Prawda

Wtorek, 25 wrzesnia 2018 - 14:56

« Poprzedni Następny »


Dziennik z Mozambiku: Demony w kurzu


Piotr Naskręcki 2018-03-30


Przezroczyste i nieruchome towarzyskie mrówkolwy (Hagenomyia tristis) są niemal niewidzialne, kiedy liczące czasami kilkaset osobników, zbierają się w wielkie gromady, w trawiastym poszyciu lasów miombo w Mozambiku.

Kiedy przewód paliwa pęka pod samochodem i wycieka bardzo łatwopalny płyn, szanse, że wyjdzie z tego coś dobrego, są niewielkie. Nie uśmiechało mi się więc wpełzanie pod mój Landcruiser i próba naprawienia przecieku po tym, jak samochód znowu mi stanął. Wysiadłem i po kilku minutach manipulowania udało mi się przyczepić przewód wystarczająco dobrze, by motor zapalił. Ścierając diesel z rąk i z twarzy rozejrzałem się i to, co zobaczyłem, uczyniło ten nieszczęsny wypadek niemal całkowicie wart zachodu. Początkowo nie byłem całkiem pewien, na co patrzę – wydawało się, że przezroczysta, szara chmura wylądowała wśród wysokiej trawy, połyskując odrobinę i nie pozwalając moim oczom na rozróżnienie żadnych odrębnych elementów, które stanowiły te dziwną zjawę. Przesunąłem się bliżej i chmura podniosła się, powoli i w całkowitej ciszy, ujawniając, że składa się z setek dużych, niemal przezroczystych owadów. Hagenomyia tristis, towarzyskie mrówkolwy!



Kiedy się je zaniepokoi, całe zgromadzenie mrówkolwów podnosi się powoli i w całkowitej ciszy. W odróżnieniu od roju szarańczy lub pszczół, których lot jest dość głośny, miękkie skrzydła mrówkolwów niemal nie wydają rozróżnialnego dźwięku.


W zeszłym tygodniu podróżowałem z kilkoma kolegami przez Coutada 12, dawny teren polowań w Mozambiku. Ten obszar, na którym już nie ma polowań, wkrótce, miejmy nadzieję, stanie się częścią Gorongosa National Park, niemal podwajając jego obszar i, jeśli wszystko pójdzie dobrze, w niezbyt dalekiej przyszłości pozwoli stadom bawołów i słoni na ponowne przemierzanie od wybrzeży Oceanu Indyjskiego do zboczy góry Gorongosa. Nasza mała grupa była tam, żeby wyszukać miejsca na potencjalne obozy dla kolejnego badania bioróżnorodności. Problem z samochodem był po prostu częścią procesu, równie irytujący i niemal równie nieunikniony jak nieustanny potok much tse-tse, który powodował sprawdzanie granic, ile przekleństw to jednak zbyt dużo, nawet między przyjaciółmi.


Znalezienie towarzyskich mrówkolwów było dla mnie najważniejszym wydarzeniem podczas naszej krótkiej podróży. Nie są one specjalnie rzadkie i zbierają się w olbrzymiej liczebności, niemniej trudno te owady dostrzec i widziałem je tylko raz wcześniej. Ich skrzydła mają dokładnie właściwy odcień szarości, by znikały w skąpanej w słońcu roślinności i brakuje im  lśniącego połysku, który powoduje, że skrzydła innych mrówkolwów wyróżniają się w świetle słonecznym. Jasny punkt na skrzydle odciąga wzrok od ciała owada i czyni jeszcze mniej prawdopodobnym, że drapieżnik rozpozna to jako coś dobrego do zjedzenia. To są jedyne mrówkolwy, które nie prowadzą samotniczego życia, tak typowego dla innych członków rodziny Myrmeleontidae.


Towarzyskie mrówkolwy (Hagenomyia tristis) mają jasne, rzucające się w oczy punkty na skrzydłach, które odwracają uwagę potencjalnego drapieżnika od ciała owada i czynią, że jeszcze trudniej go zauważyć.
Towarzyskie mrówkolwy (Hagenomyia tristis) mają jasne, rzucające się w oczy punkty na skrzydłach, które odwracają uwagę potencjalnego drapieżnika od ciała owada i czynią, że jeszcze trudniej go zauważyć.

Dlaczego gromadzą się w tak dużych grupach? Odpowiedź jest prawdopodobnie taka sama, jak na pytanie, dlaczego ptaki zbierają się w stada, a ryby w ławice – te owady są dobrymi statystykami. Po prostu szanse, że każdy indywidualny mrówkolew zostanie wybrany przez drapieżnika, są znacząco niższe w gęstej grupie niż gdyby te same osobniki były szeroko rozproszone. Ciekawsze jest pytanie, dlaczego nie robią tego wszystkie mrówkolwy? Wydaje się, że mimo niższego ryzyka zostania zjedzonym, życie w dużych grupach obniża także szanse znalezienia pożywienia dla siebie, bo musisz konkurować z wszystkimi towarzyszami ramię w ramię. Dotyczy to szczególnie drapieżników, takich jak te mrówkolwy, które żywią się małymi owadami, ponieważ ich zwierzyna nie pojawia się w jednej dużej chmarze. Z tego powodu zachowanie stadne częściej widzimy u zwierząt roślinożernych, szczególnie tych, które odżywiają się roślinami pokrywającymi rozległe tereny.


Jest jednak jeszcze jeden mrówkolew, który pragnie być towarzyski. Banyutus lethalis jest gatunkiem zadziwiająco podobnym do H. tristis wyglądem i żyje w tym samym habitacie afrykańskiego lasu miombo. Niemniej nigdy nie tworzy własnych zgrupowań. Zamiast tego osobniki B. lethalis wkradają się w masę H. tristis, wykorzystując ochronę stada, ale prawdopodobnie nie znosząc kosztów konkurencji o pokarm z innymi członkami grupy (jest możliwe, że te dwa gatunki polują na inną zwierzynę). Inną różnicą między tymi dwoma gatunkami jest ich zachowanie w stanie larwalnym – podczas gdy larwy H. tristis tworzą słynne stożkowate zagłębienia w piasku, larwyB. lethalis po prostu czekają na swoje ofiary zakamuflowane cienką warstwą kurzu.


Banyutus lethalis jest samotniczym mrówkolwem, który często wkrada się między zgrupowania H. tristis, by wykorzystać ochronę, jaką daje stado. Ich wygląd jest niemal identyczny z wyglądem gospodarzy. Jak u większości mrówkolwów, składają jaja w piasku i tam rozwijają się larwy, które polują na małe owady. Ten gatunek nie buduje stożkowatych pułapek, z których słyną mrówkolwy.
Banyutus lethalis jest samotniczym mrówkolwem, który często wkrada się między zgrupowania H. tristis, by wykorzystać ochronę, jaką daje stado. Ich wygląd jest niemal identyczny z wyglądem gospodarzy. Jak u większości mrówkolwów, składają jaja w piasku i tam rozwijają się larwy, które polują na małe owady. Ten gatunek nie buduje stożkowatych pułapek, z których słyną mrówkolwy.

Mrówkolwy, fascynująca grupa owadów ochrzczonych “demonami w kurzu” przez entomologa, Williama M. Wheelera, są nadal stosunkowo marnie badane na całym świecie i właściwie nietknięte w Mozambiku. Południowa Afryka ma szczególnie bogatą faunę, z niemal 200 gatunkami czyli około 10% znanych gatunków mrówkolwów. W Gorongosa NP jak dotąd zanotowaliśmy około 20 spośród nich, co znaczy, że jeszcze jest przed nami dużo pracy, zanim znajdziemy je wszystkie. Na pohybel cieknącym przewodom paliwa i muchom tse tse.



Gorongosa ma bogatą faunę owadów sieciarek, włącznie z 20 gatunkami mrówkolwów.

 

Demons in the dust

The Smaller Majority, 18 marca 2018

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Piotr (Peter) Naskręcki

Entomolog, fotograf, popularyzator nauki. Ukończył studia na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, doktorat na University of Connecticut, pracuje w Museum of Comparative Zoology, Harvard University.


Piotr Naskręcki prowadzi znakomity blog naukowy  The Smaller Majority.  Jego zdjęcia owadów (i nie tylko owadów) fascynują i kuszą, żeby je sobie natychmiast ściągnąć. Nie należy tego jednak robić bez pozwolenia,  gdyż zarówno zdjęcia, jak i teksty zastrzeżone są prawami autorskimi.


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 842 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Organiczne rolnictwo nie jest najlepsze   Novella   2018-09-24
Ateista z chwilową luką w pamięci i w szoku niewolnictwa   Dawkins   2018-09-21
Stereotypy są często szkodliwe a zarazem poprawne   Shpancer   2018-09-21
Atak “doktorostwa Wolfson” na rodziców chłopca, który zmarł na koklusz     2018-09-20
Probiotyki – to skomplikowane   Novella   2018-09-13
Przesądy i złudzenie kontroli   Novella   2018-09-11
Antyszczepionkowcy - pielęgniarka lub lekarz nie powinni opiekować się dziećmi     2018-09-10
Francuski uniwersytet wyrzuca homeopatię   Novella   2018-09-08
Plastry uśmierzające ból z Luminas: gdzie słowa „kwantum” i „energia” w rzeczywistości znaczą „magia”     2018-09-07
Odkryto nowy rodzaj neuronów u ludzi   Novella   2018-09-06
Epigenetyka: powrót Lamarcka? Nie tak szybko!   Coyne   2018-09-05
Przejściowe formy przodków żółwia   Novella   2018-09-03
Recenzja nowej książki Davida Quammena o drzewach ewolucyjnych (i porównanie z innymi recenzjami)   Coyne   2018-09-01
Dlaczego jedne sowy mają kępki piór na uszach, a inne nie?   Lyon   2018-08-30
Psychoaktywny lek i doświadczenie śmierci   Novella   2018-08-29
Samce koników morskich, które są ciężarne, redukują inwestycję w potomstwo, jeśli widzą seksowną samicę   Coyne   2018-08-28
Uderzające podobieństwo: rewolucyjne wyniki badań nad bliźniętami   Dynesen   2018-08-27
Ale tego wija lepiej zostaw w spokoju   Łopatniuk   2018-08-24
Ile jest ziemi nadającej się pod uprawę?   Novella   2018-08-22
Więcej o szarlatanerii komórek macierzystych   Novella   2018-08-18
Kontrolowane próby szczepionek   Novella   2018-08-15
Ogniska odry w Brooklynie w 2013 r.: Badanie kosztów antyszczepionkowej pseudonauki     2018-08-14
Uprzednie doświadczenie wpływa na to, co widzimy   Novella   2018-08-11
Efekt Krugera-Dunninga, antyszczepionkowcy i arogancja ignorancji     2018-08-09
Nowe zastosowania zużytych filtrów do dializy   Blum   2018-08-07
Puszczyk mszarny   Lyon   2018-08-06
Oprzeć się wiatrom - dobór naturalny, huragany i jaszczurki   Mayer   2018-08-04
Unia Europejska odrzuciła uprawy z edytowanym genomem   Ridley   2018-08-03
Spojrzenie na ruch anty-GMO   Novella   2018-08-02
Tajemne życie morskich ptaków   Ridley   2018-08-01
Więcej dowodów przeciwko „epigenetycznie” dziedziczonym i środowiskowo wprowadzonym zmianom w DNA   Coyne   2018-07-31
Usterka w Matriksie   Novella   2018-07-27
Czy współczesny Homo sapiens wyewoluował w różnych częściach Afryki?   Coyne   2018-07-24
Pandemie, szczepienia, i kuracja mleczna profesora Jastrebowa   Turski   2018-07-21
Sóweczka dwuplamista   Lyon   2018-07-20
Lucyfer, którego wymyślił Zimbardo. O konsekwencjach stanfordzkiego eksperymentu więziennego i skandalu, którego stał się obiektem   Witkowski   2018-07-19
Nie kłacz, gdy kaszlesz   Łopatniuk   2018-07-14
Kwantowe bzdury w parapsychologii   Novella   2018-07-12
Pełzająca percepcja problemów   Novella   2018-07-10
Ale czy mogą cierpieć?   Dawkins   2018-07-07
Wronia inteligencja   Novella   2018-07-06
Gąsienica naśladuje pazurnicę   Coyne   2018-07-05
O mózgach męskich i żeńskich   Novella   2018-07-03
Czy hieny rozbijają ludzki patriarchat?   Coyne   2018-06-30
Mikrobiom jelitowy i stany lękowe   Novella   2018-06-28
Ukośniki przędą spadochrony z nici pajęczej i odlatują po sprawdzeniu wiatru odnóżami   Coyne   2018-06-26
To może być toczeń, czyli o wilku, który pożarł serce   Łopatniuk   2018-06-23
Kreacjonizm i nagonka na Coyne’a w „Daily Caller”   Coyne   2018-06-22
Kłamstwa anty-GMO   Novella   2018-06-20
Protezy kończyn - kolejny postęp   Novella   2018-06-16
Dziwne zawiłości procesu dziedziczenia   Coyne   2018-06-13
Homeopatia, wibracje i oszustwo     2018-06-12
Wyników Séraliniego nie daje się powtórzyć   Novella   2018-06-11
Helen Lawson i czarna maść: wycinanie, wypalanie i zatruwanie w sposób „naturalny”     2018-06-09
Patyczaki mogą rozprzestrzeniać się jak nasiona roślin: w ptasich odchodach   Coyne   2018-06-08
Czy teoria doboru naturalnego Darwina zmieniła nasz pogląd na miejsce ludzkości   Dennett   2018-06-07
Kosmici-głowonogi i panspermia   Novella   2018-06-05
Marność dowodów na przekazywanie wprowadzonych środowiskowo, „epigenetycznych” zmian w DNA kolejnym pokoleniom u ludzi   Coyne   2018-06-04
Homeopatyczne nosodes   Novella   2018-05-31
Fałszywa dychotomia i negacja nauki   Novella   2018-05-28
Nicień w oku bliźniego   Łopatniuk   2018-05-26
Budzenie zmarłych   Novella   2018-05-21
Finansowanie społecznościowe terapii komórkami macierzystymi o nieudowodnionej skuteczności: wykorzystywanie hojności obcych, by płacić za szarlatanerię     2018-05-18
Co mówi nam ruch płaskiej Ziemi     2018-05-17
Osy papierowe + sprytny biolog = tęczowe gniazda   Coyne   2018-05-14
Jak to jest, że Stanisław Burzyński nadal żeruje na zrozpaczonych pacjentach z rakiem?     2018-05-12
Przekonania antyoświeceniowe są „zaskakująco trwałe”     2018-05-11
Jeremy Sherman nadal nie rozumie ewolucji   Coyne   2018-05-09
Zdrowy tryb życia ma znaczenie   Novella   2018-05-08
Miasta są nowymi wyspami Galapagos   Ridley   2018-05-04
O obowiązkowym oznakowywaniu GMO   Novella   2018-05-03
Tydzień Świadomości Homeopatii. Pomaga przypomnieć ludziom, że jest to szarlataneria!     2018-05-02
Znajdź Tiktaalika!   Coyne   2018-05-01
Wzrost potęgi dinozaurów   Novella   2018-04-30
Niebezpieczeństwa martwienia się o sądny dzień   Pinker   2018-04-27
Tako rzecze antyszczepionkowa “wojowniczka mama”, Brittney Kara: jeśli szczepionki są tak wspaniałe, to dlaczego nie wspomina ich Biblia?     2018-04-26
Geny wydają się wyjaśniać większość sukcesów uczniów szkół elitarnych   Ridley   2018-04-25
Akupunktura jadu pszczelego: śmiercionośne znachorstwo, które może zabić     2018-04-23
Mumia z Atakama nie jest kosmitą   Novella   2018-04-20
Feministyczna geografia w Dartmouth   Coyne   2018-04-19
Dlaczego odmawiamy dostrzegania jaśniejszej strony, choć powinniśmy   Pinker   2018-04-17
Inicjatywa „Globalna Spójność”: nonsens na globalną skalę     2018-04-11
Wreszcie: sensowna dyskusja o “rasie”   i Greg Mayer   2018-04-10
Rolnictwo biodynamiczne: podobne do antropozoficznej medycyny, ale dla farm     2018-04-06
Mózg i kodowanie predyktywne   Novella   2018-04-05
Dziwaczne życie seksualne żabnicy   Coyne   2018-04-04
Dwa kilo prostaty poproszę   Łopatniuk   2018-03-31
Dziennik z Mozambiku: Demony w kurzu   Naskręcki   2018-03-30
Otumaniony myśliciel twierdzi, że ewolucja nie może wyjaśnić organizmów i ich “dążeń”   Coyne   2018-03-28
Orientacja na złe wiadomości nasila się i wpływa na nasze działania   Ridley   2018-03-27
Urojenie fałszywej flagi   Novella   2018-03-24
Zły tydzień dla homeopatii jest dobrym tygodniem dla nauki     2018-03-23
Czy farmerzy mają czekać aż parlamentarzyści podszkolą się w nauce o manioku?   Ongu   2018-03-22
David Barash namawia naukowców do stworzenia człowieko-szympansiej hybrydy   Coyne   2018-03-20
Déjà vu i swojskość   Novella   2018-03-17
“Odwrócenie specjacji” (fuzja gatunków) u kruków   Coyne   2018-03-16
Błąd atrybucji, sofizmat rozszerzenia (atakowanie chochoła) i zasada wielkoduszności   Novella   2018-03-14
Mutualistyczne ptaki nocują w pachwinach i na brzuchach żyraf   Coyne   2018-03-13
Polityczny szympans   Martino   2018-03-09
Najstarsza sztuka jaskiniowa w Europie, to niemal z pewnością dzieło neandertalczyków   Coyne   2018-03-06

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej



Ściganie bluźnierstwa



Ryby jaskiniowe



Autyzm



Od niepamiętnych czasów



Tunezyjczycy przeciw złemu prawu



Drugie prawo termodynamiki



Pochwała ignorancj



Mistyfikacja Sokala



Intronizacja Chrystusa



Obama chrzescijanie



Szelest liści



Czego wam nie pokazują?



Rozdzielenie religii i państwa



Trwa ewolucyjne upokorzenie archeopteryksa



Trucizna, kamuflaż i tęcza ewolucji


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk