Prawda

Czwartek, 27 stycznia 2022 - 11:51

« Poprzedni Następny »


Cud? Ryba-piła urodzona z dziewiczej matki


Jerry A. Coyne 2015-06-23


Od pewnego czasu wiadomo, że wiele gatunków, włącznie z kilkoma kręgowcami, może rozmnażać się bezpłciowo. Oczywiście jednak, żeby to zobaczyć, trzeba trzymać zwierzęta w laboratorium i zobaczyć, czy mają potomstwo bez uprzedniego kojarzenia się. Ale nowy artykuł w “Current Biology”  Andrew Fieldsa i in. (odnośnik poniżej, link tylko do streszczenia) jest pierwszym doniesieniem o kręgowcach, które zrobiły to w stanie dzikim.

Najpierw krótka uwaga. Biolodzy nie rozumieją właściwie, dlaczego zwierzęta w ogóle mają seks, bo w większości warunków osobnik zostawiłby więcej genów, rozmnażając się partenogenetycznie(bez seksu), niż przez rozmnażanie płciowe. Jeśli wypączkowujesz organizm diploidalny (taki, który ma wszystkie pary twoich chromosomów) zamiast tworzyć jajeczko lub plemnik (mające tylko połowę twoich chromosomów) do zlania się z inną gametą, pozostawiasz potomstwo, które ma wszystkie twoje geny. To samo, kiedy produkujesz potomstwo z niezapłodnionego jajeczka, które ma wszystkie twoje chromosomy, zamiast tylko połowę.


Jeśli jednak masz seks, rozcieńczasz swój genetyczny wkład o połowę: potomstwo ma połowę genów od ciebie i połowę od twojego partnera.


Tak więc, każdy gen, który skłania cię do partenogenezy, pozostawi znacznie więcej swoich kopii niż taki, który skłania cię do rozmnażania płciowego. W rzeczywistości pozostawiłby dwukrotnie więcej kopii i zalałby populację. Populacja składałaby się tylko z osobników rozmnażających się bezpłciowo. Ten genetyczny deficyt nazywa się „dwukrotnym kosztem seksu”.


Ponieważ jednak olbrzymia większość gatunków, które nie są mikrobami, rozmnaża się płciowo, to dlaczego to robią? Musi istnieć olbrzymia korzyść (przynajmniej dwukrotna w stosunku do partenogenezy), by wyjaśnić powszechność rozmnażania płciowego.


Istnieje kilka hipotez, a niektóre z nich mają poparcie empiryczne; na przykład, koncepcja, że rozmnażanie płciowe, dzięki mieszaniu genów dwóch osobników, daje elastyczność genetyczną, by przeciwdziałać ewolucji innych organizmów, takich jak pasożyty, które nieustannie adaptują się do pasożytowania. Korzyść z tego musi być jednak, jak powiedziałem, ogromna, żeby przeciwważyć podwójny koszt rozmnażania płciowego. Inne wyjaśnienie mówi, że po prostu gatunek przodków przezwyciężył ten problem, a kiedy raz zaczynasz rozmnażać się płciowo, bardzo jest trudno powrócić do partenogenezy pod względem fizjologicznym i rozwojowym. (Na przykład ludzie w żaden wyobrażalny sposób nie mogą rozmnażać się bezpłciowo – oczywiście poza jedną mityczną kobietą!)


Jedno zastrzeżenie: jeśli produkujesz haploidalne potomstwo, które ma tylko połowę twoich genów (odpowiednik niezapłodnionego jajeczka), to nie zyskujesz reprodukcyjnych korzyści (według tego, co wiem). Takie potomstwo jest genetycznie takie samo – pod względem potencjału genetycznego – jak potomstwo przy rozmnażaniu płciowym, ponieważ każdy potomek ma tylko połowę twojego genomu.


Nie sądzę, by ludzie zdawali sobie sprawę z tego, że rozmnażanie płciowe jest właściwie zagadką ewolucyjną – jedną z największych zagadek, jakie mamy. Wiemy jednak, że pewne organizmy, które normalnie rozmnażają się płciowo, mogą w pewnych warunkach przejść na partenogenezę. Artykuł Fielda i in. podaje streszczenie danych:

Partenogeneza fakultatywna – zdolność rozmnażających się płciowo gatunków do sporadycznego wyprodukowania potomka bezpłciowo – znana jest u szerokiego wachlarza kręgowców w niewoli, które normalnie rozmnażają się płciowo, włącznie z ptakami, gadami i rekinami. Mimo tego nigdy nie zaobserwowano partenogenezy u żadnego z tych taksonów w stanie dzikim, chociaż niedawno odkryto dwa wolno żyjące węże, z których każdy miał jednego partenogenetycznego potomka – jednego mokasyna miedzianogłowca (Agkistrodon contortrix) i jednego mokasyna błotnego (Agkistrodon piscivorus).

Łatwo zobaczyć, że jeśli potrafisz przejść od rozmnażania płciowego do bezpłciowego, mądrze byłoby to zrobić, kiedy gęstość populacji jest niska i możesz mieć kłopoty ze znalezieniem partnera. W ten sposób pozostawisz jednak jakieś geny. Jeśli jednak potrafisz to robić, to po co w ogóle zawracać sobie głowę seksem? Musi istnieć jakaś korzyść rozmnażania płciowego, której nie znamy.


Wróćmy jednak do artykułu. Autorzy badali bardzo rzadką rybę piłę drobnozębną (Pristin pectinata), subtropikalną rybę Atlantyku i Morze Śródziemnego, która jest krytycznie zagrożona wyginięciem. Tutaj jest ta ryba z Wikipedii z Georgia Aquarium:



Są duże, czasami dochodzą do 7 metrów długości. Na diabła im jednak ta piła (rostrum)? Według Wikipedii służy ona jako narzędzie do wykrywania i manewrowania zdobyczą, jak również do obrony przed atakiem:  

Niedawne badania pokazały jednak, że piła drobnozębna używa swojego rostrum zarówno do wyczuwania, jak manewrowania zdobyczą.  


Piła piły drobnozębnej składa się z tysięcy narządów czuciowych, które pozwalają rybom na wykrycie i monitorowanie ruchów innych organizmów przez mierzenie wydzielanego przez nie pola elektrycznego. Te narządy czuciowe, zwane także ampułkami Lorenziniego, są upakowane najgęściej na grzbietowej części piły. Pozwala to rybie tworzyć trójwymiarowy obszar ponad sobą, nawet w wodach o niskiej widzialności. Dostarcza to wsparcia zachowaniom żyjącym przy dnie pił drobnozębnym. Używając swoich pił jako wysuniętego narzędzia, piły drobnozębne mogą „oglądać” całe swoje otoczenie przez zachowywanie pozycji nisko przy dnie morskim.  


Piła drobnozębna odsłania żyjące w piasku skorupiaki i mięczaki, dwa typowe rodzaje zdobyczy, używając swojej wyjątkowej struktury anatomicznej jako narzędzia do kopania i grzebania w piasku lub błocie.

Dlaczego są one zagrożone, skoro nikt ich nie je? Wikipedia informuje: „Piły drobnozębne są niezmiernie wrażliwe na nadmierne połowy ze względu na ich skłonność do zaplątywania się w sieci, ograniczone siedliska i niskie tempo wzrostu populacji”.


Choć obserwowano je, jak rozmnażały się płciowo w akwariach, autorzy odkryli badając dzikie piły drobnozębne, że mogą także rozmnażać się przez partenogenezę. Mogą to robić na dwa sposoby genetyczne: wydając haploidalnego potomka (prawdopodobnie niezapłodnione jajeczko, które rozwija się w dorosłego osobnika) i diploidalnego potomka (co może być wynikiem zlania się dwóch z czterech wytworów mejozy, dając diploidalne jajeczko, które także dorasta do dorosłości).


W jaki sposób odkryli to? Nie przez obserwację, ponieważ mieli do czynienia z dzikimi osobnikami, ale dzięki genetyce. Schwytali 190 ryb na wybrzeżach Florydy i uwolnili je po pobraniu próbek krwi lub tkanki.


Badali 40 zmiennych genów (genów V) i sprawdzali, czy każdy osobnik miał dwie kopie (tj. dwa różne „allele” lub postaci genu w tym miejscu) czy tylko jedną. W populacji rozmnażającej się płciowo bez chowu wsobnego, jednostki często mają różne postaci genów w pewnych loci („heterozygotyczne”), a niektóre tę samą postać genu („homozygotyczne”). Na przykład te, które mają grupę krwi AB mają dwa różne allele na locus grupy krwi Landsteinera, podczas gdy te, które mają grupę krwi 0, mają dwa podobne allele.


Podobieństwo genów w każdym osobniku wyrażono przez miarę IR (“internal relatedness” – wewnętrznego spokrewnienia), która byłaby bliska zeru, jeśli rodzice tego osobnika są genetycznie niespokrewnieni (u potomstwa będzie mnóstwo heterozygotyczności), ale bliska 1, jeśli osobnik jest albo haploidalny (ma tylko jedną kopię każdego genu, więc heterozygotyczność jest zerowa) lub jeśli rodzice są bardzo blisko spokrewnieni, jak zdarzy się po wielu pokoleniach intensywnego chowu wsobnego, co jest bardzo mało prawdopodobne u tej ryby.


Oto co odkryli z histogramem wartości IR poniżej zdjęcia ryby:



Proszę zauważyć, że wykres jest bimodalny: olbrzymia większość wartości IR jest niska, ale siedem osobników (w ramkach po prawej stronie) ma bardzo wysokie wartości IR. Dwa z nich nie wykazały żadnej zmienności genetycznej, pozostałych pięć miały zmienność tylko w jednym lub dwóch genach, jakie badano. Wszystkie te osobniki o wysokiej wartości IR były samicami, jak oczekuje się przy partenogenezie (nie wiem, jak determinowana jest płeć u tej ryby, ale jeśli jest jak inne systemy XY, ryby musiałyby być samicami, bo byłyby albo XX, albo X0, ponieważ partenogenetyczny rodzic, samica, nie miała chromosomu Y.)


Autorzy wnioskują, że dwie ryby całkowicie bez zmienności są haploidalnym wynikiem partenogenezy, co byłoby pierwszym znakiem (patrz powyżej) kręgowca rozmnażającego się w stanie dzikim bez seksu. (Jest kilka ryb, które rozmnażają się przez partenogenezę, ale wymagają zapłodnienia od samca, chociaż plemniki mają funkcję czysto rozwojową i jego chromosomy nie wchodzą do potomstwa.)


A co z tymi pięcioma rybami, które były homozygotyczne pod względem niemal wszystkich swoich genów, ale zmienne w jednym lub dwóch? Autorzy stawiają hipotezę, że jest to partenogeneza automiktyczna: matka miała pewne geny heterozygotyczne i kiedy wyprodukowała jajeczka (co normalnie obejmuje wytworzenie czterech haploidalnych prekursorów jaj, dwa z nich zlały się, by wytworzyć haploidalne jajeczko. Te dwa, które zlały się, były niemal identyczne, ponieważ były złączonym produktem prostego podziału komórkowego jednej komórki haploidalnej, ale mogła tam nastąpić rzadka „rekombinacja” z nieidentycznym ciałkiem biegunowym przed tym zlaniem się.


Tak więc ten kręgowiec czasami rozmnaża się bezpłciowo. Oczywiście, byłoby to adaptacyjne u gatunków nisko zagęszczonych, jak ten, bo lepiej jest pozostawić jakieś geny niż żadne.


Czy autorzy mają rację zakładając, że odkryli rozmnażanie bezpłciowe po prostu oglądając geny potomstwa? Biorąc pod uwagę bimodalność powyższego wykresu i żadnych oznak chowu wsobnego w tym gatunku (w takim wypadku wszystkie osobniki miałyby wysoką wartość IR) sądzę, że mają rację. Otwiera to możliwość - jeśli bada się wiele zmiennych genów – zobaczenia, jak często rozmnażanie bezpłciowe zdarza się w naturze i czy, jak się oczekuje, zdarza się częściej w populacjach o niskim zagęszczeniu.


Pragnąłbym, by autorzy zrobili jedną rzecz, która jest trudna i prawdopodobnie niemożliwa w tym gatunku, a jest to analiza chromosomowa komórek. Te przypuszczalnie haploidalne osobniki miałyby tylko połowę normalnej liczby chromosomów, podczas gdy diploidalne miałyby normalną liczbę chromosomów. To uczyniłoby ich tezę niepodważalną, ale i tak uważam, że ich wnioski są solidne.


Jedynym pozostającym pytaniem dla tej grupy jest, czy Maria mogła rozmnożyć się w tej sposób – nie sądzę, by jakiś szalony religiant użył tego jako przykładu wyjaśnienia, jak dziewica może mieć potomka. Problemem, oczywiście, pozostaje to, że gdyby Maria rozmnożyła się w ten sposób, Jezus musiałby albo być płci żeńskiej, albo haploidalnym osobnikiem z chromosomami XO, co daje niską kobietę z dysgenezją gonad (co powoduje sterylność) i z płetwiastością szyi. (W tym wypadku litera „H” w Jesus H. Christ mogłaby oznaczać “haploid”). Ponieważ Nowy Testament nie wspomina o żadnej takiej deformacji, historia Jezusa jest mitem.  

_______

Fields, A. T. et al. 2015. Facultative parthenogenesis in a critically endangered wild vertebrate. Current Biology 25:R446-447.


A miracle sawfish born of a virgin mother

Why Evolution Is True, 4 czerwca 2015

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Jerry A. Coyne

Profesor na wydziale ekologii i ewolucji University of Chicago, jego książka "Why Evolution is True" (Polskie wydanie: "Ewolucja jest faktem", Prószyński i Ska, 2009r.) została przełożona na kilkanaście języków, a przez Richarda Dawkinsa jest oceniana jako najlepsza książka o ewolucji.  Jerry Coyne jest jednym z najlepszych na świecie specjalistów od specjacji, rozdzielania się gatunków.  Jest wielkim miłośnikiem kotów i osobistym przyjacielem redaktor naczelnej.

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1268 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Spadanie w przepaść   Turski   2022-01-27
Czy koniki morskie coś nam mówią o LGBT? Błąd naturalistyczny popełniony przez Sussex Wildlife Trust   Coyne   2022-01-25
Ojczyznę wolną (od GMO) zachowują pany   Koraszewski   2022-01-22
Namawianie roślin, żeby podjęły ryzyko   Karavolias   2022-01-20
Czy uczenie się metodą prób i błędów jest „nauką”?   Coyne   2022-01-14
Czy gaz i energia jądrowa są “zielone”   Novella   2022-01-12
Ptasia grypa w czasach ludzkiej zarazy   Collins   2022-01-11
Rasa jest kontinuum. Płeć jest cholernie binarna   Dawkins   2022-01-10
Komiczne krzyki o klimatycznej Apokalipsie –— 50 lat nieuzasadnionego siania paniki   Lomborg   2022-01-06
Gnidy, o których PIS ci nie powie   Koraszewski   2022-01-05
Niebezpieczeństwo upolitycznienia nauki   Krylov   2022-01-01
Specjalne przesłanie do muzułmanów na całym świecie   Pandavar   2021-12-28
Nowe badania pokazują, że kraje rozwijające się płacą wysoką cenę za ograniczanie upraw roślin GMO   Maina   2021-12-25
Jajo, które wywołało sensację   Koraszewski   2021-12-24
Pięć powodów zakończenia debaty o GMO   Evanea   2021-12-16
Richard Dawkins pisze do “przyjaciół nauki i rozumu” w Nowej Zelandii   Coyne   2021-12-14
 Syntetyczna biologia oferuje obietnicę rozwiązania globalnego problemu z plastikiem   Agaba   2021-12-13
Nigeria wzywa Afrykę, by szła w jej ślady w sprawie GM wspięgi wężowatej   Opoku Gakpo   2021-12-09
Małe nietoperze idą do przedszkola   Koraszewski   2021-12-06
Afrykańscy naukowcy wzywają do polityki poparcia biologii syntetycznej i innych innowacji   Agaba   2021-12-02
Uprawy GMO zredukowały zatrucia farmerów pestycydami   Maina   2021-11-27
Czy genetyka może pomóc wyeliminować nierówność?   Coyne   2021-11-26
Matematyka i prawdziwa historia katastrofy klimatycznej   Lomborg   2021-11-24
Nigeria daje zielone światło kukurydzy GMO   Conrow   2021-11-22
Ugandyjscy studenci nalegają na powszechne stosowanie biotechnologii i uchwalenie prawa o biobezpieczeństwie   Agaba   2021-11-17
Organiczny eksperyment Sri Lanki   Novella   2021-11-16
Ruanda skwapliwie przyjmuje biotechnologię poprzez ekspansję OFAB   Meeme   2021-11-12
Sprzeciw wobec anulowania Huxleya   Coyne   2021-11-05
Farmerka z Kenii zbiera obfity plon z bawełny GM   Meeme   2021-11-04
Czarni uczeni i nauka o rasizmie   Koraszewski   2021-11-03
Kłusownictwo narzuca na słonie dobór w kierunku ewolucji słoni bez ciosów   Coyne   2021-11-01
Marnujemy naszą wielką szansę na edytowanie genów   Ridely   2021-10-29
“Czarne tygrysy” w małym indyjskim rezerwacie sugerują losowy dryf genetyczny   Coyne   2021-10-26
Wytwarzanie białek w roślinach przez rolnictwo molekularne   Novella   2021-10-20
Strzelby, zarazki, maszyny to zdecydowanie antyrasistowska książka. Dlaczego lewica jej nie kocha?   Barnett   2021-10-13
Nigeryjscy farmerzy nie mogą się doczekać wystarczających ilości GM nasion wspięgi wężowatej   Gakpo   2021-10-12
Dobór płciowy versus dobór naturalny: na przykładzie chrząszczy   Coyne   2021-10-08
Edytowanie genów kluczem do ulepszenia podstawowych upraw w Afryce   Abugu   2021-10-01
Bakłażan GMO jest udokumentowaną wygraną ubogich farmerów   Conrow   2021-09-23
O Jezu, wskrzeszają mamuta!   Koraszewski   2021-09-17
Wszystkie antyizraelskie wiadomości zasługują na publikację   Bard   2021-09-04
Tożsamość etniczna i rasa   Coyne   2021-08-30
Środowiskowcy mylili się – nie stoimy przed apokalipsą owadów   Ridley   2021-08-13
Czy znaleziono najstarszy dowód na istnienie zwierzęcia? Nowa gąbko-podobna skamieniałość liczy 890 milionów lat   Coyne   2021-08-11
Psy rozumieją ludzi   Novella   2021-08-06
Nowy start nauki o życiu w epoce genu   Ridley   2021-08-05
Użycie ognia przez homininy: przykład szybkiej ewolucji kulturowej?   Coyne   2021-08-04
Historia pandemii jest historią zaprzeczania   Jackoby   2021-07-27
Nieuchwytny neuron babci   Novella   2021-07-22
Cierpienie i pytanie, czy przestaniemy jeść mięso   Koraszewski   2021-07-14
Czy nadchodzi hydroponika?   Novella   2021-07-13
Raport Unii Europejskiej o glifosacie   Novella   2021-07-10
Dlaczego ideologii nie należy mieszać z nauką   Coyne   2021-06-30
Nagonka na Izrael grasuje w stowarzyszeniach nauk ścisłych, medycyny i edukacji   Chesler   2021-06-24
Szczęśliwi pracoholicy   Witkowski   2021-06-03
Propaganda w wykonaniu nauczycieli akademickich   Chesler   2021-06-02
Ewolucja wielokomórkowości   Novella   2021-05-07
Polityczna polaryzacja jest przesadzona   Novella   2021-05-04
Wrotki były kiedyś sztandarową grupą istot bez seksu, a teraz sądzi się, że ukradkiem odstawiają szybkie numerki   Coyne   2021-04-22
Błędna historia antykolonializmu   Tupy   2021-04-21
Mayflower wyrusza w podróż raz jeszcze   Koraszewski   2021-04-19
Genetyczny przełącznik CRISPR   Novella   2021-04-16
Wielkie zdarzenie oksydacyjne   Novela   2021-04-09
Kiedy panika klimatyczna zlewa się z kulturą anulowania   Lomborg   2021-04-06
Czy wykształceni ludzie są bardziej antysemiccy?   Albert Cheng i Ian Kingsbury   2021-04-05
Nieoczekiwana historia i cudowny sukces szczepionek   Ridley   2021-03-31
Innowacja jest geograficznie zlokalizowanym i chwilowym zjawiskiem   Ridley   2021-03-29
Czy gąbki są najbliższymi krewnymi pozostałych zwierząt?   Coyne   2021-03-26
Kilka lekcji z rosyjskiej rewolucji. Jak kuszący radykalny nihilizm prowadzi do ekstremizmu   Geifman   2021-03-22
Wracamy do raju?   Łukaszewski   2021-03-18
Ślimakowi morskiemu odrasta tułów z odciętej głowy, czyli “autotomia z kleptoplastią”   Coyne   2021-03-15
Ewolucyjne korzyści udawania ofiary   Clark   2021-03-11
Ludzie i wymieranie megafauny   Novella   2021-03-10
Banany edytowane przez CRISPR   Novella   2021-03-02
Nikczemne grzyby naśladują kwiaty trawy, by ułatwić własne rozmnażanie się   Coyne   2021-02-26
Co zabiło megafaunę Ameryki Północnej?   Novella   2021-02-25
Stresy i nowe szczepy wirusa   Ridley   2021-02-12
EWOLUCJA wirusa Covid-19   Coyne   2021-02-10
Czy „toksyczna kobiecość” jest główną przyczyną bojów o społeczną sprawiedliwość?   Coyne   2021-02-08
Najmniejszy gad (i owodniowiec) świata: BARDZO mały kameleon   Coyne   2021-02-05
Dlaczego kocimiętka i matatabi doprowadzają koty do szaleństwa? Grupa badaczy mówi, że te rośliny mogą chronić je przed komarami   Coyne   2021-02-02
Bądźcie sceptyczni wobec wideo pokazujących “skutki uboczne” szczepionki   Novella   2021-01-28
Szaleństwo odnawialnej energii   Ridley   2021-01-23
Głębia ludzkiej historii   Novella   2021-01-19
Dlaczego szczepionki mRNA mogą zrewolucjonizować medycynę?   Ridley   2021-01-02
Szczepionka mRNA na koronawirusa: świadectwo ludzkiej pomysłowości i mocy nauki   Coyne   2021-01-01
Dziwaczny rodzaj rasistowskiego patriarchatu   Arora   2020-12-31
Centrala muszek owocowych: Bloomington Drosophila Stock Center   Coyne   2020-12-29
Pierwszy raport o używaniu narzędzi przez pszczoły: rodzimy gatunek używa grudek łajna, by odeprzeć drapieżne szerszenie   Coyne   2020-12-23
Nie – żadne chi nie istnieje   Novella   2020-12-21
Moc nauki dostarczyła najlepszej możliwej wiadomości w tym koszmarnym roku   Ridley   2020-12-18
Szczątkowa cecha ptaków, która mogła być funkcjonalna u przodków: zdalne wyczuwanie drgań dziobem (nadal czynne u kiwi)   Coyne   2020-12-16
Paradoks wielce niedoskonałego dobra   Koraszewski   2020-12-11
Nasiona roślin ewoluują, by upodobnić się odchodów antylopy, a oszukane żuki gnojowe odtaczają i zagrzebują nasiona   Coyne   2020-12-10
AI – asystent lekarza   Novella   2020-12-09
Czy problem zwijania białka został rozwiązany?   Coyne   2020-12-05
„Gryzoń skunksowy”, który żuje trujące rośliny i wypluwa truciznę na swoje futro   Coyne   2020-12-02
Intensywne zbieranie leczniczej rośliny przez ludzi prowadzi do ewolucji nowych kolorów liści i kwiatów   Coyne   2020-11-28
Jak ewoluuuje altruizm?   Coyne   2020-11-25
Filozof zainfekowany efektem potwierdzenia wyjaśnia, dlaczego ewolucja dowodzi Boga   Coyne   2020-11-23

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo

Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk