Prawda

Środa, 22 listopada 2017 - 17:39

« Poprzedni Następny »


O rzeczywistości rasy i odrazie do rasizmu

 


Bo Winegard, Ben Winegard i Brian Boutwell 2017-09-04


Większość ludzi wierzy, że rasy istnieją. Wierzą, że Denzel Washington jest Afro-Amerykaninem, że George Clooney jest biały i że George Takei jest Azjatą*. Wielu intelektualistów jednak utrzymuje, że ta wiara wynika z iluzji równie niebezpiecznej, jak przekonującej. “Tak samo, jak wydaje się, że słońce okrąża ziemie”, tak również ludzie wydają się należeć do różnych i łatwo dających się zidentyfikować grup. Pod pozorami jednak rzeczywistość genetycznej różnorodności ludzi jest skomplikowana i niezgodna ze standardowymi, społecznie skonstruowanymi kategoriami rasowymi. To jest często zachwalane jako powód do świętowania. Wszyscy ludzie są tak naprawdę Afrykanami tuż pod skórą; a ludzka różnorodność, jakby się nie wydawała istotna, jest w rzeczywistości zdumiewająco powierzchowna. Dlatego rasizm jest oparty na błędnym pojmowaniu rzeczywistości i jest równie nieprawdziwy, jak i godny ubolewania.

Jednak, z kilkoma właściwymi zastrzeżeniami, będziemy argumentować, że ludzie mają rację: rasy istnieją. I chociaż analizy genetyczne pokazują, że ludzka różnorodność jest skomplikowana, standardowe kategorie rasowe nie są arbitralnymi konstrukcjami społecznymi. Odpowiadają raczej rzeczywistym różnicom genetycznym między populacjami ludzkimi. Ponadto uważamy, że naukowcy mogą i powinni badać tę zmienność bez obawy potępienia lub hańby. Rasizm nie jest zły dlatego, że nie ma ras; jest zły, ponieważ gwałci podstawową ludzką przyzwoitość i nowoczesne ideały moralne. W rzeczywistości, opieranie idei tolerancji na twierdzeniu, że wszyscy ludzie są zasadniczo tacy sami, jest niebezpieczne. Sugeruje, że gdyby istniały realne różnice, rasizm byłby uzasadniony. To jest zła nauka i jeszcze gorsza moralność. Promowanie tolerancyjnego, kosmopolitycznego społeczeństwa nie wymaga zaprzeczania podstawowym faktom o świecie. Wymaga ciężkiej pracy i wysiłku, by wspierać równość prawną i godność moralną wszystkich ludzi.


Rasa istnieje, ale zmienność jest skomplikowana


Uczeni, którzy przypuścili atak na pojęcie rasy, przedstawiali przeciwko niemu trzy ogólne argumenty. Chociaż te argumenty warte są zastanowienia, nie pokazują, że rasa jest bezużytecznym lub fikcyjnym pojęciem. Pierwsze dwa zastrzeżenia skierowane są na słomianą kukłę, a ostatni, jak twierdzimy, jest całkowicie błędny.


(Zastrzeżenie 1)
: Ludzka zmienność jest klinowa lub stopniowa, nie zaś nieciągła. Na przykład, pigmentacja skór nie przychodzi w czterech, pięciu lub siedmiu różnych kolorach, ale zmienia się stopniowo od bardzo ciemnej przy równiku do bardzo jasnej w północnej Eurazji. 


Ten zarzut wobec zasadności pojęcia rasy jest niewątpliwie poprawny: bardzo wiele ludzkiej różnorodności jest stopniowe, nie zaś nieciągłe. Nie znamy jednak żadnego liczącego się zwolennika użyteczności pojęcia rasy, który by się z tym nie zgodził (zakładając, że rzeczywiście rozumieją dowody). Słynny niemiecki intelektualista i wczesny teoretyk różnorodności ludzkiej, Johann Friedrich Blumenbach (1775), który jest często oskarżany o  niezdarne klasyfikowanie ludzi w odrębne grupy rasowe, pisał, że: “nie istnieje żadna odmiana [ludzka]… tak wyjątkowa, że nie jest związana z innymi [grupami] tego rodzaju przez tak niedostrzegalne przejścia, że jest bardzo jasne, iż wszyscy są spokrewnieni, lub tylko różnią się od siebie stopniem”.


Przez pewien czas popularny był poligenizm, czyli przekonanie, że rasy powstały osobno, ale został zdyskredytowany przez dowody genetyczne i archeologiczne, które wyraźnie pokazywały, że współcześni ludzie powstali w Afryce (pogląd promowany przez Darwina, który także wierzył, że rasy ludzkie istnieją). Dzisiaj większość badaczy zgodziłaby się z Blumenbachem, włącznie z, na przykład, Nicholasem Wade, autorem niedawno wydanej książki o rasie, która wywołała wściekłe reakcje. W książce tej Wade twierdzi, że “ponieważ nie ma jasno dzielącej linii, nie ma odrębnych ras – taka jest natura zmienności w gatunku. Niemniej można czynić użyteczne rozróżnienia” (s.92). To jest kluczowe: chociaż argument, że ludzka różnorodność jest ciągła, nie zaś nieciągła, jest poprawny, nie unieważnia to pojęcia rasy. Odrzuca tylko koncepcję platońską, którą niewielu uczonych współczesnych traktuje poważnie.


(Zastrzeżenie 2)
: Ludzka zmienność genetyczna jest znacznie większa wewnątrz populacji ludzkich niż między nimi; dlatego zmienność, jaka istnieje między grupami, nie ma znaczenia dla nauki.


To twierdzenie jest prawdziwe w ograniczonym sensie, ale jest w zasadzie nieistotne dla pytania, czy różnice między populacjami są biologicznie sensowne. Jak wskazali Jeffry B. Mitton i A.W.F. Edwards, oryginalne odkrycie, że genetyczna różnorodność między rasami ludzkimi jest nieistotna w porównaniu do genetycznej różnorodności wewnątrz ras, opierała się na osobliwym sposobie mierzenia zmienności genetycznej. Z grubsza mówiąc, pierwotne twierdzenie o genetycznej różnorodności opierało się na analizie jednego genetycznego locus (miejsca na chromosomie, gdzie ulokowane są geny), nie zaś na analizach, które brały pod uwagę skorelowaną strukturę wielu genetycznych loci (wielu miejsc). Pominięcie wielorakich loci zapewnia, że szerokie, odmienne wzory częstotliwości alleli gubią się w szumie pojedynczego locum. Brzmi to boleśnie zawile, ale zasadniczo chodzi o następujące: wzory, które są niemal niewidzialne dla indywidualnych genów, stają się widzialne, jeśli badasz wiele genów równocześnie (tj. patrzysz na gen 1 + gen 2 + gen 3 + gen 4…itd.).


Rozpatrzmy prosty, ale wymowny przykład.a Wyobraźmy sobie, że przyjaciel opisuje zwierzę dodając przymiotniki po kolei (np.: „duże”, „włochate” itd.). Próbujesz zgadnąć, co to za zwierzę. Na początku trudno ci zgadnąć, bo jest wiele „dużych” zwierząt i jest wiele „dużych” i „włochatych” zwierząt. Ale w miarę, jak przyjaciel kontynuuje opis, sprawa staje się łatwiejsza, ponieważ każdy przymiotnik dodaje do poprzednich przymiotników. Informacja, która pozwala ci zgadnąć poprawnie, nie jest zawarta w jednym przymiotniku ale w liście połączonych przymiotników (“duże” “włochate” “rogate” “z białym ogonem” “kopytne” “brązowe” itd.). To samo dotyczy grup populacji. Każdy locus genetyczny, jak każdy przymiotnik, zawiera stosunkowo mało informacji; ale szereg 200 lub 300 loci zawiera wiele informacji. 


Badania empiryczne potwierdzają tę logikę. Na przykład zajmująca się genetyką Hua Tang i jej koledzy odkryli, że pochodzenie etniczne podawane przez badanych zgadzało się niemal doskonale z genetycznymi klastrami z 326 markerów mikrosatelitarnych (marker mikrosatelitarny jest odcinkiem powtarzającego się DNA, w którym powtarzają się serie par bazowych DNA). Inne badania pokazały jeszcze większą zdolność do poprawnego identyfikowania pochodzenia ludzi. Te badania ilustrują, że jakiekolwiek znaczenie ma twierdzenie, że jest więcej zmienności wewnątrz rasy niż między rasami, badacze mogą, jeśli używają właściwej procedury, rozróżnić grupy przodków poszczególnych ludzi z niezwykłą dokładnością. Znaczenie tych różnic genetycznych między grupami jest kwestią całkowicie empiryczną. 


(Zastrzeżenie 3)
: Ludzkie klasyfikacje rasowe są arbitralne. Dla jednych celów użyteczne jest klasyfikowanie według koloru skóry; dla innych użyteczne jest klasyfikowanie, na przykład, według genów chroniących przed malarią. Te klasyfikacje, chociaż równie zasadne, prowadzą do całkowicie różnych kategorii rasowych. Tak więc żadna poszczególna klasyfikacja nie jest szczególnie iluminująca.  


Przy każdym rozsądnym rozumieniu słowa “arbitralnie” to twierdzenie nie jest poprawne. Najbardziej chyba znanym orędownikiem tego argumentu jest utalentowany i przekonujący autor, Jared Diamond, który napisał: “Jest wiele różnych, równie zasadnych procedur definiowania ras i te różne procedury dają bardzo różne klasyfikacje”, wnioskując tym samym, że nie powinniśmy kodyfikować ludzkich różnic w arbitralne taksonomie rasowe. Diamond ma całkowitą rację, że nie ma wprowadzonej z bożego nakazu procedury poprawnego klasyfikowania różnorodności ludzkiej. Z tego jednak nie wynika, że kategorie rasowe są całkowicie arbitralne, stworzone według zachcianek wyrachowanych badaczy lub rasowych bigotów.  Oczywiście, społeczne interesy istotnie wpływają na pewne   klasyfikacje w społeczeństwie, ale jest to złożony temat, którego nie możemy w pełni badać tutaj (patrz przypis).


Kategorie grupowe są ograniczone ogólnie zaakceptowanymi zasadami, takimi jak spójność, oszczędność i prognostyczność. Klasyfikacje, które są niespójne lub mają małą wartość prognostyczną, nie są zasadne. Istnieje pewna elastyczność w klasyfikacji, ale nie ma anarchicznej wolności, jaką zdają się sugerować argumenty Diamonda. Można, na przykład, proponować zaklasyfikowanie Skandynawów do tej samej grupy, co Nilo-Saharyjskie grupy ludów Afryki Wschodniej, ponieważ jedni i drudzy mogą trawić laktozę w wieku dorosłym. Taka klasyfikacja jednak naruszałaby zasadę oszczędności. Te grupy rozeszły się zanim rozwinęły zdolność trawienia laktozy w wieku dorosłym, ewoluowały na innych kontynentach i nie mają wspólnych, widzialnych cech, takich jak pigmentacja skóry lub struktura włosów. Dlatego nie ma sensu zaliczanie ich do grupy o tym samym pochodzeniu.


Rasa nie jest więc platońskim bytem i grupy rasowe nie są odrębnymi kategoriami ludzi. Rasa jest konstrukcją pragmatyczną, która wybiera rzeczywistą zmienność (odpowiadającą wspólnym przodkom) i pozwala ludziom i naukowcom na wyciąganie użytecznych wniosków. W ten sposób kategorie rasowe są jak kategorie filmów (np. dramat, horror, komedia). Kategorie filmów są z pewnością realne w tym sensie, że mają moc prognostyczną. Jeśli ktoś wie, że Koszmar z ulicy Wiązów jest horrorem, może być zasadnie pewny, że będzie to film mroczny, przerażający i pełen przemocy. Ale kategorie filmowe nie są niezmiennymi bytami, które doskonale sortują filmy w odrębne rodzaje. Film satyryczny Krzyk, na przykład, nie pasuje do żadnej tradycyjnej kategorii filmowej. Może to być horror; może to być komedia; może to być nieznana poprzednio kombinacja obu. Ponadto, nie ma ustalonej liczby kategorii filmowych. Liczba i szczegółowość kategorii filmowych zależy od zainteresowań ludzi, którzy ich używają. Twój przyjaciel może używać czterech (horror, komedia, dramat i science fiction), podczas gdy Netflix może używać pozornie nieskończonej i zaskakująco szczegółowej kategoryzacji. (Patrz książka Daniela Dennetta o różnorodności cech i związanych z tym przykładach koncentrujących się na kwestii gatunków.)


Te same zasady stosują się do kategorii rasowych. Jeśli ktoś wie, że Thomas jest biały, może być w miarę pewny, że Thomas ma stosunkowo jasną skórę i że jego niedawni przodkowie pochodzą z Europy. Kategorie rasowe jednak, podobnie jak kategorie filmów, nie są niezmiennymi bytami, które doskonale sortują ludzi w odrębne grupy. Nie ma ustalonej liczby kategorii rasowych, a liczba, jakiej używają badacze, jest częściowo kwestią wygody. Można zacząć od pięciu kategorii kontynentalnych (Europejczycy, Azjaci Wschodni, Afrykanie, rdzenni Amerykanie i australijscy Aborygeni), a potem dodawać więcej kategorii w miarę, jak nasza analiza staje się bardziej szczegółowa (np. Żydzi aszkenazyjscy, Żydzi Mizrahi i tak dalej). Te kategorie nie są realne w jakimś abstrakcyjnym sensie, ale są użyteczne i mają wartość prognostyczną. Pod tym względem są jak wiele innych konstrukcji w naukach społecznych, takich jak samoocena, inteligencja i ugodowość. Reprezentują cechy, który występują grupowo; prognozują wyniki; i mogą być określane ilościowo.


Etyka rasy


Chociaż argument, że kategorie rasowe są fikcyjne i bezużyteczne, pozornie jest naukowy,  głoszą go postępowcy, by zwalczać bigoterię rasową. Skoro rasa jest iluzją, to rasizm jest równie nieracjonalny jak obawa przed duchami. Pozwala to badaczom i intelektualistom nie tylko na potępienie rasizmu, ale na szydzenie z rasistów za ich podstawowe niezrozumienie biologii. Co byłoby jednak, gdyby mające znaczenie różnice rasowe rzeczywiście istniały? Czy intelektualiści nadal propagowaliby fałszywą narrację, ponieważ służy chwalebnym celom społecznym? Można całkowicie uniknąć tego dylematu, jeśli promuje się narrację tolerancji, która nie jest związana z twierdzeniami empirycznymi. Rasizm jest zły, ponieważ gwałci godność poszczególnych ludzi. Ta godność nie zależy od biologicznej jednolitości gatunku ludzkiego, ale od unikatowej wartości, szacunki i integralności jednostek.


Ponadto, szlachetna narracja o podobieństwie ludzi i nierealności rasy raczej nie przekona przeciętnego człowieka. Zawiłe analizy szczegółowych różnic genetycznych między populacjami Afrykanów, na przykład, prawdopodobnie nie powstrzymają ludzi przed łączeniem Afrykanów w jedną grupę, a białych w inną. I rzeczywiście, takie klasyfikacje ludowe odpowiadają wspólnym przodkom i dostrzegalnej zmienności genetycznej. Ludzie widzą rasę, ponieważ rasa istnieje, nie zaś dlatego, że dali się nabrać na mitologię ucisku.


Jesteśmy oczywiście świadomi niebezpieczeństw otwartego dyskutowania o ludzkiej zmienności rasowej. Jest niewątpliwą prawdą, że demagodzy i szarlatani używają rzeczywistych i fikcyjnych danych o różnicach rasowych, by wspierać ohydne poglądy i wzniecać konflikty rasowe. I niewątpliwie jest prawdą, że sugestia, iż grupy rasowe mogą różnić się społecznie cenionymi cechami, jest sprzeczna z współczesnymi normami egalitarnymi. Jednak badanie i dyskutowanie różnic rasowych jest także potencjalnie korzystne. Może prowadzić do lepszego, bardziej spersonalizowanego leczenia i interwencji polityki społecznej; i z pewnością podniesie nasze zrozumienie historii ewolucyjnej naszego gatunku. Ponadto, nie dyskutowanie otwarcie ludzkiego zróżnicowania rasowego może być niebezpieczne. 


Zaprzeczanie rzeczywistości pozostawia próżnię do wykorzystania przez ekstremistów. Jeśli ludzie umiarkowani i postępowi odmawiają dyskutowania o ludzkim zróżnicowaniu rasowym, to będą to robić tylko ludzie najbardziej skrajni i często godni potępienia. Zapewniamy, że to, że badacze nie będą o tym mówić, nie przeszkodzi demagogom rasistowskim przed używaniem tego na poparcie swojej ohydnej i nietolerancyjnej polityki społecznej. Będzie to także ustępowanie pola naukowego tym demagogom, przekonującym ludzi umiarkowanych i postępowych, by uciekali się do gierek semantycznych lub celowego zaciemniania oraz argumentów „słomianej kukły”.


Wnioski


Większość ludzi wierzy, że istnieją rasy ludzkie. Wierzą w to nie dlatego, że mają finezyjne zrozumienie zmienności genetycznej lub ewolucji człowieka, ale dlatego, że widzą i klasyfikują klarowne różnice fenotypowe (i może też behawioralne). Choć wielu intelektualistów utrzymuje, że te różnice są tylko powierzchowne i wypaczają leżącą u podstaw rzeczywistość genetyczną, większość badań sugeruje, że istnieją mające znaczenie różnice genetyczne między grupami rasowymi i te różnice są w znacznej mierze zgodne z powszechną klasyfikacją rasową. Rasa jest równie rzeczywista i użyteczna jak inne konstrukty społeczne, takie jak neurotyczność, samoocena i inteligencja. Dlatego, stosując odpowiednią staranność i ostrożność, naukowcy mogą i powinni badać różnice rasowe. Ten argument może wydawać się alarmujący dla ludzi troszczących się o sprawiedliwość rasową. Ale nie musi być. Tolerancja i kosmopolityczność nie wymagają zrównania różnorodności; wymagają akceptowania jej. Rasy istnieją, ale rasizm nie musi istnieć. 


Przypisy:

Podobna, ale rozszerzona wersja tych argumentów znajduje się w:

Winegard, B., Winegard, B. & Boutwell, B. (2017), Human Biological and Psychological DiversityEvolutionary Psychological Science, doi:10.1007/s40806-016-0081-5

 

* Ważne jest zauważenie, że argumenty konstrukcjonistów społecznych o rasie są zniuansowane i warte rozważenia. Rozumiemy również, że wiele niepokoju w kwestii rasy wypływa nie z klasyfikowania indywidualnego pochodzenia, ale z troski o to, że istniały i istnieją próby „rankingu” grup rasowych w oparciu o rzekomo „obiektywne” kryteria wartości. Rankingowanie grup jest bezsensowne i zgadzamy się, że może powodować olbrzymie krzywdy. Niemniej, opisanie biologicznych podstaw rasy, próby lepszego zrozumienia, jak dobór naturalny mógł ukształtować te różnice i w ostatecznym rachunku, próba lepszego pojmowania dziedzictwa ewolucyjnego naszego gatunku, jest przedsięwzięciem naukowym wartym wysiłku. Co ważniejsze, mimo że poświęciliśmy bardzo mało czasu na omawianie społecznego konstruowania rasy, nie należy tego interpretować jako niezrozumienia niuansów tego typu argumentów. Po prostu mamy zbyt mało miejsca, by móc to rozwinąć. 

a Z tego, co wiemy, nie ma podobnego przykładu zastosowanego specjalnie do rasy.

 

On the Reality of Race and the Abhorrence of Racism

Quillette, 23 czerwca 2016

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska

 

 


Brian Boutwell


Amerykański socjolog. Wykłada na wydziale Criminology and Criminal Justice na Saint Louis University. (Follow him on Twitter @fsnole1)

 

Bo Winegard

Studiuje psychologię na Florida State University.


Ben Winegard

Wykładowca psychologii rozwojowej w Carroll College w stanie Montana. 

 

 

 


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 692 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Ewolucja przyłapana na gorącym uczynku   Novella   2017-11-22
Dziwaczny skrzydłoszpon rogaty   Coyne   2017-11-18
Południowoafrykańska saga: kampania dezinformacji grup anty-GMO przeciwko nowej, odpornej na choroby odmianie kukurydzy   Ongu   2017-11-17
Niecne chochliki naszej pamięci   Novella   2017-11-16
BBC znowu błędnie przedstawia ewolucję, opisując nowe odkrycie wczesnych ssaków wyższych   Coyne   2017-11-14
Teraz nawet akceptujących zmianę klimatu nazywa się “negacjonistami   Lomborg   2017-11-13
Nowy gatunek orangutana? Wątpię.   Coyne   2017-11-10
Antynauka czystego jedzenia   Novella   2017-11-08
Wiecej niemądrych twierdzeń, że epigenetyka całkowicie zrewiduje nasz pogląd na ewolucję   Coyne   2017-11-06
Skandal z glifosatem   Ridley   2017-11-04
Ugandyjski dziennikarz: jak informować o biotechnologii, kiedy jej krytycy rozsiewają dezinformację?   Christopher Bendana   2017-11-03
Myślenie spiskowe i rozpoznawanie wzorów   Novella   2017-11-02
Czy wierzysz w duchy?   Łopatniuk   2017-10-28
Dlaczego nie ma pokoju na Bliskim Wschodzie   Salzman   2017-10-25
Jeremy, samotny, lewoskrętny ślimak wreszcie kojarzy się – a potem umiera   Coyne   2017-10-24
Naturopaci: potrafią uczynić nawet sól z Epsom potencjalnym zabójcą     2017-10-23
Niemal pięciokilogramowa żaba żyła na prastarym Madagaskarze   Coyne   2017-10-19
Uroczy wykres, który opowiada naszą historię   Cobb   2017-10-17
Genetycznie modyfikowana pszenica dla wrażliwych na gluten   Novella   2017-10-16
Czy Oświecenie przygasa?   Ridley   2017-10-13
Zdumiewająca, mordująca ptaki modliszka   Coyne   2017-10-13
Indie otwierają laboratorium homeopatyczne   Novella   2017-10-11
Roboty będą uprawiać ziemię   Ridley   2017-10-09
Przełyk Barretta, czyli bez paniki, ale…   Łopatniuk   2017-10-07
“Daily Beast” wypacza epigenetykę oszukańczymi twierdzeniami, że dzieci mogą “odziedziczyć wspomnienia Holocaustu”   Coyne   2017-10-05
Wszystkiego najlepszego w dniu 60. urodzin, centralny dogmacie!   Cobb   2017-10-04
Huragany zdarzają się   Ridley   2017-10-02
Niekochany lewoskrętny ślimak szuka partnera   Coyne   2017-09-28
Niesłuszny atak na młodą badaczkę   Novella   2017-09-27
Jak anty-GMO aktywiści blokują humanitarną biofortyfikację w Afryce i Azji   Ongu   2017-09-26
Sobotnia lekcja genetyki: ciołek matowy gynandromorf   Coyne   2017-09-23
Czy Uganda potrzebuje GMO? Naukowcy spoglądają na edytowanie genów, by przyspieszyć innowacje   Ongu   2017-09-20
Strach przed GMO i Dunning-Kruger   Novella   2017-09-18
o skomplikowane, czyli co zabija chorych na raka płuc   Łopatniuk   2017-09-16
Nowe pająki pawie   Coyne   2017-09-12
Obserwowanie wielorybów w Monterey Bay   Lyon   2017-09-11
Bakteryjne ogniwa słoneczne   Novella   2017-09-09
A.N. Wilson znowu kopie Darwina, tym razem w “Times”   Coyne   2017-09-07
Medycyna alternatywna zabija   Novella   2017-09-06
Wiecej o biologii i rasie   Mayer   2017-09-05
O rzeczywistości rasy i odrazie do rasizmu    i Brian Boutwell   2017-09-04
Panie doktorze, to nie rak   Łopatniuk   2017-09-02
Odporne na szkodniki rośliny uprawne GM oferują nadzieję Afryce, która walczy z larwami ciem   Ongu   2017-09-01
Opera mydlana, czyli więcej o łyskach   Lyon   2017-08-31
Ujawnienie kosztów opóźnienia GMO w Ugandzie   Ongu   2017-08-30
Symboliczny sceptycyzm w sprawie egzorcyzmów   Novella   2017-08-29
Pasożytnictwo lęgowe, łyski amerykańskie   Lyon   2017-08-24
Lektyny – nowy straszak żywieniowy   Novella   2017-08-22
Zabobonne pojęcia u sedna przekonań antyszczepionkowych     2017-08-21
Choroba bananów, GMO i ewolucja produkcji żywności   Ongu   2017-08-19
Przetwarzanie informacji przez mózg -porcjowanie   Novella   2017-08-16
Pomachaj do pańci ogonkiem   Łopatniuk   2017-08-12
Zrobić więcej za mniej dla Haiti   Lomborg   2017-08-11
Perkoz zausznik i jego pisklęta   Lyon   2017-08-10
Argument neuroróżnorodności na rzecz wolności słowa   Miller   2017-08-08
Czyste okrucieństwo cięć w pomocy żywnościowej   Lomborg   2017-08-07
Więcej o śmieciowym DNA   Novella   2017-08-05
Skomplikowana ewolucja wielkich kotów   Coyne   2017-08-03
Kruchość prawdy   Novella   2017-08-02
Czy kruki robią plany na przyszłość?   Coyne   2017-07-29
Opera mydlana z życia łysek amerykańskich, część III   Lyon   2017-07-28
Dlaczego jesteśmy świadomi   Novella   2017-07-26
Wybuchy epidemii odry w Europie: zapowiedź tego, co przyjdzie do USA?     2017-07-24
Bliskie spotkania z baronem MünchausenemPaulina Łopatniuk     2017-07-22
Ciepło, zimno i śmierć w oczach mediów   Lomborg   2017-07-21
Naukowcy walczą z głodem przez złamanie genetycznego kodu pszenicy   Gelber   2017-07-20
Potrzeba pewności i myślenie konspiracyjne   Novella   2017-07-17
Wielka rozbieżność w afrykańskich genomach   Ridley   2017-07-15
Okablowanie mózgu   Novella   2017-07-12
Opera mydlana z życia łysek amerykańskich, część II   Lyon   2017-07-10
Postmodernizm i prawda   Dennett   2017-07-09
Palestyńska intersekcjonalność z nazistami   Frantzman   2017-07-08
Genesis po raz szósty: spowodowana przez człowieka masowa specjacja   Ridley   2017-07-07
Korzyści zdrowotne papierosów! Dziwuszki ogrodowe wkładają niedopałki do gniazd, by odpędzić kleszcze   Coyne   2017-07-05
Akupunktura na pogotowiu też nie działa   Novella   2017-07-04
Łyski amerykańskie i ich obyczaje   Lyon   2017-07-02
Umiesz paradygmować, kolego?   Stenger   2017-07-01
Gigantyczne “paleonory” wykopane przez wymarłe ssaki   Coyne   2017-06-29
Biodynamiczne rolnictwo i inne nonsensy   Novella   2017-06-28
Pochodzenie i migracja kotów domowych: badanie genetyczne   Coyne   2017-06-27
Masz szczątkowe mięśnie, które poruszały wąsy twoich przodków   Coyne   2017-06-25
Najwcześniejsi ludzie współcześni   Novella   2017-06-23
Głupota pomylonej godności   Pinker   2017-06-21
Mój potworniak ma raka, czyli gdzie z tą tarczycą, poczwaro   Łopatniuk   2017-06-17
Rozszyfrowanie tego, jak mózg naczelnych identyfikuje twarze ludzkie   Coyne   2017-06-16
W naukę się  nie wierzy, naukę się uprawia   Koraszewski   2017-06-15
Ryzyko niewarte podejmowania: list otwarty do moich kolegów w świecie akademickim   Boutwell   2017-06-14
Intersekcjonalny feminizm kwantowy   Coyne   2017-06-13
Antynaukowe przesłanie „Frankensteina” zawsze było głupie   Ridley   2017-06-12
Superantybiotyki na supermikroba   Novella   2017-06-10
Jeden bit różnicy, czyli cyberjasyr od powicia   Maszkowski   2017-06-08
Dobór sztuczny w działaniu: więcej słoni rodzi się bez ciosów   Coyne   2017-06-06
Rolnictwo organiczne nie służy środowisku   Novella   2017-06-04
Nikt nie wie jak najlepiej zwalczać otyłość   Ridley   2017-06-02
Akupunktura kontra nauka, wersja lingwistyczna     2017-06-01
Więcej antyszczepionkowej pseudonauki   Novella   2017-05-30
Podróże po Meddle Earth   Naskręcki   2017-05-28
Badacz: Ludzki zmysł węchu jest lepszy niż wszyscy myślą; może rywalizować z psim!   Coyne   2017-05-27
Wiatr jest czymś nieistotnym dla debaty o klimacie i energii   Ridley   2017-05-25
Nowa mistyfikacja akademicka: sfingowany artykuł o “penisie konceptualnym” opublikowało “wysokiej jakości, recenzowane przez specjalistów” pismo nauk społecznych   Coyne   2017-05-22

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej



Ściganie bluźnierstwa



Ryby jaskiniowe



Autyzm



Od niepamiętnych czasów



Tunezyjczycy przeciw złemu prawu



Drugie prawo termodynamiki



Pochwała ignorancj



Mistyfikacja Sokala



Intronizacja Chrystusa



Obama chrzescijanie



Szelest liści



Czego wam nie pokazują?



Rozdzielenie religii i państwa



Trwa ewolucyjne upokorzenie archeopteryksa



Trucizna, kamuflaż i tęcza ewolucji



Religia zdrowego rozsądku



Kto się boi czarnego luda?



Land of the pure



świecące ryby



Lewica klania sie



Nis zgubic



Religia pieklo



Nienawisc



Niedożywienie w Ugandzie



Ewolucja nieunikniona



Starty z powierzchni


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk