Prawda

Poniedziałek, 3 sierpnia 2020 - 14:25

« Poprzedni Następny »


Dlaczego nauki i religii nie można ze sobą pogodzić


Andrzej Koraszewski 2020-07-05

Jerry A. Coyne: Wiara vs. fakty. Dlaczego nauki i religii nie można ze sobą pogodzić. Wydawnictwo „Stapis”, przekład Monika Stogowska-Woszczyk.  

Jerry A. Coyne: Wiara vs. fakty. Dlaczego nauki i religii nie można ze sobą pogodzić. Wydawnictwo „Stapis”, przekład Monika Stogowska-Woszczyk.  



Właśnie dostałem książkę, napisaną przez przyjaciela, przetłumaczoną na język polski przez przyjaciółkę, wydaną po polsku przez innego przyjaciela i zadedykowaną mojej żonie i mnie oraz naszej kotce Hili. Z oczywistych względów nie będzie to recenzja krytyczna.

Jerry A. Coyne jest biologiem, wybitnym specjalistą od specjacji, czyli rozchodzenia się gatunków, jest autorem fascynującej książki Ewolucja jest faktem, należy również do grona tak zwanych nowych ateistów i tym razem koncentruje swoją uwagę na rozejściu się dwóch gatunków naszego poznania: religii i nauki, z których jeden od samego początku utknął w ślepym zaułku. Przed przedmową znajdujemy obszerny cytat Roberta Greena Ingersolla. Ingersoll przypomina, że „kiedy światem rządziła teologia, większość ludzi mieszkała w chatach i chałupach, a nieliczni w pałacach. […] obecnie średnio sytuowani ludzie korzystają z większej liczby udogodnień i luksusów niż książęta i królowie w czasach kiedy rządziła religia. […] te błogosławieństwa nie spadły jednak z nieba.”


Istotnie mielibyśmy poważny kłopot, żeby wymienić dobrodziejstwa religii, wskazać jak wiele narodów religia wyciągnęła z biedy,  kogo uleczyła, jakie zlikwidowała choroby.

 

Dlaczego naukowiec bierze się za bary z teologią? Jerry Coyne stwierdza, że zgodne współżycie nauki i religii jest złudzeniem, że toczy się między nimi nieustająca wojna o rozumienie otaczającej nas rzeczywistości, o to, w jaki sposób dociekać, czy coś jest prawdziwe, czy nie.     

 

Debata nauka vs. religia to tylko jedna z bitew w wojnie między racjonalnością a przesądem, bo też przesąd nie musi być religijny, a irracjonalizm trzyma się dobrze i bez religii.        

 

Zdaniem Coyne’a tym, co odróżnia „nowy ateizm” od starego ateizmu, to spostrzeżenie, że większość religii jest zakorzeniona w tezach, które można postrzegać jako naukowe. Innymi słowy, że filary religii to hipotezy, które możemy badać za pomocą nauki i rozumu. Czyli, że jeśli nie daje się ich poprzeć mocnymi dowodami, to można je odrzucić.  Fakt, że autor jest biologiem ewolucyjnym, ma tu istotne znaczenie, bowiem dziś konflikt między nauką i religią to głównie spór o pochodzenie życia, bioróżnorodności, o powstanie naszego gatunku i definicję człowieka. Kreacjonizm w jego biblijnej postaci, jak i jego różne złagodzone wersje, jest czymś, z czego religie nie mogą zrezygnować.     

 

Niektóre rodzaje religijności mogą być tak rozwodnione, że trudno tych wierzących odróżnić od agnostyków. Dla Coyne’a istotne są jednak główne i najbardziej wpływowe nurty religii abrahamowych, a w szczególności chrześcijaństwo, bowiem tu widzimy główne starcie między nauką i religią.

 

Fundamentalna sprzeczność między nauką i religią nie oznacza, że wszyscy wierzący odrzucają naukę lub, że odrzucają ją zawsze i wszędzie. Co jest istotne, to, że nauka pozwala przewidywać, religia nie daje takich możliwości; badania naukowe kumulują wiedzę i przy mocnych dowodach prowadzą do konsensusu, a wdrażane jako technika i technologia prowadzą do rozwiązań ułatwiających życie; spory religijne albo są rozstrzygane siłą, albo prowadzą do rozłamów. W teologii nie ma postępu (chociaż czasem obserwujemy ustępstwa na rzecz świeckiego humanizmu).  

 

Prawdziwa szkodliwość akomodacjonizmu, czyli chowania pod dywan sprzeczności między wiarą i nauką, wynika z faktu, że religie osłabiają nasz zmysł rozsądku, promując całkowicie bezużyteczne metody dochodzenia do prawdy. Wdrażanie od najwcześniejszych lat do naukowego poznawania otaczającego nas świata nie tylko nie pozbawia nas ani wrażliwości moralnej, ani wrażliwości na piękno, ale w sferze moralnej pozwala zastąpić pustosłowie działaniem skutecznym, a w sferze estetyki niesamowicie rozszerzyć nasze możliwości dostrzegania piękna.            

 

Konflikt między nauką i religią trwa od zarania dziejów, religia zawsze próbowała podporządkować sobie naukę, korzystać z jej odkryć i blokować wszystko, co mogłoby w najmniejszym stopniu podważać religijne dogmaty lub ograniczać władzę religijnych instytucji. Z kolei ludzie nauki próbowali wyrwać się spod nadzoru religii. Ten konflikt przybrał na sile, kiedy religie były u szczytu swojej władzy, a nauka zaczęła być zorganizowaną dziedziną działalności.

 

Antagonizm narasta od czasu przewrotu kopernikańskiego, ale nabrał szczególnej siły po publikacji dzieła Charlesa Darwina O pochodzeniu gatunków w drodze doboru naturalnego.


O samym konflikcie stosunkowo rzadko pisano otwarcie. Jerry Coyne wskazuje na swoich amerykańskich poprzedników, na wydaną w 1875 roku książkę Johna Williama Drapera Dzieje stosunku wiary do rozumu i wydaną ponad dwadzieścia lat później Historię wojny nauki z teologią w świecie chrześcijańskim Andrew Dicksona White’a. Ten ostatni próbował przekonywać, że nie jest to konflikt między nauką a religią, a konflikt między nauką a „dogmatyczną teologią” (co trochę przypomina list Kopernika do papieża, Pawła III, w którym prosił papieża o wsparcie przekonując, że jego teoria jest zgodna z rozumem i matematyką, więc tak  światły człowiek jak papież, powinien ją poprzeć. Ten list zaczynał się tak: ”Wiem ja dobrze, Ojcze Święty, iż skoro tylko niektórzy się dowiedzą, że ja w dziele mojem o obrotach ciał niebieskich, przyznaję kuli ziemskiej pewne biegi, zaraz oni na mnie powstaną i potępią to moje zdanie.”)

 

Wielu ludzi wierzących, ale również liczni niewierzący naukowcy wychodzili i nadal wychodzą z założenia, że lepiej lać oliwę na wzburzone fale i udawać, że nic się nie dzieje, niż budzić niepokoje jasnym stawianiem sprawy. Jerry Coyne pisze, że rozbieżność między religią i nauką polega na różnicach w metodologii i filozofii odkrywania prawdy o świecie, a w efekcie w wynikach tych poszukiwań.                            

Udawanie, że problem nie istnieje, niczego nie rozwiązuje. Podczas gdy zdecydowana większość naukowców po prostu odrzuca religię, lwia część reszty społeczeństwa pozostaje w kleszczach teologii i jest popychana w kierunku nieufności do nauki. Kościół katolicki stanowczo zaprzecza, że istnieje jakikolwiek konflikt, ale wpajanie podejrzliwości do nauki możemy zaobserwować w nauczaniu od przedszkola poprzez wszystkie szczeble szkoły i szkolnictwa wyższego. Kościół nie tylko ingeruje w nauczanie, ale próbuje również wpływać na programy badawcze, a w szczególności na ich finansowanie przez państwo.

 

Czym jest nauka? Zdaniem Coyne’a, to przede wszystkim metoda, nieustanne kwestionowanie i sprawdzanie nagromadzonej wiedzy, to nieustanne badanie, odrzucanie lub potwierdzanie hipotetycznych odpowiedzi na nasze pytania. Stare powiedzenie głosi, że w nauce, jeśli teoria nie zgadza się z faktami, mówimy: myliłem się i odrzucamy teorię, w teologii, jeśli jakaś teoria nie zgadza się z faktami, tym gorzej dla faktów. Coyne przywołuje słownikową definicję faktu jako czegoś „co zdarzyło się naprawdę  lub jest prawdą; coś, co na pewno ma daną naturę; konkretna prawda, o której wiadomo z obserwacji lub autentycznego świadectwa, w przeciwieństwie do tego, co jest jedynie wnioskowane, lub oparte na domysłach czy fikcji; dane z doświadczenia, w odróżnieniu od konkluzji z nich wyciąganych”.

 

Książka nosi tytuł Wiara vs. fakty, bowiem nauka jest nieustanną walką o wierność wobec faktów, podczas gdy religia jest nieustanym podtrzymywaniem fikcji.      

 

Na ponad 300 stronach autor śledzi jak ten konflikt ujawnia się w codziennym życiu, na ile hamuje rozwój nauki, na jakich frontach toczą się walki, a gdzie widzimy pozory pokojowej koegzystencji. Nie jest prawdą, że religia odrzuca wszelką naukę, odrzuca jednak samą zasadę sprawdzania wszystkiego pod kątem zgodności z faktami. 


Odejście od wiary i przygoda z nauką to nie tylko przygoda intelektualna. Kończąc swoją analizę tego wielkiego cywilizacyjnego konfliktu Jerry Coyne pisze:

„Dla wielu osób przejście od religii do niewiary i od wiary do racjonalizmu  jest przebudzeniem. Choć to przebudzenie może nieść za sobą poczucie wolności i samostanowienia, czasem jego katalizatorem  jest tragedia, a towarzyszy mu żal, że spędziło się życie w służbie zabobonom.”

Autor przywołuje  historię człowieka, który żyjąc w sekcie chrześcijańskiej odrzucającej opiekę medyczną stracił dwóch synów, którzy prawdopodobnie mogliby żyć, gdyby rodzili się pod opieką lekarzy. Porzucił religię w poczuciu winy, uświadamiając sobie, że dopiero po porzuceniu religii zaczynasz zdawać sobie sprawę z tego, jak wiele straszliwego zła niesie zabobonny irracjonalizm.

 

Czytałem tę książkę kiedy wyszła w języku angielskim, więc teraz przeglądałem ją raczej, zastanawiając się jak zostanie przyjęta przez polskich czytelników. Jeszcze kilka lat temu książki „nowych ateistów” rozchodziły się jak ciepłe bułeczki. Wydaje się, że obecnie rynek siadł, a jednak mam wrażenie, że liczba skłonnych do pogłębiania swojej niewiary rośnie, więc chętnym polecam, a tych, którym ta książka przypadnie do gustu pokornie proszę o polecanie jej dalej, by wieść szła między nami czytaczami. (Dodam, że książka jest naprawdę świetnie przełożona przez Monikę Stogowską-Woszczyk.)  

 

Książka po części pisana była w Dobrzyniu nad Wisłą więc załączam zdjęcie Autora jak w trakcie pisania łapie fakty za ogon.                  




Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj




Komentarze
2. Odpowiedź p.Leszkowi Lucjan Ferus 2020-07-08
1. pan Fersus Leszek 2020-07-07


Nowy ateizm i krytyka religii

Znalezionych 646 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Ituriel – elektroniczny bóg. Czyli książka, której nie napisałem.   Ferus   2020-08-02
Porwanie Holocaustu dla Dżihadu: Auschwitz i Kneset   Pandavar   2020-07-08
Dlaczego nauki i religii nie można ze sobą pogodzić   Koraszewski   2020-07-05
Palestyńczycy: Nieislamskie prawo o ochronie rodziny   Toameh   2020-07-02
Uprowadzenie Holocaustu dla Dżihadu: Auschwitz i Kneset   Pandavar   2020-07-01
Pochwała parlamentarnego ateizmu   Koraszewski   2020-06-28
Palestyńczycy: Czy rzeczywiście chodzi o “aneksję”?   Toameh   2020-06-26
Uprowadzenie Holocaustu dla Dżihadu: Auschwitz i KnesetCzęść 5: Wbijanie noża   Pandavar   2020-06-24
Przerażająca prawda o dziewicach z raju   Koraszewski   2020-06-24
Najskuteczniejsze narzędzie ludzkości – fikcja (VI)   Ferus   2020-06-21
Turcja: Uczniowie czytają Koran i porzucają islam   Bulut   2020-06-19
Wiara, nauka i umiłowanie bzdury   Koraszewski   2020-06-17
Uprowadzenie Holocaustu dla Dżihadu: Auschwitz i Kneset   Pandavar   2020-06-17
Najskuteczniejsze narzędzie ludzkości – fikcja. V   Ferus   2020-06-14
Dżihadystyczne narracje i islamskie fobie w Nigerii   Igwe   2020-06-11
Uprowadzenie Holocaustu dla Dżihadu (3)   Pandavar   2020-06-10
Najskuteczniejsze narzędzie ludzkości – fikcja. IV   Ferus   2020-06-07
Uprowadzenie Holocaustu dla Dżihadu   Pandavar   2020-06-03
Najskuteczniejsze narzędzie ludzkości – fikcja (III)   Ferus   2020-05-31
Uprowadzenie Holocaustu dla Dżihadu: Auschwitz i Knesset.   Pandavar   2020-05-27
Męczeństwo w obronie niezmiernej głupoty   Koraszewski   2020-05-25
Najskuteczniejsze narzędzie ludzkości – fikcja. II   Ferus   2020-05-24
Nie ma boga nad Boga   Koraszewski   2020-05-18
Najskuteczniejsze narzędzie ludzkości - fikcja   Ferus   2020-05-17
Naprawdę świat chce być oszukiwany?   Ferus   2020-05-10
Usunięcie „Izraela” z duńskiej Biblii   Jacoby   2020-05-05
Fikcja uznawana za Prawdę (VIII)   Ferus   2020-05-03
Fikcja uznawana za Prawdę (VII)   Ferus   2020-04-26
Fikcja uznawana za Prawdę (VI)   Ferus   2020-04-19
Fikcja uznawana za Prawdę (V)   Ferus   2020-04-11
Fikcja uznawana za Prawdę (IV)   Ferus   2020-04-05
Oderwanie charedim   Rosenthal   2020-04-01
Fikcja uznawana za Prawdę (III)   Ferus   2020-03-29
Pandemia i muzułmańskie priorytety   Pandavar   2020-03-26
Fikcja uznawana za Prawdę (II)   Ferus   2020-03-22
Fikcja uznawana za Prawdę   Ferus   2020-03-15
Uciekłaś od wojny, a oni przyjęli cię      2020-03-13
Najdłużej trwająca mistyfikacja. Podsumowanie.   Ferus   2020-03-08
Religie usprawiedliwiają zabijanie, kradzież i inne przestępstwa   Al-Tamimi   2020-03-06
Credo islamu z ust autorytetu     2020-03-02
Najdłużej trwająca mistyfikacja w dziejach ludzkości (IX)   Ferus   2020-03-01
Francja po cichu wprowadza z powrotem przestępstwo bluźnierstwa   Meotti   2020-02-27
Najdłużej trwająca mistyfikacja w dziejach ludzkości (VIII)   Ferus   2020-02-23
Najdłużej trwająca mistyfikacja w dziejach ludzkości (VII)   Ferus   2020-02-16
Najdłużej trwająca mistyfikacja w dziejach ludzkości (VI)   Ferus   2020-02-09
Najdłużej trwająca mistyfikacja w dziejach ludzkości (V)   Ferus   2020-02-02
Najdłużej trwająca mistyfikacja w dziejach ludzkości (IV)   Ferus   2020-01-26
Nie, islamofobia nie jest tym samym co antysemityzm   Bulut   2020-01-26
Niepowodzenie islamistycznej kampanii Erdogana w Turcji   Bekdil   2020-01-25
Najbardziej szalony grant Templetona jak dotąd: Ewolucja i “ofiarna miłość”   Coyne   2020-01-20
Najdłużej trwająca mistyfikacja w dziejach ludzkości. Suplement „B”.   Ferus   2020-01-19
Najdłużej trwająca mistyfikacja w dziejach ludzkości. Suplement „A”.   Ferus   2020-01-12
Najdłużej trwająca mistyfikacja w dziejach ludzkości (III)   Ferus   2020-01-05
Murem za czarną zarazą   Koraszewski   2019-12-30
Najdłużej trwająca mistyfikacja w dziejach ludzkości (II)   Ferus   2019-12-29
Jak Bóg stworzyl kiłę i dlaczego było to dobre   Kruk   2019-12-28
Najdłużej trwająca mistyfikacja w dziejach ludzkości   Ferus   2019-12-22
Moje ostatnie jasełkowe refleksje   Ferus   2019-12-15
Papież Franciszek, „Pieśń o Rolandzie” i imam Al-Tayeb   Meotti   2019-12-12
Refleksje sprzed lat: Podstępna działalność Szatana i inne.   Ferus   2019-12-08
Chrześcijaństwo, Zagłada i syjonizm   Koraszewski   2019-12-02
Bajka-nie bajka o powstaniu religii   Ferus   2019-12-01
Wskrzeszenie Józefy K.   Koraszewski   2019-11-26
Refleksje sprzed lat: Wartości chrześcijańskie   Ferus   2019-11-24
Byli ateiści, obecnie wierzący   Ferus   2019-11-17
Dewocja to pobożność? Czyli wizyta u starszej pobożnej pani.   Ferus   2019-11-10
Biskupa czerep rubaszny   Koraszewski   2019-11-08
Sen mara, Bóg wiara, nieśmiały głos podświadomości, czy bezsensowne rojenia senne?   Ferus   2019-11-03
Refleksje sprzed lat: „Proporcje krzyku i smaku”   Ferus   2019-10-27
Trudne początki mitu   Ferus   2019-10-20
Jak Bóg ogarnia swoje dzieło   Ferus   2019-10-13
Uduchowiony erotyzm bogów i wyznawców (V)   Ferus   2019-10-06
Uduchowiony erotyzm bogów i wyznawców IV   Ferus   2019-09-29
Katolicka Afryka i jej niepokoje   Igwe   2019-09-27
Turcja: ucieczka od religii?   Bulut   2019-09-25
Uduchowiony erotyzm bogów i wyznawców (III)   Ferus   2019-09-22
Uduchowiony erotyzm bogów i wyznawców (II)   Ferus   2019-09-15
Uduchowiony erotyzm bogów i wyznawców   Ferus   2019-09-08
Zlecenie walki z szatanem   Koraszewski   2019-09-02
Mrówki i ludzie. Czyli niepokojące podobieństwo „korony stworzenia” do bezrozumnych owadów.   Ferus   2019-09-01
Jabłko, które jabłkiem nie było   Ferus   2019-08-25
Ta miłość zaczęła się od strachu   Koraszewski   2019-08-24
Problem „ukrywającego się Boga”.   Ferus   2019-08-18
Hipoteza Boga kontra nauka (IV)   Ferus   2019-08-11
Na początku był jakiś Jezus   Koraszewski   2019-08-05
Hipoteza Boga kontra nauka (III)   Ferus   2019-08-04
Hipoteza Boga kontra nauka (II)   Ferus   2019-07-28
Hipoteza Boga kontra nauka   Ferus   2019-07-21
Apostołowie Nowego Ładu (II)   Ferus   2019-07-14
Bóg bez państwa i państwo bez Boga   Koraszewski   2019-07-12
Apostołowie Nowego Ładu. Czyli ludzie pogodzeni z nieubłaganymi prawami natury.   Ferus   2019-07-07
Pamięć i odrzucona tożsamość   Koraszewski   2019-06-27
O znaczeniu świeckich usług medycznych   Igwe   2019-06-22
Bezlitosne Miłosierdzie Boże   Ferus   2019-06-16
Dziecko i jego I Komunia Święta   Ferus   2019-06-09
Tajemnica zawodowa duchownych   Ferus   2019-06-02
Rozmyślając nad sensem życia (VIII)   Ferus   2019-05-26
Rozmyślając nad sensem życia (VII)   Ferus   2019-05-19
Rozmyślając nad sensem życia (VI)   Ferus   2019-05-12
De non existentia Dei   Koraszewski   2019-05-06

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk