Prawda

Poniedziałek, 16 lipca 2018 - 06:53

« Poprzedni Następny »


Ale czy mogą cierpieć?


Richard Dawkins 2018-07-07


Wielki filozof moralności, Jeremy Bentham, założyciel utylitaryzmu, powiedział znane słowa: ''Należy pytać nie o to, czy zwierzęta mogą rozumować, ani czy mogą mówić, lecz czy mogą cierpieć''. Większość ludzi rozumie to, ale traktuje ból człowieka jako szczególnie niepokojący, ponieważ mają niewyraźne przekonanie, że jest w pewnym sensie oczywiste, iż zdolność gatunku do cierpienia musi być skorelowana pozytywnie z jego możliwościami intelektualnymi. Rośliny nie mogą myśleć i trzeba być niezłym ekscentrykiem, żeby wierzyć w ich cierpienie. Być może to samo dotyczy dżdżownic. Ale co z krowami?

Co z psami? Niemal nie potrafię uwierzyć, że René Descartes, zupełnie nie przejawiający cech potwora, pociągnął swoje przekonanie filozoficzne, że tylko ludzie mają umysły, do takiej skrajności, iż beztrosko przywiązywał żywego ssaka do stołu i przeprowadzał sekcję. Można by sądzić, że powinien był — mimo swojego filozoficznego rozumowania — dać zwierzęciu przywilej wątpliwości. Ale wpisał się w długą tradycję zwolenników wiwisekcji, włącznie z Galenem i Wesaliuszem, a po nim przyszli William Harvey i wielu innych.


Jak mogli to znieść: przywiązać walczącego, krzyczącego ssaka sznurami i wykrawawiać jego żyjące serce? Przypuszczalnie wierzyli w to, co sformułował Descartes: że zwierzęta nie będące ludźmi nie mają duszy i nie czują bólu.


Większość z nas dzisiaj uważa, że psy i inne ssaki nie będące człowiekiem odczuwają ból i żaden szanowany naukowiec nie poszedłby za koszmarnym przykładem Descartesa i Harveya i nie przeprowadzałby sekcji na żywym ssaku bez znieczulenia. Prawo karze takie okrucieństwo  (chociaż bezkręgowce nie są tak dobrze chronione, nawet ośmiornice o dużych mózgach).


Niemniej większość z nas wydaje się zakładać, że zdolność odczuwania bólu jest pozytywnie skorelowana ze sprawnością umysłową — ze zdolnością rozumowania, myślenia, zastanawiania się itd. Chcę tutaj zakwestionować to założenie. Nie widzę powodu, dla którego miałaby tu być korelacja pozytywna. Ból wydaje się pierwotny, jak zdolność widzenia kolorów lub słyszenia dźwięków. Wydaje się być rodzajem odczucia, do którego doświadczania nie potrzeba intelektu. „Wydaje się" nie znaczy wiele w nauce, ale czy przynajmniej nie powinniśmy dać zwierzętom przywileju wątpliwości?


Nie wdając się w ciekawą literaturę o cierpieniu zwierząt (patrz na przykład znakomita książka Marian Stamp Dawkins Animal Suffering i jej książka, Rethinking Animals), dostrzegam darwinowski powód, dla którego może wręcz istnieć negatywna korelacja między intelektem a podatnością na ból. Zaczynam od pytania po co, w sensie darwinowskim, jest ból. Jest to ostrzeżenie, by nie powtórzyć akcji, która powoduje uszkodzenie ciała. Nie uderzaj się znowu w palec u nogi, nie drażnij węża, nie siadaj na szerszeniu, nie podnoś głowni niezależnie od tego, jak ślicznie świecą, uważaj, żeby nie ugryźć się w język. Rośliny nie mają układu nerwowego zdolnego do nauczenia się unikania szkodliwych działań i dlatego bez żadnych skrupułów odcinamy żywą sałatę.


Nawiasem mówiąc jest tu ciekawe pytanie, dlaczego ból musi być tak diabelsko bolesny? Dlaczego nie wyposażyć mózgu w małą czerwoną flagę, podnoszoną bezboleśnie dla ostrzeżenia: „Nie rób tego więcej"? W Najwspanialszym widowisku świata sugerowałem, że mózg może być rozdarty między sprzecznymi pragnieniami i skuszony do „buntu", być może hedonistycznie, przeciwko dążeniu do najlepszych interesów genetycznej sprawności jednostki, a w takim razie trzeba go boleśnie nauczyć rozumu. Ale pominę to i powrócę do mojego zasadniczego na dzisiaj pytania: czy należy spodziewać się pozytywnej, czy negatywnej korelacji między zdolnością umysłową a zdolnością odczuwania bólu? Większość ludzi, nie myśląc, zakłada korelację pozytywną, ale dlaczego?


Czy nie jest prawdopodobne, że bystry gatunek, taki jak nasz, może potrzebować mniej bólu, właśnie dlatego, że jesteśmy zdolni do inteligentnego zrozumienia tego, co dla nas dobre i których raniących wydarzeń powinniśmy unikać? Czy nie jest prawdopodobne, że nieinteligentny gatunek może potrzebować olbrzymiego wstrząsu bólem, żeby zrozumiał lekcję, której my potrafimy nauczyć się z mniej potężnego bodźca?


A przynajmniej uważam, że nie mamy powodu do myślenia, że zwierzęta nie będące ludźmi odczuwają ból słabiej niż my i tak czy inaczej powinniśmy dać im przywilej wątpliwości. Praktyki takie jak cechowanie bydła, kastracja bez znieczulenia lub walki byków powinny być traktowane jak moralny odpowiednik robienia tego samego istotom ludzkim.


Tekst oryginału
.

richarddawkins.net 30 czerwca 2011r.
Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska 
*Polskie tłumaczenie tego tekstu było opublikowane po raz pierwszy w dawnym "Racjonaliście".  



Richard Dawkins

Emerytowany profesor Uniwersytetu w Oxfordzie. Biolog, wybitny popularyzator nauki, jeden z czołowych tzw. nowych ateistów.


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj




Komentarze
2. Ból w sensie darwinowskim Marcuch 2018-07-08
1. Dziękuję ZbigniewLebowski 2018-07-07


Nauka

Znalezionych 806 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Nie kłacz, gdy kaszlesz   Łopatniuk   2018-07-14
Kwantowe bzdury w parapsychologii   Novella   2018-07-12
Pełzająca percepcja problemów   Novella   2018-07-10
Ale czy mogą cierpieć?   Dawkins   2018-07-07
Wronia inteligencja   Novella   2018-07-06
Gąsienica naśladuje pazurnicę   Coyne   2018-07-05
O mózgach męskich i żeńskich   Novella   2018-07-03
Czy hieny rozbijają ludzki patriarchat?   Coyne   2018-06-30
Mikrobiom jelitowy i stany lękowe   Novella   2018-06-28
Ukośniki przędą spadochrony z nici pajęczej i odlatują po sprawdzeniu wiatru odnóżami   Coyne   2018-06-26
To może być toczeń, czyli o wilku, który pożarł serce   Łopatniuk   2018-06-23
Kreacjonizm i nagonka na Coyne’a w „Daily Caller”   Coyne   2018-06-22
Kłamstwa anty-GMO   Novella   2018-06-20
Protezy kończyn - kolejny postęp   Novella   2018-06-16
Dziwne zawiłości procesu dziedziczenia   Coyne   2018-06-13
Homeopatia, wibracje i oszustwo     2018-06-12
Wyników Séraliniego nie daje się powtórzyć   Novella   2018-06-11
Helen Lawson i czarna maść: wycinanie, wypalanie i zatruwanie w sposób „naturalny”     2018-06-09
Patyczaki mogą rozprzestrzeniać się jak nasiona roślin: w ptasich odchodach   Coyne   2018-06-08
Czy teoria doboru naturalnego Darwina zmieniła nasz pogląd na miejsce ludzkości   Dennett   2018-06-07
Kosmici-głowonogi i panspermia   Novella   2018-06-05
Marność dowodów na przekazywanie wprowadzonych środowiskowo, „epigenetycznych” zmian w DNA kolejnym pokoleniom u ludzi   Coyne   2018-06-04
Homeopatyczne nosodes   Novella   2018-05-31
Fałszywa dychotomia i negacja nauki   Novella   2018-05-28
Nicień w oku bliźniego   Łopatniuk   2018-05-26
Budzenie zmarłych   Novella   2018-05-21
Finansowanie społecznościowe terapii komórkami macierzystymi o nieudowodnionej skuteczności: wykorzystywanie hojności obcych, by płacić za szarlatanerię     2018-05-18
Co mówi nam ruch płaskiej Ziemi     2018-05-17
Osy papierowe + sprytny biolog = tęczowe gniazda   Coyne   2018-05-14
Jak to jest, że Stanisław Burzyński nadal żeruje na zrozpaczonych pacjentach z rakiem?     2018-05-12
Przekonania antyoświeceniowe są „zaskakująco trwałe”     2018-05-11
Jeremy Sherman nadal nie rozumie ewolucji   Coyne   2018-05-09
Zdrowy tryb życia ma znaczenie   Novella   2018-05-08
Miasta są nowymi wyspami Galapagos   Ridley   2018-05-04
O obowiązkowym oznakowywaniu GMO   Novella   2018-05-03
Tydzień Świadomości Homeopatii. Pomaga przypomnieć ludziom, że jest to szarlataneria!     2018-05-02
Znajdź Tiktaalika!   Coyne   2018-05-01
Wzrost potęgi dinozaurów   Novella   2018-04-30
Niebezpieczeństwa martwienia się o sądny dzień   Pinker   2018-04-27
Tako rzecze antyszczepionkowa “wojowniczka mama”, Brittney Kara: jeśli szczepionki są tak wspaniałe, to dlaczego nie wspomina ich Biblia?     2018-04-26
Geny wydają się wyjaśniać większość sukcesów uczniów szkół elitarnych   Ridley   2018-04-25
Akupunktura jadu pszczelego: śmiercionośne znachorstwo, które może zabić     2018-04-23
Mumia z Atakama nie jest kosmitą   Novella   2018-04-20
Feministyczna geografia w Dartmouth   Coyne   2018-04-19
Dlaczego odmawiamy dostrzegania jaśniejszej strony, choć powinniśmy   Pinker   2018-04-17
Inicjatywa „Globalna Spójność”: nonsens na globalną skalę     2018-04-11
Wreszcie: sensowna dyskusja o “rasie”   i Greg Mayer   2018-04-10
Rolnictwo biodynamiczne: podobne do antropozoficznej medycyny, ale dla farm     2018-04-06
Mózg i kodowanie predyktywne   Novella   2018-04-05
Dziwaczne życie seksualne żabnicy   Coyne   2018-04-04
Dwa kilo prostaty poproszę   Łopatniuk   2018-03-31
Dziennik z Mozambiku: Demony w kurzu   Naskręcki   2018-03-30
Otumaniony myśliciel twierdzi, że ewolucja nie może wyjaśnić organizmów i ich “dążeń”   Coyne   2018-03-28
Orientacja na złe wiadomości nasila się i wpływa na nasze działania   Ridley   2018-03-27
Urojenie fałszywej flagi   Novella   2018-03-24
Zły tydzień dla homeopatii jest dobrym tygodniem dla nauki     2018-03-23
Czy farmerzy mają czekać aż parlamentarzyści podszkolą się w nauce o manioku?   Ongu   2018-03-22
David Barash namawia naukowców do stworzenia człowieko-szympansiej hybrydy   Coyne   2018-03-20
Déjà vu i swojskość   Novella   2018-03-17
“Odwrócenie specjacji” (fuzja gatunków) u kruków   Coyne   2018-03-16
Błąd atrybucji, sofizmat rozszerzenia (atakowanie chochoła) i zasada wielkoduszności   Novella   2018-03-14
Mutualistyczne ptaki nocują w pachwinach i na brzuchach żyraf   Coyne   2018-03-13
Polityczny szympans   Martino   2018-03-09
Najstarsza sztuka jaskiniowa w Europie, to niemal z pewnością dzieło neandertalczyków   Coyne   2018-03-06
Nowa inicjatywa w Kalifornii – magnetyzm nonsensu w działaniu   Novella   2018-03-05
Nie zostawić żadnej mrówki: mrówki noszą rannych towarzyszy do mrowiska i opatrują ich rany   Coyne   2018-03-03
Unikatowy skamieniały owad z nożycami na głowie i tułowiu   Coyne   2018-02-28
Serce na wierzchu   Łopatniuk   2018-02-24
Skąd się wzięły pająki?   Coyne   2018-02-23
Czy kometa zabiła mamuty   Novella   2018-02-22
Zagadka: co zapyla muchołówkę?   Coyne   2018-02-20
“Partenogenetyczny” rak rozmnaża się bez seksu: czy to jest nowy gatunek?   Coyne   2018-02-17
Naturopatyczna propaganda głosi normalne porady dotyczące stylu życia jako własne i dodaje szamaństwo     2018-02-14
Bezwstydne organiczne sianie strachu   Novella   2018-02-12
Fałszywe nadzieje i niewidzialni wrogowie   Anomaly   2018-02-09
Pierwszy exodus Homo sapiens z Afryki?   Coyne   2018-02-06
Niebezpieczeństwa kultury celebrytów   Novella   2018-02-05
Małe kroki, czyli białko, które nie jest młotem na raka (ale i tak się przydaje)   Łopatniuk   2018-02-03
Opera mydlana: Z życia łysek amerykańskich – część VI   Lyon   2018-02-02
List otwarty do Charlotte Allen   Coyne   2018-01-31
Naiwna promocja “integrowania” znachorstwa do medycyny     2018-01-29
Kolejne zachwalanie “całkowicie innego” wyjaśnienia ewolucji   Coyne   2018-01-26
Bekon bez azotynów   Novella   2018-01-25
Specjacja przez hybrydyzację u amazońskich gorzyków?   Coyne   2018-01-23
Dowody, że ptaki drapieżne szerzą pożary leśne, by wypłoszyć zdobycz   Coyne   2018-01-20
Tajemnicze cykle epok lodowych   Ridley   2018-01-19
Pochodzenie ludzkiej muzyki? Samiec kakadu palmowej używa patyka do rytmicznego uderzania w wydrążone drzewa   Coyne   2018-01-18
Powrót “tradycyjnej” astrologii   Novella   2018-01-17
Nowe badanie o tym, jak ewoluują ludzie   Coyne   2018-01-16
Krąg mimikry müllerowskiej   Coyne   2018-01-12
Sztuczna inteligencja będzie symbiozą, nie zaś zastąpieniem   Ridley   2018-01-11
Czy nauka zabija duszę?   S. Pinker   2018-01-09
Dlaczego nie będzie doboru na inteligentne niemowlęta   Ridley   2018-01-05
Powrót łysenkoizmu w Putinowskiej Rosji   Novella   2018-01-03
Pozory mylą, czyli niespodzianki nie zawsze przykre   Łopatniuk   2017-12-30
Obniżenie poprzeczki dla tradycyjnej medycyny chińskiej dla ideologii i zysku     2017-12-29
Multikulturaliści unicestwiają zachodnią cywilizację   Salzman   2017-12-28
Nie znasz przeszłości, nie znasz przyszłości   Mayer   2017-12-27
Alternatywna medycyna zabija   Novella   2017-12-26
Na wpół syntetyczne życie z powiększonym kodem genetycznym   Novella   2017-12-23

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej



Ściganie bluźnierstwa



Ryby jaskiniowe



Autyzm



Od niepamiętnych czasów



Tunezyjczycy przeciw złemu prawu



Drugie prawo termodynamiki



Pochwała ignorancj



Mistyfikacja Sokala



Intronizacja Chrystusa



Obama chrzescijanie



Szelest liści



Czego wam nie pokazują?



Rozdzielenie religii i państwa



Trwa ewolucyjne upokorzenie archeopteryksa



Trucizna, kamuflaż i tęcza ewolucji



Religia zdrowego rozsądku



Kto się boi czarnego luda?



Land of the pure


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk