Prawda

Sobota, 21 kwietnia 2018 - 13:53

« Poprzedni Następny »


Zły tydzień dla homeopatii jest dobrym tygodniem dla nauki


Orac 2018-03-23


Za każdym razem, kiedy piszę ot homeopatii, mam wrażenie strzelania do pływających na stawie kaczek. Jak często można w końcu powtarzać te same dowcipy o wodzie i rozcieńczaniu, które wzmacnia? Z drugiej strony, homeopatia jest tak bliska doskonałej pseudonauki, jak tylko to możliwe: nie ma w niej nic i jest to prezentowane jako coś, całkowicie nieskuteczna terapia przedstawiana jako prawdziwa medycyna. To zaś jest doskonałym przedmiotem, na którym można uczyć sceptycyzmu. Dlatego trudno mi oprzeć się pokusie napisania czegoś o homeopatii, kiedy pojawia się w wiadomościach.

Na przykład, wczoraj:

Duży ośrodek dla homeopatycznej, ziołowej i alternatywnej medycyny, finansowany z pieniędzy podatników, nie będzie już dostarczał tych terapii na koszt NHS po tym, jak szefowie służby zdrowia powiedzieli, że homeopatia jest “w najlepszym wypadku, placebo”.


Royal London Hospital for Integrated Medicine (RHLIM), dawniej Royal London Homeopathic Hospital, opisuje sam siebie jako “największy w sektorze publicznym dostarczyciel medycyny integracyjnej w Europie”.  


Ośrodki medycyny integracyjnej oferują alternatywne terapie, takie jak akupunkturę i leki ziołowe wraz z bardziej popartymi dowodami terapiami, takimi jak psychoterapia poznawczo behawioralna, by łagodzić ból i bezsenność.


Zmiany zasad przez szefów NHS w Londynie zakończą obecnie finansowanie tych terapii, dla których nie ma solidnych dowodów, zgodnie z krajowymi wytycznymi.

Jest to niewątpliwie zwycięstwo dla nauki. Wiem, że były po temu historyczne przyczyny, ale i tak trudno mi zrozumieć, jak Wielka Brytania mogła marnować cenne zasoby NHS na homeopatię. W końcu, zasady homeopatii, które jako sceptyk jestem zobowiązany wyjaśnić, przynajmniej pokrótce, zawierają dwa „prawa” homeopatii. Pierwsze jest prawem podobieństw i stanowi ono, że leczy się objawy przy pomocy tego, co powoduje objawy. Oczywiście nie ma żadnej fizjologicznej, biochemicznej ani medycznej podstawy dla takiej zasady i w rzeczywistości pierwsze prawo homeopatii najbardziej przypomina zasady magii sympatycznej, szczególnie prawa podobieństwa Jamesa George Frazera opisanego w Złotej gałęzi (1922) jako jedna z zasad magii. Z pewnością nie przypomina niczego “podobnego” – jeśli wybaczycie użycie tego słowa – do nauki lub rozumu. Chciałbym pokazać to cytując prosto ze Złotej gałęzi, czego nie robiłem od trzech lat, a więc jest czas by to zrobić:

Analizując podstawy myślenia, na których opiera się magia, dojdziemy prawdopodobnie do dwóch zasad. Pierwsza zakłada, że podobne powoduje podobne względnie że skutek podobny jest do przyczyny; druga, że rzeczy, które kiedyś pozostawały w styczności ze sobą, nadal działają na siebie nawet wtedy, gdy kontakt fizyczny przestał istnieć. Pierwszą zasadę możemy nazwać prawem podobieństwa, drugą prawem kontaktu względnie przenośności. Z pierwszej zasady wyciąga czarownik wniosek, że może wywołać każdy skutek, jakiego tylko zapragnie, przez naśladowanie go. Z drugiej, że cokolwiek uczyni z przedmiotem materialnym. wpłynie to w taki sam sposób na osobę, z którą przedmiot ten kiedyś pozostawał w jakimś stosunku, bez względu na to, czy stanowił część jej ciała, czy też nie. Czary oparte na prawie podobieństwa można nazwać magią homeopatyczną względnie naśladowczą. Czary oparte na prawie kontaktu względnie przenośności można nazwać magią przenośną. (przekład Henryka Krzeczkowskiego, s.37)

Właściwie, chociaż nie jest jawnie prawem homeopatii, prawo przenośności jest jak najbardziej częścią homeopatii. Powodem tego jest drugie „prawo” homeopatii, prawo rozcieńczania. To prawo stanowi, że homeopatyczne specyfiki stają się silniejsze wraz z rozcieńczaniem. Proces produkcji homeopatycznego specyfiku wymaga seryjnego rozcieńczania, zazwyczaj 1:100. Pierwotna tynktura (czyli oryginalny składnik) zostaje rozcieńczony 1:100 a następnie energicznie potrząśnięty. Twierdzi się, że potrząśnięcie jest niezbędne dla “dynamizowania” (lub “potencjowania”) specyfiku. Potem rozcieńczamy dalej w ten sam sposób. Każde rozcieńczenie 1:100 jest określone literą “C”, a więc rozcieńczenie 6C równa się sześciu rozcieńczeniom 1:100. Problem pojawia się przy wyższych rozcieńczeniach. Na przykład, rozcieńczenie 12C oznacza rozcieńczenie rzędu 10-24 ((10-2)12 = 10-24). Wiele homeopatycznych specyfików jest rzędu 30C, co jest rozcieńczeniem 10-60 czyli 1036-krotnie większym niż liczba Avogadro. Niektóre homeopatyczne specyfiki dochodzą do 100C lub więcej czyli 10-200. A oto wskazówka: liczbę atomów w znanym wszechświecie ocenia się na około 1078 do 1082. Czyli „leki” homeopatyczna od 12C są zasadniczo zwyczajną wodą. „Mniejsze” rozcieńczenia zawierają tak mało oryginalnego czynnika, że jest wysoce nieprawdopodobne, by miały jakikolwiek efekt farmakologiczny.


Co doprowadza nas do prawa przeniesienia. Homeopaci, kiedy pokazuje im się, że matematyka zawodzi i homeopatia jest wodą, twierdzą, że woda ma „pamięć” tego, z czym była w kontakcie. Oczywiście, woda nie ma pamięci, nie w sposób, w jaki twierdzą homeopaci, i jest to dobrą rzeczą. Sarkastyczni sceptycy lubią wskazywać: co byłoby, gdyby woda miała pamięć wszystkich składników, z którymi kiedykolwiek była w kontakcie? Byłoby w tej pamięci do diabła i trochę moczu i kału! Zasadniczo homeopatia jest systemem bez żadnej podstawy naukowej i dlatego dobrze się stało, że NHS wycofuje się z finansowania jej:

Ulotka dla pacjentów z University College London Hospitals Foundation Trust, którego RLHIM jest częścią, mówi: “Od 3 kwietnia 2018 r. The Royal London Hospital for Integrated Medicine (RLHIM) nie będzie dostarczał finansowanych przez NHS homeopatycznych terapii dla pacjentów jako części ustalonej opieki”.


Oświadczenie na stronie internetowej RLHIM stwierdza także, że “nie będzie dłużej dostarczać ziołowej medycyny finansowanej przez NHS dla pacjentów jako części ustalonej opieki”.  


“Jest to zgodne z polityką finansowania Camden Clinical Commissioning Groups, lokalnego organu NHS, który planuje i płaci za usługi opieki zdrowotnej na tym terenie” – dodano w oświadczeniu.  


Terapie nie poparte dowodami można nadal kupować prywatnie.

I tak powinno być. Jeśli chcesz kupować takie szamaństwo jak homeopatia, płać sam! Daj się obedrzeć ze skóry! Ale nie zmuszaj mnie do płacenia za twoją głupotę moimi dolarami podatkowymi lub składkami ubezpieczeniowymi. Brawo dla Good Thinking Society za ich starania o wyeliminowanie finansowania homeopatii przez NHS. Niestety, praca nie jest jeszcze ukończona. Chociaż Londyn dołączył teraz do znacznej części Wielkiej Brytanii w odmowie finansowania homeopatii przez NHS, Wielka Brytania nadal marnuje pieniądze na te nieskuteczne terapie w Bristolu i w Glasgow.


Niemniej zatrzymanie finansowania z NHS dla homeopatii w Royal London Hospital for Integrated Medicine jest olbrzymim krokiem w kategoriach symbolizmu. Ten szpital ma długą historię związków z homeopatią. Został założony w 1849 r. jako London Homeopathic Hospital przez jednego z pierwszych lekarzy, którzy praktykowali homeopatię w Wielkiej Brytanii. Jako sceptyk, kiedy w 2007 r. po raz pierwszy odwiedziłem Londyn od czasów, kiedy byłem nastolatkiem, poszedłem zobaczyć London Homeopathic Hospital (wówczas jeszcze nie zmieniono jego nazwy) i zrobiłem sobie zdjęcia koło niego. Nadal używam tych zdjęć na wykładach. Była to długa walka, głównie dlatego, że rodzina królewska od dawna jest entuzjastyczna wobec homeopatii, szczególnie książę Karol, który nawet twierdził, że można używać homeopatii dla rozwiązania problemu nadużywania antybiotyków w hodowli zwierząt.


Jeszcze lepsze jest to, że uderzenia następują jedno za drugim:

Artykuł z twierdzeniami o sukcesie terapii homeopatycznej na raka został wycofany przez wydawcę po serii niewygodnych odkryć – włącznie z aresztowaniem dwóch głównych autorów.   


Artykuł opublikowany w piśmie “Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine”, został wycofany pod koniec lutego po tym, jak czytelnicy dali wyraz niepokojom, a formalne dochodzenie wykazało wiele problemów etycznych.

“Oparta na dowodach komplementarna i alternatywna medycyna”? Kwestionuję, czy w ogóle istnieje coś takiego, niezależnie od tego jak głośno twierdzą to orędownicy “komplementarnej i alternatywnej medycyny” (CAM) – obecnie częściej nazywanej medycyną “integracyjną”.


Co więc autorzy próbowali pokazać i co zrobili? Spójrzmy na to:

Tematem artykułu była “terapia psorinum” i jej użycie w leczeniu raka żołądka, woreczka żółciowego, trzustki i wątroby. Psorinum jest osobliwym faworytem homeopatów, opisanym jako substancja “przygotowana z płynu z pęcherzy zainfekowanej świerzbem skóry”.


Witryna internetowa Homeopathy Plus mówi, że ludziom, którzy potrzebują psorinum “zazwyczaj brak witalności i mają skłonność do zaburzeń psychicznych”. Witryna zaleca używanie  psorinum na cały wachlarz problemów skórnych wraz z kilkoma innymi, wrzodami żołądka i bezsennością – ale nie przy nowotworach.

Świerzb, jak może wiecie, jest zakażeniem skóry spowodowanym przez świerzbowca, Sarcoptes scabiei i charakteryzuje się silnym swędzeniem i przypominającą gruzełki wysypką. Zasadniczo, samica świerzbowca  drąży kanaliki w skórze, gdzie żyje i składa jaja, a objawy spowodowane są alergiczną reakcją na świerzbowca. Świerzb jest częsty u dzieci. Homeopaci twierdzą, że psorinum można używać do leczenia ropni, trądziku, alergii, astmy, bronchitu, przeziębień, depresji, zapalenia skóry i egzemy, bólów głowy, bezsenności, infekcji ucha środkowego, zapalenia gardła, fobii, łuszczycy, świerzbu (oczywiście!) i wszy oraz wrzodów.   


Tutaj sprawy wychodzą poza tylko obrzydliwe (używanie płynu z pęcherzy spowodowanych świerzbowcem jako podstawę leku homeopatycznego) i docierają do przerażających (rażąco nieetycznej i nienaukowej próby klinicznej):

Czołowi autorzy wycofanego artykułu, zespół składający się z ojca i syna Aradeepa i Ashima Chatterjee, najwyraźniej myśleli inaczej. W 2001 r. rozpoczęli próby z pacjentami chorymi na raka, podając im płyn świerzbowy wraz z innymi homeopatycznymi substancjami i przy całkowitym braku konwencjonalnego leczenia medycznego.


Już ta sytuacja spowodowała, że czytelnicy podnosili kwestie etyczne, jak również fakt, że w nie było kontroli lub placebo. Według strony monitorującej naukę, Retraction Watch, sprawy stały się znacznie bardziej skomplikowane, kiedy pismo wydawcy Hindawi rozpoczęło formalne dochodzenie.

Co dziwne, badanie jest nadal dostępne na stronie internetowej pisma. (Ma tylko słowo “RETRACTED” [wycofane] przystemplowane z wierzchu, jak znak wodny.) Opisuje jeden obserwacyjny ciąg badania, w którym używano 6X psorinum do leczenia raka żołądka, woreczka żółciowego, trzustki i wątroby. Szczególnie odrażające jest to, że używano bardzo „słabego” roztworu homeopatycznego. „X” znaczy rozcieńczenie 1:10; jest to więc rozcieńczenie tylko 10-6. Och, tak, była tam nadal ropa ze świerzbu w tych specyfikach! Mogło jej nie być wiele, ale nie była rozcieńczona do zera. A eksperymentatorzy podawali ją doustnie! W każdym razie autorzy twierdzili, że pełna reakcja guza zaszła w niemal 18% przypadków, a częściowa w 35% przypadków. Dla tak paskudnych guzów jest to niewiarygodnie nieprawdopodobne i nie było tam żadnej kontroli.  


W nocie wycofującej opisane są problemy z tym artykułem:

Aradeep i Ashim Chatterjee są właścicielami prowadzonej przez siebie prywatnej kliniki Critical Cancer Management Research Centre and Clinic (CCMRCC). W opisie metody piszą: “Protokół badań został zatwierdzony przez Institutional Review Board (IRB numer aprobaty: 2001–05) CCMRCC” w 2001 r., ale w przeglądzie terapii psorinum z 2014 r. podano, że CCMRCC został założony w 2008 r. W badaniu pada stwierdzenie: “Uczestnicy otrzymali lek Psorinum wraz a allopatycznym i homeopatycznym leczeniem podtrzymującym bez prób konwencjonalnej lub innej  badawczej terapii”; wstrzymywanie konwencjonalnego leczenia na raka budzi problemy etyczne.  


Poprosiliśmy autorów i ich instytucję o dokumentację aprobaty etycznej, protokołu badań i kopię zgody [pacjentów]. Jednak autor Aradeep Chatterjee został aresztowany w czerwcu 2017 r. za praktykowanie medycyny bez odpowiednich kwalifikacji, a jego współautor i ojciec, Ashim Chatterjee, został aresztowany w sierpniu; obaj Chatterjee i ich prawny reprezentant nie odpowiadali na nasze pytania. Współautorzy, Syamsundar Mandal, Sudin Bhattacharya i Bishnu Mukhopadhyay powiedzieli, że nie zgodzili się na to, by być autorami artykułu i nie byli świadomi jego złożenia; współautor  Jaydip Biswas nie odpowiedział.

Ojej!


Często zastanawiałem się nad homeopatią w Indiach. Dość często widzę doniesienia z Indii z twierdzeniami, że homeopatia daje znakomite wyniki w leczeniu raka. Chciałem się im przyjrzeć, bo są tak niewiarygodne, rzadko jednak są jakieś obiektywne dowody, na które można spojrzeć, lub raporty nie przekazywane przez same kliniki homeopatyczne, które przedstawiają te twierdzenia. Któregoś dnia muszę znowu spróbować, bo ta historia sugeruje, że jest tam wiele krętactwa.


Łatwo jest śmiać się z tak marnego pisma CAM jak „Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine”, ale ta historia idzie dalej. Okazuje się, że nie tylko marne pisma CAM opublikowały wątpliwy artykuł panów Chatterjee o psorinum. Okazuje się, że na dorocznym spotkaniu American Society of Clinical Oncology (ASCO) przedstawiono trzy streszczenia prac, zapewniających o skuteczności psorinum.


A więc tak, to był bardzo zły tydzień dla orędowników homeopatii. Pamiętajmy jednak, że to pseudonaukowe szamaństwo tylko leży, ale nie zostało wyrzucone. W końcu tutaj, w USA mamy miliardera homeopatę finansowo wspierającego homeopatię na dużym universytecie.

 

A bad week for homeopathy is a good week for science

Respectful Insolence, 14 marca 2018

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska

 



Orac


Lekarz onkolog i naukowiec, autor blogu Respectful Insolence, (w życiu codziennym David Gorski). Autor stanowczo podkreśla, że cokolwiek czytamy na jego blogu, to opinie Orca i tylko Oraca dodając, że nie reprezentuje niczyich interesów i krytykuje różne poglądy całkowicie niezależnie od sympatii politycznych ich autorów.


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj




Komentarze
1. Moje trzy grosze. Lucjan Ferus 2018-03-23


Nauka

Znalezionych 764 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Mumia z Atakama nie jest kosmitą   Novella   2018-04-20
Feministyczna geografia w Dartmouth   Coyne   2018-04-19
Dlaczego odmawiamy dostrzegania jaśniejszej strony, choć powinniśmy   Pinker   2018-04-17
Inicjatywa „Globalna Spójność”: nonsens na globalną skalę     2018-04-11
Wreszcie: sensowna dyskusja o “rasie”   i Greg Mayer   2018-04-10
Rolnictwo biodynamiczne: podobne do antropozoficznej medycyny, ale dla farm     2018-04-06
Mózg i kodowanie predyktywne   Novella   2018-04-05
Dziwaczne życie seksualne żabnicy   Coyne   2018-04-04
Dwa kilo prostaty poproszę   Łopatniuk   2018-03-31
Dziennik z Mozambiku: Demony w kurzu   Naskręcki   2018-03-30
Otumaniony myśliciel twierdzi, że ewolucja nie może wyjaśnić organizmów i ich “dążeń”   Coyne   2018-03-28
Orientacja na złe wiadomości nasila się i wpływa na nasze działania   Ridley   2018-03-27
Urojenie fałszywej flagi   Novella   2018-03-24
Zły tydzień dla homeopatii jest dobrym tygodniem dla nauki     2018-03-23
Czy farmerzy mają czekać aż parlamentarzyści podszkolą się w nauce o manioku?   Ongu   2018-03-22
David Barash namawia naukowców do stworzenia człowieko-szympansiej hybrydy   Coyne   2018-03-20
Déjà vu i swojskość   Novella   2018-03-17
“Odwrócenie specjacji” (fuzja gatunków) u kruków   Coyne   2018-03-16
Błąd atrybucji, sofizmat rozszerzenia (atakowanie chochoła) i zasada wielkoduszności   Novella   2018-03-14
Mutualistyczne ptaki nocują w pachwinach i na brzuchach żyraf   Coyne   2018-03-13
Polityczny szympans   Martino   2018-03-09
Najstarsza sztuka jaskiniowa w Europie, to niemal z pewnością dzieło neandertalczyków   Coyne   2018-03-06
Nowa inicjatywa w Kalifornii – magnetyzm nonsensu w działaniu   Novella   2018-03-05
Nie zostawić żadnej mrówki: mrówki noszą rannych towarzyszy do mrowiska i opatrują ich rany   Coyne   2018-03-03
Unikatowy skamieniały owad z nożycami na głowie i tułowiu   Coyne   2018-02-28
Serce na wierzchu   Łopatniuk   2018-02-24
Skąd się wzięły pająki?   Coyne   2018-02-23
Czy kometa zabiła mamuty   Novella   2018-02-22
Zagadka: co zapyla muchołówkę?   Coyne   2018-02-20
“Partenogenetyczny” rak rozmnaża się bez seksu: czy to jest nowy gatunek?   Coyne   2018-02-17
Naturopatyczna propaganda głosi normalne porady dotyczące stylu życia jako własne i dodaje szamaństwo     2018-02-14
Bezwstydne organiczne sianie strachu   Novella   2018-02-12
Fałszywe nadzieje i niewidzialni wrogowie   Anomaly   2018-02-09
Pierwszy exodus Homo sapiens z Afryki?   Coyne   2018-02-06
Niebezpieczeństwa kultury celebrytów   Novella   2018-02-05
Małe kroki, czyli białko, które nie jest młotem na raka (ale i tak się przydaje)   Łopatniuk   2018-02-03
Opera mydlana: Z życia łysek amerykańskich – część VI   Lyon   2018-02-02
List otwarty do Charlotte Allen   Coyne   2018-01-31
Naiwna promocja “integrowania” znachorstwa do medycyny     2018-01-29
Kolejne zachwalanie “całkowicie innego” wyjaśnienia ewolucji   Coyne   2018-01-26
Bekon bez azotynów   Novella   2018-01-25
Specjacja przez hybrydyzację u amazońskich gorzyków?   Coyne   2018-01-23
Dowody, że ptaki drapieżne szerzą pożary leśne, by wypłoszyć zdobycz   Coyne   2018-01-20
Tajemnicze cykle epok lodowych   Ridley   2018-01-19
Pochodzenie ludzkiej muzyki? Samiec kakadu palmowej używa patyka do rytmicznego uderzania w wydrążone drzewa   Coyne   2018-01-18
Powrót “tradycyjnej” astrologii   Novella   2018-01-17
Nowe badanie o tym, jak ewoluują ludzie   Coyne   2018-01-16
Krąg mimikry müllerowskiej   Coyne   2018-01-12
Sztuczna inteligencja będzie symbiozą, nie zaś zastąpieniem   Ridley   2018-01-11
Czy nauka zabija duszę?   S. Pinker   2018-01-09
Dlaczego nie będzie doboru na inteligentne niemowlęta   Ridley   2018-01-05
Powrót łysenkoizmu w Putinowskiej Rosji   Novella   2018-01-03
Pozory mylą, czyli niespodzianki nie zawsze przykre   Łopatniuk   2017-12-30
Obniżenie poprzeczki dla tradycyjnej medycyny chińskiej dla ideologii i zysku     2017-12-29
Multikulturaliści unicestwiają zachodnią cywilizację   Salzman   2017-12-28
Nie znasz przeszłości, nie znasz przyszłości   Mayer   2017-12-27
Alternatywna medycyna zabija   Novella   2017-12-26
Na wpół syntetyczne życie z powiększonym kodem genetycznym   Novella   2017-12-23
Ziemniaki GMO zmniejszą użycie pestycydów i dostarczą więcej gotówki farmerom w Ugandzie   Ongu   2017-12-22
Słusznie o plastiku i PCB, błędnie o zakwaszeniu   Ridley   2017-12-21
Chwytówka modliszkowata ma chodzącą poczwarkę, która wspina się na drzewa przed przekształceniem   Coyne   2017-12-19
Pseudonauka Masaru Emoto   Novella   2017-12-18
Fantastyczne oko przegrzebka pokazane w nowej pracy   Coyne   2017-12-16
Czy ptaki wyewoluowały większe dzioby, by zjadać duże, inwazyjne ślimaki?   Coyne   2017-12-13
Biotechnologia jest pilnie potrzebna w Afryce – dla gospodarki i środowiska   Ridley   2017-12-08
Okrutne zabawy wielorybów   Lyon   2017-12-07
Specjacja zięb z Galápagos przez hybrydyzację   Coyne   2017-12-04
Zrób sobie test ciążowy, Krzysiu   Łopatniuk   2017-12-02
Szopy pracze są inteligentne, ale bywają kłopotliwe   Novella   2017-11-30
Popieranie wiatrowej i słonecznej energii kosztem środowiska   Ridley   2017-11-28
Tradycyjni uzdrawiacze, szczyt o szarlatanerii i “medyczny apartheid” w Południowej Afryce   Igwe   2017-11-25
Prawo Amary   Ridley   2017-11-24
Ewolucja przyłapana na gorącym uczynku   Novella   2017-11-22
Dziwaczny skrzydłoszpon rogaty   Coyne   2017-11-18
Południowoafrykańska saga: kampania dezinformacji grup anty-GMO przeciwko nowej, odpornej na choroby odmianie kukurydzy   Ongu   2017-11-17
Niecne chochliki naszej pamięci   Novella   2017-11-16
BBC znowu błędnie przedstawia ewolucję, opisując nowe odkrycie wczesnych ssaków wyższych   Coyne   2017-11-14
Teraz nawet akceptujących zmianę klimatu nazywa się “negacjonistami   Lomborg   2017-11-13
Nowy gatunek orangutana? Wątpię.   Coyne   2017-11-10
Antynauka czystego jedzenia   Novella   2017-11-08
Wiecej niemądrych twierdzeń, że epigenetyka całkowicie zrewiduje nasz pogląd na ewolucję   Coyne   2017-11-06
Skandal z glifosatem   Ridley   2017-11-04
Ugandyjski dziennikarz: jak informować o biotechnologii, kiedy jej krytycy rozsiewają dezinformację?   Christopher Bendana   2017-11-03
Myślenie spiskowe i rozpoznawanie wzorów   Novella   2017-11-02
Czy wierzysz w duchy?   Łopatniuk   2017-10-28
Dlaczego nie ma pokoju na Bliskim Wschodzie   Salzman   2017-10-25
Jeremy, samotny, lewoskrętny ślimak wreszcie kojarzy się – a potem umiera   Coyne   2017-10-24
Naturopaci: potrafią uczynić nawet sól z Epsom potencjalnym zabójcą     2017-10-23
Niemal pięciokilogramowa żaba żyła na prastarym Madagaskarze   Coyne   2017-10-19
Uroczy wykres, który opowiada naszą historię   Cobb   2017-10-17
Genetycznie modyfikowana pszenica dla wrażliwych na gluten   Novella   2017-10-16
Czy Oświecenie przygasa?   Ridley   2017-10-13
Zdumiewająca, mordująca ptaki modliszka   Coyne   2017-10-13
Indie otwierają laboratorium homeopatyczne   Novella   2017-10-11
Roboty będą uprawiać ziemię   Ridley   2017-10-09
Przełyk Barretta, czyli bez paniki, ale…   Łopatniuk   2017-10-07
“Daily Beast” wypacza epigenetykę oszukańczymi twierdzeniami, że dzieci mogą “odziedziczyć wspomnienia Holocaustu”   Coyne   2017-10-05
Wszystkiego najlepszego w dniu 60. urodzin, centralny dogmacie!   Cobb   2017-10-04
Huragany zdarzają się   Ridley   2017-10-02
Niekochany lewoskrętny ślimak szuka partnera   Coyne   2017-09-28

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej



Ściganie bluźnierstwa



Ryby jaskiniowe



Autyzm



Od niepamiętnych czasów



Tunezyjczycy przeciw złemu prawu



Drugie prawo termodynamiki



Pochwała ignorancj



Mistyfikacja Sokala



Intronizacja Chrystusa



Obama chrzescijanie



Szelest liści



Czego wam nie pokazują?



Rozdzielenie religii i państwa



Trwa ewolucyjne upokorzenie archeopteryksa



Trucizna, kamuflaż i tęcza ewolucji



Religia zdrowego rozsądku



Kto się boi czarnego luda?



Land of the pure



świecące ryby



Lewica klania sie



Nis zgubic


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk