Prawda

Środa, 20 stycznia 2021 - 23:04

« Poprzedni Następny »


Jak wieloryb stracił swoje geny


Jerry A. Coyne 2019-10-10


Ewolucja wielorybów, morświnów i delfinów – waleni – jest dobrze rozumiana dzięki wielu skamieniałościom, w większości znalezionych w niedawnych latach (dobre streszczenie danych znajduje się tutaj). Zaczynając od małego, podobnego do jelenia parzystokopytnego, który żył około 48 milionów lat temu (Indohyus może być spokrewniony z wspólnym przodkiem waleni) ta ewolucja postępowała szybko, z dwiema grupami współczesnych waleni - Odontoceti (zębowce – zębate walenie, w tym delfiny) i Mysticeti (fiszbinowce), rozchodzącymi się dopiero około 12 milionów lat później. Innymi słowy, w zaledwie 12 milionów lat – tylko około dwukrotność czasu od kiedy oddzieliliśmy się od linii, która prowadziła do współczesnych szympansów – ewolucja przeszła od lądowego parzystokopytnego do w pełni morskiego walenia. To z pewnością jest makroewolucja, jakkolwiek ją definiujesz, i zadaje kłam twierdzeniu kreacjonistów, że nie widzimy dużych przejść zachodzących z czasem. (Omawiam dużo dowodów ze skamieniałości w mojej książce Ewolucja jest faktem).

Tutaj jest ilustracja ewolucyjnej sekwencji niektórych postaci i czas, w jakim pojawiają się w zapisie kopalnym, zaczerpnięta ze strony UC Berkeley Understanding Evolution. 



W tym krótkim okresie przodkowie waleni stracili tylne kończyny i rozwinęły płetwę ogonową, ciało   stało się opływowe, utraciły sierść na ciele (niepotrzebną w pełni wodnemu waleniowi), nozdrza powędrowały do tyłu i zamieniły się w nozdrze wieloryba, wyewoluowało wiele adaptacji potrzebnych do nurkowania, jak również zdolność kurczenia płuc przy nurkowaniu, rozwinęły warstwę tłuszczu wielorybiego i zaszło jeszcze wiele innych fizjologicznych i anatomicznych zmian. Są one opisane w nowym artykule w „Science Advances” (kliknij na link pod zrzutem z ekranu poniżej, pdf tutaj, odnośnik pod spodem).


Autorzy jednak niezbyt przejmują się morfologicznymi zmianami, które są dobrze opisane, bo chcieli zobaczyć, jakie geny zmieniły się, a zwłaszcza, które geny przodków waleni zostały wyłączone, ponieważ były bezużyteczne dla w pełni morskich ssaków.


Aby znaleźć te geny, autorzy spojrzeli na całe genomy waleni (delfinów butlonosów, orki oceanicznej, płetwali karłowatych i kaszalotów) i porównali je z genomami 62 ssaków łożyskowych. Znaleźli w waleniach 2472 „popsute” geny: geny z delecjami, kodonami stopu, mutacjami splice-site, mutacjami przesuwającymi ramkę odczytu i inne zmiany, które wstrzymywały ekspresję tych genów. Następnie wybrali podzbiór tych genów, które nie były wyłączone u 95% lądowych ssaków użytych do porównania, tak że wyłączone geny były w zasadzie unikatowe dla wszystkich waleni. To zmniejszyło liczbę wyłączonych u waleni genów do 350.


Następnie wykluczyli geny, o których już było wiadomo, że są wyłączone w linii waleni, włącznie z genami receptorów węchowych (omawiam utratę „genów węchu” u waleni w Ewolucja jest faktem) i genami związanymi z keratyną, głównie zaangażowanymi w tworzenie włosów.  


Na koniec wykluczyli geny, o których wiadomo, że są nienaruszone u najbliższych żyjących krewnych waleni- hipopotamów. To zostawiło autorów z 85 genami, które były wyłączone u wszystkich badanych walenie (fiszbinowców i zębowców) ale nie u ich żyjących krewnych; były to przypuszczalnie geny, które zostały wyłączone u wspólnego przodka tych dwóch grup waleni i które w nieczynnym stanie zostały przekazane wszystkim żyjącym waleniom.


Dlaczego gen miałyby zostać wyłączony w tej grupie? No cóż, przypuszczalnie dlatego, że nie jest potrzebny. Istnieją jednak dwa sposoby, na jakie bezużyteczny gen może zostać wyłączony przez nagromadzenie unieczynniających mutacji. Po pierwsze, wyłączenie może być „neutralne”: gen, który nie jest potrzebny i staje się niefunkcjonalny może nie dawać selekcyjnej korzyści lub niekorzyści w porównaniu z jego czynną postacią i może z czasem stać się „zafiksowany” (obecny we wszystkich osobnikach w populacji) poprzez losowy dryf genetyczny.  


Alternatywnie, wyłączony gen może zwiększać swoją frekwencję w populacji, ponieważ ma selekcyjną przewagę nad swoimi funkcjonującymi rywalami. To jest, brak produkcji przez gen może oszczędzać energii, którą można skierować  do innych funkcji, lub może to zredukować niepotrzebny narząd, który mógłby ulegać uszkodzeniom (obu tych argumentów używano do wytłumaczenia, dlaczego zwierzęta w jaskiniach, które nie „potrzebują” oczu, na ogół je tracą). Autorzy  zakładają, że większość wyłączonych genów u waleni nagromadziła się przez neutralne procesy, ale bardzo trudno odróżnić ten scenariusz od argumentu „wzrostu przez dobór”, ponieważ wymagałoby to porównania sekwencji DNA i szukania „podpisu selekcji”, co jest niemal niemożliwe z takimi danymi.


To jest jednak poboczna kwestia. Ważne są tu dwie rzeczy. Pierwszą podkreślałem w Ewolucja jest faktem:


1). Obecność niefunkcjonalnych genów w genomie waleni – genów, które są funkcjonalne u ich żyjących krewnych – jest mocnym dowodem na wspólne pochodzenie waleni i lądowych organizmów, i jest sprzeczna z każdym scenariuszem kreacjonistów. Jest także dowodem na makroewolucję. Doprawdy bardzo trudno podać powody, dla których inteligentny projektant lub bóg miałby zainstalować niepotrzebne geny w genomie, które jednak pozostają użyteczne w grupie krewnych. Jest to jednak właśnie to, czego oczekuje się, jeśli walenie wyewoluowały ze zwierząt lądowych, których inni potomkowie nadal mają te geny i są one użyteczne. Od dawna jednak wiedzieliśmy o tych wyłączonych genach (np. genach węchowych) i zwolennicy Inteligentnego Projektu oraz kreacjoniści nadal nie potrafią ich wyjaśnić.  


2.) Wyłączone geny dostarczają dowodu do czego były używane u przodków i dlaczego nie były potrzebne waleniom.
 Tak więc autorzy spojrzeli na to, co robią te geny, kiedy są funkcjonalne, co pomaga w zrozumieniu, dlaczego mogły nie być potrzebne u waleni. Wyłączone geny dzielą się na kilka kategorii; omówię tylko trzy:

a. Geny związane z koagulacja krwi. Kiedy walenie nurkują, obwodowy przepływ krwi zostaje zredukowany, zwiększając prawdopodobieństwo tworzenia się szkodliwych skrzepów krwi, szczególnie, kiedy w krwi tworzą się pęcherzyki azotu (to właśnie powoduje narkozę azotową u płetwonurków). Autorzy znaleźli dwa geny związane z koagulacją krwi, które były wyłączone u waleni.  Podobnie jak z wszystkimi wyłączonymi genami, ten scenariusz, dlaczego te geny są wyłączone, jest zgadywaniem, ale może skłonić do dalszych badań. 


b. Geny związane z naprawą DNA.
 Kiedy tkance brakuje tlenu, jak w sytuacji, kiedy walenie nurkują, a porcję tlenu otrzymują później, zbiera się rodzaj „reaktywnego” tlenu, który może uszkodzić DNA. Walenie utraciły enzym, POLM, który naprawia DNA, ale robiąc to wprowadza wiele błędów do zreperowanego DNA. Ponieważ istnieją inne, mniej skłonne do błędów sposoby naprawy DNA, autorzy zgadują, że utrata POLM jest sposobem unikania „mutagenicznego czynnika ryzyka” u waleni. Chodzi o to, że jeśli jesteś podatny na uszkodzenia DNA z powodu nurkowania, jest lepiej pozbyć się systemu, który naprawia z błędami, i zamiast tego polegać na innym systemie, który naprawia wolniej, ale z mniejszą liczbą błędów.


c. Geny związane z biosyntezą melatoniny.
 Walenie, podobnie jak kaczki, śpią tylko połową mózgu, druga zaś jest aktywna i obudzona, żeby pilnować, czy nie ma niebezpieczeństwa, jak również u waleni, by zwierzę mogło pływać, wychodzić na powierzchnię wody i oddychać oraz utrzymywać ciepłotę ciała. Strony zamieniają się rolami, tak że w końcu cały mózg otrzymuje niezbędny odpoczynek. (To pokazuje, jak ważny jest sen, chociaż nadal nie wiemy, dlaczego.) Melatonina jest hormonem syntetyzowanym przez szyszynkę, która pomaga zwierzęciu w regulowaniu rytmów dobowych. Autorzy odkryli, że cztery geny związane z syntezą melatoniny  (AANAT, MTNR1A, MTNR1B, and ASMT) były nieczynne u walenie, ale aktywne u ich krewnych.  


Autorzy zgadują, że utrata syntezy melatoniny „pomaga rozłączyć wzory sen/czuwanie od czasu dnia”, jako że walenie śpią połową mózgu zarówno w ciągu dnia, jak nocy. Ponadto, ponieważ synteza melatoniny hamuje regulację temperatury ciała, jej nieobecność może pomagać waleniom zachować wysoką temperaturę ciała w zimnym środowisku.

Są jeszcze inne szlaki, gdzie walenie mają nieczynne geny, włącznie z genami związanymi z transportowaniem aminokwasów do nerek i genami ulegającymi ekspresji w płucach, co może ułatwiać nieszkodliwe kurczenie się płuc, jakie zachodzi u waleni. Można przeczytać o tym w artykule; powody ich utraty są przekonujące, ale oparte na przypuszczeniach.


Wreszcie – autorzy przyjrzeli się dwóm innym grupom ssaków wodnych, których przodkowie niezależnie zeszli do morza: manatowatym (brzegowce, spokrewnione ze słoniami i góralkowcami) oraz płetwonogim, takim jak foki i lwy morskie (pochodzące od lądowych drapieżników). Chcieli zobaczyć, czy zachodziła niezależna, „konwergentna” utrata podobnych genów między tymi grupami a waleniami. Znaleźli dwa geny, włącznie z  AANAT, które były wyłączone u manatowatych i płetwonogich, ale nie u ich lądowych krewnych.  


Co to wszystko znaczy? 
Jak powiedziałem powyżej, ten artykuł podaje dalsze dowody na ewolucję w postaci martwych genów; genów niepotrzebnych w pewnych grupach zwierząt, ale potrzebnych i ”żywych” u ich lądowych krewnych i przypuszczalnie u ich przodków. To są dalsze dowody na ewolucję, a szczególnie na wspólne pochodzenie, chociaż dowody (także w postaci martwych genów) są obecnie już niezbyt potrzebne.


Co ważniejsze jednak, ta praca mówi nam, jakie geny mogły być bezużyteczne – a więc wyłączone – u przodków wszystkich waleni: geny, które byłyby przeszkodą w pełnym zaadaptowaniu się do morskiego trybu życia. No cóż, nie wiemy z pewnością, czy wspomniane powyżej geny zostały wyłączone z powodu nowego sposobu życia, ale autorzy dostarczają sugestywnej i pożytecznej listy do dalszych badań.  


Ale jaki mechanizm doprowadził do wyłączenia genów? Autorzy zakładają mutację, po której nastąpiły pokolenia „neutralnej” postaci genu, z wyłączoną postacią zafiksowaną u waleni przez dryf genetyczny:

Wiele z tej utraty genów było prawdopodobnie neutralne i ich utrata zdarzyła się z powodu rozluźnionej selekcji na zachowanie ich funkcji.  

No cóż, to może być prawdą, ale taka fiksacja wyłączonych genów zabiera bardzo dużo czasu, a jeśli są neutralne, to prawdopodobnie przez bardzo długi czas występują zarówno wyłączone, jak i czynne geny, szczególnie jeśli populacja jest duża. Dlaczego więc wyłączone geny zawsze są „zafiksowane” u walenia zamiast współistnieć z ich czynnymi postaciami?


Biorąc pod uwagę to, że autorzy spekulują, iż utrata funkcji genu mogła być adaptacyjna u waleni, wydaje się bardziej prawdopodobne, że dobór naturalny doprowadził do fiksacji wyłączonych genów, ponieważ były adaptacyjnie lepsze od czynnych genów (patrz powyżej, dlaczego). Jest to wyzwanie dla przyszłych prac – ustalenie przez analizę sekwencji DNA, czy wyłączone geny zostały zafiksowane przez pozytywny dobór czy przez losowy dryf genetyczny z powodu „rozluźnionej selekcji” (tj. żadnego doboru nieczynnych kontra czynnych genów).   

____________________

Huelsmann, M., N. Hecker, M. S. Springer, J. Gatesy, V. Sharma, and M. Hiller. 2019. Genes lost during the transition from land to water in cetaceans highlight genomic changes associated with aquatic adaptations. Science Advances 5:eaaw6671.


How the whale lost its genes

Why Evolution Is True, 27 września 2019

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Jerry A. Coyne

Emerytowany profesor na wydziale ekologii i ewolucji University of Chicago, jego książka "Why Evolution is True" (Polskie wydanie: "Ewolucja jest faktem", Prószyński i Ska, 2009r.) została przełożona na kilkanaście języków, a przez Richarda Dawkinsa jest oceniana jako najlepsza książka o ewolucji.  Jerry Coyne jest jednym z najlepszych na świecie specjalistów od specjacji, rozdzielania się gatunków. Jest również jednym ze znanych "nowych ateistów" i autorem książki "Faith vs Fakt". Jest wielkim miłośnikiem kotów i osobistym przyjacielem redaktor naczelnej.
 

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1185 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Głębia ludzkiej historii   Novella   2021-01-19
Dlaczego szczepionki mRNA mogą zrewolucjonizować medycynę?   Ridley   2021-01-02
Szczepionka mRNA na koronawirusa: świadectwo ludzkiej pomysłowości i mocy nauki   Coyne   2021-01-01
Dziwaczny rodzaj rasistowskiego patriarchatu   Arora   2020-12-31
Centrala muszek owocowych: Bloomington Drosophila Stock Center   Coyne   2020-12-29
Pierwszy raport o używaniu narzędzi przez pszczoły: rodzimy gatunek używa grudek łajna, by odeprzeć drapieżne szerszenie   Coyne   2020-12-23
Nie – żadne chi nie istnieje   Novella   2020-12-21
Moc nauki dostarczyła najlepszej możliwej wiadomości w tym koszmarnym roku   Ridley   2020-12-18
Szczątkowa cecha ptaków, która mogła być funkcjonalna u przodków: zdalne wyczuwanie drgań dziobem (nadal czynne u kiwi)   Coyne   2020-12-16
Paradoks wielce niedoskonałego dobra   Koraszewski   2020-12-11
Nasiona roślin ewoluują, by upodobnić się odchodów antylopy, a oszukane żuki gnojowe odtaczają i zagrzebują nasiona   Coyne   2020-12-10
AI – asystent lekarza   Novella   2020-12-09
Czy problem zwijania białka został rozwiązany?   Coyne   2020-12-05
„Gryzoń skunksowy”, który żuje trujące rośliny i wypluwa truciznę na swoje futro   Coyne   2020-12-02
Intensywne zbieranie leczniczej rośliny przez ludzi prowadzi do ewolucji nowych kolorów liści i kwiatów   Coyne   2020-11-28
Jak ewoluuuje altruizm?   Coyne   2020-11-25
Filozof zainfekowany efektem potwierdzenia wyjaśnia, dlaczego ewolucja dowodzi Boga   Coyne   2020-11-23
Według nowych badań są cztery gatunki pingwinów białobrewych, a nie tylko jeden   Coyne   2020-11-19
Gra w łajdactwo, by zrozumieć łajdaków   Novella   2020-11-18
Ewolucja psów   Novella   2020-11-09
Genomowa i ewolucyjna analiza wymarłego kota szablozębnego   Coyne   2020-10-31
Zakład Simon-Ehrlich po 40 latach   Gale L. Pooley   2020-10-23
Używające narzędzi mrówki budują struktury, by spijać roztwór cukru w pojemnikach, nie topiąc się   Coyne   2020-10-22
Czego pandemia nauczyła nas o nauce?   Ridley   2020-10-19
Przeddarwinowscy “darwiniści”   Berry   2020-10-16
Covid 19 może przejmować kontrolę nad receptorami bólu, uśmierzając ból i podnosząc szerzenie się choroby: możliwy rezultat doboru naturalnego   Coyne   2020-10-15
Znowu wrzawa, że “teoria ewolucji wywrócona”, ale jak zwykle, robią z igły widły   Coyne   2020-10-13
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 4. Rzekome znaczenie dryfu genetycznego w ewolucji   Coyne   2020-10-09
Chromosomy Y ludzi, neandertalczyków i denisowian   Novella   2020-10-08
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 3. Rzekome znaczenie epigenetyki w ewolucji   Coyne   2020-10-07
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 2. Rzekome nieistnienie gatunków   Coyne   2020-10-05
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 1. Genetyczna plastyczność    Coyne   2020-10-03
“New Scientist”: Darwin jednak miał rację    Coyne   2020-10-01
Uprawy GMO i wzrost plonów   Novella   2020-09-28
Książka o psychologii ewolucyjnej, która pokazuje wartość tej dziedziny – ale nie wartość memów   Coyne   2020-09-22
Przyjemności seksu i jagód   Ridley   2020-09-18
Czy można falsyfikować naukowe teorie? Naukowiec odpowiada, że “nie”   Coyne   2020-09-12
Naukowe pismo “Nature” przystaje do Przebudzonych twierdząc, że zarówno płeć, jak gender są niebinarne   Coyne   2020-09-09
Wybór ostatecznej wolności   Witkowski   2020-09-07
Polio zlikwidowane w Afryce   Novella   2020-09-05
Czy wyrazy ludzkiej twarzy są uniwersalne w okazywaniu emocji?   Coyne   2020-09-02
Barwny erudyta J.B.S. Haldane   Coyne   2020-08-28
Modelowanie zbijania się pingwinów cesarskich w gromadę: każdy dostaje równie dużo ciepła   Coyne   2020-08-25
Jak algorytmy wpływają na twoje życie   Novella   2020-08-24
Z okazji dziewięćdziesiątych urodzin Thomasa Sowella   Jacoby   2020-08-22
Prawdziwie długa szyja: 6-metrowy wodny gad z triasu z szyją długości 2,7 metra   Coyne   2020-08-19
Wątrobiane duszki   Novella   2020-08-17
Rozrzedzanie krwi bez groźby krwawienia   Novella   2020-08-14
Nowy raport: Bakteria po stu milionach lat nadal żywa!   Coyne   2020-08-08
Modlitwa to nie jest lekarstwo   Nowella   2020-08-07
Maleńki, 10-centymetrowy dinosaur, który zjadał owady   Coyne   2020-08-06
Piękny skoczek, który upodabnia się do mrówki   Coyne   2020-08-03
Urodziny Rosalind Franklin!   Cobb   2020-07-31
Kondor wielki: ptak, który rzadko kiedy macha skrzydłami   Coyne   2020-07-28
Czy ludzie byli w Nowym Świecie ponad 30 tysięcy lat temu?   Coyne   2020-07-26
Oszaleć na punkcie nietoperzy w czasach korony i politykierstwa   Collins   2020-07-25
Dwa gatunki dały zdolną do życia hybrydę, mimo że rozeszły się 150 milionów lat temu   Coyne   2020-07-23
Niccolo Tartaglia jego tajemnica   Jacoby   2020-07-20
Akcja afirmatywna w wieloetnicznym narodzie   Hyams   2020-07-17
Dekolonizacja ewolucji (i Darwina) była nieunikniona   Coyne   2020-07-15
Filtr mózgu (czyli czego nie widzimy)   Novella   2020-07-14
Homeopatia jest bezwartościowa a czasami szkodliwa   Novella   2020-07-10
Pięć błędnych wyobrażeń o ewolucji: jedno jest wątpliwe, jedno niesłuszne   Coyne   2020-07-08
Wiecznie kurczący się tranzystor i wynalezienie Google   Ridley   2020-07-06
Postmodernizm: filozofia, która stoi za naszymi wojnami kulturowymi i postępującym nihilizmem   Hill   2020-07-02
Bodźce do innowacji w końcu pokonają COVID-19   Ridley   2020-06-27
Maleńkie stworzenia morskie budują olbrzymie, fantastyczne domy, by chronić się i zdobywać pokarm   Coyne   2020-06-25
Rośliny uprawne z edytowanym genomem pomagają farmerom i środowisku   Ridley   2020-06-20
Czy klucz do COVID można znaleźć w rosyjskiej pandemii?   Ridley   2020-06-18
Skąd więc wziął się ten wirus?   Ridley   2020-06-16
Nowe dane o tym, jak działają grzyby „mrówek zombie”   Coyne   2020-06-15
Czy brytyjski naukowy establishment popełnił największy błąd w historii?   Ridley   2020-06-13
Błysk światła w mroku   Sheagren   2020-06-12
Poczucie pewności napędza efekt potwierdzenia   Novella   2020-06-08
Czy możemy zobaczyć osobowość?   Novella   2020-06-05
Rozwiązanie dla obecnego kryzysu   Ridley   2020-06-02
Lokalizacja funkcji wykonawczych   Novella   2020-05-30
Przestańcie wierzyć w naukę   Greenfield   2020-05-28
Ewolucyjne korzenie sztuki   Koraszewski   2020-05-27
Innowacji nie można wymusić, ale można je zdławić   Ridley   2020-05-26
Stymulowanie kory wzrokowej   Novella   2020-05-23
Pora na telemedycynę   Novella   2020-05-19
Czy mrożącą krew w żyłach prawdą jest, że decyzja o zamknięciu społeczeństwa opierała się na luźnych matematycznych spekulacjach?   Ridley   2020-05-15
MMR jest bezpieczna i skuteczna   Novella   2020-05-14
Odporność stada na fakty   Koraszewski   2020-05-13
O COVID wiemy wszystko – i nie wiemy niczego   Ridley   2020-05-12
Nanotechnologia zastosowana do leczenia choroby Alzheimera   Novella   2020-05-11
COVID-19 – To są szkody   Novella   2020-05-05
Nadmiar teorii wszystkiego   Koraszewski   2020-05-04
Zawodnicy – i trudności – w wyścigu do wyleczenia COVID   Ridley   2020-04-30
Psychologia sprzeciwu wobec szczepień   Novella   2020-04-25
Prowokator czy prowokowany?   Witkowski   2020-04-24
Nauka on-line jest skuteczna   Novella   2020-04-23
Mądrość w pułapce autorytetu   Witkowski   2020-04-18
Znaleziono najstarszego “bilaterian”: odkryto podobne do robaka stworzenie wraz z jego skamieniałymi śladami   Coyne   2020-04-16
Nietoperze i pandemia   Ridley   2020-04-14
Pandemia ludzkiej głupoty   Novella   2020-04-12
W miarę postępu badań natura naszego wroga staje się coraz wyraźniejsza   Ridley   2020-04-04
Wzmacnianie układu odpornościowego podczas pandemii   Novella   2020-04-02
Dlaczego ten wirus inaczej dotyka pokolenia?   Ridley   2020-03-30

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk