Prawda

Poniedziałek, 18 października 2021 - 16:13

« Poprzedni Następny »


Powiadom znajomych o tym artykule:
Do:
Od:

O marnej powtarzalności badań psychologicznych


Jerry A. Coyne 2015-09-17


Wczoraj napisałem krótki post o olbrzymim badaniu próbującym znaleźć odpowiedź na pytanie “Jaki odsetek wyników badań prezentowanych w pismach psychologicznych można powtórzyć?” Było to ogromne badanie, w którym dziesiątki badaczy-psychologów po prostu powtórzyło 100 badań opublikowanych w trzech szacownych pismach psychologii eksperymentalnej:  „Psychological Science”, „Journal of Personality and Social Psychology” i „Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition”.

Cały artykuł, wraz z jednostronicowym streszczeniem, został opublikowany przez „Science” (patrz odnośnik poniżej); autorzy nazywają siebie “Open Science Collaboration” (OSC) [Współpraca wolnej nauki]. Jest także streszczenie w “New York Times, artykuł naświetlający trzy słynne badania, których OSC nie potrafiło powtórzyć (włącznie z jednym o wolnej woli, o którym pisałem wczoraj) i nowszy artykuł redakcyjny w “Times”z argumentacją, że to niepowodzenie powtórzenia nie stanowi kryzysu naukowego, a po prostu pokazuje, że nauka zachowuje się tak, jak powinna: zawsze badając, czy opublikowane rezultaty są wiarygodne.


Jeszcze przed opublikowaniem tego artykułu twierdziłem, że ludzie powinni robić w biologii to, co ci ludzie zrobili w psychologii: testować wyniki eksperymentów, które są imponujące, ale rzadko powtarzane. W psychologii, podobnie jak w biologii ewolucyjnej i ekologii, znaczące odkrycia nie są często powtarzane, bo zrobienie tego wymaga trudnych do zdobycia pieniędzy i wspólnych wysiłków – wysiłków, które nie zostają nagrodzone. (Nie masz wielkiej satysfakcji ani zawodowych osiągnięć po prostu przez powtórzenie pracy kogoś innego.) Ponadto w biologii (i przypuszczalnie w psychologii eksperymentalnej) praca nie jest często powtarzana jako normalny produkt uboczny budowania na poprzednich wynikach. Na przykład, jeśli chcesz użyć nowej metody zastąpienia genu, musisz pośrednio zreplikować protokoły innych ludzi, zanim zaczniesz wstawiać własny, ulubiony gen.


Sądzę więc, że około połowy opublikowanych badań w mojej dziedzinie (włączam tu ekologię obok ewolucji) prawdopodobnie nie dałoby takich samych wyników przy powtórzeniu ich. Wyłączam te badania, które używają genetyki, jako że prace genetyczne łatwo powtórzyć, szczególnie jeśli dotyczą sekwencjonowania DNA.


Niepowodzenie w powtórzeniu opublikowanego wyniku nie znaczy, że eksperymentatorzy oszukiwali ani nawet, że ich praca zawiera błędy. Może to znaczyć, na przykład, że wyniki są swoiste dla danego miejsca, czasu lub zestawu eksperymentalnego albo, że istnieje tendencja publikowania imponujących wyników, a więc publikuje się tylko takie, których wyniki mają wysoką istotność statystyczną. Wreszcie, przy 0,05 jako konwencjonalnej granicy prawdopodobieństwa, 5% wszystkich eksperymentów da istotne odchylenie od szansy (falsyfikując tym hipotezę zerową), nawet kiedy hipoteza zerowa jest prawdziwa.


Przejdźmy do eksperymentu. OSC postanowiła sprawdzić powtarzalność w dość rygorystyczny sposób. Cała grupa ludzi zgodziła się przetestować dużą liczbę prac wziętych z trzech pism, kończąc ze stoma powtórzonymi eksperymentami. Aby narzucić rygor, wybrali tylko prace publikowane w wiodących pismach, powtórzyli tylko ostatnie badanie z każdej pracy (żeby nie replikować wstępnych wyników, które często są pierwsze publikowane), a następnie powtórzyli każde badanie w tak identyczny sposób z oryginalnym badaniem, jak było to możliwe – z wyjątkiem tego, że mieli większe próby, co dawało im większe szanse wykrycia efektów.


Zasługą oryginalnych autorów jest to, że dostarczyli zespołowi OSC kompletnych danych i szczegółów swoich eksperymentów, zapewniając, że powtórzenia były przeprowadzone w tak podobny sposób do oryginalnych badań, jak to możliwe. Było tam jeszcze wiele innych kontroli, włącznie z zaangażowaniem statystyków, by niezależnie powtórzyli wyliczenia wartości prawdopodobieństwa dla powtarzanych eksperymentów.


Rezultaty wszystkich oryginalnych badań były statystycznie istotne, z wartościami p (tj. szansą na otrzymanie zaobserwowanego efektu jako wyłącznie statystycznej obserwacji odstającej, kiedy nie ma żadnego realnego efektu) poniżej 5% (kilka były odrobinę wyższe). Kiedy szansa otrzymania fałszywego wyniku pozytywnego wynosi 0,05 lub mniej, badacze uważają wynik za „istotny statystycznie”, co jest kluczem do tego, że praca zostanie opublikowana. Oczywiście, ta granica jest arbitralna i jest niższa w dziedzinach takich jak fizyka, a przy eksperymentach typu wykrywanie bozonu Higgsa spada do 0,00001.


Co więc stało się, kiedy powtórzono te 100 badań psychologicznych? Wynikło z tego, że większość istotnych rezultatów stała się nieistotna, a efekty, które znaleziono, nawet jeśli nieistotne, spadły do około połowy efektów, o których informowano w oryginalnych pracach. Tutaj są rezultaty:  

  • Tylko 35 z oryginalnych 100 eksperymentów dało statystycznie istotne wyniki przy powtórzeniu (62 nie dały, a trzy zostały wykluczone). Innymi słowy, przy powtórzeniu w niemal identycznych warunkach i często przy wyższej próbie, tylko 35 oryginalnych wyników uznano za istotne.
  • To powiedziawszy, wiele (ale zdecydowanie nie wszystkie) wyniki wskazywały w tym samym kierunku jak w badaniu oryginalnym, ale nie były wystarczająco duże, by osiągnąć istotność statystyczną. Gdyby te powtórki były oryginalnymi pracami, większość prawdopodobnie nie zostałaby opublikowana.  

Tutaj jest wykres pokazujący korelację między wartościami p w oryginalnych pracach i w powtórzeniach. Każdy punkt przedstawia rozmiar efektu widzianego w powtórce (oś Y) wobec rozmiaru efektu w tym samym oryginalnym badaniu (oś X). Jeśli punkt jest zielony, powtórka była także statystycznie istotna (jak też efekty w badaniu oryginalnym). Różowe punkty oznaczają, że powtórka nie dała statystycznie istotnych wyników. Pokazuje to, że rozmiar efektu był ogólnie niższy niż w badaniach oryginalnych (większość punktów znajduje się poniżej linii ukośnej) i większość powtórek (dokładnie, 62%) nie pokazała istotnych efektów.   


(From the paper): Original study effect size versus replication effect size (correlation coefficients). Diagonal line represents replication effect size equal to original effect size. Dotted line represents replication effect size of 0. Points below the dotted line were effects in the opposite direction of the original. Density plots are separated by significant (blue) and nonsignificant (red) effects.
(From the paper): Original study effect size versus replication effect size (correlation coefficients). Diagonal line represents replication effect size equal to original effect size. Dotted line represents replication effect size of 0. Points below the dotted line were effects in the opposite direction of the original. Density plots are separated by significant (blue) and nonsignificant (red) effects.

Wykres pokazuje także, że im większy efekt obserwowany w oryginalnym badaniu, tym bardziej prawdopodobne, że zostanie on powtórzony, bo różowe punkty gromadzą się po lewej stronie wykresu, gdzie rozmiary oryginalnych efektów są niewielkie. Zgadza się to z odkryciem badaczy, że im niższa wartość p w oryginalnym eksperymencie, co oznacza bardziej istotny wynik, tym większe prawdopodobieństwo, że będzie on także istotny w powtórce.

  • Choć większość wyników w powtórzonych badaniach szła w tym samym kierunku, co w badaniu oryginalnym, była znaczna liczba (doliczyłem się 20%), które albo wskazywały w innym kierunku, albo w ogóle nie pokazywały żadnego efektu. A proszę pamiętać, że nawet jeśli nie ma rzeczywistego efektu biologicznego w oryginalnym badaniu, połowa powtórzeń będzie, wyłącznie losowo, pokazywać ten sam kierunek co badanie oryginalne.  
  • Zespół OSC zapytał także każdy zespół dokonujący powtórki eksperymentu, czy uważają, że ich wyniki rzeczywiście powtórzyły rezultaty oryginalnego badania. Ta ocean jest subiektywna, ale odzwierciedlała wyniki oparte na istotności wartości p: tylko 39% badaczy uznało, że ich wyniki powtórzyły wyniki badania oryginalnego.  
  • Wreszcie, jest możliwe, że wartości p w powtórkach dochodziły blisko do magicznej granicy p = 0,05, która jest oczywiście mniej lub bardziej arbitralnym progiem istotności. Żeby zobaczyć, czy tak jest, autorzy zrobili wykres gęstości wartości p w badaniach oryginalnych kontra te, które znaleziono w powtórkach. Tutaj są wyniki, z wartościami p z badań oryginalnych po lewej i z powtórek po prawej.

Density plots of original and replication P values and effect sizes. P values.
Density plots of original and replication P values and effect sizes. P values.

Jak można zobaczyć, wartości p dla powtórek miały szeroki rozrzut, a więc nie kręciły się blisko magicznej granicy istotności (0,05). Oczywiście, wszystkie wartości p w badaniach oryginalnych (po lewej) były na poziomie istotności, bo inaczej nie zostałyby opublikowane.  


Co to wszystko znaczy?


Istnieją dwa, diametralnie sprzeczne poglądy na to, jak zareagować na tę ogólną porażkę przy powtórkach. Pierwszym jest świętowanie tego jako zwycięstwa nauki. W końcu, nauka jest nieustannym sprawdzaniem własnych wniosków, a można to zrobić tylko przez sprawdzanie, czy to, co znaleźli inni ludzie, rzeczywiście jest słuszne. I do takiego wniosku dochodzą autorzy. Cytuje z ich artykułu:

Postęp w nauce jest kumulatywnym procesem zmniejszania niepewności, który może udać się tylko wtedy, kiedy sama nauka pozostaje największym sceptykiem co do własnych twierdzeń wyjaśniających.

Przedstawione wyniki sugerują, że należy ulepszyć powtarzalność w psychologii. Każda pokusa interpretowania tych wyników jako porażki dla psychologii lub ogólnie dla nauki, musi stawić czoła faktowi, że ten projekt pokazuje naukę, która zachowuje się tak, jak powinna. Pełno jest hipotez, że obecna kultura w nauce może wpływać negatywnie na powtarzalność odkryć. Odpowiedź ideologiczna pominęłaby argumenty, zdyskredytowała źródła i radośnie kontynuowała tą samą drogą. Proces naukowy nie jest ideologiczny. Nauka nie zawsze mówi to, co chcielibyśmy usłyszeć; konfrontuje nas z tym, co jest. Ponadto, jak to pokazuje Transparency and Openness Promotion (TOP) Guidelines, społeczność badaczy już podejmuje działania, by poprawić jakość i wiarygodność literatury naukowej.


Przeprowadziliśmy ten projekt, ponieważ głęboko obchodzi nas zdrowie naszej dyscypliny i wierzymy w jej obietnicę, że zgromadzenie wiedzy o zachowaniu ludzkim może podnieść jakość życia ludzkiego. Powtarzalność jest kluczowa dla tego celu. Gromadzenie dowodów jest metodą autokorekty społeczności naukowej i najlepszą dostępną opcją osiągnięcia ostatecznego celu: prawdy.

Jest w tym, oczywiście, bardzo dużo sensu. Wynik nie zostaje szeroko akceptowany (w większości dziedzin), dopóki nie zostanie powtórzony, albo uczyni konkretne przewidywania, które można przetestować. Autokorekta jest także silna  – jest to jedna z najważniejszych cech nauki, która odróżnia ją od, na przykład, teologii.

 

Interpretację “w nauce wszystko jest w porządku” promowała także Lisa Feldman Barrett w nowym artykule o tym badaniu w „New York Times” - Psychology is not in crisis. (Barrett jest profesorem psychologii w Northeastern University.) Ale jej artykuł jest bezładny, porównujący niepowodzenie powtórzenia badań psychologicznych ze zmieniającym się środowiskiem, w jakim gen ulega ekspresji. W niektórych środowiskach, pisze ona, gen dający kędzierzawe skrzydła, czyni skrzydła mniej kędzierzawymi, co jest powszechnym zjawiskiem, które my, genetycy, nazywamy „zmienną ekspresyjnością”. Istotnie tak jest, ale nie znaczy to, że mutacja „kędzierzawa” nie powoduje, że skrzydło jest kędzierzawe – a to ona sugeruje. Zmienna ekspresyjność nie jest niepowodzeniem powtórzenia odkrycia, że dana mutacja genu jest odpowiedzialna za kędzierzawe skrzydła.

 

Barrett porównuje również niepowodzenie powtórzenia badań przez OSC z innymi badaniami, w których niepowodzenie powtórzenia zależy od „kontekstu” (np. myszy, które poddaje się wstrząsowi, kiedy słyszą dźwięk, rozwijają odruch Pawłowa), a więc nie widzimy tego samego rezultatu w innych warunkach (myszy nie rozwiną odruchu Pawłowa, jeśli są przywiązane podczas wstrząsu). To jednak, podobnie jak kędzierzawe skrzydła, nie ma nic wspólnego z pracą OSC, która próbowała zapewnić, że kontekst i warunki eksperymentalne były tak bliskie oryginalnym badaniom jak to możliwe. Innymi słowy, zespół OSC próbował wyeliminować efekty zależne od kontekstu. W pragnieniu obrony i uniewinnienia swojej dziedziny i zatwierdzenia siły nauki Barrett przedstawia argumenty oparte na fałszywych analogiach.


Wszyscy możemy się zgodzić co do jednej rzeczy – że istnieje problem z kulturą nauki, która zawsze przedkłada duże i imponujące rezultaty pozytywne nad rezultaty negatywne i faworyzuje publikacje nowych rezultatów, ignorując próby ich replikacji. (Czasami niepowodzenie powtórzenia badań nie jest w ogóle akceptowane przez pismo naukowe!) Jest to jeszcze wyraźniejsze w prasie popularnej, która jest szybka w roztrąbieniu spraw takich jak „gen geja”, ale nie kłopocze się publikowaniem zastrzeżeń i odwołań, kiedy – jak w tym wypadku – nie można było powtórzyć tego wyniku w kolejnym badaniu. Ten problem, przynajmniej w kulturze naukowej, można nieco naprawić. Najważniejsze: potrzebujemy więcej badań takich jak OSC, ale powtórzeń zastosowanych do innych dziedzin, szczególnie biologii.


I to doprowadza mnie do ostatniego punktu, który daje mniej pozytywny pogląd na rezultaty. Jak powiedziałem powyżej, sądzę, że wiele badań w biologii – szczególnie biologii organizmów – nie jest powtarzana, zwłaszcza, jeśli wymaga pracy w terenie. Takie badania pozostają więc w literaturze, choć nigdy nie były sprawdzone, a często stają się klasycznymi pracami, które wchodzą do podręczników. 


W ten sposób biologia przypomina psychologię, chociaż badania w biologii molekularnej i biologii komórek często są powtarzane jako część trwającego postępu w tej dziedzinie. Sądzę więc, że błędne jest twierdzenie, iż ekologia i ewolucja mają ten sam stopień autokorekty, jak, powiedzmy, fizyka i chemia. Tak, każda praca powinna być w zasadzie sprawdzona, ale znajdziesz bardzo niewiele dolarów wręczonych przez  National Institutes of Health lub National Science Foundation do powtórzenia prac w biologii. (Jest tak, ponieważ w ogóle nie ma zbyt dużo pieniędzy do wręczania!) W mojej dziedzinie, biologii organizmów,  mechanizm autokorekty, chociaż działa na pewnym poziomie, nie jest nawet w przybliżeniu tak silny jak w innych dziedzinach, takich jak biologia molekularna i biologia komórek.


Moim głównym wnioskiem jest więc, że potrzebujemy OSC dla ekologii i biologii ewolucyjnej. Ale będzie mróz w lipcu (w Arizonie), jeśli to się zdarzy!

_______

Open Science Collaboration. 2015. Estimating the reproducibility of psychological science. Science, 349 online, DOI: 10.1126/science.aac4716


On the irreproducibility of psychology studies

Why Evolution Is True, 3 września 2015

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Jerry A. Coyne

Profesor na wydziale ekologii i ewolucji University of Chicago, jego książka "Why Evolution is True" (Polskie wydanie: "Ewolucja jest faktem", Prószyński i Ska, 2009r.) została przełożona na kilkanaście języków, a przez Richarda Dawkinsa jest oceniana jako najlepsza książka o ewolucji.  Jerry Coyne jest jednym z najlepszych na świecie specjalistów od specjacji, rozdzielania się gatunków.  Jest wielkim miłośnikiem kotów i osobistym przyjacielem redaktor naczelnej.

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1234 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Strzelby, zarazki, maszyny to zdecydowanie antyrasistowska książka. Dlaczego lewica jej nie kocha?   Barnett   2021-10-13
Nigeryjscy farmerzy nie mogą się doczekać wystarczających ilości GM nasion wspięgi wężowatej   Gakpo   2021-10-12
Dobór płciowy versus dobór naturalny: na przykładzie chrząszczy   Coyne   2021-10-08
Edytowanie genów kluczem do ulepszenia podstawowych upraw w Afryce   Abugu   2021-10-01
Bakłażan GMO jest udokumentowaną wygraną ubogich farmerów   Conrow   2021-09-23
O Jezu, wskrzeszają mamuta!   Koraszewski   2021-09-17
Wszystkie antyizraelskie wiadomości zasługują na publikację   Bard   2021-09-04
Tożsamość etniczna i rasa   Coyne   2021-08-30
Środowiskowcy mylili się – nie stoimy przed apokalipsą owadów   Ridley   2021-08-13
Czy znaleziono najstarszy dowód na istnienie zwierzęcia? Nowa gąbko-podobna skamieniałość liczy 890 milionów lat   Coyne   2021-08-11
Psy rozumieją ludzi   Novella   2021-08-06
Nowy start nauki o życiu w epoce genu   Ridley   2021-08-05
Użycie ognia przez homininy: przykład szybkiej ewolucji kulturowej?   Coyne   2021-08-04
Historia pandemii jest historią zaprzeczania   Jackoby   2021-07-27
Nieuchwytny neuron babci   Novella   2021-07-22
Cierpienie i pytanie, czy przestaniemy jeść mięso   Koraszewski   2021-07-14
Czy nadchodzi hydroponika?   Novella   2021-07-13
Raport Unii Europejskiej o glifosacie   Novella   2021-07-10
Dlaczego ideologii nie należy mieszać z nauką   Coyne   2021-06-30
Nagonka na Izrael grasuje w stowarzyszeniach nauk ścisłych, medycyny i edukacji   Chesler   2021-06-24
Szczęśliwi pracoholicy   Witkowski   2021-06-03
Propaganda w wykonaniu nauczycieli akademickich   Chesler   2021-06-02
Ewolucja wielokomórkowości   Novella   2021-05-07
Polityczna polaryzacja jest przesadzona   Novella   2021-05-04
Wrotki były kiedyś sztandarową grupą istot bez seksu, a teraz sądzi się, że ukradkiem odstawiają szybkie numerki   Coyne   2021-04-22
Błędna historia antykolonializmu   Tupy   2021-04-21
Mayflower wyrusza w podróż raz jeszcze   Koraszewski   2021-04-19
Genetyczny przełącznik CRISPR   Novella   2021-04-16
Wielkie zdarzenie oksydacyjne   Novela   2021-04-09
Kiedy panika klimatyczna zlewa się z kulturą anulowania   Lomborg   2021-04-06
Czy wykształceni ludzie są bardziej antysemiccy?   Albert Cheng i Ian Kingsbury   2021-04-05
Nieoczekiwana historia i cudowny sukces szczepionek   Ridley   2021-03-31
Innowacja jest geograficznie zlokalizowanym i chwilowym zjawiskiem   Ridley   2021-03-29
Czy gąbki są najbliższymi krewnymi pozostałych zwierząt?   Coyne   2021-03-26
Kilka lekcji z rosyjskiej rewolucji. Jak kuszący radykalny nihilizm prowadzi do ekstremizmu   Geifman   2021-03-22
Wracamy do raju?   Łukaszewski   2021-03-18
Ślimakowi morskiemu odrasta tułów z odciętej głowy, czyli “autotomia z kleptoplastią”   Coyne   2021-03-15
Ewolucyjne korzyści udawania ofiary   Clark   2021-03-11
Ludzie i wymieranie megafauny   Novella   2021-03-10
Banany edytowane przez CRISPR   Novella   2021-03-02
Nikczemne grzyby naśladują kwiaty trawy, by ułatwić własne rozmnażanie się   Coyne   2021-02-26
Co zabiło megafaunę Ameryki Północnej?   Novella   2021-02-25
Stresy i nowe szczepy wirusa   Ridley   2021-02-12
EWOLUCJA wirusa Covid-19   Coyne   2021-02-10
Czy „toksyczna kobiecość” jest główną przyczyną bojów o społeczną sprawiedliwość?   Coyne   2021-02-08
Najmniejszy gad (i owodniowiec) świata: BARDZO mały kameleon   Coyne   2021-02-05
Dlaczego kocimiętka i matatabi doprowadzają koty do szaleństwa? Grupa badaczy mówi, że te rośliny mogą chronić je przed komarami   Coyne   2021-02-02
Bądźcie sceptyczni wobec wideo pokazujących “skutki uboczne” szczepionki   Novella   2021-01-28
Szaleństwo odnawialnej energii   Ridley   2021-01-23
Głębia ludzkiej historii   Novella   2021-01-19
Dlaczego szczepionki mRNA mogą zrewolucjonizować medycynę?   Ridley   2021-01-02
Szczepionka mRNA na koronawirusa: świadectwo ludzkiej pomysłowości i mocy nauki   Coyne   2021-01-01
Dziwaczny rodzaj rasistowskiego patriarchatu   Arora   2020-12-31
Centrala muszek owocowych: Bloomington Drosophila Stock Center   Coyne   2020-12-29
Pierwszy raport o używaniu narzędzi przez pszczoły: rodzimy gatunek używa grudek łajna, by odeprzeć drapieżne szerszenie   Coyne   2020-12-23
Nie – żadne chi nie istnieje   Novella   2020-12-21
Moc nauki dostarczyła najlepszej możliwej wiadomości w tym koszmarnym roku   Ridley   2020-12-18
Szczątkowa cecha ptaków, która mogła być funkcjonalna u przodków: zdalne wyczuwanie drgań dziobem (nadal czynne u kiwi)   Coyne   2020-12-16
Paradoks wielce niedoskonałego dobra   Koraszewski   2020-12-11
Nasiona roślin ewoluują, by upodobnić się odchodów antylopy, a oszukane żuki gnojowe odtaczają i zagrzebują nasiona   Coyne   2020-12-10
AI – asystent lekarza   Novella   2020-12-09
Czy problem zwijania białka został rozwiązany?   Coyne   2020-12-05
„Gryzoń skunksowy”, który żuje trujące rośliny i wypluwa truciznę na swoje futro   Coyne   2020-12-02
Intensywne zbieranie leczniczej rośliny przez ludzi prowadzi do ewolucji nowych kolorów liści i kwiatów   Coyne   2020-11-28
Jak ewoluuuje altruizm?   Coyne   2020-11-25
Filozof zainfekowany efektem potwierdzenia wyjaśnia, dlaczego ewolucja dowodzi Boga   Coyne   2020-11-23
Według nowych badań są cztery gatunki pingwinów białobrewych, a nie tylko jeden   Coyne   2020-11-19
Gra w łajdactwo, by zrozumieć łajdaków   Novella   2020-11-18
Ewolucja psów   Novella   2020-11-09
Genomowa i ewolucyjna analiza wymarłego kota szablozębnego   Coyne   2020-10-31
Zakład Simon-Ehrlich po 40 latach   Gale L. Pooley   2020-10-23
Używające narzędzi mrówki budują struktury, by spijać roztwór cukru w pojemnikach, nie topiąc się   Coyne   2020-10-22
Czego pandemia nauczyła nas o nauce?   Ridley   2020-10-19
Przeddarwinowscy “darwiniści”   Berry   2020-10-16
Covid 19 może przejmować kontrolę nad receptorami bólu, uśmierzając ból i podnosząc szerzenie się choroby: możliwy rezultat doboru naturalnego   Coyne   2020-10-15
Znowu wrzawa, że “teoria ewolucji wywrócona”, ale jak zwykle, robią z igły widły   Coyne   2020-10-13
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 4. Rzekome znaczenie dryfu genetycznego w ewolucji   Coyne   2020-10-09
Chromosomy Y ludzi, neandertalczyków i denisowian   Novella   2020-10-08
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 3. Rzekome znaczenie epigenetyki w ewolucji   Coyne   2020-10-07
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 2. Rzekome nieistnienie gatunków   Coyne   2020-10-05
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 1. Genetyczna plastyczność    Coyne   2020-10-03
“New Scientist”: Darwin jednak miał rację    Coyne   2020-10-01
Uprawy GMO i wzrost plonów   Novella   2020-09-28
Książka o psychologii ewolucyjnej, która pokazuje wartość tej dziedziny – ale nie wartość memów   Coyne   2020-09-22
Przyjemności seksu i jagód   Ridley   2020-09-18
Czy można falsyfikować naukowe teorie? Naukowiec odpowiada, że “nie”   Coyne   2020-09-12
Naukowe pismo “Nature” przystaje do Przebudzonych twierdząc, że zarówno płeć, jak gender są niebinarne   Coyne   2020-09-09
Wybór ostatecznej wolności   Witkowski   2020-09-07
Polio zlikwidowane w Afryce   Novella   2020-09-05
Czy wyrazy ludzkiej twarzy są uniwersalne w okazywaniu emocji?   Coyne   2020-09-02
Barwny erudyta J.B.S. Haldane   Coyne   2020-08-28
Modelowanie zbijania się pingwinów cesarskich w gromadę: każdy dostaje równie dużo ciepła   Coyne   2020-08-25
Jak algorytmy wpływają na twoje życie   Novella   2020-08-24
Z okazji dziewięćdziesiątych urodzin Thomasa Sowella   Jacoby   2020-08-22
Prawdziwie długa szyja: 6-metrowy wodny gad z triasu z szyją długości 2,7 metra   Coyne   2020-08-19
Wątrobiane duszki   Novella   2020-08-17
Rozrzedzanie krwi bez groźby krwawienia   Novella   2020-08-14
Nowy raport: Bakteria po stu milionach lat nadal żywa!   Coyne   2020-08-08
Modlitwa to nie jest lekarstwo   Nowella   2020-08-07
Maleńki, 10-centymetrowy dinosaur, który zjadał owady   Coyne   2020-08-06

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk