Prawda

Wtorek, 16 października 2018 - 20:31

« Poprzedni Następny »


Tajemne życie morskich ptaków


Matt Ridley 2018-08-01


U wybrzeża Pembrokeshire w południowej Walii leżą dwie wyspy, Skomer i Skokholm. Ten dom ponad 300 tysięcy par gniazdujących ptaków morskich jest dziki i hałaśliwy, pełen dźwięków i widoków (i smrodu guano) ptasich kolonii. Każdej wiosny ocean Atlantycki wypluwa swoje ptaki na skaliste wyspy wokół wybrzeży brytyjskich, żeby rozmnażały się. Latem ptaki znikają. Tajemnica, co robią i dokąd lecą, staje się przejrzystsza.

Tego lata maskonury opuszczające Skomer będą miały lokalizatory GPS i kamery do notowania, gdzie lecą i co robią. Właśnie do Skomer i Skokholm przybyli w latach siedemdziesiątych dwaj biolodzy, żeby badać ptaki. Tim Birkhead udał się na wyspę Skomer w 1972 r., żeby spróbować zrozumieć, dlaczego populacja nurzyków zmalała do zaledwie 2,5 tysiąca par (dzisiaj wzrosła do 25 tysięcy). Od tego czasu odwiedza wyspę każdej wiosny.

Tim Birkhead z młodymi nurzyka na Skomer
Tim Birkhead z młodymi nurzyka na Skomer

Michael Brooke przybył na Skokholm rok później, by pracować jako opiekun ptaków i badać burzyka północnego, tajemniczego wędrowca oceanicznego, który nocami odwiedza swoje gniazda w norach i odbywa lęgi niemal wyłącznie na Wyspach Brytyjskich. Od tego czasu podróżował po całym świecie, studiując ptaki morskie na bardziej odległych wyspach, od tropikalnych wysp na Pacyfiku do Antarktydy.


W tym roku obaj ci panowie napisali niezwykłe książki, które opowiadają o uczuciach podniecenia, kiedy rozwiązuje się tajemnice ptaków, w szczególności ptaków morskich. Brooke w książce Far From Land: the Mysterious Lives of Seabirds opowiada z fascynującymi szczegółami, jak nowe techniki, takie jak śledzenie satelitarne, pozwalają naukowcom na zdobycie wiedzy o tym, co robią ptaki na morzu i w wodzie.  


Birkhead w książce The Wonderful Mr Willughby: the First True Ornithologist opowiada o życiu naukowca, który wraz ze swoim przyjacielem i nauczycielem z Trinity College, Cambridge, botanikiem Johnem Rayem, zamienił badanie ptaków, owadów i ryb w naukową dyscyplinę.



W latach siedemdziesiątych Birkhead i Brooke mogli dostrzegać się wzajemnie z odległości na ich osobnych wyspach, ale zimą w Oxfordzie spotykali się bezpośrednio. Obaj pracowali nad swoimi doktoratami w Edward Grey Institute, uniwersyteckiej grupie badawczej poświęconej ornitologii i nazwanej od nazwiska ongiś ministra spraw zagranicznych (i kanclerza Oxfordu) Sir Edwarda Greya, który w 1927 r. napisał The Charm of Birds. Ja także studiowałem w EGI, jak nazywaliśmy instytut, i poznałem obu tych specjalistów ptaków morskich. Jednak żaden z nas nie wyobrażał sobie nawet ile wiedzy wyłoni się do czasu, kiedy będziemy po sześćdziesiątce.


Popatrzmy na opowieści Brooke’a w Far From Land. Nadajniki przyczepione do piór lub nóg ptaków mogą teraz przekazywać ich pozycję i informację, czy są w locie, czy też odpoczywają na wodzie. Nadajniki, przyczepione do ulubionych przez Brooke’a burzyków północnych, ujawniły, że  ptaki podróżują ku brzegom południowej Argentyny zimą przez Afrykę i Brazylię, a potem wracają na północ bardziej zachodnią trasą, bliżej wybrzeża Ameryki północnej. Z łatwością pokonują 800 kilometrów dziennie.


Mewy trójpalczaste GETTY IMAGES
Mewy trójpalczaste GETTY IMAGES

Wyczyny migracyjne ptaków morskich są zdumiewające. Rybitwa popielata, którą mój przyjaciel John Walton zaobrączkował na Farne Islands u wybrzeża Northumberland w 1980 r., została ponownie schwytana i sfotografowana z nim w 2010 r. Przez te lata każdej zimy migrowała na morza Antarktyki, powracając do Northumberland każdej wiosny, pokonując łącznie ponad półtora miliona kilometrów. W odróżnieniu of Johna wyglądała tak samo młodo.  


Brooke opisuje jak dzisiejsi badacze z University of Oxford ujawnili  indywidualne wzory migracji maskonurów z Skomer, z których każdy powtarza tę samą podróż co zimę: EJ09593 leci do Grenlandii jesienią, a potem wraca na zachód od Irlandii w środku zimy; EJ99355 leci na północ do Hebrydów, a potem na południe do Zatoki Biskajskiej; EJ47617 kieruje się do Islandii, a potem do zachodniego Morza Śródziemnego.  


Wiemy teraz, że morusy z różnych kolonii brytyjskich dzielą morze podczas żerowania z niewielkim nakładaniem się na siebie między koloniami; alki potrafią nurkować do 100 metrów i nurkują nawet nocą w zimie w niemal całkowitej ciemności, ale jakoś znajdują ryby; a niektóre młode mewy trójpalczaste mogą spędzić swój pierwszy rok na wędrówkach tak daleko jak Morze Baffina na zachód od Grenlandii.   


Rybitwa popielata MARY ANN MCDONALD/GETTY IMAGES
Rybitwa popielata MARY ANN MCDONALD/GETTY IMAGES

Opowieści, które pojawiają się z dalszych terenów, są jeszcze bardziej spektakularne. Brooke badał petrela ciemnego na odległej wyspie Henderson, niezamieszkałej drobinie ziemi, która jest częścią Brytyjskich Terytoriów Zamorskich Pitcairn na Pacyfiku. Petrelowi zabiera 50 dni wysiedzenie jednego jaja, z obowiązkiem inkubacji podzielonym na trzy części: samiec wysiaduje przez 19 dni, potem samica, a potem znowu samiec. Kiedy Brooke umieścił lokalizatory na 25 ptakach, odkrył, że te, które miały wolne od wysiadywania, podróżowały w poszukiwaniu pokarmu w kierunku Peru i zawracały dopiero, kiedy były ponad 4 tysiące kilometrów od Henderson i przebywały niemal 10 tysięcy kilometrów w mniej niż trzy tygodnie.


Albo spójrzmy na parę mew obrożnych, gniazdujących w kanadyjskiej Arktyce: spędzają one zimę na różnych oceanach, samica u wybrzeży Peru, a samiec u wybrzeży Afryki Południowej, zanim jednoczą się ponownie w tundrze kolejnego lata. Albo to, że pingwin cesarski potrafi nurkować na głębokość do 560 m. i pozostawać tam do 20 minut. Książka Brooke’a pełna jest takich przyprawiających o zawrót głowy faktów. Czytanie jej jest jak spotkanie z nową i nieznaną błękitną planetą po raz pierwszy.  


Głuptak zwyczajny JANE BARLOW/PA
Głuptak zwyczajny JANE BARLOW/PA

To porwało również Willughby’ego w latach 1660., kiedy postanowił zrozumieć świat przyrody nie przez czytanie Arystotelesa lub Biblii, ale przez używanie własnych oczu. Przypadkowa uwaga doprowadziła do tego, że Tim Birkhead został biografem Willughby’ego. Odwiedził dom rodziny Lorda Middletona, potomka Willughby’ego, kiedy prowadził badania o historii ornitologii do swojej poprzedniej książki. Rzucił uwagę, że z dwóch ludzi z Trinity Ray był uczonym, a Willughby (który umarł młodo) był dyletantem. Nieprawda, zaprzeczył Middleton gwałtownie.


Zaintrygowany Birkhead wrócił w 2014 r. i razem z Middletonem otworzył szafę zawierającą zbiory historii przyrody Willughby’ego. Ku swojemu zdumieniu zobaczył, że dolna szuflada zawierała nadtłuczone jaja ptasie opisane charakterystycznym pismem  Willughby’ego – była to najstarsza istniejąca kolekcja jaj ptasich na świecie. Stopniowo Birkhead wciągnął się w badanie życia tego niezwykłego człowieka, jednego z pierwszych członków Towarzystwa Królewskiego, który połknął bakcyla pozwolenia faktom, by mówiły za siebie, uczonego lingwisty, który starannie preparował zastrzelone przez siebie ptaki i złapane owady.


Edredon zwyczajny GETTY IMAGES
Edredon zwyczajny GETTY IMAGES

Birkhead także z zapałem preparuje ptaki, choć w jego wypadku tylko te, które zginęły śmiercią naturalną. Naśladując Willughby’ego, dokonał sekcji bąka, który uderzył w linię wysokiego napięcia, znajdując fakty, jakich nie zauważył Willughby. Kilka lat temu wraz z kolegami był jednym z pierwszych, którzy opisali i wyjaśnili olbrzymią długość i eksplozywne zwiększanie się penisów u kaczek oraz pokrętne kształty organów rozrodczych samic, zaprojektowanych do nie wpuszczania takich narzucających się narządów bez zaproszenia. Ale to jest inna historia.    


Willughby i Ray byli zafascynowani koloniami ptaków morskich – „niezwykłymi wyspami, klifami i skałami w Anglii, gdzie ptaki morskie co roku budują gniazda i rozmnażają się w wielkich ilościach”. Widzieli wyspę Skomer, ale nie byli na niej. Wylądowali na Farne Islands u wybrzeża Northumberland, którą odwiedzam co roku od niemal pięćdziesięciu lat, i widzieli te same gatunki, jakie ja widzę dzisiaj: “alki zwyczajne, maskonury, kormorany, edredony zwyczajne, mewy trójpalczaste, mewy śmieszki, rybitwy” i wiele więcej.


Alki zwyczajne GETTY IMAGES
Alki zwyczajne GETTY IMAGES

To uspokaja – fakt, że te niezwykłe kolonie ptaków morskich przetrwały przez stulecia. Willughby pisze o systematycznej eksploatacji ptaków morskich w latach 1660. Na wyspie Calf of Man co roku zabijano aż 9 tysięcy burzyków północnych na sprzedaż jako żywność i to samo dotykało wiele innych kolonii ptaków morskich. Podobna rzeź spowodowała jedyne wymarcie na północnym Atlantyku bezlotnej alki olbrzymiej, która zniknęła pod koniec lat 1840.


Niemniej kolonie innych ptaków przetrwały i alki na Skomer odzyskały liczebność po tym, jak zdziesiątkowały je wycieki ropy naftowej po II Wojnie Światowej. Te wycieki są teraz rzadkie -  właściwie żyjemy, być może, w złotym wieku dla tutejszych ptaków. Ich liczebność nigdy nie była większa na Farnes lub Skomer, chociaż szkockie kolonie ptaków morskich bardzo zmalały w ostatnich dziesięcioleciach z powodu braku ryb.  


Michael Brooke na Skokholm
Michael Brooke na Skokholm

Chronionym teraz przed ludzkimi żniwami ptakom morskim do niedawna oszczędzone było także najgorsze spustoszenia dokonywane przez duże mewy, ich głównego drapieżnika, ponieważ większość rezerwatów kontrolowała liczbę mew. Wytępiono także szczury z kolonii takich jak na wyspach Lundy i Shiant w Hebrydach, pozwalając na zwiększenie liczby ptaków morskich.


Pod pewnymi względami byłoby wspaniale żyć w czasach Willughby’ego, kiedy niemal każda obserwacja, taka jak opis młodego nurzyka była nowa dla nauki (choć nie dla folkloru). Niemniej, o ileż lepiej jest żyć teraz, kiedy cały świat ptaków morskich, nawet daleko od lądu, naukowcy tacy jak Brooke i Birkhead opisują z tak wspaniałymi szczegółami.   


Badania Tima Birkheada trwają dzięki społecznym darom. Można je wpłacać tutaj: justgiving.com/fundraising/guillemotsskomer


The Wonderful Mr Willughby
 is published by Bloomsbury, 

Far From Land is published by Princeton University Press


The secret lives of seabirds

Rational Optimist, 20 lipca 2018

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Matt Ridley


Brytyjski pisarz popularnonaukowy, sympatyk filozofii libertariańskiej. Współzałożyciel i b. prezes International Centre for Life, "parku naukowego” w Newcastle. Zrobił doktorat z zoologii (Uniwersytet Oksfordzki). Przez wiele lat był korespondentem naukowym w "The Economist". Autor książek: The Red Queen: Sex and the Evolution of Human Nature (1994; pol. wyd. Czerwona królowa, 2001, tłum. J.J. Bujarski, A. Milos), The Origins Of Virtue (1997, wyd. pol. O pochodzeniu cnoty, 2000, tłum. M. Koraszewska), Genome (1999; wyd. pol. Genom, 2001, tłum. M. Koraszewska), Nature Via Nurture: Genes, Experience, and What Makes us Human (także jako: The Agile Gene: How Nature Turns on Nurture, 2003), Rational Optimist 2010.

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 848 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Łez kamienie   Łopatniuk   2018-10-13
Akademicki skandal: troje badaczy umyślnie publikowało fałszywe artykuły o „badaniach żałości”, by pokazać fatalne standardy akademickie w naukach społecznych   Coyne   2018-10-12
Skuteczny kontra patologiczny altruizm   Anomaly   2018-10-10
Czas powiedzieć stop pseudonauce o GMO   Novella   2018-10-02
Trochę inny rak wątroby   Łopatniuk   2018-09-29
Najwcześniejsze znane zwierzę?   Coyne   2018-09-27
Organiczne rolnictwo nie jest najlepsze   Novella   2018-09-24
Ateista z chwilową luką w pamięci i w szoku niewolnictwa   Dawkins   2018-09-21
Stereotypy są często szkodliwe a zarazem poprawne   Shpancer   2018-09-21
Atak “doktorostwa Wolfson” na rodziców chłopca, który zmarł na koklusz     2018-09-20
Probiotyki – to skomplikowane   Novella   2018-09-13
Przesądy i złudzenie kontroli   Novella   2018-09-11
Antyszczepionkowcy - pielęgniarka lub lekarz nie powinni opiekować się dziećmi     2018-09-10
Francuski uniwersytet wyrzuca homeopatię   Novella   2018-09-08
Plastry uśmierzające ból z Luminas: gdzie słowa „kwantum” i „energia” w rzeczywistości znaczą „magia”     2018-09-07
Odkryto nowy rodzaj neuronów u ludzi   Novella   2018-09-06
Epigenetyka: powrót Lamarcka? Nie tak szybko!   Coyne   2018-09-05
Przejściowe formy przodków żółwia   Novella   2018-09-03
Recenzja nowej książki Davida Quammena o drzewach ewolucyjnych (i porównanie z innymi recenzjami)   Coyne   2018-09-01
Dlaczego jedne sowy mają kępki piór na uszach, a inne nie?   Lyon   2018-08-30
Psychoaktywny lek i doświadczenie śmierci   Novella   2018-08-29
Samce koników morskich, które są ciężarne, redukują inwestycję w potomstwo, jeśli widzą seksowną samicę   Coyne   2018-08-28
Uderzające podobieństwo: rewolucyjne wyniki badań nad bliźniętami   Dynesen   2018-08-27
Ale tego wija lepiej zostaw w spokoju   Łopatniuk   2018-08-24
Ile jest ziemi nadającej się pod uprawę?   Novella   2018-08-22
Więcej o szarlatanerii komórek macierzystych   Novella   2018-08-18
Kontrolowane próby szczepionek   Novella   2018-08-15
Ogniska odry w Brooklynie w 2013 r.: Badanie kosztów antyszczepionkowej pseudonauki     2018-08-14
Uprzednie doświadczenie wpływa na to, co widzimy   Novella   2018-08-11
Efekt Krugera-Dunninga, antyszczepionkowcy i arogancja ignorancji     2018-08-09
Nowe zastosowania zużytych filtrów do dializy   Blum   2018-08-07
Puszczyk mszarny   Lyon   2018-08-06
Oprzeć się wiatrom - dobór naturalny, huragany i jaszczurki   Mayer   2018-08-04
Unia Europejska odrzuciła uprawy z edytowanym genomem   Ridley   2018-08-03
Spojrzenie na ruch anty-GMO   Novella   2018-08-02
Tajemne życie morskich ptaków   Ridley   2018-08-01
Więcej dowodów przeciwko „epigenetycznie” dziedziczonym i środowiskowo wprowadzonym zmianom w DNA   Coyne   2018-07-31
Usterka w Matriksie   Novella   2018-07-27
Czy współczesny Homo sapiens wyewoluował w różnych częściach Afryki?   Coyne   2018-07-24
Pandemie, szczepienia, i kuracja mleczna profesora Jastrebowa   Turski   2018-07-21
Sóweczka dwuplamista   Lyon   2018-07-20
Lucyfer, którego wymyślił Zimbardo. O konsekwencjach stanfordzkiego eksperymentu więziennego i skandalu, którego stał się obiektem   Witkowski   2018-07-19
Nie kłacz, gdy kaszlesz   Łopatniuk   2018-07-14
Kwantowe bzdury w parapsychologii   Novella   2018-07-12
Pełzająca percepcja problemów   Novella   2018-07-10
Ale czy mogą cierpieć?   Dawkins   2018-07-07
Wronia inteligencja   Novella   2018-07-06
Gąsienica naśladuje pazurnicę   Coyne   2018-07-05
O mózgach męskich i żeńskich   Novella   2018-07-03
Czy hieny rozbijają ludzki patriarchat?   Coyne   2018-06-30
Mikrobiom jelitowy i stany lękowe   Novella   2018-06-28
Ukośniki przędą spadochrony z nici pajęczej i odlatują po sprawdzeniu wiatru odnóżami   Coyne   2018-06-26
To może być toczeń, czyli o wilku, który pożarł serce   Łopatniuk   2018-06-23
Kreacjonizm i nagonka na Coyne’a w „Daily Caller”   Coyne   2018-06-22
Kłamstwa anty-GMO   Novella   2018-06-20
Protezy kończyn - kolejny postęp   Novella   2018-06-16
Dziwne zawiłości procesu dziedziczenia   Coyne   2018-06-13
Homeopatia, wibracje i oszustwo     2018-06-12
Wyników Séraliniego nie daje się powtórzyć   Novella   2018-06-11
Helen Lawson i czarna maść: wycinanie, wypalanie i zatruwanie w sposób „naturalny”     2018-06-09
Patyczaki mogą rozprzestrzeniać się jak nasiona roślin: w ptasich odchodach   Coyne   2018-06-08
Czy teoria doboru naturalnego Darwina zmieniła nasz pogląd na miejsce ludzkości   Dennett   2018-06-07
Kosmici-głowonogi i panspermia   Novella   2018-06-05
Marność dowodów na przekazywanie wprowadzonych środowiskowo, „epigenetycznych” zmian w DNA kolejnym pokoleniom u ludzi   Coyne   2018-06-04
Homeopatyczne nosodes   Novella   2018-05-31
Fałszywa dychotomia i negacja nauki   Novella   2018-05-28
Nicień w oku bliźniego   Łopatniuk   2018-05-26
Budzenie zmarłych   Novella   2018-05-21
Finansowanie społecznościowe terapii komórkami macierzystymi o nieudowodnionej skuteczności: wykorzystywanie hojności obcych, by płacić za szarlatanerię     2018-05-18
Co mówi nam ruch płaskiej Ziemi     2018-05-17
Osy papierowe + sprytny biolog = tęczowe gniazda   Coyne   2018-05-14
Jak to jest, że Stanisław Burzyński nadal żeruje na zrozpaczonych pacjentach z rakiem?     2018-05-12
Przekonania antyoświeceniowe są „zaskakująco trwałe”     2018-05-11
Jeremy Sherman nadal nie rozumie ewolucji   Coyne   2018-05-09
Zdrowy tryb życia ma znaczenie   Novella   2018-05-08
Miasta są nowymi wyspami Galapagos   Ridley   2018-05-04
O obowiązkowym oznakowywaniu GMO   Novella   2018-05-03
Tydzień Świadomości Homeopatii. Pomaga przypomnieć ludziom, że jest to szarlataneria!     2018-05-02
Znajdź Tiktaalika!   Coyne   2018-05-01
Wzrost potęgi dinozaurów   Novella   2018-04-30
Niebezpieczeństwa martwienia się o sądny dzień   Pinker   2018-04-27
Tako rzecze antyszczepionkowa “wojowniczka mama”, Brittney Kara: jeśli szczepionki są tak wspaniałe, to dlaczego nie wspomina ich Biblia?     2018-04-26
Geny wydają się wyjaśniać większość sukcesów uczniów szkół elitarnych   Ridley   2018-04-25
Akupunktura jadu pszczelego: śmiercionośne znachorstwo, które może zabić     2018-04-23
Mumia z Atakama nie jest kosmitą   Novella   2018-04-20
Feministyczna geografia w Dartmouth   Coyne   2018-04-19
Dlaczego odmawiamy dostrzegania jaśniejszej strony, choć powinniśmy   Pinker   2018-04-17
Inicjatywa „Globalna Spójność”: nonsens na globalną skalę     2018-04-11
Wreszcie: sensowna dyskusja o “rasie”   i Greg Mayer   2018-04-10
Rolnictwo biodynamiczne: podobne do antropozoficznej medycyny, ale dla farm     2018-04-06
Mózg i kodowanie predyktywne   Novella   2018-04-05
Dziwaczne życie seksualne żabnicy   Coyne   2018-04-04
Dwa kilo prostaty poproszę   Łopatniuk   2018-03-31
Dziennik z Mozambiku: Demony w kurzu   Naskręcki   2018-03-30
Otumaniony myśliciel twierdzi, że ewolucja nie może wyjaśnić organizmów i ich “dążeń”   Coyne   2018-03-28
Orientacja na złe wiadomości nasila się i wpływa na nasze działania   Ridley   2018-03-27
Urojenie fałszywej flagi   Novella   2018-03-24
Zły tydzień dla homeopatii jest dobrym tygodniem dla nauki     2018-03-23
Czy farmerzy mają czekać aż parlamentarzyści podszkolą się w nauce o manioku?   Ongu   2018-03-22
David Barash namawia naukowców do stworzenia człowieko-szympansiej hybrydy   Coyne   2018-03-20

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej



Ściganie bluźnierstwa



Ryby jaskiniowe



Autyzm



Od niepamiętnych czasów



Tunezyjczycy przeciw złemu prawu



Drugie prawo termodynamiki



Pochwała ignorancj



Mistyfikacja Sokala



Intronizacja Chrystusa



Obama chrzescijanie



Szelest liści



Czego wam nie pokazują?


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk