Prawda

Niedziela, 20 października 2019 - 18:23

« Poprzedni Następny »


Skąd wiemy to, co wiemy?


Steven Novella 2019-05-28


Nowy post w dziale Reddit w magazynie Skeptic został przedstawiony jako krytyka sceptycyzmu filozoficznego. Postawione w nim pytania są ważne i, uczciwie mówiąc, pytający powinien był przedstawić je jako pytania, nie zaś jako krytykę, ponieważ  nie odzwierciedlają problemu ze sceptycyzmem filozoficznym, ale z marnym jego rozumieniem. A więc pierwszą lekcją jest pokora. Nie zakładajmy, że cała dziedzina, którą nie w pełni rozumiemy, jest błędna. Zacznijmy raczej od założenia, że musimy się jeszcze nauczyć więcej, a potem pozwólmy jej rzecznikom, by przedstawili swoje najlepsze argumenty.

Jest wiele dobrych odpowiedzi w tym wątku, które pokazują dobre rozumienie sceptycyzmu filozoficznego. Pytania są bardzo często informacją o błędach początkującego, a więc warto szczegółowo na nie odpowiedzieć. Moją pierwszą reakcją jednak jest porada, by zacząć od podstaw w tym przedmiocie. Przeczytaj książkę o filozofii. Skromnie sugeruję The Skeptics’ Guide to the Universe, która jest pomyślana jako wstęp do sceptycyzmu filozoficznego i bezpośrednio odpowiada na wszystkie pytania tego internauty. Jest jednak wiele innych dobrych książek i wystarczą bardzo podstawowe książki filozoficzne o epistemologii (nie muszą być jawnie sceptyczne).  


Mówię o tym, bo często spotykam ludzi, którzy próbują uprawiać filozofię nawet nie zdając sobie sprawy lub nie doceniając głębi filozofii jako dziedziny intelektualnej. Filozofia jest jedną z tych rzeczy, o której każdy uważa, że potrafi ją uprawiać nawet bez odrobiny edukacji w tym przedmiocie. Nieuniknione jest, że robią podstawowe błędy, często takie, z którymi rozprawili się tysiące lat temu pierwsi filozofowie. Nie różni się to od wygłaszania sądów o wysoce technicznej dziedzinie nauki bez jakichkolwiek studiów i bez znajomości stanowiska ekspertów.


Nasz pytający zaczyna:

„Fakt’ – co jest „faktem”? Google odpowiada: “rzecz, która jest wiadoma lub dowiedziona jako prawda”. I tu mam problem: „wiadoma”… komu? Jestem z Indii i widziałem zarówno wsie, jak miasta. Różne rzeczy są „znane” w różnych społecznościach. Na przykład, ludzie na terenach wiejskich „wiedzą”, że istnieją czarownice i duchy. 

To jest podstawowe pytanie epistemologii – skąd wiemy cokolwiek i co to znaczy wiedzieć coś? A tutaj jest porada – nie polegaj na czymś, co zasadniczo jest słownikiem, dla zrozumienia technicznego terminu lub pojęcia.


W pewien sposób nie wiemy rzeczywiście niczego i wszystkie fakty są względne. W wiedzy ludzkiej jest bardzo niewiele absolutów. O takich podstawowych „faktach” mówi się jako o pierwszych zasadach -  jakie są idee, co do których możemy zgodzić się, że muszą być prawdziwe, lub możemy założyć, że są prawdziwe, a potem użyć ich jako punktu wyjściowego do badania rzeczywistości. 

 

Sama nauka nie jest zestawem ”faktów”, ale metodą badania. Zaczyna się od określonych przesłanek i nawet nie utrzymuje, że te przesłanki są Prawdą, a tylko, że są niezbędne, by nauka funkcjonowała. Nazywamy te przesłanki naturalizmem metodologicznym – każdy materialny skutek ma materialną przyczynę i nie ma magii ani cudów (arbitralnego zawieszenia praw natury). A przynajmniej nie można powoływać się na takie cuda, kiedy budujesz argument. W oparciu o tę przesłankę nauka używa logiki i obserwacji, nie po to, żeby dowieść, że coś jest poprawne, ale żeby dowieść, że jest błędne. (To jest kluczowy punkt – nigdy nie możesz dowieść, że coś jest błędne, jeśli możesz dowolnie powoływać się na cuda.) Przez wykonywanie eksperymentów i obserwacji nauka może wykluczyć hipotezy, które nie zgadzają się z dowodami. Cokolwiek pozostaje, wyjaśnienia, które przeżyły wytrwałe próby dowiedzenia, że są błędne, są następnie wstępnie uważane za możliwe lub nawet prawdopodobne wyjaśnienia. Im dłużej przetrwa naukowa koncepcja i im więcej niezależnych linii dowodowych, które prowadzą nas do tego samego wniosku, tym większe nasze zaufanie do tej koncepcji.


To jest niekończący się proces. Budujemy modele, które są zdolne nie tylko wyjaśnić, ale przewidzieć, a potem testujemy te modele, modyfikując je lub odrzucając, jeśli to potrzebne.


Pytający w tym wątku wydaje się polegać na fałszywej dychotomii, że sceptycy wierzą, iż coś jest albo znanym faktem, albo czymś, co należy ośmieszyć. Zupełnie nie tak działa sceptycyzm. Propagujemy używanie ważnych zestawów filozoficznych i naukowych metod, i krytykujemy tych, którzy polegają zamiast tego na bezpodstawnych metodach (zła logika i pseudonauka). W tym wszystkim chodzi o metodę, a nie o wiarę.


Jego następny punkt:

Jakkolwiek jest, wielu rzeczy nie wiemy. Oczywiście, wypełnianie luk twierdzeniem, że „Bóg/szatan/demon/itd. zrobił to” jest lenistwem, ale jeśli te zjawiska naprawdę mają nadnaturalne wyjaśnienie, w które wierzą ludzie, nie stają się z konieczności fałszywe. 

To jest pozorny przeciwnik. Sceptyczna filozofia nie traktuje czegoś jako fałszywe po prostu dlatego, że ludzie wierzą w to ze złych powodów (to jest logiczny błąd formalny). Sceptycy muszą przyznać ignorancję. Tym, co krytykujemy, jest argument oparty na ignorancji – stawianie twierdzenia opartego na braku wiedzy. Na przykład: nie możemy wyjaśnić zjawisk psychicznych do arbitralnego poziomu pewności, a więc wiara w duchy jest uzasadniona.


I związany z tym punkt:

Argument Russella o czajniczku – tak, to był dobry argument. Jasne, nie mogę dowieść ani obalić istnienia czajniczka latającego między Marsem a Jupiterem. Istnieje jednak wiele takich rzeczy, które są prawdziwe, ale nie ma na nie dowodów – na przykład, co jadłeś 100 dni temu, twoje myśli, twoja świadomość, twoje uczucia itd.

Tutaj znowu jest pozorny przeciwnik zbudowany na ignorancji autora w dziedzinie filozofii. Filozoficznym stanowiskiem nie jest to, że czajniczek Russella nie istnieje, a tylko, że jest nieuzasadnione twierdzenie, że istnieje, wyłącznie z powodu naszej niezdolności udowodnienia, że nie istnieje. I tyle.


Pytający wyciąga także złą lekcję z przesłanki, że są rzeczy, które są prawdziwe, ale dla których nie możemy mieć dowodów. Oczywiście, żaden poważny filozof w to nie wątpi. Stanowiskiem naukowego sceptycyzmu wobec takich twierdzeń nie jest to, że muszą one być fałszywe, ale agnostycyzm. Nauka jest agnostyczna wobec wszystkiego, co nie może być zbadanie przez obiektywne dowody. Takie rzeczy są po prostu nieznane (chyba że zawierają logiczne sprzeczności wewnętrzne). Tym, co krytykujemy, jest twierdzenie, że wie się, iż coś jest prawdziwe, czego nie daje się dowieść lub sfalsyfikować.


Rozważamy także prawdopodobieństwo każdego twierdzenia i stosujemy logiczne zasady, takie jak brzytwę Ockhama, by ustalić względne prawdopodobieństwo konkurujących hipotez. Tu nie chodzi o dowód – nauka mówi tu tylko o prawdopodobieństwie.


Jeśli twierdzisz, że 100 dni temu jadłeś grzankę z serem, nie miałbym powodów do wątpienia w twoje słowa lub kwestionowania ich. Po prostu mnie to nie obchodzi, jestem technicznie agnostykiem wobec tego twierdzenia, ale jest to tak trywialne, że nie warte badania. Jeśli jednak to, co jadłeś 100 dni temu, jest w jakiś sposób krytycznym dowodem w procesie o morderstwo, to będziemy musieli zobaczyć jakieś dowody. Pokaż mi zdjęcie, kwit z restauracji lub nieuprzedzonego naocznego świadka. Oczywiście, nie możesz przedstawić samego twierdzenia jako dowodu. Nie czyni to twojego twierdzenia fałszywym, a tylko nieznanym.


Na koniec:

Argument Richarda Dawkinsa “Religie są sprzeczne/’który Bóg’” – to nie znaczy, że wszystkie są błędne. Obalenie „teorii flogistonu” nie znaczy, że Nauka myliła się. Jeśli jedna religia jest błędna, to nie znaczy, że wszystkie religie są z konieczności błędne. To byłoby nadużycie indukcji.

Ale to nie jest argument. Argumentem jest to, że ponieważ religie zaprzeczają wzajem sobie swoimi twierdzeniami (na wielu poziomach, od całościowych koncepcji do małych szczegółów), nie mogą wszystkie być prawdziwe. W rzeczywistości, jeśli jedna z nich jest całkowicie prawdziwa, to wszystkie inne religie są fałszywe w tym stopniu, w jakim zaprzeczają tej jednej prawdziwej. Argumentem jest to, że każdy, kto wierzy w jedną religię, odrzuca wszystkie inne religie. Są ateistami lub agnostykami w stosunku do wszystkich religii poza jedną. A więc ateiści odrzucają wiarę w tylko jedną religię więcej niż wierzący – co jest statystycznie małą różnicą. 


To jest ważne i ma na celu przekłucie kulturowej bańki, w której wydaje się żyć tak wielu wierzących. Zrozumienie, że świat jest pełen ludzi, którzy wierzą w swoją religię równie żarliwie, jak ty wierzysz w swoją, że mają podobne powody do myślenia, że mają jedyną prawdziwą wiarę, jest pomocne. Niemniej odrzucasz ich wiarę. W rzeczywistości odrzucasz setki wiar i niezliczone oparte na wierze twierdzenia. Jak więc możesz winić ateistę za odrzucenie twojej? Według niektórych oszacowań na świecie istnieje 4200 religii. Jeśli wierzysz w jedną z nich, to odrzucasz 4199, podczas gdy ateiści odrzucają 4200. Niezbyt duża różnica.


Zabawne jest badanie tych kwestii i dlatego filozofia mnie fascynuje. Podkreślam moją wstępną rekomendację – podchodź do filozofii z pokorą, a także z zasadą miłosierdzia. Załóż, że jesteś ignorantem i próbuj dowiedzieć się, co filozofowie w rzeczywistości mówią. Przez tysiące lat dogłębnie debatowali nad tymi pytaniami, jest więc mało prawdopodobne, że znajdziesz fatalny błąd w ich rozumowaniu przez strzelanie na chybił trafił.


Kiedy wskazuję, że krytyka często opiera się na niezrozumieniu tego, co naprawdę mówi naukowy sceptycyzm, odpowiedzią jest, że słyszano ”sceptyka”, który przedstawiał te złe argumenty. W porządku – należy więc krytykować tych samozwańczych sceptyków. Nie mylcie jednak ich błędów z samym naukowym sceptycyzmem. Tutaj wkracza zasada miłosierdzia. Próbujcie zrozumieć najlepsze argumenty po obu stronach.  


W rzeczywistości, cały ten post byłby w porządku, gdyby autor przedstawił go następująco: ”Słyszałem ludzi, którzy nazywają siebie sceptykami, a przedstawiają te argumenty, które uważam za bezzasadne. Co mówi o tym społeczność?” Nie warto krytykować samej filozofii sceptycyzmu w oparciu o błędne rozumienie oparte na wypowiedziach przypadkowych osób.


How Do We Know

23 maja 2019

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Steven Novella 

Neurolog, wykładowca na Yale University School of Medicine. Przewodniczący i współzałożyciel New England Skeptical Society. Twórca popularnych (cotygodniowych) podkastów o nauce The Skeptics’ Guide to the Universe. Jest również dyrektorem Science-Based Medicine będącej częścią James Randi Educational Foundation (JREF), członek Committee for Skeptical Inquiry (CSI) oraz członek założyciel Institute for Science in Medicine. Prowadzi blog Neurologica.

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1017 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Błogosławieni ci, którzy wycofują   Jacoby   2019-10-19
Pro-life czyli czarodziej z Krotoszyna   Koraszewski   2019-10-18
Biologia rozwoju ujawnia ewolucyjną historię   Novella   2019-10-15
Niebezpieczne życie antropologa   Blackwell   2019-10-12
Swędzikami jesień się zaczyna   Łopatniuk   2019-10-11
Jak wieloryb stracił swoje geny   Coyne   2019-10-10
Używanie sztucznej inteligencji do diagnozy   Novella   2019-10-08
Niespodzianka! Koty są tak samo przywiązane do swojego personelu jak psy i niemowlęta   Coyne   2019-10-05
Oburzenie, stronniczość i niestabilność prawdy   Novella   2019-10-04
O zmianie klimatu: ludzkość nie jest „nikczemna”   Lomborg   2019-10-03
Postmodernizm wyjaśniony i krytykowany   Coyne   2019-09-30
Uzdrawianie kryształami   Novella   2019-09-26
Kolejna rewolucja w rolnictwie   Novella   2019-09-24
Opory przeciwko szczelinowaniu są oparte na ideologii, a nie na nauce   Jacoby   2019-09-23
St Paul Island część 5   Lyon   2019-09-21
Co to jest czerwona rtęć?   Novella   2019-09-20
Jaka sztuka siedzi w naszych genach i czy to aby nie kicz?   Koraszewski   2019-09-19
Fałszywe wspomnienia i Fake News   Novella   2019-09-18
Kolejna próba odrzucenia teorii Darwina   Coyne   2019-09-17
Choroba zielonych mięśni   Łopatniuk   2019-09-14
”Sygnalizowanie cnoty” może nas irytować. Cywilizacja byłaby jednak bez niego niemożliwa    Miller   2019-09-13
Foka Weddela wygryza w lodzie otwory do oddychania   Coyne   2019-09-12
DNA i Loch Ness   Novella   2019-09-11
Nowa i ważna czaszka hominina z Etiopii   Coyne   2019-09-10
St Paul Island, Część 4   Lyon   2019-09-06
Biały jak śnieg, żółciutki jak kaczuszka   Łopatniuk   2019-09-04
Pingwiny geje? Nie tak szybko   Coyne   2019-09-03
Czego może nas nauczyć była zwolenniczka antyszczepionkowców, Kelley Watson-Snyder     2019-08-30
Bezzbożowa karma dla psa   Novella   2019-08-29
Odrażające życie płciowe pingwinów białookich   Coyne   2019-08-28
Badanie akupunktury jako terapii na dławicę piersiową   Novella   2019-08-23
Pradawna gigantyczna papuga z Nowej Zelandii: metr wysokości i waga 7 kilogramów!   Coyne   2019-08-22
Alaska — nurniczki i obopólny dobór płciowy   Lyon   2019-08-20
Zła nauka promuje organiczne jabłka   Novella   2019-08-19
Gąsienica zmienia kolor, żeby dopasować się do podłoża nie używając oczu: potrafi widzieć skórą!   Coyne   2019-08-16
Pseudonaukowa histeria to nie jest dobra odpowiedź na klimatyczne wyzwania   Lomborg   2019-08-14
GMO i model deficytu wiedzy   Novella   2019-08-12
Po raz pierwszy użyto edytowania genów CRISPR do leczenia zaburzenia genetycznego – anemii sierpowatej   Coyne   2019-08-08
Maskonury z wyspy St. Paul na Alasce   Lyon   2019-08-07
Zbieg okoliczności czy prawo wielkich liczb?   Novella   2019-08-06
I pijcie łzy moje, czyste rzęsiste   Łopatniuk   2019-08-03
Kształtowanie opinii o nauce i medycynie   Novella   2019-08-02
Nowe badanie dotyczące zwrotu zgubionych portfeli: ludzie na świecie są uczciwsi niż myślisz, ale czytelnik wyliczył, że uczciwość jest większa w mniej religijnych krajach   Coyne   2019-08-01
Praktykowanie medycyny bez uprawnień nie jest wolnością słowa   Novella   2019-07-31
Radujcie się, Ziemia staje się zieleńsza   Ridley   2019-07-30
Spiski wokół ptaków   Novella   2019-07-29
Matt Meselson opisuje swój najsłynniejszy eksperyment (z Frankiem Stahlem)   Coyne   2019-07-26
Niemający rozeznania filozof twierdzi, że gatunki nie istnieją   Coyne   2019-07-23
Więcej złych wiadomości dla dilerów witamin   Novella   2019-07-22
Starożytny ptak z nadzwyczaj długim palcem   Coyne   2019-07-19
YouTube i szarlataneria leczenia raka dietą   Novella   2019-07-18
“Współczesny” Homo sapiens mógł być w Eurazji aż 210 tysięcy lat temu   Coyne   2019-07-17
Hodowanie mini-mózgów z komórek macierzystych   Novella   2019-07-15
Szczepionka HPV działa. Koniec kropka     2019-07-13
Efekt przechodnia   Novella   2019-07-11
Prątkiem w raka, czyli co ma gruźlica do raka pęcherza   Łopatniuk   2019-07-06
Opowieści o nauce zastępują fikcję w Teatrze Narodowym Ugandy   Ongu   2019-07-05
Pleśń w przestrzeni kosmicznej   Novella   2019-07-03
Pterozaury: Czy umiały latać od razu po wykluciu się?   Coyne   2019-07-02
Ludziom rosną rogi? – Złe informowanie o nauce   Novella   2019-07-01
Przemysł ”wellness”   Novella   2019-06-28
Nazywanie zmiany klimatu ”katastrofalną” utrudnia znalezienie realnych odpowiedzi   Lomborg   2019-06-26
Olbrzymie straszyki mają zostać ponownie wprowadzone na wyspę Lord Howe   Coyne   2019-06-25
Amonit (i masa innych stworzeń) znaleziona w birmańskim bursztynie   Coyne   2019-06-21
Ślubowanie o zniesieniu grzechu   Ridley   2019-06-20
Nowe informacje o dzieciach CRISPR   Novella   2019-06-17
Słonie mają fantastyczny węch (lepszy niż psy): są jedynymi zwierzętami, które potrafią rozróżnić inne ilości pokarmu tylko po zapachu   Coyne   2019-06-14
Indyjscy farmerzy wysiali ziarna GMO w proteście obywatelskiego nieposłuszeństwa     2019-06-13
Chcąc zadowolić antyaborcjonistów administracja Trumpa tnie finansowanie badań medycznych przy użyciu tkanki płodowej   Coyne   2019-06-11
Triumf Mao: Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie akceptuje szarlatanerię tradycyjnej chińskiej medycyny     2019-06-04
Ale jak to bezbarwnikowy?   Łopatniuk   2019-06-01
Na zdrowie: izraelscy naukowcy warzą piwo na ”wskrzeszonych” drożdżach sprzed 5000 lat     2019-05-31
Skąd wiemy to, co wiemy?   Novella   2019-05-28
Samice bonobo (ale nie samice szympansów) pomagają swoim synom w zdobywaniu partnerek   Coyne   2019-05-25
Dlaczego ludzie sprzeciwiają się technologiom, które zmniejszają szkody?   Ridley   2019-05-24
Nowa praca o nielotnych chruścielach rażąco przesadzona i wypaczona w popularnych mediach   Coyne   2019-05-22
Trenowanie sztucznej inteligencji, żeby widziała jak człowiek   Novella   2019-05-21
A polać wielką wodą…   Cipiur   2019-05-18
Wykrywanie kłamstw w mózgu   Novella   2019-05-17
Walka o zachowanie bioróżnorodności   Ridley   2019-05-15
Niezwykły przypadek mimikry: skaczący pająk naśladuje gąsienicę   Coyne   2019-05-14
Selektywnie stosowana koncepcja tabula rasa i ideologicznie motywowane nieporozumienia   Cory Clark   2019-05-09
Dlaczego szarlatani nie powinni nadzorować sami siebie     2019-05-08
Kiedy naukowcy nie tolerują odmiennego zdania   Weber   2019-05-07
Przegapione odkrycia w historii nauki   Ridley   2019-05-02
W obronie scjentyzmu   Winegard   2019-04-30
Akupunktura kwantowa   Novella   2019-04-23
Nie tylko kakao   Łopaniuk   2019-04-20
Wstęga Möbiusa sprzecznych egocentryzmów poznawczych   Landes   2019-04-18
Kolejne badania nad bzdurą   Novella   2019-04-17
Licząca 43 miliony lat forma przejściowa: wodno-lądowy wieloryb    Coyne   2019-04-15
Zdumiewające możliwości docenienia i wykorzystania neuroróżnorodności   Koraszewski   2019-04-12
Jak sobie radzić ze skrajnymi wydarzeniami pogodowymi?   Lomborg   2019-04-09
Najbardziej zabójczy dzień na Ziemi   Novella   2019-04-06
Zaprzeczanie neuronauce o różnicach płci   Cahill   2019-04-05
Zwierzęce roboty   Novella   2019-04-04
Technologia pomaga w kryzysach wodnych na całym globie   Cohen   2019-04-02
Niezwykłe skamieniałości kambryjskie porównywalne do tych z łupków z Burgess   Coyne   2019-03-30
Tak wygląda dobre dziennikarstwo   Novella   2019-03-29
Wzrost sektora nasiennictwa w Ugandzie demaskuje główne twierdzenie anty- GMO   Ongu   2019-03-21

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk