Prawda

Poniedziałek, 18 marca 2019 - 19:16

« Poprzedni Następny »


Ale czy mogą cierpieć?


Richard Dawkins 2018-07-07


Wielki filozof moralności, Jeremy Bentham, założyciel utylitaryzmu, powiedział znane słowa: ''Należy pytać nie o to, czy zwierzęta mogą rozumować, ani czy mogą mówić, lecz czy mogą cierpieć''. Większość ludzi rozumie to, ale traktuje ból człowieka jako szczególnie niepokojący, ponieważ mają niewyraźne przekonanie, że jest w pewnym sensie oczywiste, iż zdolność gatunku do cierpienia musi być skorelowana pozytywnie z jego możliwościami intelektualnymi. Rośliny nie mogą myśleć i trzeba być niezłym ekscentrykiem, żeby wierzyć w ich cierpienie. Być może to samo dotyczy dżdżownic. Ale co z krowami?

Co z psami? Niemal nie potrafię uwierzyć, że René Descartes, zupełnie nie przejawiający cech potwora, pociągnął swoje przekonanie filozoficzne, że tylko ludzie mają umysły, do takiej skrajności, iż beztrosko przywiązywał żywego ssaka do stołu i przeprowadzał sekcję. Można by sądzić, że powinien był — mimo swojego filozoficznego rozumowania — dać zwierzęciu przywilej wątpliwości. Ale wpisał się w długą tradycję zwolenników wiwisekcji, włącznie z Galenem i Wesaliuszem, a po nim przyszli William Harvey i wielu innych.


Jak mogli to znieść: przywiązać walczącego, krzyczącego ssaka sznurami i wykrawawiać jego żyjące serce? Przypuszczalnie wierzyli w to, co sformułował Descartes: że zwierzęta nie będące ludźmi nie mają duszy i nie czują bólu.


Większość z nas dzisiaj uważa, że psy i inne ssaki nie będące człowiekiem odczuwają ból i żaden szanowany naukowiec nie poszedłby za koszmarnym przykładem Descartesa i Harveya i nie przeprowadzałby sekcji na żywym ssaku bez znieczulenia. Prawo karze takie okrucieństwo  (chociaż bezkręgowce nie są tak dobrze chronione, nawet ośmiornice o dużych mózgach).


Niemniej większość z nas wydaje się zakładać, że zdolność odczuwania bólu jest pozytywnie skorelowana ze sprawnością umysłową — ze zdolnością rozumowania, myślenia, zastanawiania się itd. Chcę tutaj zakwestionować to założenie. Nie widzę powodu, dla którego miałaby tu być korelacja pozytywna. Ból wydaje się pierwotny, jak zdolność widzenia kolorów lub słyszenia dźwięków. Wydaje się być rodzajem odczucia, do którego doświadczania nie potrzeba intelektu. „Wydaje się" nie znaczy wiele w nauce, ale czy przynajmniej nie powinniśmy dać zwierzętom przywileju wątpliwości?


Nie wdając się w ciekawą literaturę o cierpieniu zwierząt (patrz na przykład znakomita książka Marian Stamp Dawkins Animal Suffering i jej książka, Rethinking Animals), dostrzegam darwinowski powód, dla którego może wręcz istnieć negatywna korelacja między intelektem a podatnością na ból. Zaczynam od pytania po co, w sensie darwinowskim, jest ból. Jest to ostrzeżenie, by nie powtórzyć akcji, która powoduje uszkodzenie ciała. Nie uderzaj się znowu w palec u nogi, nie drażnij węża, nie siadaj na szerszeniu, nie podnoś głowni niezależnie od tego, jak ślicznie świecą, uważaj, żeby nie ugryźć się w język. Rośliny nie mają układu nerwowego zdolnego do nauczenia się unikania szkodliwych działań i dlatego bez żadnych skrupułów odcinamy żywą sałatę.


Nawiasem mówiąc jest tu ciekawe pytanie, dlaczego ból musi być tak diabelsko bolesny? Dlaczego nie wyposażyć mózgu w małą czerwoną flagę, podnoszoną bezboleśnie dla ostrzeżenia: „Nie rób tego więcej"? W Najwspanialszym widowisku świata sugerowałem, że mózg może być rozdarty między sprzecznymi pragnieniami i skuszony do „buntu", być może hedonistycznie, przeciwko dążeniu do najlepszych interesów genetycznej sprawności jednostki, a w takim razie trzeba go boleśnie nauczyć rozumu. Ale pominę to i powrócę do mojego zasadniczego na dzisiaj pytania: czy należy spodziewać się pozytywnej, czy negatywnej korelacji między zdolnością umysłową a zdolnością odczuwania bólu? Większość ludzi, nie myśląc, zakłada korelację pozytywną, ale dlaczego?


Czy nie jest prawdopodobne, że bystry gatunek, taki jak nasz, może potrzebować mniej bólu, właśnie dlatego, że jesteśmy zdolni do inteligentnego zrozumienia tego, co dla nas dobre i których raniących wydarzeń powinniśmy unikać? Czy nie jest prawdopodobne, że nieinteligentny gatunek może potrzebować olbrzymiego wstrząsu bólem, żeby zrozumiał lekcję, której my potrafimy nauczyć się z mniej potężnego bodźca?


A przynajmniej uważam, że nie mamy powodu do myślenia, że zwierzęta nie będące ludźmi odczuwają ból słabiej niż my i tak czy inaczej powinniśmy dać im przywilej wątpliwości. Praktyki takie jak cechowanie bydła, kastracja bez znieczulenia lub walki byków powinny być traktowane jak moralny odpowiednik robienia tego samego istotom ludzkim.


Tekst oryginału
.

richarddawkins.net 30 czerwca 2011r.
Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska 
*Polskie tłumaczenie tego tekstu było opublikowane po raz pierwszy w dawnym "Racjonaliście".  



Richard Dawkins

Emerytowany profesor Uniwersytetu w Oxfordzie. Biolog, wybitny popularyzator nauki, jeden z czołowych tzw. nowych ateistów.


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj




Komentarze
2. Ból w sensie darwinowskim Marcuch 2018-07-08
1. Dziękuję ZbigniewLebowski 2018-07-07


Nauka

Znalezionych 915 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Kłamstwa, bezczelne kłamstwa i statystyka   Welsh   2019-03-18
Wyprane kłamstwa   Ridley   2019-03-14
Czy islamska teologia i filozofia może wzbogacić etyczną debatę wokół CRISPR?   Coyne   2019-03-06
Kacze dzioby, Umwelt i a priori Kanta   Cobb   2019-03-04
Co kręci płaskoziemców   Novella   2019-03-02
Ślimaki nagoskrzelne mają kolczaste penisy jednorazowego użytku, którymi usuwają plemniki rywala ze swojej partnerki   Coyne   2019-03-01
Zrozumienie nowoczesnych horrorów afrykańskich zakorzenionych w handlu niewolnikami przez Ocean Indyjski   Clarfield   2019-02-28
Raport z sensacyjnym twierdzeniem o ”załamaniu klimatu” jest chwytliwy, ale nieprawdziwy   Lomborg   2019-02-27
Naukowiec analizuje dwa przykłady w nowej książce Behego; stwierdza, że są głęboko błędne   Coyne   2019-02-26
Triasowy mięsak, czyli praprzodkowie żółwi też chorowali na nowotwory   Łopatniuk   2019-02-16
Co nauka może powiedzieć pani Ocasio-Cortez o klimacie   Lomborg   2019-02-15
Kury produkujące leki   Novella   2019-02-14
Rak w raku i przerzut w przerzucie   Łopatniuk   2019-02-09
Prawo niezamierzonych konsekwencji   Novella   2019-02-07
Czy świat rzeczywiście staje się biedniejszy? Odpowiedź Stevena Pinkera   Coyne   2019-02-06
Maniok o wysokiej zawartości żelaza i cynku może poprawić odżywianie i zdrowie w Afryce Zachodniej     2019-02-05
Dalszy spadek zgonów z powodu raka   Novella   2019-02-04
Dokopywanie nauce przez dwóch naukowców i filozofa   Coyne   2019-02-01
Jacy naprawdę byli neandertalczycy?   Novella   2019-01-31
Żywność GM i zmiana opinii   Novella   2019-01-29
Wojny o Oświecenie: kilka refleksji o Enlightenment Now, w rok później   Pinker   2019-01-25
Dunning Kruger a opozycja wobec GMO   Novella   2019-01-23
Nasza pamięć cofa się   Nivella   2019-01-21
Niezrozumienie efektu Dunninga-Krugera   Novella   2019-01-18
Szarlataneria finansowana przez społeczność internetową   Novella   2019-01-16
Nowa duża salamandra ze Stanów Zjednoczonych   Mayer   2019-01-10
Kwitnące rośliny pozostają zdolne do życia po przejściu przez przewód pokarmowy ptactwa wodnego   Coyne   2019-01-07
Radykalne poglądy polityczne korelują z marnym metapoznaniem   Novella   2019-01-05
Nareszcie: owocowy gospodarz dzikiej Drosophila melanogaster   Coyne   2019-01-02
Z końcem roku   Łopatniuk   2019-01-01
Psychologia globalnego pesymizmu   Ridley   2018-12-26
Wiara w Świętego Mikołaja   Novella   2018-12-25
Brudna pardwa górska   Lyon   2018-12-24
Lotosowe szaleństwo   Łopatniuk   2018-12-22
Intrygujące zajęcia na Princeton University   Coyne   2018-12-19
Aktywność umysłowa nie zapobiega osłabieniu umysłowej sprawności   Novella   2018-12-15
Musi się potępić akademicki mobbing uczonego     2018-12-14
Dlaczego sądy nie powinny rozstrzygać o nauce     2018-12-13
Dziennikarze  nie rozumieją nowego raportu USA o klimacie   Lomborg   2018-12-12
Kilka myśli o altruizmie   Coyne   2018-12-10
Nauka nie jest twoim wrogiem   Pinker   2018-12-08
Czy poparcie przez celebrytę może skłonić ludzi do zaakceptowania ewolucji?   Coyne   2018-12-07
Dominujący indyk i jego popisy   Lyon   2018-12-04
Dlaczego kocie języki są kolczaste?   Coyne   2018-12-01
Hiszpania dąży do zakazania alternatywnej medycyny   Novella   2018-11-30
Inżyneria fotosyntezy i jej przeciwnicy   Novella   2018-11-27
Mój list do Darwina   Coyne   2018-11-26
Zapuszczenie   Łopatniuk   2018-11-24
Nowa praca potwierdza sześć podgatunków tygrysa   Coyne   2018-11-21
Nawigacja może być fundamentalna dla myślenia   Novella   2018-11-20
Zrezygnowanie z hamburgerów nie uratuje planety   Lomborg   2018-11-16
Echinacea nie działa na przeziębienie   Novella   2018-11-15
Laserowe skanowanie Archeopteryxa   Novella   2018-11-10
Apoptoza całego ciała   Dennett   2018-11-09
Głębota i polityka pseudogłębi   Hughes   2018-11-08
Niewydolność wątroby spowodowana ekstraktem z zielonej herbaty   Novella   2018-11-06
Skąd wiemy, że niemal wszyscy neandertalczycy byli praworęczni?   Coyne   2018-11-05
Co nam daje psychologia ewolucyjna?   Flock   2018-11-01
Problemy z organiczną żywnością i badaniem raka   Novella   2018-10-31
Geny, które wpływają na ludzką inteligencję i osobowość   Ridley   2018-10-30
Dławiący problem   Łopatniuk   2018-10-27
Niepoprawna ludzkość znowu poprawiona   Koraszewski   2018-10-26
Neandertalskie kości w Chorwacji   Coyne   2018-10-25
Światowa Organizacja Zdrowia udziela poparcia szarlatanerii   Novella   2018-10-24
Socjologia. Uwagi o nauce zaangażowanej   Koraszewski   2018-10-22
Daj ać ja pobruszę …   Łukaszewski   2018-10-20
Opieka zdrowotna neandertalczyków   Novella   2018-10-17
Łez kamienie   Łopatniuk   2018-10-13
Akademicki skandal: troje badaczy umyślnie publikowało fałszywe artykuły o „badaniach żałości”, by pokazać fatalne standardy akademickie w naukach społecznych   Coyne   2018-10-12
Skuteczny kontra patologiczny altruizm   Anomaly   2018-10-10
Czas powiedzieć stop pseudonauce o GMO   Novella   2018-10-02
Trochę inny rak wątroby   Łopatniuk   2018-09-29
Najwcześniejsze znane zwierzę?   Coyne   2018-09-27
Organiczne rolnictwo nie jest najlepsze   Novella   2018-09-24
Ateista z chwilową luką w pamięci i w szoku niewolnictwa   Dawkins   2018-09-21
Stereotypy są często szkodliwe a zarazem poprawne   Shpancer   2018-09-21
Atak “doktorostwa Wolfson” na rodziców chłopca, który zmarł na koklusz     2018-09-20
Probiotyki – to skomplikowane   Novella   2018-09-13
Przesądy i złudzenie kontroli   Novella   2018-09-11
Antyszczepionkowcy - pielęgniarka lub lekarz nie powinni opiekować się dziećmi     2018-09-10
Francuski uniwersytet wyrzuca homeopatię   Novella   2018-09-08
Plastry uśmierzające ból z Luminas: gdzie słowa „kwantum” i „energia” w rzeczywistości znaczą „magia”     2018-09-07
Odkryto nowy rodzaj neuronów u ludzi   Novella   2018-09-06
Epigenetyka: powrót Lamarcka? Nie tak szybko!   Coyne   2018-09-05
Przejściowe formy przodków żółwia   Novella   2018-09-03
Recenzja nowej książki Davida Quammena o drzewach ewolucyjnych (i porównanie z innymi recenzjami)   Coyne   2018-09-01
Dlaczego jedne sowy mają kępki piór na uszach, a inne nie?   Lyon   2018-08-30
Psychoaktywny lek i doświadczenie śmierci   Novella   2018-08-29
Samce koników morskich, które są ciężarne, redukują inwestycję w potomstwo, jeśli widzą seksowną samicę   Coyne   2018-08-28
Uderzające podobieństwo: rewolucyjne wyniki badań nad bliźniętami   Dynesen   2018-08-27
Ale tego wija lepiej zostaw w spokoju   Łopatniuk   2018-08-24
Ile jest ziemi nadającej się pod uprawę?   Novella   2018-08-22
Więcej o szarlatanerii komórek macierzystych   Novella   2018-08-18
Kontrolowane próby szczepionek   Novella   2018-08-15
Ogniska odry w Brooklynie w 2013 r.: Badanie kosztów antyszczepionkowej pseudonauki     2018-08-14
Uprzednie doświadczenie wpływa na to, co widzimy   Novella   2018-08-11
Efekt Krugera-Dunninga, antyszczepionkowcy i arogancja ignorancji     2018-08-09
Nowe zastosowania zużytych filtrów do dializy   Blum   2018-08-07
Puszczyk mszarny   Lyon   2018-08-06
Oprzeć się wiatrom - dobór naturalny, huragany i jaszczurki   Mayer   2018-08-04

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej



Ściganie bluźnierstwa



Ryby jaskiniowe



Autyzm



Od niepamiętnych czasów



Tunezyjczycy przeciw złemu prawu



Drugie prawo termodynamiki


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk