Prawda

Niedziela, 17 listopada 2019 - 21:22

« Poprzedni Następny »


Rzekł antyszczepionkowiec: Szczepionki powodują autyzm u psów!


Orac 2017-04-28

Kocham psy i szczeniaki; użyłem więc tego postu jako pretekstu do zamieszczenia zdjęcia uroczego szczeniaka.
Kocham psy i szczeniaki; użyłem więc tego postu jako pretekstu do zamieszczenia zdjęcia uroczego szczeniaka.

Antyszczepionkowcy są niewiarygodnie jednotematyczni. Niezależnie od tego, o jaki chroniczny problem zdrowotny chodzi, zawsze chodzi o szczepionki. Dla nich szczepienia zawsze są przyczyną. Autyzm? Przyczyną muszą być szczepionki. Astma? Szczepionki. Cukrzyca? Oczywiście, szczepionki. Nagła śmierć podczas snu (SIDS)? Cóż mogłoby być innego poza szczepionkami? (Nieważne, że jest mnóstwo dowodów sugerujących, że zaszczepione dzieci ponoszą mniejsze ryzyko SIDS.) Tak myślą antyszczepionkowcy. Monomania nawet w przybliżeniu nie opisuje wielkości ich klapek na oczach.

Przypomniało mi się to wczoraj, kiedy natrafiłem na kolejny artykuł na kolejnej antyszczepionkowej stronie internetowej, obwiniający szczepienia o kolejny problem zdrowotny. Tym, co wyróżniało ten artykuł od innych, był fakt, że problem zdrowotny nie dotyczył ludzi. Był to problem najlepszego przyjaciela człowieka. W końcu, jeśli antyszczepionkowcy potrafią pomylić korelację z przyczynowością, by obwiniać większą liczbę szczepień w rekomendowanym schemacie za „epidemię autyzmu” u ludzi, mogą oczywiście robić to także w odniesieniu do psów:

Tak samo jak częstość występowania spektrum autystycznego wzrosła alarmująco u dzieci przez ostatnie pół wieku, są dowody, że podobne zaburzenia behawioralne zaobserwowano u zwierząt domowych, najszerzej u psów. Dla władz weterynaryjnych głównego szczebla jest zbyt wcześnie, by z zaufaniem potwierdzić, że psy mogą rozwinąć autyzm, ale są liczne doniesienia o wzorach zachowania u psów, które są zwierciadlanym odbiciem zachowań autystycznych u dzieci. Trwają badania nad oszacowaniem możliwości, że zwierzęta mogą być autystyczne.  

Nie mogłem nie zauważyć, że w tym artykule autorka, Kate Raines, w zasadzie nie przytaczała żadnych badań recenzowanych przez specjalistów. Pierwszy jest odnośnik do artykułu PetMD zatytułowanego Can Dogs Have Autism? [Czy psy mogą mieć autyzm?] Przeczytałem ten artykuł. Przedstawiane tam dowody nie są szczególnie przekonujące z powodów, które wyjaśnię później. Tymczasem bawmy się dalej. Strzelaj, Kate:

Chociaż pojawienie się podobnych do autyzmu zachowań obserwowano u psów od połowy lat 1960., pierwszym badaczem, który powiązał niektóre z tych zachowań z autyzmem, był Nicholas Dodman, doktor weterynarii, który początkowo zabrał się w 2011 r. za ustalenie przyczyn genetycznych obsesyjnego gonienia za własnym ogonem u bulterierów. To zachowanie zaobserwowano u aż 85 procent miotów bulterierów i często wynikiem było samookaleczanie się.


Przedstawiając dane ze swojego badania w 2015 r. w American College of Veterinary Behaviorists, dr Dodman poinformował o stanie podobnym do autyzmu, zauważając, że „olbrzymia większość dotkniętych tym psów była samcami i wykazywała inne dziwne zachowania i stany fizyczne, które towarzyszyły gonieniu za własnym ogonem, takie jak wybuchowa agresja, częściowe spazmy, fobie, choroby skóry, problemy z przewodem pokarmowym, zafiksowanie na przedmiotach i tendencja do unikania ludzi i innych psów”. On i jego współpracownicy byli ponadto w stanie ustalić, że dwa biomarkery częste wśród dzieci z autyzmem były także obecne u dotkniętych chorobą psów.

Jakie są zachowania “podobne do autyzmu” u psów? Jak rozpoznaje się lub mierzy takie zachowania u psów? Jak w ogóle ta analogia działa? Czy gonienie za własnym ogonem naprawdę odpowiada stereotypowym, powtarzającym się czynnościom, o które, jak sądzę, chodzi Raines? Jest to zachowanie, które może być spowodowane przez tak wiele innych rzeczy. To samo dotyczy fobii i agresji, a nie bierzemy nawet pod uwagę problemu tresury. Zanim dojdziemy do pytania, czy psi autyzm w ogóle istnieje, nie mogę się powstrzymać przed wskazaniem na jedną sprawę. Niezależnie czy mówimy o ludziach czy o zwierzętach, ważne jest pytanie, czy coś, co wygląda na autyzm, niezależnie od tego, jak to niepewne, może być spowodowane tylko jednym czynnikiem? Antyszczepionkowcy wydają się nie mieć wątpliwości.

 

Co może być tą przyczyną….? Hmmm… Zastanawiam się… O do diabła, wiecie równie dobrze jak ja: szczepionki. Raines pisze o tym, jak szczepienia psów są wymagane przynajmniej co trzy lata, zależnie od szczepionki, szczególnie szczepionka na wściekliznę, mówiąc o szczepieniu psów jako o „układzie odpornościowym zwierzaków sztucznie manipulowanym szczepionką na wściekliznę raz za razem przez całe ich życie”. Następnie wykonuje salto mortale i twierdzi, że dziwne zachowania psów, konkretnie „miazmat wścieklizny” - zmiany behawioralne naśladujące objawy wczesnej wścieklizny, spowodowane są szczepionką na wściekliznę.

 

Nigdy wcześniej nie słyszałem o tym zjawisku, więc trochę pobuszowałem po Internecie. Nic dziwnego, że główne źródła o miazmacie wścieklizny, jakie mogłem znaleźć, nie były dokładnie tym, co nazwałbym wiarygodnymi źródłami. Główne źródło pochodzi z Dogs Naturally Magazine i autorzy posuwają się do założenia stanu nazywanego „dziedzicznym miazmatem wścieklizny”, by opisać sytuację, w której niezaszczepione szczenię jest „nadmiernie płochliwe, nadmiernie agresywne lub nadaktywne”. Tak, szczepionki są tak złe dla naszych ulubieńców, że zło może przejść od matki do szczeniaka. Nie musiałem długo czekać, żeby w tym samym artykule wyczytać o „nauczaniu Samuela Hahnemanna, Ojca Homeopatii”. Tak, kiedy widzę, jak ktoś powołuje się na Jedną Regułę Szarlatańską, Która Rządzi Wszystkimi innymi, zawsze moje antenki sceptyka zaczynają drgać.


Skeptvet zabrał się za inny artykuł z „Dogs Naturally” na ten sam temat, mówiąc o nim jako o pseudonaukowym sianiu paniki. Pokazuje ubóstwo – skrajne ubóstwo – dowodów popierających twierdzenia o poważnych zmianach zachowań psów po szczepieniu i podkreśla, że te twierdzenia są bez oparcia na jakichkolwiek faktach lub dowodach. Nic z tego nie zatrzymuje antyszczepionkowca przed głoszeniem chciwości Big Pharma:

Globalnie przemysł szczepionek dla zwierząt był oceniany na 6,27 miliardów dolarów w 2015 r. i przy wyliczonym wzroście rocznym o 6,9 procenta oczekuje się, że wzrośnie do 11,40 miliardów dolarów do roku 2024. Ameryka Północna, a szczególnie Stany Zjednoczone, pozostają wiodącym rynkiem dla szczepionek zwierzęcych, odpowiadając za 37 procent całości. Duża część rynku przeznaczona jest dla zwierzęcych towarzyszy ludzi. W USA jest więcej ulubieńców domowych niż gdziekolwiek na świecie, więc w połączeniu z ścisłymi  nakazami szczepienia zwierząt domowych w tym kraju, nie oczekuje się zmniejszenia rynku szczepionek dla zwierząt.


Przy obecnych prawach wymagających corocznego lub co trzyletniego szczepienia przeciwko wściekliźnie oraz rutynowej praktyce weterynaryjnej corocznego szczepienia zwierzaków, może nie być zaskoczeniem, że widzimy u zwierząt wzrost zaburzeń autoimmunologicznych i zachowań przypominających autyzm.

Nie mogę powstrzymać się przed zapożyczeniem terminu prawniczego: Zgłaszam sprzeciw! Brak przedstawienia dowodów. Nie ma żadnego poparcia dla twierdzenia, że wśród zwierząt domowych wzrosła częstotliwość zaburzeń autoimmunologicznych i zachowań przypominających autyzm i nie dostarczono żadnych dowodów, które wykazałyby, że szczepienia mają cokolwiek wspólnego z takim wzrostem, nawet gdyby istotnie istniał. A to wszystko przy pominięciu pytania, czy psy mogą mieć autyzm.


Twierdzenie, że psy mogą mieć autyzm, jest w dużej mierze oparte na pracy weterynarza i behawiorysty z Tufts University, dra Nicholasa Dodmana. Nie zabrało mi dużo czasu, zobaczenie, że dr Dodman publikuje artykuły i książki popularne o zachowaniu zwierząt. Co jest bardziej problematyczne, znany jest z tego, że czyni bezpośrednie porównania między zaburzeniami klinicznymi u ludzi i podobnym wzorem zachowań u zwierząt. Tak, pewne zachowania zwierząt mogą uderzająco przypominać zachowania ludzi i jest całkiem możliwe, że istnieją podobne mechanizmy neurologiczne u ludzi i zwierząt, które leżą u podstaw takiego zachowania. Z drugiej strony, istnieje niebezpieczeństwo antropomorfizowania zachowań zwierząt i stosowania do nich ludzkich etykietek, szczególnie, kiedy istnieją poważne wady anatomiczne związane z zachowaniem, włącznie z wodogłowiem.  


Jak wskazuje Skeptvet, istnieją znaczące różnice między ludźmi i psami. Diagnoza spektrum autystycznego obejmuje zaobserwowane zaburzenia rozwoju mowy. Mowa jest integralną częścią ludzkiego zachowania i rozwoju. Jest to znacznie mniejszy problem u psów. A jest jeszcze kwestia bezpośrednich analogii między zachowaniami zwierząt i zachowaniami ludzi. Dr Dodman identyfikuje gonienie własnego ogona przez bulteriery jako zachowanie podobne do autyzmu, co wydaje mi się przesadzaniem podobieństw między zachowaniami psów i ludzi. Co konkretnie czyni z gonienia własnego ogona „zachowanie autystyczne”? Powtarzalność? Psy wykazują inne powtarzające się zachowania, takie jak lizanie lub bieganie w koło. Czy są one „autystyczne”?  Teraz nazwano takie zachowanie „psim zachowaniem dysfunkcjonalnym”, co jest ogromnie niejasnym określeniem, które może obejmować szeroki wachlarz zachowań.

 

Nic z tego, co powiedziałem, nie znaczy, że u psów nie może rozwinąć się zaburzenie neurorozwojowe, które przypomina autyzm. Ludzie i psy podzielają sporą część anatomii i fizjologii mózgu i psy są bardzo społecznymi zwierzętami. Zaburzenia, które wpływają na ich zachowania społeczne mogą być całkiem wyraźne. Nie byłoby zaskakujące dowiedzenie się, że psy mogą mieć „autyzm” (lub psią wersję autyzmu), ale – podobnie jak w przypadku wszystkich zwierzęcych modeli ludzkiej choroby – wielkim problemem jest to, jak istotne jest porównanie z ludzką chorobą. Jak to ujmuje Skeptvet:

Istnieją zaburzenia behawioralne u psów, które mają wspólne objawy i, być może, przyczyny, z zaburzeniami behawioralnymi u ludzi. Choć używanie ludzkiej terminologii diagnostycznej do psów jest problematyczne, nie jest nierozsądne sugerowanie, że psy mogą mieć zaburzenia behawioralne podobne we wzorze objawów i czynników przyczynowych do autyzmu i innych zaburzeń u ludzi. Zwierzęce modele chorób ludzkich są uznanym i użytecznym elementem badań medycznych i może to być zastosowane do badań zaburzeń behawioralnych, jeśli robi się to rozsądnie. Psy najwyraźniej nie mają autyzmu tak jak jest on definiowany u ludzi, ale mogą mieć pokrewne zaburzenia, które mogą dostarczyć zrozumienia przyczyn i terapii autyzmu u ludzi.


Niezależnie od tego, czy decydujemy się nazywać podobne lub pokrewne zaburzenia u psów i ludzi tą samą nazwą, możemy przynajmniej mieć pewność co do jednego, kluczowego faktu:

SZCZEPIONKI NIE POWODUJĄ AUTYZMU!!!

Właśnie. Stali czytelnicy (lub ludzie, którzy od dawna śledzili sztuczny związek szczepienia-autyzm, niezależnie od tego, czy kiedykolwiek natknęli się na ten blog) mogą pamiętać mysi model autyzmu Mady Hornig, który kilku blogerów szyderczo nazwało “rain mouse”. Wstrzykiwała ona nowo narodzonym myszom różnych szczepów tiomersal w sposób, jaki podobno naśladował schemat immunizacji dzieci w owym czasie. Hornig porównywała pewne zachowania zaobserwowane u kilku myszy, którym wstrzyknęła tiomersal, do autyzmu, włącznie z jedną myszą, która zaiskała drugą na śmierć, i inną, która gryzła swój ogon, a oba te wypadki były, jej zdaniem, dowodem na to, że myszy „stały się autystyczne”. Widzicie tutaj problem z czynieniem analogii między zachowaniem myszy a zachowaniem ludzi. To prawda, że czynienie analogii między zachowaniem psa i człowieka nie jest aż tak naciągane, ale nadal jest to coś, co należy robić z wielką ostrożnością.

 

Czymkolwiek były zaburzenia neuro-rozwojowe lub behawioralne u psów, które opisywał Dodman, nie były one autyzmem. Mogą pod pewnymi względami przypominać autyzm, ale są także znaczące różnice. Jest możliwe, że badanie takich psów naświetli pewne aspekty autyzmu u ludzi, ale jest nieuzasadnioną ekstrapolacją nazywanie tego, co dotknęło te psy, „autyzmem” i jest jeszcze większym absurdem twierdzenie, że „spowodowały to szczepionki”.

 

Oczywiście, absurd jest właściwie drugim imieniem antyszczepionkowca.


Quoth an antivaxer: Vaccines are making dogs autistic!

Respectful Insolence, 18 kwietnia 2017

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Orac

Lekarz onkolog i naukowiec, autor blogu Respectful Insolence, (w życiu codziennym David Gorski). Autor stanowczo podkreśla, że cokolwiek czytamy na jego blogu, to opinie Oraca i tylko Oraca dodając, że nie reprezentuje niczyich interesów i krytykuje różne poglądy całkowicie niezależnie od sympatii politycznych ich autorów. 

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1032 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Odwołajcie antyszczepionkową konferencję w Tel Awiwie   Blum   2019-11-15
Ewolucja dwunożności   Novella   2019-11-14
Granice „przeskoczenia” progu opłacalności   Lomborg   2019-11-13
Dlaczego nie żyjemy w epoce post-prawdy   Pinker   2019-11-11
Śledząc pochodzenie człowieka   Novella   2019-11-09
Skamieniałe trylobity idące gęsiego. Ale dlaczego to zrobiły?   Coyne   2019-11-06
Saga o złotym ryżu   Novella   2019-11-04
Kolejne badanie rolnictwa organicznego   Novella   2019-11-02
Fabrizio Benedetti pyta: “Czy badania placebo wzmacniają pseudonaukę?”     2019-11-01
Nathaniel Comfort raz jeszcze: nauka nie czyni postępów (czy może robi to?)   Coyne   2019-10-31
Pochwała jednoznaczności   Witkowski   2019-10-29
Stare i nowe  troski o bezpieczeństwo żywnościowe   Ongu   2019-10-28
Powrót Adama i Ewy jako rzeczywistych ludzi, jak proponuje kolejna pseudonaukowa teoria   Coyne   2019-10-25
Pradawne przechowywanie żywności   Novella   2019-10-24
Artykuł w naukowym piśmie ”Nature” dyskredytuje naukę i „scjentyzm”, kwestionuje wartości Oświecenia   Coyne   2019-10-22
Błogosławieni ci, którzy wycofują   Jacoby   2019-10-19
Pro-life czyli czarodziej z Krotoszyna   Koraszewski   2019-10-18
Biologia rozwoju ujawnia ewolucyjną historię   Novella   2019-10-15
Niebezpieczne życie antropologa   Blackwell   2019-10-12
Swędzikami jesień się zaczyna   Łopatniuk   2019-10-11
Jak wieloryb stracił swoje geny   Coyne   2019-10-10
Używanie sztucznej inteligencji do diagnozy   Novella   2019-10-08
Niespodzianka! Koty są tak samo przywiązane do swojego personelu jak psy i niemowlęta   Coyne   2019-10-05
Oburzenie, stronniczość i niestabilność prawdy   Novella   2019-10-04
O zmianie klimatu: ludzkość nie jest „nikczemna”   Lomborg   2019-10-03
Postmodernizm wyjaśniony i krytykowany   Coyne   2019-09-30
Uzdrawianie kryształami   Novella   2019-09-26
Kolejna rewolucja w rolnictwie   Novella   2019-09-24
Opory przeciwko szczelinowaniu są oparte na ideologii, a nie na nauce   Jacoby   2019-09-23
St Paul Island część 5   Lyon   2019-09-21
Co to jest czerwona rtęć?   Novella   2019-09-20
Jaka sztuka siedzi w naszych genach i czy to aby nie kicz?   Koraszewski   2019-09-19
Fałszywe wspomnienia i Fake News   Novella   2019-09-18
Kolejna próba odrzucenia teorii Darwina   Coyne   2019-09-17
Choroba zielonych mięśni   Łopatniuk   2019-09-14
”Sygnalizowanie cnoty” może nas irytować. Cywilizacja byłaby jednak bez niego niemożliwa    Miller   2019-09-13
Foka Weddela wygryza w lodzie otwory do oddychania   Coyne   2019-09-12
DNA i Loch Ness   Novella   2019-09-11
Nowa i ważna czaszka hominina z Etiopii   Coyne   2019-09-10
St Paul Island, Część 4   Lyon   2019-09-06
Biały jak śnieg, żółciutki jak kaczuszka   Łopatniuk   2019-09-04
Pingwiny geje? Nie tak szybko   Coyne   2019-09-03
Czego może nas nauczyć była zwolenniczka antyszczepionkowców, Kelley Watson-Snyder     2019-08-30
Bezzbożowa karma dla psa   Novella   2019-08-29
Odrażające życie płciowe pingwinów białookich   Coyne   2019-08-28
Badanie akupunktury jako terapii na dławicę piersiową   Novella   2019-08-23
Pradawna gigantyczna papuga z Nowej Zelandii: metr wysokości i waga 7 kilogramów!   Coyne   2019-08-22
Alaska — nurniczki i obopólny dobór płciowy   Lyon   2019-08-20
Zła nauka promuje organiczne jabłka   Novella   2019-08-19
Gąsienica zmienia kolor, żeby dopasować się do podłoża nie używając oczu: potrafi widzieć skórą!   Coyne   2019-08-16
Pseudonaukowa histeria to nie jest dobra odpowiedź na klimatyczne wyzwania   Lomborg   2019-08-14
GMO i model deficytu wiedzy   Novella   2019-08-12
Po raz pierwszy użyto edytowania genów CRISPR do leczenia zaburzenia genetycznego – anemii sierpowatej   Coyne   2019-08-08
Maskonury z wyspy St. Paul na Alasce   Lyon   2019-08-07
Zbieg okoliczności czy prawo wielkich liczb?   Novella   2019-08-06
I pijcie łzy moje, czyste rzęsiste   Łopatniuk   2019-08-03
Kształtowanie opinii o nauce i medycynie   Novella   2019-08-02
Nowe badanie dotyczące zwrotu zgubionych portfeli: ludzie na świecie są uczciwsi niż myślisz, ale czytelnik wyliczył, że uczciwość jest większa w mniej religijnych krajach   Coyne   2019-08-01
Praktykowanie medycyny bez uprawnień nie jest wolnością słowa   Novella   2019-07-31
Radujcie się, Ziemia staje się zieleńsza   Ridley   2019-07-30
Spiski wokół ptaków   Novella   2019-07-29
Matt Meselson opisuje swój najsłynniejszy eksperyment (z Frankiem Stahlem)   Coyne   2019-07-26
Niemający rozeznania filozof twierdzi, że gatunki nie istnieją   Coyne   2019-07-23
Więcej złych wiadomości dla dilerów witamin   Novella   2019-07-22
Starożytny ptak z nadzwyczaj długim palcem   Coyne   2019-07-19
YouTube i szarlataneria leczenia raka dietą   Novella   2019-07-18
“Współczesny” Homo sapiens mógł być w Eurazji aż 210 tysięcy lat temu   Coyne   2019-07-17
Hodowanie mini-mózgów z komórek macierzystych   Novella   2019-07-15
Szczepionka HPV działa. Koniec kropka     2019-07-13
Efekt przechodnia   Novella   2019-07-11
Prątkiem w raka, czyli co ma gruźlica do raka pęcherza   Łopatniuk   2019-07-06
Opowieści o nauce zastępują fikcję w Teatrze Narodowym Ugandy   Ongu   2019-07-05
Pleśń w przestrzeni kosmicznej   Novella   2019-07-03
Pterozaury: Czy umiały latać od razu po wykluciu się?   Coyne   2019-07-02
Ludziom rosną rogi? – Złe informowanie o nauce   Novella   2019-07-01
Przemysł ”wellness”   Novella   2019-06-28
Nazywanie zmiany klimatu ”katastrofalną” utrudnia znalezienie realnych odpowiedzi   Lomborg   2019-06-26
Olbrzymie straszyki mają zostać ponownie wprowadzone na wyspę Lord Howe   Coyne   2019-06-25
Amonit (i masa innych stworzeń) znaleziona w birmańskim bursztynie   Coyne   2019-06-21
Ślubowanie o zniesieniu grzechu   Ridley   2019-06-20
Nowe informacje o dzieciach CRISPR   Novella   2019-06-17
Słonie mają fantastyczny węch (lepszy niż psy): są jedynymi zwierzętami, które potrafią rozróżnić inne ilości pokarmu tylko po zapachu   Coyne   2019-06-14
Indyjscy farmerzy wysiali ziarna GMO w proteście obywatelskiego nieposłuszeństwa     2019-06-13
Chcąc zadowolić antyaborcjonistów administracja Trumpa tnie finansowanie badań medycznych przy użyciu tkanki płodowej   Coyne   2019-06-11
Triumf Mao: Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie akceptuje szarlatanerię tradycyjnej chińskiej medycyny     2019-06-04
Ale jak to bezbarwnikowy?   Łopatniuk   2019-06-01
Na zdrowie: izraelscy naukowcy warzą piwo na ”wskrzeszonych” drożdżach sprzed 5000 lat     2019-05-31
Skąd wiemy to, co wiemy?   Novella   2019-05-28
Samice bonobo (ale nie samice szympansów) pomagają swoim synom w zdobywaniu partnerek   Coyne   2019-05-25
Dlaczego ludzie sprzeciwiają się technologiom, które zmniejszają szkody?   Ridley   2019-05-24
Nowa praca o nielotnych chruścielach rażąco przesadzona i wypaczona w popularnych mediach   Coyne   2019-05-22
Trenowanie sztucznej inteligencji, żeby widziała jak człowiek   Novella   2019-05-21
A polać wielką wodą…   Cipiur   2019-05-18
Wykrywanie kłamstw w mózgu   Novella   2019-05-17
Walka o zachowanie bioróżnorodności   Ridley   2019-05-15
Niezwykły przypadek mimikry: skaczący pająk naśladuje gąsienicę   Coyne   2019-05-14
Selektywnie stosowana koncepcja tabula rasa i ideologicznie motywowane nieporozumienia   Cory Clark   2019-05-09
Dlaczego szarlatani nie powinni nadzorować sami siebie     2019-05-08
Kiedy naukowcy nie tolerują odmiennego zdania   Weber   2019-05-07
Przegapione odkrycia w historii nauki   Ridley   2019-05-02

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk