, w jakie Clark chce ubrać naukę…”

Istotnie, przeczytajcie sami tę recenzje, żeby zobaczyć więcej argumentów, dlaczego twierdzenia o siłach nadnaturalnych mieszczą się w kompetencjach nauki.

  • Twierdzenie Clarka, że “hipoteza konfliktu” – twierdzenie, że religia i nauka nie są w konflikcie i nigdy nie były – jest fałszywe. Clark, podobnie jak wielu akomodacjonistów – z Ronadem Numbersem na czele – lubią argumentować, że sprawa Galileusza nie miała nic wspólnego z religią i że jest tak niesprawiedliwe używanie jej jako przykładu konfliktu wiara/nauka. Numbers i Clark nie mają racji, a ich przeróbka sprawy Galileusza na sprawę, w której chodziło o politykę, niechęć osobistą lub nawet (jak utrzymuje Clark) “konflikt między nauką a nauką”, jest po prostu wyrachowana i niegodna uczonego.  
  • Akomodacjoniści, którzy odrzucają naukę jako sposób testowania nadnaturalności, regularnie jej jednak używają i przedstawiają oparte na nauce argumenty na rzecz istnienia Boga. Jednym z nich jest argument, że stałe fizyczne są “dostrojone”, żeby pozwolić na życie ludzkie i że nie ma na to żadnego innego wyjaśnienia poza Bogiem. W ten sposób chcą mieć jedno i drugie. Kiedy jednak zajmują się nauką, nie zachowują się jak naukowcy, bo nie ma wyniku empirycznego, który mógłby dla tych ludzi być argumentem przeciwko istnieniu Boga. Szczególnie podobało mi się zdemolowanie tych poglądów przez Boudry’ego i dam tu długi fragment tej recenzji:

 “’Inteligentny projekt’, współczesny nam dziedzic teologii naturalnej, może być zdyskredytowany w oczach większości teologów, ale kosmologia nadal może zostawiać wiele luk w tkance kosmosu, by mógł zająć je Bóg. Według argumentu ‘dostrojenia’, który jest obecnie modny, podstawowe stałe fizyczne w naszym wszechświecie wydają się leżeć w wąskim zakresie, poza którym kosmos nie sprzyjałby powstaniu materii i układu słonecznego, nie mówiąc już o gościnności dla inteligentnego życia. Z pewnością jest to znak Bożej opatrzności. Ale nawet jeśli uznamy, że życie jest możliwe tylko w ramach pewnego zakresu wartości fizycznych, co w tym momencie jest przedwczesnym wnioskiem, istnieje mnóstwo naturalnych wyjaśnień tego pozoru dostrojenia (Carroll 2012). Na przykład, w modelu wieloświatów, wyrastającym z teorii strun, stałe przyrody są różne w różnych miejscach i istnienie pewnych sprzyjających życiu regionów jest kwestią czystego przypadku. Clark jest świadomy tej możliwości i chociaż poświęca cały rozdział na argument ‘dostrojenia’ jako uzasadniający istnienie Boga, równocześnie zabezpiecza się i przewiduje kolejny odwrót: jeśli jeden z modeli wieloświatów potwierdzi się i argument o dostrojeniu zostanie wyrzucony, to także będzie liczyć się na korzyść teizmu: ‘Bóg w swojej dobroci istotnie mógł stworzyć wszystko – każdą możliwą rzecz we wszechświecie… Wieloświat może być szczytowym wyrazem boskiej dobroci i kreatywności’. (s. 205). Tak więc, albo Bóg w swojej miłującej opatrzności stworzył wszechświat starannie dopasowany do życia, albo w swej nieskończonej płodności, stworzył całe mnóstwo światów, zarówno dostrojonych, jak zabałaganionych. Tak czy inaczej, chwała Mu! Podejście do teologii pod hasłem ‘Orzeł, ja wygrywam, reszka ty przegrywasz’ zdradza desperację, by zachować ukochaną wiarę za każdą cenę, niezależnie od dowodów. Proszę także zauważyć, że przez odwołanie się do argumentu o dostrojeniu, Clark milcząco przyznaje, że dowody są w rzeczywistości istotne dla kwestii Boga – podważając w ten sposób własne twierdzenie, że Bóg nie jest hipotezą naukową.

W nauce ten rodzaj rozumowania spotkałby się z szyderstwem, ale w teologii, która jest ‘innym sposobem nabywania wiedzy’, wydają się panować inne reguły”.

Wszystko to jest muzyką dla moich uszu, bo przedstawiałem podobne argumenty. Boudry i ja zgadzamy się niemal całkowicie w kwestii stosunków między religią i nauką, i właśnie wspólnie napisaliśmy artykuł, który dotyka tych kwestii. Tekst jest teraz w redakcji pisma filozoficznego, więc nie mogę o nim mówić ani go opisywać, ale jeśli zostanie zaakceptowany, mam nadzieję, że Massimo Piglicci przyzna mi odrobinę obycia w filozofii.


Boudry, Belg, pisze w tradycji Hermana Philipse’a – filozofa, który używa swojego wykształcenia i znajomości nauki do argumentowania przeciwko zgodności tych dyscyplin. Jest to orzeźwiająca zmiana w stosunku do tych filozofów i historyków nauki (z których wielu jest ateistami), którzy z powodów dla mnie niepojętych zarzucają swoją zdolność krytycznego myślenia, kiedy mówią o religii. Idźcie i przeczytajcie recenzję Boudry’ego. Mnie się podoba, ale nie wiem, czy spodoba się NCSE.


Dzięki Guerrilla Skeptics on Wikipedia, Boudry ma obecnie własną stronę w Wikipedii, którą możecie zobaczyć tu. Podaje ona jego wiek na 30 lat, ale wygląda na 16. Ma więc przed sobą wiele lat, by zdemolować pretensje akomodacjonizmu.  



Philosopher, Maarten Boudry shows the incompatibility between science and religion in the pages of NCSE-reports

Why Evolution Is True, 24 stycznia 2015

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Jerry A. Coyne

Profesor na wydziale ekologii i ewolucji University of Chicago, jego książka "Why Evolution is True" (Polskie wydanie: "Ewolucja jest faktem", Prószyński i Ska, 2009r.) została przełożona na kilkanaście języków, a przez Richarda Dawkinsa jest oceniana jako najlepsza książka o ewolucji.  Jerry Coyne jest jednym z najlepszych na świecie specjalistów od specjacji, rozdzielania się gatunków.  Jest wielkim miłośnikiem kotów i osobistym przyjacielem redaktor naczelnej.

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj




Komentarze
1. wojna teokracji z nauką mieczysławski 2015-02-09


Nowy ateizm i krytyka religii

Znalezionych 581 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Dewocja to pobożność? Czyli wizyta u starszej pobożnej pani.   Ferus   2019-11-10
Biskupa czerep rubaszny   Koraszewski   2019-11-08
Sen mara, Bóg wiara, nieśmiały głos podświadomości, czy bezsensowne rojenia senne?   Ferus   2019-11-03
Refleksje sprzed lat: „Proporcje krzyku i smaku”   Ferus   2019-10-27
Trudne początki mitu   Ferus   2019-10-20
Jak Bóg ogarnia swoje dzieło   Ferus   2019-10-13
Uduchowiony erotyzm bogów i wyznawców (V)   Ferus   2019-10-06
Uduchowiony erotyzm bogów i wyznawców IV   Ferus   2019-09-29
Katolicka Afryka i jej niepokoje   Igwe   2019-09-27
Turcja: ucieczka od religii?   Bulut   2019-09-25
Uduchowiony erotyzm bogów i wyznawców (III)   Ferus   2019-09-22
Uduchowiony erotyzm bogów i wyznawców (II)   Ferus   2019-09-15
Uduchowiony erotyzm bogów i wyznawców   Ferus   2019-09-08
Zlecenie walki z szatanem   Koraszewski   2019-09-02
Mrówki i ludzie. Czyli niepokojące podobieństwo „korony stworzenia” do bezrozumnych owadów.   Ferus   2019-09-01
Jabłko, które jabłkiem nie było   Ferus   2019-08-25
Ta miłość zaczęła się od strachu   Koraszewski   2019-08-24
Problem „ukrywającego się Boga”.   Ferus   2019-08-18
Hipoteza Boga kontra nauka (IV)   Ferus   2019-08-11
Na początku był jakiś Jezus   Koraszewski   2019-08-05
Hipoteza Boga kontra nauka (III)   Ferus   2019-08-04
Hipoteza Boga kontra nauka (II)   Ferus   2019-07-28
Hipoteza Boga kontra nauka   Ferus   2019-07-21
Apostołowie Nowego Ładu (II)   Ferus   2019-07-14
Bóg bez państwa i państwo bez Boga   Koraszewski   2019-07-12
Apostołowie Nowego Ładu. Czyli ludzie pogodzeni z nieubłaganymi prawami natury.   Ferus   2019-07-07
Pamięć i odrzucona tożsamość   Koraszewski   2019-06-27
O znaczeniu świeckich usług medycznych   Igwe   2019-06-22
Bezlitosne Miłosierdzie Boże   Ferus   2019-06-16
Dziecko i jego I Komunia Święta   Ferus   2019-06-09
Tajemnica zawodowa duchownych   Ferus   2019-06-02
Rozmyślając nad sensem życia (VIII)   Ferus   2019-05-26
Rozmyślając nad sensem życia (VII)   Ferus   2019-05-19
Rozmyślając nad sensem życia (VI)   Ferus   2019-05-12
De non existentia Dei   Koraszewski   2019-05-06
Rozmyślając nad sensem życia (V)   Ferus   2019-05-05
Nieszczęsny ateizm. List do przyjaciela   Koraszewska   2019-05-04
Ewangelia według pana Jeża   Koraszewski   2019-05-02
Biły się dwa bogi   Koraszewski   2019-04-29
Rozmyślając nad sensem życia IV.   Ferus   2019-04-28
Ani nie manifest, ani nie tak nowego ateizmu   Koraszewski   2019-04-26
Wzrastająca obecność boga   Koraszewski   2019-04-22
Rozmyślając nad sensem życia (III)   Ferus   2019-04-21
Dziękujmy Panu, korona cierniowa ocalona   Koraszewski   2019-04-19
Czary, zagrożenie bezpieczeństwa i prawo szariatu   Igwe   2019-04-16
Rozmyślając nad sensem życia (II).   Ferus   2019-04-14
Dlaczego ateiści walczą o prawo wyjścia z cienia w Afryce i nie tylko w Afryce?   Igwe   2019-04-10
Rozmyślając nad sensem życia   Ferus   2019-04-07
Krzywdy wyrządzone ludzkości przez naukę   Ferus   2019-04-01
Zdobywca nagrody Templetona i jego nonsensy w „Scientific American”   Coyne   2019-03-28
Mały Traktat o duszy dziecka poczętego tak lub inaczej   Koraszewski   2019-03-26
Czy religijne prawdy są zbyt trudne do zrozumienia? (II)   Ferus   2019-03-24
Zwalczanie oszukańczych kapłanów i komercjalizacji religii w Republice Południowej Afryki   Igwe   2019-03-23
Dlaczego musiałem zostać ateistą   Ferus   2019-03-17
Eks-ateistka obnaża nędzę ateizmu   Koraszewski   2019-03-07
Ego kontra Świadomość. Czyli lepiej żyć złudzeniami czy prawdą o rzeczywistości?   Ferus   2019-03-03
Trzy dni, które nie wstrząsną Kościołem   Koraszewski   2019-02-25
Ego kontra Świadomość II. Czyli lepiej żyć złudzeniami czy prawdą o rzeczywistości?   Ferus   2019-02-24
Kiedy największa na świecie sunnicka instytucja religijne potępi swój kolonializm?    Shoaaib   2019-02-24
Artykuł w ”New York Times”: Nauka może uczyć się od religii   Coyne   2019-02-20
Ego kontra Świadomość. Czyli lepiej żyć złudzeniami czy prawdą o rzeczywistości?   Ferus   2019-02-17
Papież ucałował notorycznego islamistycznego antysemitę   Meotti   2019-02-12
Czy religijne prawdy są zbyt trudne do zrozumienia?   Ferus   2019-02-10
Płaska Ziemia: kwestia wiedzy czy wiary? (II)   Ferus   2019-01-27
Płaska Ziemia: czyli kwestia wiedzy czy wiary?   Ferus   2019-01-20
Zachodni apologeci ekstremizmu   Rafizadeh   2019-01-19
Refleksje po lekturze „Ateisty”   Ferus   2019-01-13
Czy Afryce potrzebna jest religijna reformacja?   Igwe   2019-01-08
Eksperci od „prawdziwej” wolności i grzechu   Ferus   2019-01-06
Ośmioletnia panna młoda   Rafizadeh   2019-01-02
Intrygujące pytanie papieża Franciszka   Ferus   2018-12-30
Tak, jest wojna między nauką a religią   Coyne   2018-12-29
Jasełkowo-teologiczne refleksje dziadka „Maryi panienki”.   Ferus   2018-12-23
Pogodzenie nauki i religii?   Coyne   2018-12-21
Adwokat diabła II.Czyli religijna wersja ludzkich umiejętności „poszukiwania wyjścia”.   Ferus   2018-12-16
Adwokat diabła. Czyli religijne racje zastępujące prawdę.   Ferus   2018-12-09
Duchowni wypaczają religię i mordują kobiety   Reza   2018-12-03
Niechciany dar Boga. Czyli trudności z akceptacją nieuniknionego.   Ferus   2018-12-02
W Nigerii porzucenia religii jest ryzykownym przedsięwzięciem   Igwe   2018-11-29
Człowiek musi w coś wierzyć. Podsumowanie.   Ferus   2018-11-25
 “Islam przeżywa ostre starcie z nowoczesnością i wymaga reform”     2018-11-22
Człowiek musi w coś wierzyć. Schizma arcybiskupa Lefebvre'a   Ferus   2018-11-18
Człowiek musi w coś wierzyć. Mariawici.   Ferus   2018-11-11
Boski niebyt, nauka i patriotyzm   Koraszewski   2018-11-07
Człowiek musi w coś wierzyć. Raskolnicy, Swedenborg.   Ferus   2018-11-04
Człowiek musi w coś wierzyć. Savonarola, Luter i inni   Ferus   2018-10-28
Allah stworzył kobiety, żeby były w domach     2018-10-25
Prawdziwy opór przeciw fanatyzmowi   Chesler   2018-10-24
Człowiek musi w coś wierzyć. Kontynuacja.   Ferus   2018-10-21
List Einsteina kwestionujący religię, biblię i ideę Boga jest znowu na sprzedaż   Coyne   2018-10-19
Jak ekstremistyczny rząd traktuje dziewczynki i kobiety   Bulut   2018-10-19
Szatan pierwszej klasy   Kruk   2018-10-15
Przemyślana odmowa przymusowej relokacji uchodźców   Ferus   2018-10-14
Kiedy rzeczywistość zaprzecza religijnej fikcji. Czyli refleksje nad listem papieża Franciszka do ludu Bożego.   Ferus   2018-10-07
Rozum uskrzydlony wiarą (III)   Ferus   2018-09-30
Rozum uskrzydlony wiarą (II)   Ferus   2018-09-23
Rozum uskrzydlony wiarą   Ferus   2018-09-16
Zbrodnie Boga czy zbrodnie ludzi w imieniu Boga?   Ferus   2018-09-09
Kiedy stworzenie czuje się lepsze od Stwórcy.   Ferus   2018-09-02
Na skrzydłach Nauki i Wiary (III)   Ferus   2018-08-26

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk