Prawda

Środa, 22 listopada 2017 - 17:36

« Poprzedni Następny »


Tajemnicza logika Boga


Lucjan Ferus 2016-08-14

Ofiarowanie Izaaka (Caravaggio 1603, źródło wikipedia)
Ofiarowanie Izaaka (Caravaggio 1603, źródło wikipedia)

Przedwczoraj (7.08.) przez przypadek natrafiłem w mediach na intrygującą informację. Otóż w wieczornych wiadomościach telewizji „Trwam”, przytoczono fragment wypowiedzi papieża Franciszka, który w wystąpieniu do wiernych miał powiedzieć (cytuję z pamięci): „Z racji na oczekiwanie powtórnego przybycia Jezusa Chrystusa na ziemię, powinniśmy zachowywać się zgodnie z logiką Boga”.

 


Przyznam się, że zainteresowała mnie ta wypowiedź, bo obecnie raczej rzadko się zdarza, aby którykolwiek z duchowych pasterzy lub arcypasterzy odwoływał się do logiki, będącej z natury raczej czymś obcym (jeśli nie obrzydliwym) dla religijnej wiary, która zazwyczaj nie potrzebuje tego typu wsparcia rozumowego. Zacząłem się zastanawiać jaką to logikę Boga miał na myśli papież Franciszek i czy Bóg (jeśli istnieje) kieruje się jakąś nadprzyrodzoną, specjalną logiką, czy taką samą jak jego rozumne stworzenie – człowiek?

 

Tak się składa, iż mam w swojej biblioteczce m.in. dwie książki traktujące o religii i logice i są to: Logika wiary kard. Johna Henry Newmana, oraz Logika religii  ojca prof. Józefa Marii Bocheńskiego, lecz nie dają one odpowiedzi na powyższe pytania. Co najwyżej można się z nich dowiedzieć o relacjach logiki z wiarą.Na przykład ze wstępu do tej pierwszej, napisanego przez Witolda Ostrowskiego dowiadujemy się:

„Wiara jest aktem poznawczym rozumu i woli, tak jak wiedza. Logika wiary jest taka sama jak logika wiedzy. Oczywiście logika wiary rozumnej, nie ślepej łatwowierności /../ Tak więc obrona wiary łączy się u Newmana z obroną rozumu /../ Wspólnym mianownikiem indywidualnego poznawania jest logika. Wspólnym sprawdzianem – potwierdzenie przez praktykę /../ błąd odpadnie od umysłu, prawda zaś rozwinie się i zajmie jego miejsce” itd.

Natomiast sam autor owej publikacji tak pisze:

„To, co Pismo Święte /../ przedstawia od pierwszej do ostatniej strony, to właśnie Opatrzność Boska /../ Religia była zawsze równoznaczna z objawieniem /../ zawsze była stwierdzeniem tego w co powinniśmy wierzyć. Nigdy nie żyła we wniosku /../ żaden prawodawca ani kapłan nigdy nie marzył o tym, by wychowywać naszą moralną naturę za pomocą nauki lub argumentów /../ Jest to słuchanie Prawdy, która mówi kim jest nasz Bóg, jak mamy Go wielbić i jak ogromna będzie nasza odpowiedzialność, jeżeli wiemy w co mamy wierzyć, a nie wierzymy. /../

 

Ta wiara jest najlepsza, która jest najprostsza i lepiej jest we wszystkich wypadkach pokornie podporządkować się, niż ciekawie badać i zaglądać pod osłonę pokrywającą tajemnicę i narażać wiarę przez zdobywanie wiedzy /../ nawet o tym czego człowiek nie rozumie, może przynajmniej wierzyć, że jest prawdą. A wierzy, że to jest prawdą, ponieważ wierzy w Kościół /../ który jest nieomylną wyrocznią prawdy, co jest podstawowym dogmatem religii katolickiej”.

Ciekawe! Można odnieść wrażenie z lektury powyższych fragmentów, że autor wstępu do tej książki zrozumiał ją w „nieco” odmienny sposób niż sam autor całości. Cóż, zdarza się. Natomiast w drugiej z wymienionych książek, jej autor o samej logice pisze tak:

„We wszystkich jak sądzę religiach było wielu wybitnych myślicieli, którzy kategorycznie zaprzeczali jakimkolwiek zastosowaniom logiki na gruncie religii. Co więcej, niektórzy spośród nich uważali logikę za coś ze swej natury przeciwnego religii.Tak więc Piotr Damiani powiadał, że logika jest dziełem szatana,a ocena ta, podtrzymywana przez Lutra, pojawia się od czasu do czasu także i dziś.

 

We wszystkich religiach istnieje obfita literatura sugerująca wiernym, by nie rozumowali lecz modlili się i wielbili, zaś liczne odłamy wspólnot religijnych przeciwne są wszelkiej logice. Są to znane fakty historyczne. /../Podstawowe zarzuty godzące w stosowalność logiki na gruncie religii są następujące:

1.Religia to najwyraźniej taka dziedzina ludzkiej praktyki, w której dominują uczucia. Z kolei logika przeciwnie, uchodzi za wzorzec praktyki czysto racjonalnej. Między tymi dwiema dziedzinami zachodzi więc krańcowe przeciwieństwo. /../

 

3. I wreszcie, nawet jeżeli na gruncie religii występują twierdzenia, są one przyjmowanie na wiarę– naczelną postawą wiernego jest postawa ufności. Logika przeciwnie, opiera się wyłącznie na naukowych poglądach i ścisłych dowodach. Jeżeli chodzi o logikę, to słusznie nazwano ją „świadectwem moralności”, gdyż dostarcza najwyższych kryteriów ścisłości w dowodzeniu. Mamy więc do czynienia z dwiema skrajnie przeciwnymi postawami i trudno doprawdy zrozumieć, w jaki sposób logikę można zastosować w religii.

 

Argumenty wydają się przytłaczające, ale wykazują one niezbicie tylko tyle, że praktykalogiczna i religijna nie są ze sobą tożsame. Są wręcz tak przeciwne, że trudno wyobrazić sobie człowieka, który byłby w stanie wykonać czynność religijną i zarazem logiczną. Trzeba więc te różnice uznać. Ale to nie wszystko. Praktyka religijna nie tylko różni się od logicznej, ale wręcz żadnej logiki nie potrzebuje. Wierny spełnia akt wiary, ufności, czci itd., a spełnianie tych aktów nie wymaga żadnego dowodzenia”.

Co wynika z powyższej argumentacji? Bezsprzecznie to, że ani religii, ani wierze religijnej logika nie jest do niczego potrzebna. A wręcz odwrotnie: jest szkodliwa w najwyższym stopniu, jak to zresztą bywa z każdym „narzędziem szatana”. I nie ma się czemu dziwić, skoro w doskonałej książce pt. Filozofia autorstwa Richarda H.Popkina i Avrum Stroll w dziale „Logika”, tak ją scharakteryzowano:

„Logika może być określana jako dziedzina filozofii, która zastanawia się nad naturą samego myślenia /../ logika jest najprawdopodobniej podstawową gałęziąfilozofii. Wszystkie dziedziny filozofii angażują myślenie, a czy jest to myślenie poprawne czy nie, zależy od tego czy jest ono zgodne z prawami logiki /../ Logika jest więc nauką, która stara się odróżnić złe rozumowania od dobrych lub (co jest równoznaczne) dobre wnioskowania od złych”.

W religijnych systemach rolę myślenia przejęła wiara, natomiast o tym czy jest ona właściwa (dobra) czy nie, decydują różne „Pisma Święte” i wypowiadający się w nich bogowie. Także dogmaty, autorytety religijne w postaci wielkich myślicieli, najwyżsi rangą hierarchowie (np. papieże, biskupi, ajatollahowie, rabini itp.), oraz zwyczajni duszpasterze, kapelani, a nawet katecheci. Zatem papież Franciszek raczej nie mógł mieć na myśli zwykłej „ziemskiej” logiki, która jak się okazuje nie ma zastosowania w religiach. Musiało mu chodzić dosłownie o logikę Boga, która siłą rzeczy musi być zupełnie inna niż ta ułomna, ludzka.


W jaki sposób można poznać logikę, którą kieruje się Stwórca w czasie realizacji planu opatrznościowego względem ludzkości? Religie od dawien dawna tłumaczą swym wiernym, iż Boga można najlepiej poznać poprzez obserwację jego dzieła. Jednakże odradzałbym osobom co bardziej wrażliwym oglądania w tym celu filmów przyrodniczych. Co prawda ukazują one oszałamiające piękno natury, ale też i niebywałe okrucieństwo bezlitosnych praw rządzących światem zwierzęcym. Nieobeznani  w teodycei mogliby to źle zrozumieć, szczególnie w kontekście dobrego, miłosiernego i kochającego swe stworzenia Boga.

 

To już lepiej posłużyć się Pismem Świętym, z którego o wiele łatwiej jest odczytać logikę planu opatrznościowego, jaki przewidział u zarania dziejów nasz Stwórca. A że taki plan istnieje, potwierdził sam św. Tomasz z Akwinu słowami: „Ponieważ wszystko co jest stworzone, zaistniało zgodnie z myślą bożą, przeto idea podporządkowania wszystkiego jednemu celowi, powinna istnieć od całej wieczności w umyśle bożym”. Przyjmijmy więc istnienie Boga „na wiarę”, jak to robią miliony wiernych na całym świecie i przyjrzyjmy się jego kreacji, którą opisuje Biblia w Księdze Rodzaju.

 

Jak zatem wygląda logika według której nasz Bóg (mam na myśli Boga chrześcijaństwa) stworzył świat, całą przyrodę na nim i nas samych? Religia nas uczy, iż Bóg kieruje się w stosunku do człowieka logiką miłości i miłosierdzia i zawsze chce dla ludzi jak najlepiej, a wręcz nieba by im uchylił, byle tylko ulżyć ich losowi na tym „łez padole”, I robi co może, by jak największa liczba ludzkich dusz trafiła po śmierci do nieba. O czym zresztą ma świadczyć jego dzieło, a w szczególności historia rodzaju ludzkiego (ta z Biblii), będąca jednocześnie historią zbawienia ludzkości przez Syna Bożego. W dużym skrócie wygląda to następująco:

 

Całe zło zaczęło się podobno od upadku pierwszych ludzi w raju; Bóg stworzył ich doskonałych – jak utrzymuje religia – i zakazał im nabycia wiedzy o istocie dobra i zła. Lecz oni nie posłuchawszy jego zakazu ulegli kuszeniu przez węża i zjedli zakazany owoc z drzewa dobrego i złego. W efekcie tego występku ich natura uległa skażeniu skłonnościami do czynienia zła i nieprawości. Jest to tzw. grzech pierworodny człowieka, przechodzący na następne pokolenia, gdyż Bóg za karę nakazał ludziom rozmnażać się z grzeszną naturą. W skutek powyższego, zło rozprzestrzeniło się na cały rodzaj ludzki.

 

Bóg widząc „że wielka jest niegodziwość ludzi na ziemi i że usposobienie ich jest wciąż złe, żałował, że stworzył ludzi na ziemi i zasmucił się”. Podjął więc decyzję o unicestwieniu swojego nieudanego stworzenia: „zgładzę ludzi, których stworzyłem, z powierzchni ziemi”. W dalszej części Biblii opisany jest spektakularny mord bożych stworzeń: ogólnoświatowy potop i próba odrodzenia rodzaju ludzkiego (i zwierzęcego) z potomków Noego, ocalonych na arce z owego kataklizmu.

 

Po wielu wiekach „naprawiania” człowieka wyszukanymi groźbami i karami, Bóg rezygnuje z naprawy całego swego dzieła i ogranicza swą opiekę do jednego narodu. Jednak i to zadanie wydaje się ponad jego siły; wybrany naród nie jest mu zbyt posłuszny. Bóg robi wszystko, aby utrzymać go w ryzach: nie szczędzi surowych kar, gróźb i przekleństw. Jednocześnie wiedzie go od wojny do wojny, topiąc w morzu krwi wszelkich jego wrogów stojących na drodze do jego potęgi. Wszystko to działo się z bożą pomocą i z bożego nakazu.

 

Mijają następne stulecia i kiedy na ziemi żyje już setki milionów ludzi, Bóg postanawia przebaczyć im grzechy i winy,.. i zbawić ludzkość. W tym celu posyła do nich swego Syna z zadaniem ogłoszenia tej Dobrej Nowiny ludziom. Aby dostąpili oni obiecanego zbawienia, muszą zamęczyć Syna Bożego w okrutny, poniżający sposób i złożyć go Bogu w ofierze odkupienia. Takiej bowiem ofiary zażyczył sobie podobno sam Stwórca.

 

Wszyscy ci, którzy uwierzą, iż tylko ta ofiara mogła przebłagać (przekupić) Boga jak i w to, że człowiek, którego ludzie ukrzyżowali był właśnie owym Synem Bożym – zostaną zbawieni. To znaczy, po Armagedonie i Sądzie Ostatecznym dusze ludzi dobrych i sprawiedliwych dostaną się do nieba, natomiast dusze ludzi złych i tych, którzy nie uwierzyli w Boga i jego Syna dostaną się do piekła „gdzie będzie płacz i zgrzytanie zębów”, oraz wieczne męki w ogniu piekielnym.

 

Taki obraz w zarysie wyłania się z kart Biblii. Syn Boży Jezus Chrystus będzie próbował naprawić to wielce nieudane dzieło swego boskiego rodzica, lecz biorąc pod uwagę, że ani jeden ani drugi nie zmienią skażonej grzechem natury ludzkiej, efekty ich działalności pośród ludzi będą raczej mizerne: wybawiona ponoć od grzechu ludzkość przez ofiarę krzyża, także będzie przelewać morze krwi swych współbraci i w nieustannym dążeniu do władzy, przywilejów i bogactw, popełniane będzie wszelkie możliwe zło jakie tylko może wyrządzić człowiek człowiekowi i to w imię swego miłosiernego Boga.

 

                                                           ------//------

 

Tak w dużym skrócie wygląda plan opatrznościowynaszego Stwórcy realizowany od stworzenia świata po dzień dzisiejszy w stosunku do jego stworzeń – ludzi. Spróbujmy więc odpowiedzieć, według jakiej logiki Bóg tworzył swoje dzieło. Czy jest to logika wypływająca z miłości i miłosierdzia bożego, jak tłumaczą ten problem doktryny religijne i przedstawiają go kapłani większości religii, czy raczej nie?

 

Otóż jest to punkt widzenia typowo ludzki i z gruntu fałszywy: znamionuje on logikę ograniczonego czasem i przestrzenią człowieka, który nie potrafi się wyzwolić od myślenia przyczynowo – skutkowego i wyobrazić sobie zachowania Bytu nie podlegającego tym ograniczeniom.Po prostu nie bierze się w nim pod uwagę atrybutów Boga, jak chociażby wszechmoc, wszechwiedza i wszechobecność w swym dziele (inne są mniej istotne). A jest to niezwykle ważne, gdyż wg teologów Bóg ma nieskończone możliwości, wie wszystko o swych stworzeniach na całą wieczność wcześniej zanim je stworzy i wypełnia sobą całe swoje dzieło w każdym miejscu przestrzeni i w każdym momencie czasu jednocześnie.

 

Czy w kontekście Bytu o takich cechach, mogło dojść do wydarzeń, które są opisane w Biblii? Wszechmogący i wszechwiedzący Bóg poddaje ludzi próbie, której wynik jest mu znany nieskończenie wcześniej i karze ich surowo. Mając absolutną wiedzę o przyszłości swego dzieła (która dla niego zawsze jest teraźniejszością) i nieograniczone możliwości sprawcze, mógł z powodzeniem tak pokierować biegiem wydarzeń, aby początek rodzaju ludzkiego zaczął się w szczęśliwszy dla nas sposób, prawda? Mógł też przebaczyć ludziom ten popełniony w nieświadomości występek, skoro jest Bogiem miłosiernym.

 

Z całej późniejszej historii ludzkości, obfitującej w niewyobrażalną ilość popełnianego zła i niezawinionego cierpienia z powodu tej właśnie kary nałożonej na ludzi przez Boga, widać, że była to jedyna najwłaściwsza chwila i okoliczność, do urzeczywistnienia tych pięknych bożych cech: miłosierdzia, litości i miłości do swego stworzenia – człowieka. Dlaczego Bóg z niej nie skorzystał skoro ponoć tak bardzo umiłował ludzi? Istotna jest odpowiedź na pytania: czy nie mógł zapobiec upadkowi pierwszych ludzi, czy tylko nie chciał? A może właśnie chciał aby do niego doszło? A jeśli tak, to dlaczego?


To samo dotyczy potopu: czy w kontekście Boga o wyżej wymienionych cechach mogło i powinno dojść do tego spektakularnego i masowego zabójstwa bożych stworzeń? Bóg ukarał potopem ludzi, którzy żyli zgodnie z nakazami swej grzesznej natury – tej, z którą nakazał rozmnażać się im? Musiał przecież wiedzieć, że takie będą efekty jego kary: zło obejmie we władanie cały rodzaj ludzki. Dlaczego Bóg postanowił  „odrodzić” ludzkość po potopie z osobników o skażonej grzechem naturze wiedząc, iż prawem dziedziczenia przekażą oni swą grzeszną naturę potomstwu, a ci następnym pokoleniom, tak, że ta „odrodzona” ludzkość  w niczym nie będzie się różniła od tej przedpotopowej.

 

Dlaczego dopiero po 4 tysiącach lat (wg obliczeń egzegetów) Bóg zdecydował się na naprawę swego dzieła, powierzając tę soteriologiczną misję swojemu jedynemu Synowi? Dlaczego bestialskie i poniżające zamordowanie przez ludzi jego Syna, tak bardzo go usatysfakcjonowało, że wybaczył im ponoć wszystkie grzechy i winy? Po co była Bogu potrzebna ta ofiara, złożona przez niego samego, samemu sobie, by przebłagać (przekupić) siebie samego za swe nieudane stworzenia – ludzi?

 

Skoro Bóg, który problem grzechu pierworodnego człowieka mógł rozwiązać zanim on zaistniał w naszej rzeczywistości, wymyślił naprawienie gow taki dziwny sposób  poprzez swego Syna, który miał zbawić ludzkość od tego grzechu przez ofiarę ze swego życia i męczeńską śmierć na krzyżu – to z dużą dozą prawdopodobieństwa można przyjąć, iż nie uczynił tego bez istotnego powodu. Tak właśnie wynika z lektury Pisma Świętego: Bóg miał w stosunku do swego potomka ważne i dalekosiężne plany.

 

Okazuje się bowiem, że Syn Boży był przewidziany na Odkupiciela i Zbawiciela grzesznej ludzkości, zanim rodzaj ludzki zaistniał a nawet zanim świat został stworzony. Na długo przed tym zanim nasi prarodzice „przeciwstawili” się Bogu i dostąpili upadku. Potwierdza to sama Biblia zatem musi być to wiarygodne. W Nowym Testamencie jest taki  fragment dotyczący Jezusa: „On był wprawdzie przewidziany przed stworzeniem świata, dopiero jednak w ostatnich czasach się objawił ze względu na nas”(1P1,20).

 

Odpowiedź jest oczywista: ta „odkupicielska ofiara” Syna Bożego na krzyżu, miała zapewnić mu – tak jak wcześniejszy grzech pierworodny – możliwość zaistnienia pośród rodzaju ludzkiego, jako Bóg Odkupiciel i Zbawiciel człowieka. Z czym zresztą nasza religia wcale się nie kryje, przedstawiając to w Orędziu Wielkanocnym, będącym od wieków liturgiczną modlitwą Kościoła kat.: „O zaiste konieczny był grzech Adama, który został zgładzony śmiercią Chrystusa! O szczęśliwa wina, skoro ją zgładził tak wielki Odkupiciel!”.

 

Wierni do dnia dzisiejszego czują się winni za mękę i śmierć Syna Bożego na krzyżu (wdrukowywaną w ich umysły każdego roku od nowa) nie biorąc pod uwagę, że był to przecież pomysł i wykonanie jego kochającego Ojca, istniejący w jego (ich) świadomości na długo, długo przed tym, zanim Bóg wziął się za stwarzanie świata. A Syn Boży w żadnym wypadku nie mógł być niewinną ofiarą (jak to tłumaczą kapłani), lecz świadomym uczestnikiem bożego planu, znającym doskonale swoją w nim rolę.

 

To wzruszające przedstawienie było odegrane (a raczej wymyślone) na użytek ludzi, gdyż Syn „posłany” na ofiarę przebłagalną i Ojciec, który go „posyłał” od dawien dawna musieli znać ten scenariusz, będąc jego autorami i jednym i tym samym Bogiem w Trójcy jedynym. Wyszedł z tego ciekawy, teologiczny paradoks, o którym już nie raz pisałem w przeszłości: „Bóg złożył ofiarę z siebie samemu sobie, by przebłagać/przekupić siebie za swe nieudane dzieło – człowieka”.

I to jest właśnie ta idea podporządkowania wszystkiego jednemu celowi, istniejąca od całej wieczności w umyśle bożym: idea stworzenia grzesznych istot, potrzebujących zbawienia i Zbawiciela.Gdyby Bóg stworzył ludzi doskonałych i nieśmiertelnych i swą doskonałą naturę przekazywali by oni swemu potomstwu, ani Zbawiciel ani sam Bóg ze Świętą Rodziną, ani Kościoły z niezliczonym panteonem świętych nie byli by im do niczego potrzebni. Religie bowiem żyją z grzechu i ludzkiego strachu przed śmiercią i bez nich nie miałyby racji bytu.

 

Aby nie było wątpliwości co do słuszności powyższej argumentacji, przytoczę orzeczenia  Soboru Watykańskiego I z 1870r., które nie pozostawiają żadnych złudzeń i wątpliwości co do celu i przyczyny, którymi kierował się Bóg, stwarzając nasz świat i nas samych:

„Wszystko co stworzone, Bóg swoją Opatrznością strzeże i prowadzi, kierując od początkudo końca /../ Bóg współdziałanie tylko w utrzymaniu w istnieniu, ale w każdejczynności stworzeń./../ Bóg współdziała w akcie fizycznymgrzechu. /../ Bez dopuszczenia zła moralnego – czyli grzechu – na świecie, nie ujawniłby się ten przymiot boży, któremu na imię Miłosierdzie./../ Dopiero na przykładzie grzesznej ludzkości, grzesznego człowieka, ujawniło się miłosierdzie Boga przebaczającego. /../ Zło moralne w ostatecznym wyniku, służy również celowi wyższemu: chwale bożej,która się uzewnętrznia przede wszystkim w jego miłosierdziu przez przebaczanie, wtórnie zaś w sprawiedliwości przez karę”.

Tak zatem wygląda prawdziwe oblicze bożej Opatrzności (w oczach Kościoła katolickiego) względem ludzi, wg najwyższych autorytetów religijnych. Gdyby ludzkość nie była grzeszna z natury i ludzie nie grzeszyliby, Bóg nie miałby powodów do okazywania im swego miłosierdzia i przebaczania win, a co za tym idzie ucierpiałaby też jego chwała, która się uzewnętrznia w bożym miłosierdziu przez przebaczanie,.. no i karanie oczywiście.

 

Ujmując to inaczej: człowiek musiał upaść i stać się grzeszny z natury po to, by chwała Boża mogła jaśnieć pełnym blaskiem. Także po to, aby Syn Boży mógł zostać Odkupicielem i Zbawicielem grzesznej ludzkości, a tym samym stać się koniecznością w krótkim życiu człowieka. Po prostu Bóg stworzył sobie taki rodzaj istot, które najbardziej odpowiadają jego potrzebom, przy okazji wmawiając im winę za wszelkie zło istniejące w jego dziele.

 

                                                           -----//-----

 

Taki efekt (w dużym skrócie) daje stosowanie logiki do analizowania „prawd” religijnych przedstawionych w Biblii. Czy na tej podstawie można udzielić odpowiedzi na istotne pytanie: która z tych prawd o naszym Bogujest bliższa rzeczywistości?: czy ta, którą proponuje Biblia, czy raczej ta, jaka nam się jawi po owej „analizie logicznej”? Wbrew pozorom żadna z nich, bowiem obie dotyczą fikcyjnych bytów, jakimi są wymyśleni przez ludzi bogowie. Tyle, że ta druga (z zastosowaniem logiki) pokazuje dodatkowo wewnętrzne sprzeczności w religijnych twierdzeniach, gdyż zakłamanie w religiach jest wszechobecne, również polegające na całkowitym braku logiki w prawdach objawionych.

 

Na powyższych przykładach chciałem pokazać, że to, co niektórym ludziom (mam na myśli szczególnie kapłanów, choć nie tylko) wydaje się przejawami logiki Boga, jest niczym innym jak przejawami logiki ludzkiej (i to na dodatek bardzo nieudolnie stosowanej). Ponieważ wszystkie religie i wszystkich bogów w nich występujących stworzyli sami ludzie własną wyobraźnią, a zatem wszystkie „święte księgi” odzwierciedlają siłą rzeczy ich punkt widzenia i ich wyobrażenia istoty nadprzyrodzonej, nazywanej Bogiem. I nic poza tym.

Sierpień 2016 r.

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj




Komentarze
2. Ewolucja Jozef 2016-08-14
1. Tajemnicza logika wiary Jadzia 2016-08-14


Nowy ateizm i krytyka religii

Znalezionych 419 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Fałszywi prorocy. Część IV   Ferus   2017-11-19
Fałszywi prorocy, Część III.   Ferus   2017-11-12
Fałszywi prorocy, Część II.   Feus   2017-11-05
Fałszywi prorocy   Ferus   2017-10-29
Moja ambiwalentna krytyka religii III.   Ferus   2017-10-22
Chcecie zamknąć mi usta? Idźcie na koniec kolejki!   Raza   2017-10-16
Moja ambiwalentna krytyka religii II.   Ferus   2017-10-15
Moja ambiwalentna krytyka religii   Ferus   2017-10-08
Nie rydzykujmy Polski   Koraszewski   2017-10-06
Relikty religijnego myślenia, Część II.   Ferus   2017-10-01
Nigeria: dlaczego religie potrzebują państwowych pieniędzy na pielgrzymki?   Igwe   2017-09-30
Relikty religijnego myślenia   Ferus   2017-09-24
Niespójne koncepcje Boga, Część II   Ferus   2017-09-17
W poszukiwaniu definicji islamu i islamizmu   Ahmad   2017-09-17
Niespójne koncepcje Boga.   Ferus   2017-09-10
Trzy stulecia bałwochwalstwa   Ferus   2017-09-03
Kościół katolicki i jego cuda   Edamaruku   2017-08-28
Czyżby bunt aniołów stróżów?   Ferus   2017-08-27
Czy nauka czyni zbędną wiarę w Boga?   Stenger   2017-08-25
Imam, który wzywał do unicestwienia Żydów, robił to, co inni   Gabra   2017-08-19
Ostatnia gimnazjalna ciąża w Rzeczpospolitej   Kruk   2017-08-14
Dlaczego jestem ateistą?   Koraszewski   2017-08-13
Boże słowo głoszone z ambony     2017-08-10
Bohaterscy imamowie, o których nic nie słychać   Khan   2017-08-03
Poznacie ich po ich owocach   Grayling   2017-07-30
Krytyczne myślenie i aktywny humanizm w Afryce w epoce Internetu   Igwe   2017-07-14
Świadomość w oczach wierzących i niewierzących   Andrews   2017-07-06
Realizm, islamizm i islam: kiedy zaczną się trudne rozmowy?   Herf   2017-06-19
Czego naucza imam w Kopenhadze     2017-06-19
Nowoczesność, ponowoczesność i głódź wiedzy   Koraszewski   2017-06-18
Zaakceptować terror islamski jako nową normalność?   Darwish   2017-06-16
Śmierć mniejszości religijnej pod władzą radykalnego islamu   Rafizadeh   2017-06-14
Naprawdę terroryzm nie ma żadnego usprawiedliwienia?   Ferus   2017-06-11
Republika Ateistów odparła atak religijnych ekstremistów   Stone   2017-06-07
Ateiści nie pomagają, pewnie źle patrzyłeś   Koraszewski   2017-06-03
Wychowywanie dżihadystów: drabina radykalizacji i jej antidotum   Fares   2017-06-03
Nieudacznicy, tchórze? Nie, idealiści   Carmon   2017-06-02
Francja: ideologia islamskiego cierpiętnictwa   Mamou   2017-05-30
Proca z celownikiem laserowym   Ferus   2017-05-21
Grzechy religii: koncepcja „chorego człowieczeństwa”.   Ferus   2017-05-14
Poświąteczna refleksja: wymuszanie wdzięczności   Ferus   2017-05-07
Azyl ignorancji. Część X.   Ferus   2017-04-30
Ściganie bluźnierstwa zasługuje na szyderstwo i pogardę   Igwe   2017-04-27
Poświąteczna refleksja: wymuszanie poczucia winy   Ferus   2017-04-23
Islamscy towarzysze podróży w drodze do bigoterii i masowych mordów   Fernandez   2017-04-23
Chłopiec kaznodzieja   Dawkins   2017-04-19
O jakości naszych bogówCzęść IV   Ferus   2017-04-16
Wrobieni w „wolną wolę”   Ferus   2017-04-09
Żyjemy w epoce drugiej kontrreformacji   Koraszewski   2017-04-03
Autor urojony i jego frustracje   Ferus   2017-04-02
Azyl ignorancji, Część IX.   Ferus   2017-03-26
O jakości naszych bogów.Część III.   Ferus   2017-03-19
O religii bez cienia szacunku   Koraszewski   2017-03-16
Azyl ignorancji. Część VIII.   Ferus   2017-03-12
Dyskryminacja jest wynikiem fanatyzmu w systemie edukacji   Al-Dachachni   2017-03-11
Pod sztandarem Niebios   Foster   2017-03-09
O jakości naszych bogów. Część II.   Ferus   2017-03-05
O jakości naszych bogów   Ferus   2017-02-26
Wierzący wszelkiej maści łączcie się   Koraszewski   2017-02-23
Azyl ignorancji. Część VII.   Ferus   2017-02-19
Otwarty umysł jest zaletą   Andreadis   2017-02-16
Czy krytyczne myślenie zmieni Afrykę?   Igwe   2017-02-13
Wolna wola - klucz do piekielnych bram (II).   Ferus   2017-02-12
Wolna wola - klucz do piekielnych bram   Ferus   2017-02-05
Osaczeni przez religię   Rushdie   2017-02-03
Azyl ignorancji. Część VI.   Ferus   2017-01-29
Rozum i Wiara. Część  XVII   Ferus   2017-01-22
Refleksje sprzed lat: „Spisek sykstyński”   Ferus   2017-01-15
Wystarczy zadawać pytania?   Ferus   2017-01-08
Niewierny Tomasz i krzew gorejący   Ferus   2017-01-01
Nie pożądaj żony bliźniego swego nadaremno   Koraszewski   2016-12-27
Rozum i Wiara. Część XVI   Ferus   2016-12-25
Czy mit o Świętym Mikołaju jest niemoralny?   Novella   2016-12-23
Dwie tezy dla „postępowców” o dżihadzie   Lumish   2016-12-23
Kolejne wyznanie ex-muzułmanki     2016-12-21
Azyl ignorancji. Część V.   Ferus   2016-12-18
"Nic wspólnego z islamem"?   Bergman   2016-12-11
Rozum i Wiara. Część XV.   Ferus   2016-12-11
Pierwsze pokolenie ex-muzułmanów     2016-12-07
Azyl ignorancji. Część IV.   Ferus   2016-12-04
Podporządkować prawo Bogu, czy bogów prawu?   Koraszewski   2016-11-30
Rozum i Wiara. Część XIV.   Ferus   2016-11-27
Azyl ignorancji. Część III.   Ferus   2016-11-20
Rozum i Wiara. Część XIII   Ferus   2016-11-13
Azyl ignorancji, Część II   Ferus   2016-11-06
Test na prawdziwość religijnej wiary   Ferus   2016-10-30
Azyl ignorancji.   Ferus   2016-10-23
Refleksje sprzed lat   Ferus   2016-10-16
Kościół, nauka i próby pogodzenia wiary z życiem   Koraszewski   2016-10-07
Uwagi o prawdziwych katolikach i prawdziwych muzułmanach   Koraszewski   2016-10-05
Dzisiejszy strajk i encyklika z 1968 roku   Koraszewski   2016-10-03
"Chrześcijańskie dziewczyny są przeznaczone tylko do jednego – do dawania przyjemności muzułmańskim mężczyznom”   Ibrahim   2016-10-03
Fiasko poszukiwań dobrego Boga   Ferus   2016-10-02
Podobno obrona ewolucji stała się właśnie trudniejsza. A juści.   Coyne   2016-09-30
Wywiad z Waleedem Al-Husseinim   Canlorbe   2016-09-29
Dobroć biblijnego Boga   Ferus   2016-09-25
Po wygnaniu 160 tysięcy demonów, główny egzorcysta Watykanu idzie do nieba   Coyne   2016-09-24
Szukając dobrego Boga w Biblii   Ferus   2016-09-18
Artykuł ateistki w “New York Times” zachwala prawdziwe cuda dokonane przez początkujących świętych   Coyne   2016-09-16
Szukając dobrego Boga w realnym świecie   Ferus   2016-09-11

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej



Ściganie bluźnierstwa



Ryby jaskiniowe



Autyzm



Od niepamiętnych czasów



Tunezyjczycy przeciw złemu prawu



Drugie prawo termodynamiki



Pochwała ignorancj



Mistyfikacja Sokala



Intronizacja Chrystusa



Obama chrzescijanie



Szelest liści



Czego wam nie pokazują?



Rozdzielenie religii i państwa



Trwa ewolucyjne upokorzenie archeopteryksa



Trucizna, kamuflaż i tęcza ewolucji



Religia zdrowego rozsądku



Kto się boi czarnego luda?



Land of the pure



świecące ryby



Lewica klania sie



Nis zgubic



Religia pieklo



Nienawisc



Niedożywienie w Ugandzie



Ewolucja nieunikniona



Starty z powierzchni


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk