Prawda

Piątek, 29 maja 2020 - 03:57

« Poprzedni Następny »


Przykre niespodzianki, czyli czerniak i siwizna


Paulina Łopatniuk 2015-08-01

Czerniak; CC BY-SA 3.0; LWozniak&KWZielinski; https://pl.wikibooks.org/wiki/Atlas_histopatologii_guz%C3%B3w_sk%C3%B3ry
Czerniak; CC BY-SA 3.0; LWozniak&KWZielinski; https://pl.wikibooks.org/wiki/Atlas_histopatologii_guz%C3%B3w_sk%C3%B3ry

To nie była zaplanowana notka – w planach czeka cała kolejka artykułów mniej lub bardziej rozgrzebanych, jednak (po raz kolejny zresztą) inspiracja wygrała z kalkulacją i znaleziony przypadkiem artykuł wyprzedził wcześniej obiecane kilku osobom teksty. Ot, ciekawostka, która wpadła mi w oko i już nie chciała się odczepić. Być może i wam wyda się interesująca. Może nawet kiedyś komuś pomoże.

O czerniaku zapewne słyszał każdy, niezależnie od tego w jakim stopniu interesuje się medycyną. Ten słynny ze swego agresywnego potencjału nowotwór złośliwy wywodzi się z komórek barwnikotwórczych (wytwarzających melaninę), melanocytów, zazwyczaj zlokalizowanych w dolnej części naskórka (ale też w oponach mózgowych tudzież oczach chociażby – stąd i tam może rozwinąć się czerniak – czy to tęczówki, czy naczyniówki, czy ciała rzęskowego, nie tylko u człowieka zresztą), rzadziej – w nabłonku pokrywającym błony śluzowe.

Serce na przekroju – czarne obszary to przerzuty czerniaka; PEIR Digital Library (Pathology image database), AFIP; domena publiczna
Serce na przekroju – czarne obszary to przerzuty czerniaka; PEIR Digital Library (Pathology image database), AFIP; domena publiczna

Jest uważany za zmianę wyjątkowo groźną, gdyż potrafi stosunkowo wcześnie przerzutować, jednocześnie zaś jego przerzuty potrafią pojawiać się niespodziewanie jeszcze przez wiele lat po – wydawałoby się skutecznym – leczeniu. O ile czerniak usunięty wcześnie, zanim pojawią się się przerzuty, a optymalnie – zanim jeszcze zacznie naciekać głębsze warstwy skóry, jest nowotworem dość dobrze rokującym, o tyle zmiana usunięta zbyt późno, gdy nastąpił już rozsiew, wiąże się z nader niekorzystnym rokowaniem pomimo usilnych starań lekarzy i naukowców – w końcu to właśnie przerzuty zabijają pacjentów dotkniętych tą chorobą, nie zmiany pierwotne. Zatem – jak zresztą zwykle w onkologii – czas jest kluczową kwestią. Zmiana musi zostać rozpoznana i usunięta możliwie wcześnie. Żeby to jednak uczynić, trzeba ją też odpowiednio wcześnie zauważyć.


Czerniak skóry owłosionej głowy z przerzutem w śliniance; CC BY-NC 3.0; http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4348854/
Czerniak skóry owłosionej głowy z przerzutem w śliniance; CC BY-NC 3.0; http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4348854/

W przypadku czerniaków skóry szczególnie niefortunną lokalizacją jest skóra owłosiona. Nieregularna, o nierównomiernym wybarwieniu, być może wrzodziejąca plamka zawsze będzie trudniejsza do zauważenia pod warstwą włosów niż na gołej skórze, prawda? I rzeczywiście – dostępne badania wydają się sugerować, że czerniaki skóry owłosionej głowy w momencie wykrycia bywają bardziej zaawansowane niźli zmiany zlokalizowane w innych rejonach, choć literatura nie pozwala jednoznacznie stwierdzić czy powodem jest jedynie niekorzystna lokalizacja, czy też być może po prostu czerniaki tej okolicy mają nieco odmienną biologię (jak chociażby tzw. czerniaki akralne, zlokalizowane w obrębie odsiebnych [dalszych] odcinków rąk i stóp). Niezależnie od przyczyny takiego stanu rzeczy, czerniaki skóry owłosionej ze względu na swą trudną dostępność i gorszą prognozę są nowotworami szczególnej troski i wszystkie wskazówki ułatwiające wcześniejsze ich rozpoznanie są na wagę złota.


Pacjentka z czerniakiem owłosionej skóry głowy; http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0140673613616049#
Pacjentka z czerniakiem owłosionej skóry głowy; http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0140673613616049#

Niekiedy wskazówki takie potrafią być naprawdę zaskakujące. Cała sztuka w tym, by je właściwie zinterpretować. Jednym z bardziej chyba efektownych przykładów możliwym, choć nie jest to zjawisko częste, do zaobserwowania u pacjentów/pacjentek dotkniętych siwizną jest miejscowe tej siwizny ustępowanie. Nie zawsze rzecz wygląda aż tak spektakularnie, jak na załączonym obok fragmencie skanu artykułu prezentowanego przez czasopismo Lancet, jednak nawet punktowy powrót koloru u siwych/siwiejących pacjentów jest dobrym powodem, by przyjrzeć się bliżej skórze zlokalizowanej w tym miejscu.


Oczywiście nie mamy tu do czynienia ze zjawiskiem częstym. Nie jest to też obraz dla czerniaka specyficzny – podobne zmiany mogą chociażby towarzyszyć przyjmowaniu niektórych leków, warto jednak pamiętać o przypadkach, gdy  przyczyna okazywała się naprawdę groźna, warto też uczulać na to zarówno pacjentów, jak i osoby szczególnie do zarejestrowania takich subtelności predystynowane – pracowników zakładów fryzjerskich, salonów piękności, etc (podobne programy edukacyjne zresztą są na świecie powoli wprowadzane – sztandarowym przykładem jest Heads Up!, poświęcony nowotworom skóry program zainicjowany przez prof. Deborah S. Sarnoff, specjalistkę w dziedzinie dermatologii zainspirowaną własnymi doświadczeniami). Obecnie niestety często rekonstruujemy podobne historie już po fakcie.


Pośród siwiejących włosów pacjentki pojawiło się pasmo wybarwione złocistobrązowo; w centrum widoczny rozwinięty w tym miejscu owrzodziały czerniak; CC BY-NC-ND 4.0; https://escholarship.org/uc/item/9gc61299#page-1
Pośród siwiejących włosów pacjentki pojawiło się pasmo wybarwione złocistobrązowo; w centrum widoczny rozwinięty w tym miejscu owrzodziały czerniak; CC BY-NC-ND 4.0; https://escholarship.org/uc/item/9gc61299#page-1

Tak właśnie wyglądała historia 58-letniej pacjentki opisana w artykule, który wpadł mi ostatnio w oko.


Badanie mikroskopowe potwierdziło podejrzenie czerniaka; CC BY-NC-ND 4.0; https://escholarship.org/uc/item/9gc61299#page-1
Badanie mikroskopowe potwierdziło podejrzenie czerniaka; CC BY-NC-ND 4.0; https://escholarship.org/uc/item/9gc61299#page-1

Półtora roku przed wizytą u lekarza pośród jej siwiejących włosów pojawiło się pasmo o żywej, złocistobrązowej barwie, co pierwotnie nie zaniepokoiło kobiety – wzbudziło raczej nadzieję na powrót pierwotnego koloru włosów. Dziesięć miesięcy później małżonek w tym rejonie skóry głowy zauważył czarną płaskowyniosłą zmianę, która w kolejnych miesiącach powiększyła się do prawie 2cm, a w jej centrum pojawiło się owrzodzenie. Zmianę usunięto, a jej obraz mikroskopowy nie pozostawiał miejsca na wątpliwości. Czerniak miał już 4,4mm grubości, a dodatkowe badania wykryły przerzuty nie tylko w szyjnych węzłach chłonnych, ale też w płucach. Aktualnie pacjentka poddawana jest radio- i chemioterapii. Rokowania nie są dobre. Ewidentnie cofająca się siwizna nie była powodem, by się cieszyć.


Naciek czerniaka wokół mieszka włosowego (to owalne po lewej) bez naciekania jego struktury; BY-NC-ND 4.0; https://escholarship.org/uc/item/9gc61299#page-1
Naciek czerniaka wokół mieszka włosowego (to owalne po lewej) bez naciekania jego struktury; BY-NC-ND 4.0; https://escholarship.org/uc/item/9gc61299#page-1

Pozostaje jeszcze tylko jedna kwestia. Skąd – mianowicie – taki właśnie objaw? Co stoi za opisanym zjawiskiem? I tu rzecz staje się nieco trudniejsza. W pierwszej chwili może się, owszem, wydać intuicyjna – w końcu to nowotwór z komórek barwnikotwórczych. Intuicja intuicją jednak, tymczasem przydałyby się jakieś konkrety. Co właściwie robią z włosami komórki czerniaka? Najprostszym rozwiązaniem byłoby zapewne naciekanie przez nowotworowe komórki mieszków włosowych. I rzeczywiście – w przynajmniej jednym przypadku udało się zaobserwować taką sytuację, nadal pozostają jednak czerniaki, w których inwazji nowotworowych melanocytów na mieszki włosowe nie zarejestrowano mimo ustąpienia siwizny nad nowotworem (jak w opisanej właśnie historii chociażby – powyżej obraz mikroskopowy) i tu mechanizmy sterujące całym procesem wydają się potencjalnie dużo bardziej interesujące. Nie bez przyczyny użyłam słowa “potencjalnie” – pamiętajcie, że mówimy o zjawisku w literaturze naukowej rzadkim. Tych kilka prac dostępnych w czasopismach fachowych to zbyt mało, by móc wypowiadać się kategorycznie. Otóż autorzy poszczególnych artykułów sugerują, że poza bezpośrednim naciekaniem mieszków włosowych komórki czerniaka mogą wpływać na wybarwienie włosów poprzez wydzielanie odpowiednich substancji regulacyjnych – czynników wzrostowych na przykład tudzież sygnałów pobudzających “uśpioną” frakcję niezróżnicowanych melanocytarnych komórek macierzystych, których obecność w mieszkach włosowych postuluje się od jakiegoś czasu. Na razie pozostajemy niestety w kręgu czystych hipotez. Wiemy, że podobne zjawisko występuje, wiemy, że może się cofać po leczeniu radioterapią, nie wiemy jeszcze jak się to wszystko dzieje.


Zatem choć mechanizmy repigmentacji siwizny związanej z nowotworzeniem melanocytów pozostają otwartym polem do dalszych badań, dostępne w literaturze historie są materiałem wystarczającym, by podobnych zjawisk nie lekceważyć. Czerniak wykryty wcześnie, gdy jego grubość nie przekracza 1mm, zanim pojawi się owrzodzenie wiąże się z odsetkiem przeżyć dziesięcioletnich przekraczającym 90%, obecność przerzutów w węzłach chłonnych redukuje ten odsetek do 20-40%. Trochę szkoda czasu, który można by zyskać, gdyby pamiętano o podobnych opisanemu “drobiazgach”.


(Przypominam tylko, że patologów możecie śledzić też na fejsbuku)


Literatura:

Patterns of failure and predictors of outcome in cutaneous malignant melanoma of the scalp. BE Terakedis, CJ Anker, SA Leachman, RH Andtbacka, GM Bowen, WT Sause, KF Grossmann, TL Bowles, RD Noyes, YJ Hitchcock, KM Boucher, DC Shrieve; Journal of the American Academy of Dermatology 2014;70(3):435-42

A case of hair re-pigmentation from a scalp melanoma. VS Oza, JM Schulman, TW Mully, S Ortiz; Dermatology Online Journal 2015, 21(7):7

Repigmentation of hair associated with melanoma in situ of scalp. JB Tiger, KA Habeshian, DT Barton, JB Brennick; Journal of the American Academy of Dermatology 2014; 71(4):e144–e14

Clinical picture: hair repigmentation in lentigo maligna. R Dummer; Lancet 2001; 357(9256):598

Hair repigmentation in melanoma. M Inzinger, C Massone, E Arzberger, R Hofmann-Wellenhof; Lancet 2013; 382(9899):1224

Melanocyte Stem Cell Maintenance and Hair Graying. E Steingrímsson, NG Copeland, NA Jenkins; Cell 2005; 121: 9-12

Scalp junctional nevus with malignant transformation (melanoma) metastatic to parotid lymph node region, cervical lymph nodes and the back: a case report and review of literature. ZP Liang, SE Xu, L Jiang, C Zhao, XQ Sun, G Qin; International Journal of Clinical and
Experimental Pathology
2015;8(1):954–959

Desmoplastic melanoma presenting with localized hair repigmentation. RR Rahim, A Husain, DJ Tobin, CM Lawrence; British Journal of Dermatology 2013;169(6):1371–1373

Heads Up for Scalp Melanoma. DS Sarnoff; Journal of drugs in dermatology 2014;13(5):525



Paulina Łopatniuk


Lekarka ze specjalizacją z patomorfologii, pasjonatka popularyzacji nauki, współtwórczyni strony poświęconej nowinkom naukowym Nauka głupcze, ateistka, feministka. Prowadzi blog naukowy Patolodzy na klatce.

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1108 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Przestańcie wierzyć w naukę   Greenfield   2020-05-28
Ewolucyjne korzenie sztuki   Koraszewski   2020-05-27
Innowacji nie można wymusić, ale można je zdławić   Ridley   2020-05-26
Stymulowanie kory wzrokowej   Novella   2020-05-23
Pora na telemedycynę   Novella   2020-05-19
Czy mrożącą krew w żyłach prawdą jest, że decyzja o zamknięciu społeczeństwa opierała się na luźnych matematycznych spekulacjach?   Ridley   2020-05-15
MMR jest bezpieczna i skuteczna   Novella   2020-05-14
Odporność stada na fakty   Koraszewski   2020-05-13
O COVID wiemy wszystko – i nie wiemy niczego   Ridley   2020-05-12
Nanotechnologia zastosowana do leczenia choroby Alzheimera   Novella   2020-05-11
COVID-19 – To są szkody   Novella   2020-05-05
Nadmiar teorii wszystkiego   Koraszewski   2020-05-04
Zawodnicy – i trudności – w wyścigu do wyleczenia COVID   Ridley   2020-04-30
Psychologia sprzeciwu wobec szczepień   Novella   2020-04-25
Prowokator czy prowokowany?   Witkowski   2020-04-24
Nauka on-line jest skuteczna   Novella   2020-04-23
Mądrość w pułapce autorytetu   Witkowski   2020-04-18
Znaleziono najstarszego “bilaterian”: odkryto podobne do robaka stworzenie wraz z jego skamieniałymi śladami   Coyne   2020-04-16
Nietoperze i pandemia   Ridley   2020-04-14
Pandemia ludzkiej głupoty   Novella   2020-04-12
W miarę postępu badań natura naszego wroga staje się coraz wyraźniejsza   Ridley   2020-04-04
Wzmacnianie układu odpornościowego podczas pandemii   Novella   2020-04-02
Dlaczego ten wirus inaczej dotyka pokolenia?   Ridley   2020-03-30
Czaszka maleńkiego dinozaura/ptaka znaleziona w bursztynie   Coyne   2020-03-27
Szczepionka na koronawirusa nie przybędzie szybko   Ridley   2020-03-25
Niebawem dowiemy się jak solidna jest nasza cywilizacja   Ridley   2020-03-23
Żywotność wirusa Covid-19 na różnych powierzchniach (rada: używaj rękawiczek, kiedy odbierasz paczki i nie otwieraj ich przez 24 godziny)   Coyne   2020-03-21
Dzień był krótszy 70 milionów lat temu   Novella   2020-03-20
Jak często powstają ptasie hybrydy?   Coyne   2020-03-18
Mózgi noworodków   Novella   2020-03-16
Twierdzenie o białku i DNA dinozaurów   Novella   2020-03-10
Porażka jest stałym elementem pracy naukowca   Konrad Bocian   2020-03-07
Jak myśleć o naszych problemach   Tupy   2020-03-03
Dlaczego tak wiele nowych wirusów pochodzi od nietoperzy?   Ridley   2020-02-29
Odkrycie antybiotyku przez AI   Novella   2020-02-27
Wizyta w Andach u łysek rogatych   Lyon   2020-02-26
Zioła nie pomagają na utratę wagi   Novella   2020-02-25
Dawkins pisze tweeta   Coyne   2020-02-24
W obronie binarności płci u ludzi   Coyne   2020-02-21
Nie palmy pieniędzy na ołtarzu zielonej manii   Lomborg   2020-02-20
Więcej dowodów ewolucji: końskie zarodki zaczynają tworzyć pięć palców, a cztery zawiązki znikają   Coyne   2020-02-18
Homeopatyczny rentgen   Novella   2020-02-14
Różnice płci w wyborze zabawek: chłopcy bawią się chłopięcymi zabawkami, dziewczynki dziewczęcymi zabawkami   Coyne   2020-02-13
Śmiertelność z powodu raka nadal spada wbrew twierdzeniom szarlatanów     2020-02-11
Odkrycie w immunologii, a leczenie nowotworów   Novella   2020-02-10
Ponowne psucie nauki przez ideologię: ”Slate” wypacza biologię ewolucyjną, by wyglądała na kapitalistyczną i antysocjalistyczną   Coyne   2020-02-07
Flamingi z braku łysek rogatych   Lyon   2020-02-06
Moja ostatnia praca badawcza. Część 3: Znaczenie   Coyne   2020-02-04
Moja ostatnia praca badawcza. Część 2: Wyniki   Coyne   2020-02-03
Moja ostatnia praca badawcza: Część 1: Cele i metody   Coyne   2020-02-01
Ewolucyjne wyjaśnienie nienaukowych przekonań   Bretl   2020-01-31
Zdumiewająca mimikra   Coyne   2020-01-27
Reality check: Pęd do szybkiej „zerowej” emisji to gwarancja przegranej   Lomborg   2020-01-27
Sfuszerowany artykuł o biologii w „Washington Post”   Coyne   2020-01-24
Punkty dla Ameryki w konflikcie między Iranem i USA   Destexhe   2020-01-24
Zbliżanie się do rozumienia pamięci   Novella   2020-01-22
Z perspektywy naszego kurnika   Witkowski   2020-01-16
Fałszywa pokora nie uratuje planety   Boudry   2020-01-09
Złoty ryż zatwierdzony na Filipinach   Novella   2020-01-07
Cudowna animacja DNA i komórek   Coyne   2020-01-06
Dychotomiczne myślenie, niepewność i zaprzeczanie nauce     2020-01-01
Mieliśmy najlepszą dekadę w historii. Naprawdę   Ridley   2019-12-31
Kreacjonista opowiada się za ”argumentem z niedowierzania”   Coyne   2019-12-26
Biologia męskiej agresji i dlaczego nie jest to tylko „socjalizacja”   Coyne   2019-12-24
Wydajność, wyzysk, wybory   Koraszewski   2019-12-23
Społecznościowe finansowanie szarlatanerii   Novella   2019-12-20
Wykład Dawkinsa o czerpaniu odwagi z darwinizmu   Coyne   2019-12-18
Uprawy GM, takie jak Złoty Ryż, uratują życie setek tysięcy dzieci   Ridey   2019-12-13
Darwin, lisy i inne ssaki na Falklandach   Mayer   2019-12-11
Wirtualna edukacja   Novella   2019-12-03
Teoria klasy próżniaczej Thorsteina Veblena – uaktualnienie statusu   Henderson   2019-12-02
Punkt szczytowy inteligencji   Novella   2019-11-30
Likwidowanie przeziębienia miedzią   Novella   2019-11-27
Dlaczego wyjaśnianie problemów przez biały przywilej jest niesłuszne   Rob Henderson   2019-11-25
LiveScience zachwala panpsychizm jako rozwiązanie trudnego problemu świadomości   Coyne   2019-11-22
Jak walczyć z firehosing   Novella   2019-11-19
Odwołajcie antyszczepionkową konferencję w Tel Awiwie   Blum   2019-11-15
Ewolucja dwunożności   Novella   2019-11-14
Granice „przeskoczenia” progu opłacalności   Lomborg   2019-11-13
Dlaczego nie żyjemy w epoce post-prawdy   Pinker   2019-11-11
Śledząc pochodzenie człowieka   Novella   2019-11-09
Skamieniałe trylobity idące gęsiego. Ale dlaczego to zrobiły?   Coyne   2019-11-06
Saga o złotym ryżu   Novella   2019-11-04
Kolejne badanie rolnictwa organicznego   Novella   2019-11-02
Fabrizio Benedetti pyta: “Czy badania placebo wzmacniają pseudonaukę?”     2019-11-01
Nathaniel Comfort raz jeszcze: nauka nie czyni postępów (czy może robi to?)   Coyne   2019-10-31
Pochwała jednoznaczności   Witkowski   2019-10-29
Stare i nowe  troski o bezpieczeństwo żywnościowe   Ongu   2019-10-28
Powrót Adama i Ewy jako rzeczywistych ludzi, jak proponuje kolejna pseudonaukowa teoria   Coyne   2019-10-25
Pradawne przechowywanie żywności   Novella   2019-10-24
Artykuł w naukowym piśmie ”Nature” dyskredytuje naukę i „scjentyzm”, kwestionuje wartości Oświecenia   Coyne   2019-10-22
Błogosławieni ci, którzy wycofują   Jacoby   2019-10-19
Pro-life czyli czarodziej z Krotoszyna   Koraszewski   2019-10-18
Biologia rozwoju ujawnia ewolucyjną historię   Novella   2019-10-15
Niebezpieczne życie antropologa   Blackwell   2019-10-12
Swędzikami jesień się zaczyna   Łopatniuk   2019-10-11
Jak wieloryb stracił swoje geny   Coyne   2019-10-10
Używanie sztucznej inteligencji do diagnozy   Novella   2019-10-08
Niespodzianka! Koty są tak samo przywiązane do swojego personelu jak psy i niemowlęta   Coyne   2019-10-05
Oburzenie, stronniczość i niestabilność prawdy   Novella   2019-10-04

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk