Prawda

Niedziela, 5 grudnia 2021 - 05:54

« Poprzedni Następny »


Badania z poślizgiem


Paulina Łopatniuk 2016-12-31


Okres świąteczny tradycyjnie już wiąże się z serią specjalnych zazwyczaj nieco humorystycznych artykułów w czasopiśmie British Medical Journal. Były już teksty o poszukiwaniu świątecznego nastroju w rezonansie magnetycznym, o tym w jakim tempie porusza się Ponury Żniwiarz czy o spożyciu czekolady na oddziałach szpitalnych bądź kawy przez przedstawicieli/lki różnych specjalizacji medycznych. W tym roku jeden z tekstów numeru świątecznego zbliżył się mocno do tematyki poruszanej na patologach, a że dotyczył pewnego przypadku kostniakomięsaka, nowotworu, który – po komentarzach sądząc – budzi niemałe zainteresowanie czytających, pomyślałam, że mały skok w bok z listy zaplanowanych notek nam nie zaszkodzi.

Jednocześnie można z przymrużeniem oka i odrobiną złośliwości zauważyć, że artykuł doskonale wpisuje się w wiecznie u nas aktualną tematykę kolejek i opóźnień diagnostycznych. W końcu historia dotyczy pacjenta, który na komplet procedur diagnostycznych musiał poczekać lat – bagatela – 230. A właściwie dłużej – wyników badań histopatologicznych nadal nie ma. No ale patologia wszędzie chyba jest specjalizacją deficytową. Autorka publikacji próbuje ten nieco szalony poślizg usprawiedliwiać faktem, iż chory zgłosił się do szpitala na nieomalże sto lat przed powstaniem jej placówki macierzystej, ale nie takie już wymówki na pewno zdarzało wam się słyszeć.

Kiłowy wrzód pierwotny zwany też wrzodem twardym bądź wrzodem Huntera; CDC Public Health Image Library, PHIL 4147; domena publiczna
Kiłowy wrzód pierwotny zwany też wrzodem twardym bądź wrzodem Huntera; CDC Public Health Image Library, PHIL 4147; domena publiczna

W poprzedniej notce tryumfy święcił Percivall Pott, londyński chirurg z tamtejszego Szpitala św. Bartłomieja, dziś ponownie sięgamy do osiemnastowiecznego Londynu, tym razem, by odwiedzić Johna Huntera (przez pewien czas zresztą uczącego się pod bacznym okiem Potta) ze Szpitala św. Jerzego. Barwna ta postać znana jest między innymi ze swego Traktatu o chorobach wenerycznych i z plotki (poddawanej jednakowoż przez literaturę w wątpliwość), jakoby w celach eksperymentalnych planowo zaraziwszy się rzeżączką, nabawił się przy okazji również kiły, a także – podobnie jak Pott – z pozostawionego po sobie zestawu eponimów (by przywołać chociażby kiłowy wrzód Huntera czy anatomiczny kanał Huntera). Johna Huntera właśnie wywołała z odmętów historii ekipa badawcza z The Royal Marsden NHS Foundation Trust współpracująca z brytyjskimi i włoskimi instytutami ortopedycznymi oraz ze zlokalizowanym w Royal College of Surgeons Hunterian Museum zajmującym się spuścizną naszego bohatera.


John Hunter; John Jackson, National Portrait Gallery, obraz malowany na podstawie portretu autorstwa Sir Joshuy Reynoldsa z 1786; domena publiczna
John Hunter; John Jackson, National Portrait Gallery, obraz malowany na podstawie portretu autorstwa Sir Joshuy Reynoldsa z 1786; domena publiczna

Otóż Hunterowi przytrafił się kiedyś pacjent, którego historię nader szczegółowo opisał w swoich notatkach.

W listopadzie 1786 roku do Szpitala św. Jerzego przybył mężczyzna z twardym obrzmieniem dolnej części uda wydającym się stanowić zgrubienie samej kości. Zmiana powiększała się bardzo gwałtownie i w momencie zgłoszenia była już duża na tyle, by ograniczać ruchomość stawu, czyniąc nogę bezużyteczną (…)


Pacjent cieszył się doskonałym zdrowiem, póki mniej więcej pięć miesięcy wcześniej nie począł odczuwać gwałtownych przeszywających bólów w niezmienionej jeszcze wtedy części kończyny, która to następnie zaczęła powiększać się wpierw powoli, po trzech miesiącach coraz szybciej i z coraz intensywniejszymi dolegliwościami bólowymi, by po pięciu miesiącach osiągnąć rozmiary naprawdę znaczne; ból był obecnie prawdziwie wyczerpujący, narósłszy proporcjonalnie do wielkości guza; uznawszy za rozsądne usunięcie całości zajętej kończyny, tak właśnie uczyniliśmy.


Kostne igiełki tworzące kostniakomięsaka w tym wypadku mózgoczaszki; E Ziegler, C von Kahlden; “Lehrbuch der allgemeinen pathologischen anatomie und pathogenese” (1887), domena publiczna, https://www.flickr.com/photos/internetarchivebookimages/14577895967/
Kostne igiełki tworzące kostniakomięsaka w tym wypadku mózgoczaszki; E Ziegler, C von Kahlden; “Lehrbuch der allgemeinen pathologischen anatomie und pathogenese” (1887), domena publiczna, https://www.flickr.com/photos/internetarchivebookimages/14577895967/

Objęty chorobą fragment okazał się zbudowany z guzowatej substancji otaczającej dolną część kości udowej; zmiana wydawała się brać początek w samej kości właśnie, w którą to wrastała swymi kostniejącymi wypustkami, główną masę guza formując wokół (…)


Obraz radiologiczny zachowanej w zbiorach muzealnych amputowanej kończyny historycznego pacjenta; http://www.bmj.com/content/355/bmj.i6515
Obraz radiologiczny zachowanej w zbiorach muzealnych amputowanej kończyny historycznego pacjenta; http://www.bmj.com/content/355/bmj.i6515

Tak lokalizacja, jak i obraz kliniczny choroby, podkreśla Christina Messiou, pierwsza autorka świątecznej publikacji, wydają się być typowe dla kostniakomięsaka. Podstawowym objawem tego najczęstszego spośród mięsaków (i drugiego po szpiczaku mnogim nowotworze złośliwym) kości  są stopniowo narastające dolegliwości bólowe, silniejsze zazwyczaj w nocy, z towarzyszącym zmianie kostnej obrzękiem okolicznych tkanek miękkich, a z czasem – wraz z powiększaniem się guza – z wyczuwalnym podczas badania zarysem nieprzesuwalnego, powiązanego z kością guza.


Osteosarcoma
może się rozwinąć w dowolnej kości, szczególnie często jednak atakuje przynasady kości długich, zwłaszcza zaś – jak u pacjenta Johna Huntera – dalszą (dolną) część kości udowej (przy stawie kolanowym), nieco rzadziej bliższe części kości piszczelowej i ramiennej. Pierwotne zajęcie kości czaszki, jak na rycinie wyżej, zdarza się raczej rzadko.


Nie znamy wieku nieszczęsnego pacjenta, wiemy jednak, że kostniakomięsaki to nowotwory przede wszystkim ludzi młodych – 80% przypadków przypada na 2 i 3 dekadę życia, drugi szczyt zachorowań obejmujący pozostałą jedną piątą chorych to przełom szóstej i siódmej dekady. Wiemy też, że nieco częściej atakują mężczyzn.


Zalecona przez Huntera amputacja była przy ówczesnym stanie wiedzy rzeczywiście jedynym wyjściem. Obecnie coraz częściej udaje się pełnej amputacji uniknąć, poprzestając w części przypadków na zabiegach oszczędzających i “łataniu” pooperacyjnych ubytków endoprotezami. Jest jednak pewne “ale” związane z postępem wiedzy medycznej i nie chodzi bynajmniej o same endoprotezy. Wróćmy do zapisków londyńskiego medyka.

Pierwsze tygodnie po zabiegu pacjent zniósł dobrze, niestety po miesiącu zaczął uskarżać się trudności w oddychaniu, jakkolwiek bez towarzyszących dolegliwości bólowych. Kolejne tygodnie pogorszyły problemy oddechowe chorego, do tego dołączyły napady drgawkowe, najpewniej gorączkowe. Pacjent zaczął tracić na wadze, zapadać się w sobie, coraz trudniej mu było złapać oddech, w końcu po trzech tygodniach od pierwszych skarg na problemy z oddychaniem i siedem dni od pojawienia się drgawek umarł, przeżywszy zaledwie siedem tygodni po amputacji.

Rzeczywiście, jeszcze do niedawna same zabiegi chirurgiczne były w stanie uratować jedynie pewien odsetek chorych. Pięcioletnie przeżycie, zwłaszcza w przypadku kostniakomięsaków gorzej zróżnicowanych, nie dochodziło nawet do 20% przypadków. Dziś jesteśmy świadomi, że znakomita większość mięsaków kości wymaga postępowania skojarzonego z udziałem nie tylko chirurgii, ale też chemioterapii przed- i pooperacyjnej – jej wdrożenie sprawiło, że obecnie prawie trzy czwarte pacjentów z ograniczonym do swej pierwotnej lokalizacji kostniakomięsakiem przeżywa przynajmniej pięć lat, a dysponujemy już też obserwacjami nawet pięciokrotnie dłuższymi.


Tchawica, oskrzela i zmiany guzowate w płucach pacjenta, którym zajmował się John Hunter; fot. Christina Messiou via BBC News, http://www.bbc.com/news/health-38409086
Tchawica, oskrzela i zmiany guzowate w płucach pacjenta, którym zajmował się John Hunter; fot. Christina Messiou via BBC News, http://www.bbc.com/news/health-38409086

Być może domyślacie się sami co właściwie zabiło pechowego pacjenta. Jak to często przy nowotworach złośliwych bywa, zdążyły się już pojawić zmiany przerzutowe. Komórki mięsaka zdążyły wywędrować ze swojej pierwotnej lokalizacji i ruszyć w świat, w stronę kolejnych narządów. Nawet dzisiaj przy nieporównywalnie lepszych przecież możliwościach diagnostycznych mniej więcej jedna piąta chorych niestety już w chwili rozpoznania ma przerzuty w płucach. Oddajmy po raz kolejny głos Johnowi Hunterowi (a raczej jego notatkom z badania pośmiertnego):



Chrząstki tchawicy były matowe i ogniskowo skostniałe; kostne guzki zajmowały częściowo płuca, osierdzie, kilka szczególnie dużych objęło także opłucną, przywierając do żeber i przedniej powierzchni kręgosłupa. (…) Kość budująca guzki strukturą odpowiadała tej tworzącej zewnętrzne partie guza uda.

Wygląda na to, że opisana przez londyńskiego chirurga (chirurga, anatoma, wenerologa, człowieka wielu talentów) historia wraz z zachowaną przezeń kolekcją preparatów to pierwszy udokumentowany przypadek przerzutującego kostniakomięsaka. Ciekawe ile jeszcze różnych ciekawostek uda się pośród pozostawionych przezeń dla potomności szczątków wygrzebać osobom zafascynowanym historią medycyny. Na razie ekipa Christiny Messiou ma ambitne plany – porównują próbki guzów zebranych przez Huntera z ich współczesnymi odpowiednikami, poszukując różnic mikroskopowych i genetycznych, które być może mogłyby wzbogacić naszą wiedzę o ewolucji samych zmian nowotworowych, o tym czy i jak zmieniały się one pod wpływem zmieniających się warunków życia, o tym wreszcie czy i jak bardzo inaczej chorowaliśmy onkologicznie 200 lat temu. A że przy okazji przypominają nam także jak jeszcze całkiem niedawno wyglądała medycyna, to tylko dodatkowy bonus.


(Przypominam tylko, że patologów możecie śledzić też na fejsbuku – warto tam zaglądać, bo strona jest codziennie aktualizowana)


Literatura:

Dear John Hunter. C Messiou, D Vanel, R Pollock, M Cooke, E Moskovic, C Savidge, Laurence King, A Patel, RL Jones; British Medical Journal 2016;355:i6515

Doctors confirm 200-year-old diagnosis. J Gallagher; BBC News, 26 December 2016

Hunter’s Chancre: Did the Surgeon Give Himself Syphilis? J Gladstein; Clinical Infectious Diseases 2005;41(1):128

Osteosarcoma (Osteogenic sarcoma). P Picci; Orphanet Journal of Rare Diseases 2007;2:6

Mięsaki kości. red. P Rutkowski, T Mazurkiewicz; PTOK, Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych — 2013

Long-term results (>25 years) of a randomized, prospective clinical trial evaluating chemotherapy in patients with high-grade, operable osteosarcoma. NM Bernthal, N Federman, FR Eilber, SD Nelson, JJ Eckardt, FC Eilber, WD Tap; Cancer 2012;118(23):5888-93



Paulina Łopatniuk


Lekarka ze specjalizacją z patomorfologii, pasjonatka popularyzacji nauki, współtwórczyni strony poświęconej nowinkom naukowym Nauka głupcze, ateistka, feministka. Prowadzi blog naukowy Patolodzy na klatce.

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1249 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Afrykańscy naukowcy wzywają do polityki poparcia biologii syntetycznej i innych innowacji   Agaba   2021-12-02
Uprawy GMO zredukowały zatrucia farmerów pestycydami   Maina   2021-11-27
Czy genetyka może pomóc wyeliminować nierówność?   Coyne   2021-11-26
Matematyka i prawdziwa historia katastrofy klimatycznej   Lomborg   2021-11-24
Nigeria daje zielone światło kukurydzy GMO   Conrow   2021-11-22
Ugandyjscy studenci nalegają na powszechne stosowanie biotechnologii i uchwalenie prawa o biobezpieczeństwie   Agaba   2021-11-17
Organiczny eksperyment Sri Lanki   Novella   2021-11-16
Ruanda skwapliwie przyjmuje biotechnologię poprzez ekspansję OFAB   Meeme   2021-11-12
Sprzeciw wobec anulowania Huxleya   Coyne   2021-11-05
Farmerka z Kenii zbiera obfity plon z bawełny GM   Meeme   2021-11-04
Czarni uczeni i nauka o rasizmie   Koraszewski   2021-11-03
Kłusownictwo narzuca na słonie dobór w kierunku ewolucji słoni bez ciosów   Coyne   2021-11-01
Marnujemy naszą wielką szansę na edytowanie genów   Ridely   2021-10-29
“Czarne tygrysy” w małym indyjskim rezerwacie sugerują losowy dryf genetyczny   Coyne   2021-10-26
Wytwarzanie białek w roślinach przez rolnictwo molekularne   Novella   2021-10-20
Strzelby, zarazki, maszyny to zdecydowanie antyrasistowska książka. Dlaczego lewica jej nie kocha?   Barnett   2021-10-13
Nigeryjscy farmerzy nie mogą się doczekać wystarczających ilości GM nasion wspięgi wężowatej   Gakpo   2021-10-12
Dobór płciowy versus dobór naturalny: na przykładzie chrząszczy   Coyne   2021-10-08
Edytowanie genów kluczem do ulepszenia podstawowych upraw w Afryce   Abugu   2021-10-01
Bakłażan GMO jest udokumentowaną wygraną ubogich farmerów   Conrow   2021-09-23
O Jezu, wskrzeszają mamuta!   Koraszewski   2021-09-17
Wszystkie antyizraelskie wiadomości zasługują na publikację   Bard   2021-09-04
Tożsamość etniczna i rasa   Coyne   2021-08-30
Środowiskowcy mylili się – nie stoimy przed apokalipsą owadów   Ridley   2021-08-13
Czy znaleziono najstarszy dowód na istnienie zwierzęcia? Nowa gąbko-podobna skamieniałość liczy 890 milionów lat   Coyne   2021-08-11
Psy rozumieją ludzi   Novella   2021-08-06
Nowy start nauki o życiu w epoce genu   Ridley   2021-08-05
Użycie ognia przez homininy: przykład szybkiej ewolucji kulturowej?   Coyne   2021-08-04
Historia pandemii jest historią zaprzeczania   Jackoby   2021-07-27
Nieuchwytny neuron babci   Novella   2021-07-22
Cierpienie i pytanie, czy przestaniemy jeść mięso   Koraszewski   2021-07-14
Czy nadchodzi hydroponika?   Novella   2021-07-13
Raport Unii Europejskiej o glifosacie   Novella   2021-07-10
Dlaczego ideologii nie należy mieszać z nauką   Coyne   2021-06-30
Nagonka na Izrael grasuje w stowarzyszeniach nauk ścisłych, medycyny i edukacji   Chesler   2021-06-24
Szczęśliwi pracoholicy   Witkowski   2021-06-03
Propaganda w wykonaniu nauczycieli akademickich   Chesler   2021-06-02
Ewolucja wielokomórkowości   Novella   2021-05-07
Polityczna polaryzacja jest przesadzona   Novella   2021-05-04
Wrotki były kiedyś sztandarową grupą istot bez seksu, a teraz sądzi się, że ukradkiem odstawiają szybkie numerki   Coyne   2021-04-22
Błędna historia antykolonializmu   Tupy   2021-04-21
Mayflower wyrusza w podróż raz jeszcze   Koraszewski   2021-04-19
Genetyczny przełącznik CRISPR   Novella   2021-04-16
Wielkie zdarzenie oksydacyjne   Novela   2021-04-09
Kiedy panika klimatyczna zlewa się z kulturą anulowania   Lomborg   2021-04-06
Czy wykształceni ludzie są bardziej antysemiccy?   Albert Cheng i Ian Kingsbury   2021-04-05
Nieoczekiwana historia i cudowny sukces szczepionek   Ridley   2021-03-31
Innowacja jest geograficznie zlokalizowanym i chwilowym zjawiskiem   Ridley   2021-03-29
Czy gąbki są najbliższymi krewnymi pozostałych zwierząt?   Coyne   2021-03-26
Kilka lekcji z rosyjskiej rewolucji. Jak kuszący radykalny nihilizm prowadzi do ekstremizmu   Geifman   2021-03-22
Wracamy do raju?   Łukaszewski   2021-03-18
Ślimakowi morskiemu odrasta tułów z odciętej głowy, czyli “autotomia z kleptoplastią”   Coyne   2021-03-15
Ewolucyjne korzyści udawania ofiary   Clark   2021-03-11
Ludzie i wymieranie megafauny   Novella   2021-03-10
Banany edytowane przez CRISPR   Novella   2021-03-02
Nikczemne grzyby naśladują kwiaty trawy, by ułatwić własne rozmnażanie się   Coyne   2021-02-26
Co zabiło megafaunę Ameryki Północnej?   Novella   2021-02-25
Stresy i nowe szczepy wirusa   Ridley   2021-02-12
EWOLUCJA wirusa Covid-19   Coyne   2021-02-10
Czy „toksyczna kobiecość” jest główną przyczyną bojów o społeczną sprawiedliwość?   Coyne   2021-02-08
Najmniejszy gad (i owodniowiec) świata: BARDZO mały kameleon   Coyne   2021-02-05
Dlaczego kocimiętka i matatabi doprowadzają koty do szaleństwa? Grupa badaczy mówi, że te rośliny mogą chronić je przed komarami   Coyne   2021-02-02
Bądźcie sceptyczni wobec wideo pokazujących “skutki uboczne” szczepionki   Novella   2021-01-28
Szaleństwo odnawialnej energii   Ridley   2021-01-23
Głębia ludzkiej historii   Novella   2021-01-19
Dlaczego szczepionki mRNA mogą zrewolucjonizować medycynę?   Ridley   2021-01-02
Szczepionka mRNA na koronawirusa: świadectwo ludzkiej pomysłowości i mocy nauki   Coyne   2021-01-01
Dziwaczny rodzaj rasistowskiego patriarchatu   Arora   2020-12-31
Centrala muszek owocowych: Bloomington Drosophila Stock Center   Coyne   2020-12-29
Pierwszy raport o używaniu narzędzi przez pszczoły: rodzimy gatunek używa grudek łajna, by odeprzeć drapieżne szerszenie   Coyne   2020-12-23
Nie – żadne chi nie istnieje   Novella   2020-12-21
Moc nauki dostarczyła najlepszej możliwej wiadomości w tym koszmarnym roku   Ridley   2020-12-18
Szczątkowa cecha ptaków, która mogła być funkcjonalna u przodków: zdalne wyczuwanie drgań dziobem (nadal czynne u kiwi)   Coyne   2020-12-16
Paradoks wielce niedoskonałego dobra   Koraszewski   2020-12-11
Nasiona roślin ewoluują, by upodobnić się odchodów antylopy, a oszukane żuki gnojowe odtaczają i zagrzebują nasiona   Coyne   2020-12-10
AI – asystent lekarza   Novella   2020-12-09
Czy problem zwijania białka został rozwiązany?   Coyne   2020-12-05
„Gryzoń skunksowy”, który żuje trujące rośliny i wypluwa truciznę na swoje futro   Coyne   2020-12-02
Intensywne zbieranie leczniczej rośliny przez ludzi prowadzi do ewolucji nowych kolorów liści i kwiatów   Coyne   2020-11-28
Jak ewoluuuje altruizm?   Coyne   2020-11-25
Filozof zainfekowany efektem potwierdzenia wyjaśnia, dlaczego ewolucja dowodzi Boga   Coyne   2020-11-23
Według nowych badań są cztery gatunki pingwinów białobrewych, a nie tylko jeden   Coyne   2020-11-19
Gra w łajdactwo, by zrozumieć łajdaków   Novella   2020-11-18
Ewolucja psów   Novella   2020-11-09
Genomowa i ewolucyjna analiza wymarłego kota szablozębnego   Coyne   2020-10-31
Zakład Simon-Ehrlich po 40 latach   Gale L. Pooley   2020-10-23
Używające narzędzi mrówki budują struktury, by spijać roztwór cukru w pojemnikach, nie topiąc się   Coyne   2020-10-22
Czego pandemia nauczyła nas o nauce?   Ridley   2020-10-19
Przeddarwinowscy “darwiniści”   Berry   2020-10-16
Covid 19 może przejmować kontrolę nad receptorami bólu, uśmierzając ból i podnosząc szerzenie się choroby: możliwy rezultat doboru naturalnego   Coyne   2020-10-15
Znowu wrzawa, że “teoria ewolucji wywrócona”, ale jak zwykle, robią z igły widły   Coyne   2020-10-13
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 4. Rzekome znaczenie dryfu genetycznego w ewolucji   Coyne   2020-10-09
Chromosomy Y ludzi, neandertalczyków i denisowian   Novella   2020-10-08
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 3. Rzekome znaczenie epigenetyki w ewolucji   Coyne   2020-10-07
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 2. Rzekome nieistnienie gatunków   Coyne   2020-10-05
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 1. Genetyczna plastyczność    Coyne   2020-10-03
“New Scientist”: Darwin jednak miał rację    Coyne   2020-10-01
Uprawy GMO i wzrost plonów   Novella   2020-09-28
Książka o psychologii ewolucyjnej, która pokazuje wartość tej dziedziny – ale nie wartość memów   Coyne   2020-09-22
Przyjemności seksu i jagód   Ridley   2020-09-18

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo

Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk