Prawda

Czwartek, 18 sierpnia 2022 - 07:35

« Poprzedni Następny »


O marnej powtarzalności badań psychologicznych


Jerry A. Coyne 2015-09-17


Wczoraj napisałem krótki post o olbrzymim badaniu próbującym znaleźć odpowiedź na pytanie “Jaki odsetek wyników badań prezentowanych w pismach psychologicznych można powtórzyć?” Było to ogromne badanie, w którym dziesiątki badaczy-psychologów po prostu powtórzyło 100 badań opublikowanych w trzech szacownych pismach psychologii eksperymentalnej:  „Psychological Science”, „Journal of Personality and Social Psychology” i „Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition”.

Cały artykuł, wraz z jednostronicowym streszczeniem, został opublikowany przez „Science” (patrz odnośnik poniżej); autorzy nazywają siebie “Open Science Collaboration” (OSC) [Współpraca wolnej nauki]. Jest także streszczenie w “New York Times, artykuł naświetlający trzy słynne badania, których OSC nie potrafiło powtórzyć (włącznie z jednym o wolnej woli, o którym pisałem wczoraj) i nowszy artykuł redakcyjny w “Times”z argumentacją, że to niepowodzenie powtórzenia nie stanowi kryzysu naukowego, a po prostu pokazuje, że nauka zachowuje się tak, jak powinna: zawsze badając, czy opublikowane rezultaty są wiarygodne.


Jeszcze przed opublikowaniem tego artykułu twierdziłem, że ludzie powinni robić w biologii to, co ci ludzie zrobili w psychologii: testować wyniki eksperymentów, które są imponujące, ale rzadko powtarzane. W psychologii, podobnie jak w biologii ewolucyjnej i ekologii, znaczące odkrycia nie są często powtarzane, bo zrobienie tego wymaga trudnych do zdobycia pieniędzy i wspólnych wysiłków – wysiłków, które nie zostają nagrodzone. (Nie masz wielkiej satysfakcji ani zawodowych osiągnięć po prostu przez powtórzenie pracy kogoś innego.) Ponadto w biologii (i przypuszczalnie w psychologii eksperymentalnej) praca nie jest często powtarzana jako normalny produkt uboczny budowania na poprzednich wynikach. Na przykład, jeśli chcesz użyć nowej metody zastąpienia genu, musisz pośrednio zreplikować protokoły innych ludzi, zanim zaczniesz wstawiać własny, ulubiony gen.


Sądzę więc, że około połowy opublikowanych badań w mojej dziedzinie (włączam tu ekologię obok ewolucji) prawdopodobnie nie dałoby takich samych wyników przy powtórzeniu ich. Wyłączam te badania, które używają genetyki, jako że prace genetyczne łatwo powtórzyć, szczególnie jeśli dotyczą sekwencjonowania DNA.


Niepowodzenie w powtórzeniu opublikowanego wyniku nie znaczy, że eksperymentatorzy oszukiwali ani nawet, że ich praca zawiera błędy. Może to znaczyć, na przykład, że wyniki są swoiste dla danego miejsca, czasu lub zestawu eksperymentalnego albo, że istnieje tendencja publikowania imponujących wyników, a więc publikuje się tylko takie, których wyniki mają wysoką istotność statystyczną. Wreszcie, przy 0,05 jako konwencjonalnej granicy prawdopodobieństwa, 5% wszystkich eksperymentów da istotne odchylenie od szansy (falsyfikując tym hipotezę zerową), nawet kiedy hipoteza zerowa jest prawdziwa.


Przejdźmy do eksperymentu. OSC postanowiła sprawdzić powtarzalność w dość rygorystyczny sposób. Cała grupa ludzi zgodziła się przetestować dużą liczbę prac wziętych z trzech pism, kończąc ze stoma powtórzonymi eksperymentami. Aby narzucić rygor, wybrali tylko prace publikowane w wiodących pismach, powtórzyli tylko ostatnie badanie z każdej pracy (żeby nie replikować wstępnych wyników, które często są pierwsze publikowane), a następnie powtórzyli każde badanie w tak identyczny sposób z oryginalnym badaniem, jak było to możliwe – z wyjątkiem tego, że mieli większe próby, co dawało im większe szanse wykrycia efektów.


Zasługą oryginalnych autorów jest to, że dostarczyli zespołowi OSC kompletnych danych i szczegółów swoich eksperymentów, zapewniając, że powtórzenia były przeprowadzone w tak podobny sposób do oryginalnych badań, jak to możliwe. Było tam jeszcze wiele innych kontroli, włącznie z zaangażowaniem statystyków, by niezależnie powtórzyli wyliczenia wartości prawdopodobieństwa dla powtarzanych eksperymentów.


Rezultaty wszystkich oryginalnych badań były statystycznie istotne, z wartościami p (tj. szansą na otrzymanie zaobserwowanego efektu jako wyłącznie statystycznej obserwacji odstającej, kiedy nie ma żadnego realnego efektu) poniżej 5% (kilka były odrobinę wyższe). Kiedy szansa otrzymania fałszywego wyniku pozytywnego wynosi 0,05 lub mniej, badacze uważają wynik za „istotny statystycznie”, co jest kluczem do tego, że praca zostanie opublikowana. Oczywiście, ta granica jest arbitralna i jest niższa w dziedzinach takich jak fizyka, a przy eksperymentach typu wykrywanie bozonu Higgsa spada do 0,00001.


Co więc stało się, kiedy powtórzono te 100 badań psychologicznych? Wynikło z tego, że większość istotnych rezultatów stała się nieistotna, a efekty, które znaleziono, nawet jeśli nieistotne, spadły do około połowy efektów, o których informowano w oryginalnych pracach. Tutaj są rezultaty:  

  • Tylko 35 z oryginalnych 100 eksperymentów dało statystycznie istotne wyniki przy powtórzeniu (62 nie dały, a trzy zostały wykluczone). Innymi słowy, przy powtórzeniu w niemal identycznych warunkach i często przy wyższej próbie, tylko 35 oryginalnych wyników uznano za istotne.
  • To powiedziawszy, wiele (ale zdecydowanie nie wszystkie) wyniki wskazywały w tym samym kierunku jak w badaniu oryginalnym, ale nie były wystarczająco duże, by osiągnąć istotność statystyczną. Gdyby te powtórki były oryginalnymi pracami, większość prawdopodobnie nie zostałaby opublikowana.  

Tutaj jest wykres pokazujący korelację między wartościami p w oryginalnych pracach i w powtórzeniach. Każdy punkt przedstawia rozmiar efektu widzianego w powtórce (oś Y) wobec rozmiaru efektu w tym samym oryginalnym badaniu (oś X). Jeśli punkt jest zielony, powtórka była także statystycznie istotna (jak też efekty w badaniu oryginalnym). Różowe punkty oznaczają, że powtórka nie dała statystycznie istotnych wyników. Pokazuje to, że rozmiar efektu był ogólnie niższy niż w badaniach oryginalnych (większość punktów znajduje się poniżej linii ukośnej) i większość powtórek (dokładnie, 62%) nie pokazała istotnych efektów.   


(From the paper): Original study effect size versus replication effect size (correlation coefficients). Diagonal line represents replication effect size equal to original effect size. Dotted line represents replication effect size of 0. Points below the dotted line were effects in the opposite direction of the original. Density plots are separated by significant (blue) and nonsignificant (red) effects.
(From the paper): Original study effect size versus replication effect size (correlation coefficients). Diagonal line represents replication effect size equal to original effect size. Dotted line represents replication effect size of 0. Points below the dotted line were effects in the opposite direction of the original. Density plots are separated by significant (blue) and nonsignificant (red) effects.

Wykres pokazuje także, że im większy efekt obserwowany w oryginalnym badaniu, tym bardziej prawdopodobne, że zostanie on powtórzony, bo różowe punkty gromadzą się po lewej stronie wykresu, gdzie rozmiary oryginalnych efektów są niewielkie. Zgadza się to z odkryciem badaczy, że im niższa wartość p w oryginalnym eksperymencie, co oznacza bardziej istotny wynik, tym większe prawdopodobieństwo, że będzie on także istotny w powtórce.

  • Choć większość wyników w powtórzonych badaniach szła w tym samym kierunku, co w badaniu oryginalnym, była znaczna liczba (doliczyłem się 20%), które albo wskazywały w innym kierunku, albo w ogóle nie pokazywały żadnego efektu. A proszę pamiętać, że nawet jeśli nie ma rzeczywistego efektu biologicznego w oryginalnym badaniu, połowa powtórzeń będzie, wyłącznie losowo, pokazywać ten sam kierunek co badanie oryginalne.  
  • Zespół OSC zapytał także każdy zespół dokonujący powtórki eksperymentu, czy uważają, że ich wyniki rzeczywiście powtórzyły rezultaty oryginalnego badania. Ta ocean jest subiektywna, ale odzwierciedlała wyniki oparte na istotności wartości p: tylko 39% badaczy uznało, że ich wyniki powtórzyły wyniki badania oryginalnego.  
  • Wreszcie, jest możliwe, że wartości p w powtórkach dochodziły blisko do magicznej granicy p = 0,05, która jest oczywiście mniej lub bardziej arbitralnym progiem istotności. Żeby zobaczyć, czy tak jest, autorzy zrobili wykres gęstości wartości p w badaniach oryginalnych kontra te, które znaleziono w powtórkach. Tutaj są wyniki, z wartościami p z badań oryginalnych po lewej i z powtórek po prawej.

Density plots of original and replication P values and effect sizes. P values.
Density plots of original and replication P values and effect sizes. P values.

Jak można zobaczyć, wartości p dla powtórek miały szeroki rozrzut, a więc nie kręciły się blisko magicznej granicy istotności (0,05). Oczywiście, wszystkie wartości p w badaniach oryginalnych (po lewej) były na poziomie istotności, bo inaczej nie zostałyby opublikowane.  


Co to wszystko znaczy?


Istnieją dwa, diametralnie sprzeczne poglądy na to, jak zareagować na tę ogólną porażkę przy powtórkach. Pierwszym jest świętowanie tego jako zwycięstwa nauki. W końcu, nauka jest nieustannym sprawdzaniem własnych wniosków, a można to zrobić tylko przez sprawdzanie, czy to, co znaleźli inni ludzie, rzeczywiście jest słuszne. I do takiego wniosku dochodzą autorzy. Cytuje z ich artykułu:

Postęp w nauce jest kumulatywnym procesem zmniejszania niepewności, który może udać się tylko wtedy, kiedy sama nauka pozostaje największym sceptykiem co do własnych twierdzeń wyjaśniających.

Przedstawione wyniki sugerują, że należy ulepszyć powtarzalność w psychologii. Każda pokusa interpretowania tych wyników jako porażki dla psychologii lub ogólnie dla nauki, musi stawić czoła faktowi, że ten projekt pokazuje naukę, która zachowuje się tak, jak powinna. Pełno jest hipotez, że obecna kultura w nauce może wpływać negatywnie na powtarzalność odkryć. Odpowiedź ideologiczna pominęłaby argumenty, zdyskredytowała źródła i radośnie kontynuowała tą samą drogą. Proces naukowy nie jest ideologiczny. Nauka nie zawsze mówi to, co chcielibyśmy usłyszeć; konfrontuje nas z tym, co jest. Ponadto, jak to pokazuje Transparency and Openness Promotion (TOP) Guidelines, społeczność badaczy już podejmuje działania, by poprawić jakość i wiarygodność literatury naukowej.


Przeprowadziliśmy ten projekt, ponieważ głęboko obchodzi nas zdrowie naszej dyscypliny i wierzymy w jej obietnicę, że zgromadzenie wiedzy o zachowaniu ludzkim może podnieść jakość życia ludzkiego. Powtarzalność jest kluczowa dla tego celu. Gromadzenie dowodów jest metodą autokorekty społeczności naukowej i najlepszą dostępną opcją osiągnięcia ostatecznego celu: prawdy.

Jest w tym, oczywiście, bardzo dużo sensu. Wynik nie zostaje szeroko akceptowany (w większości dziedzin), dopóki nie zostanie powtórzony, albo uczyni konkretne przewidywania, które można przetestować. Autokorekta jest także silna  – jest to jedna z najważniejszych cech nauki, która odróżnia ją od, na przykład, teologii.

 

Interpretację “w nauce wszystko jest w porządku” promowała także Lisa Feldman Barrett w nowym artykule o tym badaniu w „New York Times” - Psychology is not in crisis. (Barrett jest profesorem psychologii w Northeastern University.) Ale jej artykuł jest bezładny, porównujący niepowodzenie powtórzenia badań psychologicznych ze zmieniającym się środowiskiem, w jakim gen ulega ekspresji. W niektórych środowiskach, pisze ona, gen dający kędzierzawe skrzydła, czyni skrzydła mniej kędzierzawymi, co jest powszechnym zjawiskiem, które my, genetycy, nazywamy „zmienną ekspresyjnością”. Istotnie tak jest, ale nie znaczy to, że mutacja „kędzierzawa” nie powoduje, że skrzydło jest kędzierzawe – a to ona sugeruje. Zmienna ekspresyjność nie jest niepowodzeniem powtórzenia odkrycia, że dana mutacja genu jest odpowiedzialna za kędzierzawe skrzydła.

 

Barrett porównuje również niepowodzenie powtórzenia badań przez OSC z innymi badaniami, w których niepowodzenie powtórzenia zależy od „kontekstu” (np. myszy, które poddaje się wstrząsowi, kiedy słyszą dźwięk, rozwijają odruch Pawłowa), a więc nie widzimy tego samego rezultatu w innych warunkach (myszy nie rozwiną odruchu Pawłowa, jeśli są przywiązane podczas wstrząsu). To jednak, podobnie jak kędzierzawe skrzydła, nie ma nic wspólnego z pracą OSC, która próbowała zapewnić, że kontekst i warunki eksperymentalne były tak bliskie oryginalnym badaniom jak to możliwe. Innymi słowy, zespół OSC próbował wyeliminować efekty zależne od kontekstu. W pragnieniu obrony i uniewinnienia swojej dziedziny i zatwierdzenia siły nauki Barrett przedstawia argumenty oparte na fałszywych analogiach.


Wszyscy możemy się zgodzić co do jednej rzeczy – że istnieje problem z kulturą nauki, która zawsze przedkłada duże i imponujące rezultaty pozytywne nad rezultaty negatywne i faworyzuje publikacje nowych rezultatów, ignorując próby ich replikacji. (Czasami niepowodzenie powtórzenia badań nie jest w ogóle akceptowane przez pismo naukowe!) Jest to jeszcze wyraźniejsze w prasie popularnej, która jest szybka w roztrąbieniu spraw takich jak „gen geja”, ale nie kłopocze się publikowaniem zastrzeżeń i odwołań, kiedy – jak w tym wypadku – nie można było powtórzyć tego wyniku w kolejnym badaniu. Ten problem, przynajmniej w kulturze naukowej, można nieco naprawić. Najważniejsze: potrzebujemy więcej badań takich jak OSC, ale powtórzeń zastosowanych do innych dziedzin, szczególnie biologii.


I to doprowadza mnie do ostatniego punktu, który daje mniej pozytywny pogląd na rezultaty. Jak powiedziałem powyżej, sądzę, że wiele badań w biologii – szczególnie biologii organizmów – nie jest powtarzana, zwłaszcza, jeśli wymaga pracy w terenie. Takie badania pozostają więc w literaturze, choć nigdy nie były sprawdzone, a często stają się klasycznymi pracami, które wchodzą do podręczników. 


W ten sposób biologia przypomina psychologię, chociaż badania w biologii molekularnej i biologii komórek często są powtarzane jako część trwającego postępu w tej dziedzinie. Sądzę więc, że błędne jest twierdzenie, iż ekologia i ewolucja mają ten sam stopień autokorekty, jak, powiedzmy, fizyka i chemia. Tak, każda praca powinna być w zasadzie sprawdzona, ale znajdziesz bardzo niewiele dolarów wręczonych przez  National Institutes of Health lub National Science Foundation do powtórzenia prac w biologii. (Jest tak, ponieważ w ogóle nie ma zbyt dużo pieniędzy do wręczania!) W mojej dziedzinie, biologii organizmów,  mechanizm autokorekty, chociaż działa na pewnym poziomie, nie jest nawet w przybliżeniu tak silny jak w innych dziedzinach, takich jak biologia molekularna i biologia komórek.


Moim głównym wnioskiem jest więc, że potrzebujemy OSC dla ekologii i biologii ewolucyjnej. Ale będzie mróz w lipcu (w Arizonie), jeśli to się zdarzy!

_______

Open Science Collaboration. 2015. Estimating the reproducibility of psychological science. Science, 349 online, DOI: 10.1126/science.aac4716


On the irreproducibility of psychology studies

Why Evolution Is True, 3 września 2015

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Jerry A. Coyne

Profesor na wydziale ekologii i ewolucji University of Chicago, jego książka "Why Evolution is True" (Polskie wydanie: "Ewolucja jest faktem", Prószyński i Ska, 2009r.) została przełożona na kilkanaście języków, a przez Richarda Dawkinsa jest oceniana jako najlepsza książka o ewolucji.  Jerry Coyne jest jednym z najlepszych na świecie specjalistów od specjacji, rozdzielania się gatunków.  Jest wielkim miłośnikiem kotów i osobistym przyjacielem redaktor naczelnej.

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1328 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Pierwszy znany drapieżnik: nowo opisana skamieniałość   Coyne   2022-08-16
Nie karm mózgu śmieciowym jedzeniem   Bhogal   2022-08-10
Kot Mehitabel pisze w “Science”   Coyne   2022-08-09
Nauka o wolności: rozmowa z Anną Kryłow   i Anna Kryłow   2022-08-06
Pierwsze dowody kopalne na opiekę nad lęgiem i niezwykły przypadek asymetrii kierunkowej   Coyne   2022-08-05
Badania dowodzą, że fakty nie mają znaczenia: jak propaganda wykorzystuje i normalizuje antysemityzm     2022-08-03
Horyzontalny transfer genów u owadów: jest rozpowszechniony, ale co to znaczy?   Coyne   2022-08-02
Dokonane w Afryce badanie genomu fasolnika egipskiego oznacza krok naprzód w dywersyfikacji światowego zaopatrzenia w żywność   Karavolias   2022-08-01
Grupy anty-GMO przegrywają sprawę sądową w Nigerii    i Nkechi Isaak   2022-07-30
Raz jeszcze: czy rasy są tylko społecznym konstruktem bez naukowego lub biologicznego znaczenia?   Coyne   2022-07-28
„New Yorker” pisze o hoacynie, sugeruje, że koncepcja Darwina drzew ewolucyjnych może być urojeniem   Coyne   2022-07-25
Nazistowscy lekarze i dzisiejsi antysemici: redefinicja etyki, żeby usprawiedliwić prześladowania Żydów     2022-07-18
Carl Sagan i wolność wątpienia   Jacoby   2022-07-18
Jak Darwin spowodował globalne ocieplenie swoją teorią doboru płciowego   Coyne   2022-07-16
Dieta mieszana misiów i innych   Júnior   2022-07-14
Londyńskie Natural History Museum popełnia błąd naturalistyczny - wielokrotnie   Coyne   2022-07-11
Nigeria gotowa na spełnienie oczekiwań rolników     2022-07-08
Szczepionki przeciwko grypie związane ze zmniejszonym ryzykiem choroby Alzheimera   Novella   2022-07-07
Nowoczesność Darwina: w O powstawaniu jest antycypacja neutralnej teorii i przerywanej równowagi   Coyne   2022-07-06
Pinker: “Wojna o ewolucję jest także wojną kulturową”   Coyne   2022-07-05
Raz jeszcze: błędny artykuł o tym, dlaczego teoria ewolucji jest przestarzała   Coyne   2022-07-04
Niech Moc będzie z pszczołą   Júnior   2022-06-28
Dramatyczny wzrost cen paliw kopalnych jest bolesny, ale daje niewielkie korzyści w walce z globalnym ociepleniem   Lomborg   2022-06-25
Efekt grupy – paskudny błąd poznawczy   Novella   2022-06-22
Nasiona z edytowanymi genomami będą miały przystępną cenę   Maina   2022-06-15
„Zapylisz mnie!”: nachalni bohaterowie świata roślin   Júnior   2022-06-11
Agroekologia zmienia biednych farmerów w biedniejszych   Muhumuza   2022-06-09
Kartofel z Matką Boską w jednej klapie i Karolem Marksem w drugiej   Koraszewski   2022-06-06
Jak nasze wspomnienia są powiązane   Novella   2022-06-04
Wielka Brytania dąży do zezwolenia na edytowanie genów   Novella   2022-06-02
„Grubogłowi przedsiębiorcy pogrzebowi w noc żywych trupów”   Júnior   2022-05-31
Coraz mniejsza część głównych plonów roślin jadalnych na świecie idzie na wyżywienie głodnych, a coraz więcej wykorzystuje się do celów niespożywczych     2022-05-28
Naukowiec z Ghany: “Afryka potrzebuje GMO bardziej niż reszta świata”   Gakpo   2022-05-26
GMO i edytowanie genów: jaka jest różnica?   Karavolias   2022-05-23
Toksyczny nektar, czyli ostrożnie z tureckim miodem   Júnior   2022-05-20
Kolejna nieudana i podyktowana ideologią próba wykazania, że płeć u ludzi nie jest binarna   Coyne   2022-05-18
Brian Charlesworth o błędach nowego artykułu rzekomo pokazującego, że fundamentalne założenie ewolucji neodarwinowskiej jest błędne   Coyne   2022-05-16
Trutnie i inni fruwający panowie   Junior   2022-05-13
Wygnanie z uniwersyteckiego świata – dwa lata później   Winegard   2022-05-10
Życie kwitnące po śmierci   Junior   2022-05-05
Organiczne środki owadobójcze są szkodliwe dla pożytecznych owadów     2022-04-30
Oxitec rozszerza próby z komarami GMO, by zredukować szerzenie się malarii   Conrow   2022-04-28
Słowa w wosku zapisane   Tonhasca Junior   2022-04-26
Rodzice, szkoła, państwo: kultura niskich oczekiwań   Koraszewski   2022-04-25
Nowoczesne ulepszanie roślin uprawnych przyjmuje historyczne podejście   Karavolias   2022-04-20
Pierwsza spożywcza roślina GMO w Ghanie   Baffour-Awuah   2022-04-16
Indie zwalniają edytowanie genów z wymaganej dla GMO oceny bezpieczeństwa   Paranjape   2022-04-11
Metamorfozy    Júnior   2022-04-09
Rolnicy nie mogą uprawiać tego, na co ich nie stać   Ongu   2022-04-07
Rośliny zmodyfikowane: odkłamać opinię o GMO   Conrow   2022-04-07
Odmowa szczelinowania jest szaleństwem   Ridley   2022-04-02
Jak wirusy chorób układu oddechowego ewoluują, by stać się łagodniejsze   Ridley   2022-03-22
Czy globalne ocieplenie może być dla nas dobre?   Ridley   2022-03-03
Południowa Afryka powinna przemyśleć regulacje dotyczące genetycznie modyfikowanych roślin   i Priyen Pillay   2022-03-01
Dlaczego środowiskowcy stanowią większą przeszkodę dla skutecznej polityki klimatycznej niż negacjoniści?   Boudry   2022-02-21
O figach i osach   Júnior   2022-02-18
Pień liczący 40 tysięcy lat przekazany Maorysom zamiast nauce   Coyne   2022-02-14
Propaganda anty-GMO obraża drobnych farmerów w Afryce i w Azji   Gakpo   2022-02-08
Jak “tubylcza medycyna” różni się od medycyny   Coyne   2022-02-07
Biotechnologia podnosi plony wysokobiałkowego afrykańskiego pochrzynu   Wetaya   2022-02-04
Spadanie w przepaść   Turski   2022-01-27
Czy koniki morskie coś nam mówią o LGBT? Błąd naturalistyczny popełniony przez Sussex Wildlife Trust   Coyne   2022-01-25
Ojczyznę wolną (od GMO) zachowują pany   Koraszewski   2022-01-22
Namawianie roślin, żeby podjęły ryzyko   Karavolias   2022-01-20
Czy uczenie się metodą prób i błędów jest „nauką”?   Coyne   2022-01-14
Czy gaz i energia jądrowa są “zielone”   Novella   2022-01-12
Ptasia grypa w czasach ludzkiej zarazy   Collins   2022-01-11
Rasa jest kontinuum. Płeć jest cholernie binarna   Dawkins   2022-01-10
Komiczne krzyki o klimatycznej Apokalipsie –— 50 lat nieuzasadnionego siania paniki   Lomborg   2022-01-06
Gnidy, o których PIS ci nie powie   Koraszewski   2022-01-05
Niebezpieczeństwo upolitycznienia nauki   Krylov   2022-01-01
Specjalne przesłanie do muzułmanów na całym świecie   Pandavar   2021-12-28
Nowe badania pokazują, że kraje rozwijające się płacą wysoką cenę za ograniczanie upraw roślin GMO   Maina   2021-12-25
Jajo, które wywołało sensację   Koraszewski   2021-12-24
Pięć powodów zakończenia debaty o GMO   Evanea   2021-12-16
Richard Dawkins pisze do “przyjaciół nauki i rozumu” w Nowej Zelandii   Coyne   2021-12-14
 Syntetyczna biologia oferuje obietnicę rozwiązania globalnego problemu z plastikiem   Agaba   2021-12-13
Nigeria wzywa Afrykę, by szła w jej ślady w sprawie GM wspięgi wężowatej   Opoku Gakpo   2021-12-09
Małe nietoperze idą do przedszkola   Koraszewski   2021-12-06
Afrykańscy naukowcy wzywają do polityki poparcia biologii syntetycznej i innych innowacji   Agaba   2021-12-02
Uprawy GMO zredukowały zatrucia farmerów pestycydami   Maina   2021-11-27
Czy genetyka może pomóc wyeliminować nierówność?   Coyne   2021-11-26
Matematyka i prawdziwa historia katastrofy klimatycznej   Lomborg   2021-11-24
Nigeria daje zielone światło kukurydzy GMO   Conrow   2021-11-22
Ugandyjscy studenci nalegają na powszechne stosowanie biotechnologii i uchwalenie prawa o biobezpieczeństwie   Agaba   2021-11-17
Organiczny eksperyment Sri Lanki   Novella   2021-11-16
Ruanda skwapliwie przyjmuje biotechnologię poprzez ekspansję OFAB   Meeme   2021-11-12
Sprzeciw wobec anulowania Huxleya   Coyne   2021-11-05
Farmerka z Kenii zbiera obfity plon z bawełny GM   Meeme   2021-11-04
Czarni uczeni i nauka o rasizmie   Koraszewski   2021-11-03
Kłusownictwo narzuca na słonie dobór w kierunku ewolucji słoni bez ciosów   Coyne   2021-11-01
Marnujemy naszą wielką szansę na edytowanie genów   Ridely   2021-10-29
“Czarne tygrysy” w małym indyjskim rezerwacie sugerują losowy dryf genetyczny   Coyne   2021-10-26
Wytwarzanie białek w roślinach przez rolnictwo molekularne   Novella   2021-10-20
Strzelby, zarazki, maszyny to zdecydowanie antyrasistowska książka. Dlaczego lewica jej nie kocha?   Barnett   2021-10-13
Nigeryjscy farmerzy nie mogą się doczekać wystarczających ilości GM nasion wspięgi wężowatej   Gakpo   2021-10-12
Dobór płciowy versus dobór naturalny: na przykładzie chrząszczy   Coyne   2021-10-08
Edytowanie genów kluczem do ulepszenia podstawowych upraw w Afryce   Abugu   2021-10-01
Bakłażan GMO jest udokumentowaną wygraną ubogich farmerów   Conrow   2021-09-23
O Jezu, wskrzeszają mamuta!   Koraszewski   2021-09-17

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Nowy ateizm


Lomborg


„Choroba” przywrócona przez Putina


„Przebudzeni”


Pod sztandarem


Wielki przekret


Łamanie praw człowieka


Jason Hill


Dlaczego BIden


Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk