Prawda

Sobota, 30 maja 2020 - 19:50

« Poprzedni Następny »


Dziennik z Mozambiku: Demony w kurzu


Piotr Naskręcki 2018-03-30


Przezroczyste i nieruchome towarzyskie mrówkolwy (Hagenomyia tristis) są niemal niewidzialne, kiedy liczące czasami kilkaset osobników, zbierają się w wielkie gromady, w trawiastym poszyciu lasów miombo w Mozambiku.

Kiedy przewód paliwa pęka pod samochodem i wycieka bardzo łatwopalny płyn, szanse, że wyjdzie z tego coś dobrego, są niewielkie. Nie uśmiechało mi się więc wpełzanie pod mój Landcruiser i próba naprawienia przecieku po tym, jak samochód znowu mi stanął. Wysiadłem i po kilku minutach manipulowania udało mi się przyczepić przewód wystarczająco dobrze, by motor zapalił. Ścierając diesel z rąk i z twarzy rozejrzałem się i to, co zobaczyłem, uczyniło ten nieszczęsny wypadek niemal całkowicie wart zachodu. Początkowo nie byłem całkiem pewien, na co patrzę – wydawało się, że przezroczysta, szara chmura wylądowała wśród wysokiej trawy, połyskując odrobinę i nie pozwalając moim oczom na rozróżnienie żadnych odrębnych elementów, które stanowiły te dziwną zjawę. Przesunąłem się bliżej i chmura podniosła się, powoli i w całkowitej ciszy, ujawniając, że składa się z setek dużych, niemal przezroczystych owadów. Hagenomyia tristis, towarzyskie mrówkolwy!



Kiedy się je zaniepokoi, całe zgromadzenie mrówkolwów podnosi się powoli i w całkowitej ciszy. W odróżnieniu od roju szarańczy lub pszczół, których lot jest dość głośny, miękkie skrzydła mrówkolwów niemal nie wydają rozróżnialnego dźwięku.


W zeszłym tygodniu podróżowałem z kilkoma kolegami przez Coutada 12, dawny teren polowań w Mozambiku. Ten obszar, na którym już nie ma polowań, wkrótce, miejmy nadzieję, stanie się częścią Gorongosa National Park, niemal podwajając jego obszar i, jeśli wszystko pójdzie dobrze, w niezbyt dalekiej przyszłości pozwoli stadom bawołów i słoni na ponowne przemierzanie od wybrzeży Oceanu Indyjskiego do zboczy góry Gorongosa. Nasza mała grupa była tam, żeby wyszukać miejsca na potencjalne obozy dla kolejnego badania bioróżnorodności. Problem z samochodem był po prostu częścią procesu, równie irytujący i niemal równie nieunikniony jak nieustanny potok much tse-tse, który powodował sprawdzanie granic, ile przekleństw to jednak zbyt dużo, nawet między przyjaciółmi.


Znalezienie towarzyskich mrówkolwów było dla mnie najważniejszym wydarzeniem podczas naszej krótkiej podróży. Nie są one specjalnie rzadkie i zbierają się w olbrzymiej liczebności, niemniej trudno te owady dostrzec i widziałem je tylko raz wcześniej. Ich skrzydła mają dokładnie właściwy odcień szarości, by znikały w skąpanej w słońcu roślinności i brakuje im  lśniącego połysku, który powoduje, że skrzydła innych mrówkolwów wyróżniają się w świetle słonecznym. Jasny punkt na skrzydle odciąga wzrok od ciała owada i czyni jeszcze mniej prawdopodobnym, że drapieżnik rozpozna to jako coś dobrego do zjedzenia. To są jedyne mrówkolwy, które nie prowadzą samotniczego życia, tak typowego dla innych członków rodziny Myrmeleontidae.


Towarzyskie mrówkolwy (Hagenomyia tristis) mają jasne, rzucające się w oczy punkty na skrzydłach, które odwracają uwagę potencjalnego drapieżnika od ciała owada i czynią, że jeszcze trudniej go zauważyć.
Towarzyskie mrówkolwy (Hagenomyia tristis) mają jasne, rzucające się w oczy punkty na skrzydłach, które odwracają uwagę potencjalnego drapieżnika od ciała owada i czynią, że jeszcze trudniej go zauważyć.

Dlaczego gromadzą się w tak dużych grupach? Odpowiedź jest prawdopodobnie taka sama, jak na pytanie, dlaczego ptaki zbierają się w stada, a ryby w ławice – te owady są dobrymi statystykami. Po prostu szanse, że każdy indywidualny mrówkolew zostanie wybrany przez drapieżnika, są znacząco niższe w gęstej grupie niż gdyby te same osobniki były szeroko rozproszone. Ciekawsze jest pytanie, dlaczego nie robią tego wszystkie mrówkolwy? Wydaje się, że mimo niższego ryzyka zostania zjedzonym, życie w dużych grupach obniża także szanse znalezienia pożywienia dla siebie, bo musisz konkurować z wszystkimi towarzyszami ramię w ramię. Dotyczy to szczególnie drapieżników, takich jak te mrówkolwy, które żywią się małymi owadami, ponieważ ich zwierzyna nie pojawia się w jednej dużej chmarze. Z tego powodu zachowanie stadne częściej widzimy u zwierząt roślinożernych, szczególnie tych, które odżywiają się roślinami pokrywającymi rozległe tereny.


Jest jednak jeszcze jeden mrówkolew, który pragnie być towarzyski. Banyutus lethalis jest gatunkiem zadziwiająco podobnym do H. tristis wyglądem i żyje w tym samym habitacie afrykańskiego lasu miombo. Niemniej nigdy nie tworzy własnych zgrupowań. Zamiast tego osobniki B. lethalis wkradają się w masę H. tristis, wykorzystując ochronę stada, ale prawdopodobnie nie znosząc kosztów konkurencji o pokarm z innymi członkami grupy (jest możliwe, że te dwa gatunki polują na inną zwierzynę). Inną różnicą między tymi dwoma gatunkami jest ich zachowanie w stanie larwalnym – podczas gdy larwy H. tristis tworzą słynne stożkowate zagłębienia w piasku, larwyB. lethalis po prostu czekają na swoje ofiary zakamuflowane cienką warstwą kurzu.


Banyutus lethalis jest samotniczym mrówkolwem, który często wkrada się między zgrupowania H. tristis, by wykorzystać ochronę, jaką daje stado. Ich wygląd jest niemal identyczny z wyglądem gospodarzy. Jak u większości mrówkolwów, składają jaja w piasku i tam rozwijają się larwy, które polują na małe owady. Ten gatunek nie buduje stożkowatych pułapek, z których słyną mrówkolwy.
Banyutus lethalis jest samotniczym mrówkolwem, który często wkrada się między zgrupowania H. tristis, by wykorzystać ochronę, jaką daje stado. Ich wygląd jest niemal identyczny z wyglądem gospodarzy. Jak u większości mrówkolwów, składają jaja w piasku i tam rozwijają się larwy, które polują na małe owady. Ten gatunek nie buduje stożkowatych pułapek, z których słyną mrówkolwy.

Mrówkolwy, fascynująca grupa owadów ochrzczonych “demonami w kurzu” przez entomologa, Williama M. Wheelera, są nadal stosunkowo marnie badane na całym świecie i właściwie nietknięte w Mozambiku. Południowa Afryka ma szczególnie bogatą faunę, z niemal 200 gatunkami czyli około 10% znanych gatunków mrówkolwów. W Gorongosa NP jak dotąd zanotowaliśmy około 20 spośród nich, co znaczy, że jeszcze jest przed nami dużo pracy, zanim znajdziemy je wszystkie. Na pohybel cieknącym przewodom paliwa i muchom tse tse.



Gorongosa ma bogatą faunę owadów sieciarek, włącznie z 20 gatunkami mrówkolwów.

 

Demons in the dust

The Smaller Majority, 18 marca 2018

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Piotr (Peter) Naskręcki

Entomolog, fotograf, popularyzator nauki. Ukończył studia na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, doktorat na University of Connecticut, pracuje w Museum of Comparative Zoology, Harvard University.


Piotr Naskręcki prowadzi znakomity blog naukowy  The Smaller Majority.  Jego zdjęcia owadów (i nie tylko owadów) fascynują i kuszą, żeby je sobie natychmiast ściągnąć. Nie należy tego jednak robić bez pozwolenia,  gdyż zarówno zdjęcia, jak i teksty zastrzeżone są prawami autorskimi.


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1109 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Lokalizacja funkcji wykonawczych   Novella   2020-05-30
Przestańcie wierzyć w naukę   Greenfield   2020-05-28
Ewolucyjne korzenie sztuki   Koraszewski   2020-05-27
Innowacji nie można wymusić, ale można je zdławić   Ridley   2020-05-26
Stymulowanie kory wzrokowej   Novella   2020-05-23
Pora na telemedycynę   Novella   2020-05-19
Czy mrożącą krew w żyłach prawdą jest, że decyzja o zamknięciu społeczeństwa opierała się na luźnych matematycznych spekulacjach?   Ridley   2020-05-15
MMR jest bezpieczna i skuteczna   Novella   2020-05-14
Odporność stada na fakty   Koraszewski   2020-05-13
O COVID wiemy wszystko – i nie wiemy niczego   Ridley   2020-05-12
Nanotechnologia zastosowana do leczenia choroby Alzheimera   Novella   2020-05-11
COVID-19 – To są szkody   Novella   2020-05-05
Nadmiar teorii wszystkiego   Koraszewski   2020-05-04
Zawodnicy – i trudności – w wyścigu do wyleczenia COVID   Ridley   2020-04-30
Psychologia sprzeciwu wobec szczepień   Novella   2020-04-25
Prowokator czy prowokowany?   Witkowski   2020-04-24
Nauka on-line jest skuteczna   Novella   2020-04-23
Mądrość w pułapce autorytetu   Witkowski   2020-04-18
Znaleziono najstarszego “bilaterian”: odkryto podobne do robaka stworzenie wraz z jego skamieniałymi śladami   Coyne   2020-04-16
Nietoperze i pandemia   Ridley   2020-04-14
Pandemia ludzkiej głupoty   Novella   2020-04-12
W miarę postępu badań natura naszego wroga staje się coraz wyraźniejsza   Ridley   2020-04-04
Wzmacnianie układu odpornościowego podczas pandemii   Novella   2020-04-02
Dlaczego ten wirus inaczej dotyka pokolenia?   Ridley   2020-03-30
Czaszka maleńkiego dinozaura/ptaka znaleziona w bursztynie   Coyne   2020-03-27
Szczepionka na koronawirusa nie przybędzie szybko   Ridley   2020-03-25
Niebawem dowiemy się jak solidna jest nasza cywilizacja   Ridley   2020-03-23
Żywotność wirusa Covid-19 na różnych powierzchniach (rada: używaj rękawiczek, kiedy odbierasz paczki i nie otwieraj ich przez 24 godziny)   Coyne   2020-03-21
Dzień był krótszy 70 milionów lat temu   Novella   2020-03-20
Jak często powstają ptasie hybrydy?   Coyne   2020-03-18
Mózgi noworodków   Novella   2020-03-16
Twierdzenie o białku i DNA dinozaurów   Novella   2020-03-10
Porażka jest stałym elementem pracy naukowca   Konrad Bocian   2020-03-07
Jak myśleć o naszych problemach   Tupy   2020-03-03
Dlaczego tak wiele nowych wirusów pochodzi od nietoperzy?   Ridley   2020-02-29
Odkrycie antybiotyku przez AI   Novella   2020-02-27
Wizyta w Andach u łysek rogatych   Lyon   2020-02-26
Zioła nie pomagają na utratę wagi   Novella   2020-02-25
Dawkins pisze tweeta   Coyne   2020-02-24
W obronie binarności płci u ludzi   Coyne   2020-02-21
Nie palmy pieniędzy na ołtarzu zielonej manii   Lomborg   2020-02-20
Więcej dowodów ewolucji: końskie zarodki zaczynają tworzyć pięć palców, a cztery zawiązki znikają   Coyne   2020-02-18
Homeopatyczny rentgen   Novella   2020-02-14
Różnice płci w wyborze zabawek: chłopcy bawią się chłopięcymi zabawkami, dziewczynki dziewczęcymi zabawkami   Coyne   2020-02-13
Śmiertelność z powodu raka nadal spada wbrew twierdzeniom szarlatanów     2020-02-11
Odkrycie w immunologii, a leczenie nowotworów   Novella   2020-02-10
Ponowne psucie nauki przez ideologię: ”Slate” wypacza biologię ewolucyjną, by wyglądała na kapitalistyczną i antysocjalistyczną   Coyne   2020-02-07
Flamingi z braku łysek rogatych   Lyon   2020-02-06
Moja ostatnia praca badawcza. Część 3: Znaczenie   Coyne   2020-02-04
Moja ostatnia praca badawcza. Część 2: Wyniki   Coyne   2020-02-03
Moja ostatnia praca badawcza: Część 1: Cele i metody   Coyne   2020-02-01
Ewolucyjne wyjaśnienie nienaukowych przekonań   Bretl   2020-01-31
Zdumiewająca mimikra   Coyne   2020-01-27
Reality check: Pęd do szybkiej „zerowej” emisji to gwarancja przegranej   Lomborg   2020-01-27
Sfuszerowany artykuł o biologii w „Washington Post”   Coyne   2020-01-24
Punkty dla Ameryki w konflikcie między Iranem i USA   Destexhe   2020-01-24
Zbliżanie się do rozumienia pamięci   Novella   2020-01-22
Z perspektywy naszego kurnika   Witkowski   2020-01-16
Fałszywa pokora nie uratuje planety   Boudry   2020-01-09
Złoty ryż zatwierdzony na Filipinach   Novella   2020-01-07
Cudowna animacja DNA i komórek   Coyne   2020-01-06
Dychotomiczne myślenie, niepewność i zaprzeczanie nauce     2020-01-01
Mieliśmy najlepszą dekadę w historii. Naprawdę   Ridley   2019-12-31
Kreacjonista opowiada się za ”argumentem z niedowierzania”   Coyne   2019-12-26
Biologia męskiej agresji i dlaczego nie jest to tylko „socjalizacja”   Coyne   2019-12-24
Wydajność, wyzysk, wybory   Koraszewski   2019-12-23
Społecznościowe finansowanie szarlatanerii   Novella   2019-12-20
Wykład Dawkinsa o czerpaniu odwagi z darwinizmu   Coyne   2019-12-18
Uprawy GM, takie jak Złoty Ryż, uratują życie setek tysięcy dzieci   Ridey   2019-12-13
Darwin, lisy i inne ssaki na Falklandach   Mayer   2019-12-11
Wirtualna edukacja   Novella   2019-12-03
Teoria klasy próżniaczej Thorsteina Veblena – uaktualnienie statusu   Henderson   2019-12-02
Punkt szczytowy inteligencji   Novella   2019-11-30
Likwidowanie przeziębienia miedzią   Novella   2019-11-27
Dlaczego wyjaśnianie problemów przez biały przywilej jest niesłuszne   Rob Henderson   2019-11-25
LiveScience zachwala panpsychizm jako rozwiązanie trudnego problemu świadomości   Coyne   2019-11-22
Jak walczyć z firehosing   Novella   2019-11-19
Odwołajcie antyszczepionkową konferencję w Tel Awiwie   Blum   2019-11-15
Ewolucja dwunożności   Novella   2019-11-14
Granice „przeskoczenia” progu opłacalności   Lomborg   2019-11-13
Dlaczego nie żyjemy w epoce post-prawdy   Pinker   2019-11-11
Śledząc pochodzenie człowieka   Novella   2019-11-09
Skamieniałe trylobity idące gęsiego. Ale dlaczego to zrobiły?   Coyne   2019-11-06
Saga o złotym ryżu   Novella   2019-11-04
Kolejne badanie rolnictwa organicznego   Novella   2019-11-02
Fabrizio Benedetti pyta: “Czy badania placebo wzmacniają pseudonaukę?”     2019-11-01
Nathaniel Comfort raz jeszcze: nauka nie czyni postępów (czy może robi to?)   Coyne   2019-10-31
Pochwała jednoznaczności   Witkowski   2019-10-29
Stare i nowe  troski o bezpieczeństwo żywnościowe   Ongu   2019-10-28
Powrót Adama i Ewy jako rzeczywistych ludzi, jak proponuje kolejna pseudonaukowa teoria   Coyne   2019-10-25
Pradawne przechowywanie żywności   Novella   2019-10-24
Artykuł w naukowym piśmie ”Nature” dyskredytuje naukę i „scjentyzm”, kwestionuje wartości Oświecenia   Coyne   2019-10-22
Błogosławieni ci, którzy wycofują   Jacoby   2019-10-19
Pro-life czyli czarodziej z Krotoszyna   Koraszewski   2019-10-18
Biologia rozwoju ujawnia ewolucyjną historię   Novella   2019-10-15
Niebezpieczne życie antropologa   Blackwell   2019-10-12
Swędzikami jesień się zaczyna   Łopatniuk   2019-10-11
Jak wieloryb stracił swoje geny   Coyne   2019-10-10
Używanie sztucznej inteligencji do diagnozy   Novella   2019-10-08
Niespodzianka! Koty są tak samo przywiązane do swojego personelu jak psy i niemowlęta   Coyne   2019-10-05

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk