Prawda

Sobota, 15 sierpnia 2020 - 06:19

« Poprzedni Następny »


Skąd wiemy to, co wiemy?


Steven Novella 2019-05-28


Nowy post w dziale Reddit w magazynie Skeptic został przedstawiony jako krytyka sceptycyzmu filozoficznego. Postawione w nim pytania są ważne i, uczciwie mówiąc, pytający powinien był przedstawić je jako pytania, nie zaś jako krytykę, ponieważ  nie odzwierciedlają problemu ze sceptycyzmem filozoficznym, ale z marnym jego rozumieniem. A więc pierwszą lekcją jest pokora. Nie zakładajmy, że cała dziedzina, którą nie w pełni rozumiemy, jest błędna. Zacznijmy raczej od założenia, że musimy się jeszcze nauczyć więcej, a potem pozwólmy jej rzecznikom, by przedstawili swoje najlepsze argumenty.

Jest wiele dobrych odpowiedzi w tym wątku, które pokazują dobre rozumienie sceptycyzmu filozoficznego. Pytania są bardzo często informacją o błędach początkującego, a więc warto szczegółowo na nie odpowiedzieć. Moją pierwszą reakcją jednak jest porada, by zacząć od podstaw w tym przedmiocie. Przeczytaj książkę o filozofii. Skromnie sugeruję The Skeptics’ Guide to the Universe, która jest pomyślana jako wstęp do sceptycyzmu filozoficznego i bezpośrednio odpowiada na wszystkie pytania tego internauty. Jest jednak wiele innych dobrych książek i wystarczą bardzo podstawowe książki filozoficzne o epistemologii (nie muszą być jawnie sceptyczne).  


Mówię o tym, bo często spotykam ludzi, którzy próbują uprawiać filozofię nawet nie zdając sobie sprawy lub nie doceniając głębi filozofii jako dziedziny intelektualnej. Filozofia jest jedną z tych rzeczy, o której każdy uważa, że potrafi ją uprawiać nawet bez odrobiny edukacji w tym przedmiocie. Nieuniknione jest, że robią podstawowe błędy, często takie, z którymi rozprawili się tysiące lat temu pierwsi filozofowie. Nie różni się to od wygłaszania sądów o wysoce technicznej dziedzinie nauki bez jakichkolwiek studiów i bez znajomości stanowiska ekspertów.


Nasz pytający zaczyna:

„Fakt’ – co jest „faktem”? Google odpowiada: “rzecz, która jest wiadoma lub dowiedziona jako prawda”. I tu mam problem: „wiadoma”… komu? Jestem z Indii i widziałem zarówno wsie, jak miasta. Różne rzeczy są „znane” w różnych społecznościach. Na przykład, ludzie na terenach wiejskich „wiedzą”, że istnieją czarownice i duchy. 

To jest podstawowe pytanie epistemologii – skąd wiemy cokolwiek i co to znaczy wiedzieć coś? A tutaj jest porada – nie polegaj na czymś, co zasadniczo jest słownikiem, dla zrozumienia technicznego terminu lub pojęcia.


W pewien sposób nie wiemy rzeczywiście niczego i wszystkie fakty są względne. W wiedzy ludzkiej jest bardzo niewiele absolutów. O takich podstawowych „faktach” mówi się jako o pierwszych zasadach -  jakie są idee, co do których możemy zgodzić się, że muszą być prawdziwe, lub możemy założyć, że są prawdziwe, a potem użyć ich jako punktu wyjściowego do badania rzeczywistości. 

 

Sama nauka nie jest zestawem ”faktów”, ale metodą badania. Zaczyna się od określonych przesłanek i nawet nie utrzymuje, że te przesłanki są Prawdą, a tylko, że są niezbędne, by nauka funkcjonowała. Nazywamy te przesłanki naturalizmem metodologicznym – każdy materialny skutek ma materialną przyczynę i nie ma magii ani cudów (arbitralnego zawieszenia praw natury). A przynajmniej nie można powoływać się na takie cuda, kiedy budujesz argument. W oparciu o tę przesłankę nauka używa logiki i obserwacji, nie po to, żeby dowieść, że coś jest poprawne, ale żeby dowieść, że jest błędne. (To jest kluczowy punkt – nigdy nie możesz dowieść, że coś jest błędne, jeśli możesz dowolnie powoływać się na cuda.) Przez wykonywanie eksperymentów i obserwacji nauka może wykluczyć hipotezy, które nie zgadzają się z dowodami. Cokolwiek pozostaje, wyjaśnienia, które przeżyły wytrwałe próby dowiedzenia, że są błędne, są następnie wstępnie uważane za możliwe lub nawet prawdopodobne wyjaśnienia. Im dłużej przetrwa naukowa koncepcja i im więcej niezależnych linii dowodowych, które prowadzą nas do tego samego wniosku, tym większe nasze zaufanie do tej koncepcji.


To jest niekończący się proces. Budujemy modele, które są zdolne nie tylko wyjaśnić, ale przewidzieć, a potem testujemy te modele, modyfikując je lub odrzucając, jeśli to potrzebne.


Pytający w tym wątku wydaje się polegać na fałszywej dychotomii, że sceptycy wierzą, iż coś jest albo znanym faktem, albo czymś, co należy ośmieszyć. Zupełnie nie tak działa sceptycyzm. Propagujemy używanie ważnych zestawów filozoficznych i naukowych metod, i krytykujemy tych, którzy polegają zamiast tego na bezpodstawnych metodach (zła logika i pseudonauka). W tym wszystkim chodzi o metodę, a nie o wiarę.


Jego następny punkt:

Jakkolwiek jest, wielu rzeczy nie wiemy. Oczywiście, wypełnianie luk twierdzeniem, że „Bóg/szatan/demon/itd. zrobił to” jest lenistwem, ale jeśli te zjawiska naprawdę mają nadnaturalne wyjaśnienie, w które wierzą ludzie, nie stają się z konieczności fałszywe. 

To jest pozorny przeciwnik. Sceptyczna filozofia nie traktuje czegoś jako fałszywe po prostu dlatego, że ludzie wierzą w to ze złych powodów (to jest logiczny błąd formalny). Sceptycy muszą przyznać ignorancję. Tym, co krytykujemy, jest argument oparty na ignorancji – stawianie twierdzenia opartego na braku wiedzy. Na przykład: nie możemy wyjaśnić zjawisk psychicznych do arbitralnego poziomu pewności, a więc wiara w duchy jest uzasadniona.


I związany z tym punkt:

Argument Russella o czajniczku – tak, to był dobry argument. Jasne, nie mogę dowieść ani obalić istnienia czajniczka latającego między Marsem a Jupiterem. Istnieje jednak wiele takich rzeczy, które są prawdziwe, ale nie ma na nie dowodów – na przykład, co jadłeś 100 dni temu, twoje myśli, twoja świadomość, twoje uczucia itd.

Tutaj znowu jest pozorny przeciwnik zbudowany na ignorancji autora w dziedzinie filozofii. Filozoficznym stanowiskiem nie jest to, że czajniczek Russella nie istnieje, a tylko, że jest nieuzasadnione twierdzenie, że istnieje, wyłącznie z powodu naszej niezdolności udowodnienia, że nie istnieje. I tyle.


Pytający wyciąga także złą lekcję z przesłanki, że są rzeczy, które są prawdziwe, ale dla których nie możemy mieć dowodów. Oczywiście, żaden poważny filozof w to nie wątpi. Stanowiskiem naukowego sceptycyzmu wobec takich twierdzeń nie jest to, że muszą one być fałszywe, ale agnostycyzm. Nauka jest agnostyczna wobec wszystkiego, co nie może być zbadanie przez obiektywne dowody. Takie rzeczy są po prostu nieznane (chyba że zawierają logiczne sprzeczności wewnętrzne). Tym, co krytykujemy, jest twierdzenie, że wie się, iż coś jest prawdziwe, czego nie daje się dowieść lub sfalsyfikować.


Rozważamy także prawdopodobieństwo każdego twierdzenia i stosujemy logiczne zasady, takie jak brzytwę Ockhama, by ustalić względne prawdopodobieństwo konkurujących hipotez. Tu nie chodzi o dowód – nauka mówi tu tylko o prawdopodobieństwie.


Jeśli twierdzisz, że 100 dni temu jadłeś grzankę z serem, nie miałbym powodów do wątpienia w twoje słowa lub kwestionowania ich. Po prostu mnie to nie obchodzi, jestem technicznie agnostykiem wobec tego twierdzenia, ale jest to tak trywialne, że nie warte badania. Jeśli jednak to, co jadłeś 100 dni temu, jest w jakiś sposób krytycznym dowodem w procesie o morderstwo, to będziemy musieli zobaczyć jakieś dowody. Pokaż mi zdjęcie, kwit z restauracji lub nieuprzedzonego naocznego świadka. Oczywiście, nie możesz przedstawić samego twierdzenia jako dowodu. Nie czyni to twojego twierdzenia fałszywym, a tylko nieznanym.


Na koniec:

Argument Richarda Dawkinsa “Religie są sprzeczne/’który Bóg’” – to nie znaczy, że wszystkie są błędne. Obalenie „teorii flogistonu” nie znaczy, że Nauka myliła się. Jeśli jedna religia jest błędna, to nie znaczy, że wszystkie religie są z konieczności błędne. To byłoby nadużycie indukcji.

Ale to nie jest argument. Argumentem jest to, że ponieważ religie zaprzeczają wzajem sobie swoimi twierdzeniami (na wielu poziomach, od całościowych koncepcji do małych szczegółów), nie mogą wszystkie być prawdziwe. W rzeczywistości, jeśli jedna z nich jest całkowicie prawdziwa, to wszystkie inne religie są fałszywe w tym stopniu, w jakim zaprzeczają tej jednej prawdziwej. Argumentem jest to, że każdy, kto wierzy w jedną religię, odrzuca wszystkie inne religie. Są ateistami lub agnostykami w stosunku do wszystkich religii poza jedną. A więc ateiści odrzucają wiarę w tylko jedną religię więcej niż wierzący – co jest statystycznie małą różnicą. 


To jest ważne i ma na celu przekłucie kulturowej bańki, w której wydaje się żyć tak wielu wierzących. Zrozumienie, że świat jest pełen ludzi, którzy wierzą w swoją religię równie żarliwie, jak ty wierzysz w swoją, że mają podobne powody do myślenia, że mają jedyną prawdziwą wiarę, jest pomocne. Niemniej odrzucasz ich wiarę. W rzeczywistości odrzucasz setki wiar i niezliczone oparte na wierze twierdzenia. Jak więc możesz winić ateistę za odrzucenie twojej? Według niektórych oszacowań na świecie istnieje 4200 religii. Jeśli wierzysz w jedną z nich, to odrzucasz 4199, podczas gdy ateiści odrzucają 4200. Niezbyt duża różnica.


Zabawne jest badanie tych kwestii i dlatego filozofia mnie fascynuje. Podkreślam moją wstępną rekomendację – podchodź do filozofii z pokorą, a także z zasadą miłosierdzia. Załóż, że jesteś ignorantem i próbuj dowiedzieć się, co filozofowie w rzeczywistości mówią. Przez tysiące lat dogłębnie debatowali nad tymi pytaniami, jest więc mało prawdopodobne, że znajdziesz fatalny błąd w ich rozumowaniu przez strzelanie na chybił trafił.


Kiedy wskazuję, że krytyka często opiera się na niezrozumieniu tego, co naprawdę mówi naukowy sceptycyzm, odpowiedzią jest, że słyszano ”sceptyka”, który przedstawiał te złe argumenty. W porządku – należy więc krytykować tych samozwańczych sceptyków. Nie mylcie jednak ich błędów z samym naukowym sceptycyzmem. Tutaj wkracza zasada miłosierdzia. Próbujcie zrozumieć najlepsze argumenty po obu stronach.  


W rzeczywistości, cały ten post byłby w porządku, gdyby autor przedstawił go następująco: ”Słyszałem ludzi, którzy nazywają siebie sceptykami, a przedstawiają te argumenty, które uważam za bezzasadne. Co mówi o tym społeczność?” Nie warto krytykować samej filozofii sceptycyzmu w oparciu o błędne rozumienie oparte na wypowiedziach przypadkowych osób.


How Do We Know

23 maja 2019

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Steven Novella 

Neurolog, wykładowca na Yale University School of Medicine. Przewodniczący i współzałożyciel New England Skeptical Society. Twórca popularnych (cotygodniowych) podkastów o nauce The Skeptics’ Guide to the Universe. Jest również dyrektorem Science-Based Medicine będącej częścią James Randi Educational Foundation (JREF), członek Committee for Skeptical Inquiry (CSI) oraz członek założyciel Institute for Science in Medicine. Prowadzi blog Neurologica.

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1138 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Rozrzedzanie krwi bez groźby krwawienia   Novella   2020-08-14
Nowy raport: Bakteria po stu milionach lat nadal żywa!   Coyne   2020-08-08
Modlitwa to nie jest lekarstwo   Nowella   2020-08-07
Maleńki, 10-centymetrowy dinosaur, który zjadał owady   Coyne   2020-08-06
Piękny skoczek, który upodabnia się do mrówki   Coyne   2020-08-03
Urodziny Rosalind Franklin!   Cobb   2020-07-31
Kondor wielki: ptak, który rzadko kiedy macha skrzydłami   Coyne   2020-07-28
Czy ludzie byli w Nowym Świecie ponad 30 tysięcy lat temu?   Coyne   2020-07-26
Oszaleć na punkcie nietoperzy w czasach korony i politykierstwa   Collins   2020-07-25
Dwa gatunki dały zdolną do życia hybrydę, mimo że rozeszły się 150 milionów lat temu   Coyne   2020-07-23
Niccolo Tartaglia jego tajemnica   Jacoby   2020-07-20
Akcja afirmatywna w wieloetnicznym narodzie   Hyams   2020-07-17
Dekolonizacja ewolucji (i Darwina) była nieunikniona   Coyne   2020-07-15
Filtr mózgu (czyli czego nie widzimy)   Novella   2020-07-14
Homeopatia jest bezwartościowa a czasami szkodliwa   Novella   2020-07-10
Pięć błędnych wyobrażeń o ewolucji: jedno jest wątpliwe, jedno niesłuszne   Coyne   2020-07-08
Wiecznie kurczący się tranzystor i wynalezienie Google   Ridley   2020-07-06
Postmodernizm: filozofia, która stoi za naszymi wojnami kulturowymi i postępującym nihilizmem   Hill   2020-07-02
Bodźce do innowacji w końcu pokonają COVID-19   Ridley   2020-06-27
Maleńkie stworzenia morskie budują olbrzymie, fantastyczne domy, by chronić się i zdobywać pokarm   Coyne   2020-06-25
Rośliny uprawne z edytowanym genomem pomagają farmerom i środowisku   Ridley   2020-06-20
Czy klucz do COVID można znaleźć w rosyjskiej pandemii?   Ridley   2020-06-18
Skąd więc wziął się ten wirus?   Ridley   2020-06-16
Nowe dane o tym, jak działają grzyby „mrówek zombie”   Coyne   2020-06-15
Czy brytyjski naukowy establishment popełnił największy błąd w historii?   Ridley   2020-06-13
Błysk światła w mroku   Sheagren   2020-06-12
Poczucie pewności napędza efekt potwierdzenia   Novella   2020-06-08
Czy możemy zobaczyć osobowość?   Novella   2020-06-05
Rozwiązanie dla obecnego kryzysu   Ridley   2020-06-02
Lokalizacja funkcji wykonawczych   Novella   2020-05-30
Przestańcie wierzyć w naukę   Greenfield   2020-05-28
Ewolucyjne korzenie sztuki   Koraszewski   2020-05-27
Innowacji nie można wymusić, ale można je zdławić   Ridley   2020-05-26
Stymulowanie kory wzrokowej   Novella   2020-05-23
Pora na telemedycynę   Novella   2020-05-19
Czy mrożącą krew w żyłach prawdą jest, że decyzja o zamknięciu społeczeństwa opierała się na luźnych matematycznych spekulacjach?   Ridley   2020-05-15
MMR jest bezpieczna i skuteczna   Novella   2020-05-14
Odporność stada na fakty   Koraszewski   2020-05-13
O COVID wiemy wszystko – i nie wiemy niczego   Ridley   2020-05-12
Nanotechnologia zastosowana do leczenia choroby Alzheimera   Novella   2020-05-11
COVID-19 – To są szkody   Novella   2020-05-05
Nadmiar teorii wszystkiego   Koraszewski   2020-05-04
Zawodnicy – i trudności – w wyścigu do wyleczenia COVID   Ridley   2020-04-30
Psychologia sprzeciwu wobec szczepień   Novella   2020-04-25
Prowokator czy prowokowany?   Witkowski   2020-04-24
Nauka on-line jest skuteczna   Novella   2020-04-23
Mądrość w pułapce autorytetu   Witkowski   2020-04-18
Znaleziono najstarszego “bilaterian”: odkryto podobne do robaka stworzenie wraz z jego skamieniałymi śladami   Coyne   2020-04-16
Nietoperze i pandemia   Ridley   2020-04-14
Pandemia ludzkiej głupoty   Novella   2020-04-12
W miarę postępu badań natura naszego wroga staje się coraz wyraźniejsza   Ridley   2020-04-04
Wzmacnianie układu odpornościowego podczas pandemii   Novella   2020-04-02
Dlaczego ten wirus inaczej dotyka pokolenia?   Ridley   2020-03-30
Czaszka maleńkiego dinozaura/ptaka znaleziona w bursztynie   Coyne   2020-03-27
Szczepionka na koronawirusa nie przybędzie szybko   Ridley   2020-03-25
Niebawem dowiemy się jak solidna jest nasza cywilizacja   Ridley   2020-03-23
Żywotność wirusa Covid-19 na różnych powierzchniach (rada: używaj rękawiczek, kiedy odbierasz paczki i nie otwieraj ich przez 24 godziny)   Coyne   2020-03-21
Dzień był krótszy 70 milionów lat temu   Novella   2020-03-20
Jak często powstają ptasie hybrydy?   Coyne   2020-03-18
Mózgi noworodków   Novella   2020-03-16
Twierdzenie o białku i DNA dinozaurów   Novella   2020-03-10
Porażka jest stałym elementem pracy naukowca   Konrad Bocian   2020-03-07
Jak myśleć o naszych problemach   Tupy   2020-03-03
Dlaczego tak wiele nowych wirusów pochodzi od nietoperzy?   Ridley   2020-02-29
Odkrycie antybiotyku przez AI   Novella   2020-02-27
Wizyta w Andach u łysek rogatych   Lyon   2020-02-26
Zioła nie pomagają na utratę wagi   Novella   2020-02-25
Dawkins pisze tweeta   Coyne   2020-02-24
W obronie binarności płci u ludzi   Coyne   2020-02-21
Nie palmy pieniędzy na ołtarzu zielonej manii   Lomborg   2020-02-20
Więcej dowodów ewolucji: końskie zarodki zaczynają tworzyć pięć palców, a cztery zawiązki znikają   Coyne   2020-02-18
Homeopatyczny rentgen   Novella   2020-02-14
Różnice płci w wyborze zabawek: chłopcy bawią się chłopięcymi zabawkami, dziewczynki dziewczęcymi zabawkami   Coyne   2020-02-13
Śmiertelność z powodu raka nadal spada wbrew twierdzeniom szarlatanów     2020-02-11
Odkrycie w immunologii, a leczenie nowotworów   Novella   2020-02-10
Ponowne psucie nauki przez ideologię: ”Slate” wypacza biologię ewolucyjną, by wyglądała na kapitalistyczną i antysocjalistyczną   Coyne   2020-02-07
Flamingi z braku łysek rogatych   Lyon   2020-02-06
Moja ostatnia praca badawcza. Część 3: Znaczenie   Coyne   2020-02-04
Moja ostatnia praca badawcza. Część 2: Wyniki   Coyne   2020-02-03
Moja ostatnia praca badawcza: Część 1: Cele i metody   Coyne   2020-02-01
Ewolucyjne wyjaśnienie nienaukowych przekonań   Bretl   2020-01-31
Zdumiewająca mimikra   Coyne   2020-01-27
Reality check: Pęd do szybkiej „zerowej” emisji to gwarancja przegranej   Lomborg   2020-01-27
Sfuszerowany artykuł o biologii w „Washington Post”   Coyne   2020-01-24
Punkty dla Ameryki w konflikcie między Iranem i USA   Destexhe   2020-01-24
Zbliżanie się do rozumienia pamięci   Novella   2020-01-22
Z perspektywy naszego kurnika   Witkowski   2020-01-16
Fałszywa pokora nie uratuje planety   Boudry   2020-01-09
Złoty ryż zatwierdzony na Filipinach   Novella   2020-01-07
Cudowna animacja DNA i komórek   Coyne   2020-01-06
Dychotomiczne myślenie, niepewność i zaprzeczanie nauce     2020-01-01
Mieliśmy najlepszą dekadę w historii. Naprawdę   Ridley   2019-12-31
Kreacjonista opowiada się za ”argumentem z niedowierzania”   Coyne   2019-12-26
Biologia męskiej agresji i dlaczego nie jest to tylko „socjalizacja”   Coyne   2019-12-24
Wydajność, wyzysk, wybory   Koraszewski   2019-12-23
Społecznościowe finansowanie szarlatanerii   Novella   2019-12-20
Wykład Dawkinsa o czerpaniu odwagi z darwinizmu   Coyne   2019-12-18
Uprawy GM, takie jak Złoty Ryż, uratują życie setek tysięcy dzieci   Ridey   2019-12-13
Darwin, lisy i inne ssaki na Falklandach   Mayer   2019-12-11
Wirtualna edukacja   Novella   2019-12-03

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk