Prawda

Poniedziałek, 18 listopada 2019 - 20:21

« Poprzedni Następny »


O pochodzeniu dobra i zła


Jerry Coyne 2014-02-05


Czym jest “argument prawa moralnego”? Jest prosty: ludzkiego altruizmu nie można wyjaśnić żadnym rodzajem ewolucji. Chodzi mi o czysty altruizm, gdzie zwierzę pomaga innemu zwierzęciu nie tylko niespokrewnionemu, ale takiemu, które nie należy do jego grupy społecznej, i to pomaga w taki sposób, że traci własny potencjał reprodukcyjny bez otrzymania niczego w zamian. Jest to altruizm nieodwzajemniony.

Właśnie skończyłem czytać krótką książkę Paula Blooma, Just Babies: The Origins of Good and Evil [Po prostu niemowlęta: o pochodzeniu dobra i zła], opublikowaną w listopadzie przez Crown Publishing. Bloom, który pracuje w Yale, jest dobrze znanym psychologiem, specjalizującym się w rozwoju moralności – szczególnie u niemowląt. Polecam tę książkę wszystkim zainteresowanym tym, ile moralności ludzkiej jest w nas wdrukowane, a ile nauczone (a, oczywiście oba czynniki z pewnością są w to zaangażowane).


Jednym z powodów, dla których podobała mi się ta książka, jest to, że uczciwie zajmuje się twierdzeniem niektórych ludzi religijnych, że „wrodzony sens moralny” ludzi, a szczególnie nasz altruizm – który jest wyjątkiem w królestwie zwierzęcym – nie może być wynikiem ani ewolucji, ani kultury i dlatego musiał zostać nam podarowany przez Boga. Jest to często używany argument Francisa Collinsa, dyrektora National Institutes of Health i człowieka, który powinien wiedzieć lepiej. Także Dinesh d’Souza wysuwał ten argument. Bloom cytuje obu w bardzo dobrym artykule w „The New Republic” : Did God Make These Babies Moral? Intelligent Design’s oldest attack on evolution is as popular as ever [Czy Bóg uczynił te niemowlęta moralnymi? Najstarszy atak Inteligentnego Projektu na ewolucję jest ciągle popularny]. Jeśli nie masz czasu na czytanie książki Blooma, ten artykuł jest jej dobrym streszczeniem. Taka jest rekomendacja Profesora Ceiling Cat.


Zanim przejdziemy do odkryć Blooma, zastanówmy się czym jest “argument prawa moralnego”? Jest prosty: ludzkiego altruizmu nie można wyjaśnić żadnym rodzajem ewolucji. Chodzi mi o czysty altruizm, gdzie zwierzę pomaga innemu zwierzęciu nie tylko niespokrewnionemu, ale takiemu, które nie należy do jego grupy społecznej, i to pomaga w taki sposób, że traci własny potencjał reprodukcyjny bez otrzymania niczego w zamian. Jest to altruizm nieodwzajemniony. Ten rodzaj zachowania po prostu nie może wyewoluować, przynajmniej drogą doboru naturalnego, ponieważ redukuje przystosowanie działającego.


Istotnie, nie znam żadnych przypadków czystego altruizmu w królestwie zwierzęcym – poza naszym gatunkiem. Przypuszczam, że można spierać się, czy ludzie rzeczywiście okazują czysty altruizm. Moglibyśmy na przykład argumentować, że dokonywanie bezinteresownych czynów podnosi opinię o tobie, a więc i reprodukcję. Niemniej przypadek żołnierza, który rzuca się na granat, żeby uratować swoich towarzyszy, lub ochotnika straży pożarnej, który ryzykuje życie i nie ma za to materialnej nagrody, albo też ludzi religijnych, takich jak ojciec Damien na Hawajach, który nabawił się trądu i umarł, opiekując się trędowatymi – te przypadki wyglądają na czysty altruizm.  


Jeśli ten rodzaj zachowania nie może być wynikiem doboru naturalnego, to – powiadają Collins i d’Souza, musiał nam dać je Bóg. To zaskakujące, ale ludzie religijni uznają ten argument za przekonujący. Pomijają jednak jeden czynnik, który zdaniem Blooma jest odpowiedzialny za altruizm: kulturę. Innymi słowy, mówi Bloom, uczymy się altruizmu.


I ma na poparcie tego dowody. Oto dowody – lista cech, które przejawiają bardzo małe dzieci, przypuszczalnie zanim miały szansę na socjalizację (nie potrafią mówić ani wiele zrozumieć w wieku, w jakim poddaje się je testom):

  • osądzanie moralne: pewna zdolność rozróżniania między działaniem przyjaznym i okrutnym.
  • empatia i współczucie: cierpienie na widok bólu tych, którzy są wokół nas i pragnienie, by ból zniknął.
  • rudymentarne poczucie sprawiedliwości [fairness]: tendencja faworyzowania tych, którzy dzielą rzeczy równo i, w drugim roku życia, wielka wrażliwość na sytuacje, w których dostaje się mniej niż ktoś inny.  
  • rudymentarne poczucie sprawiedliwości [justice]: pragnienie zobaczenia, że dobre działanie zostaje nagrodzone, a złe ukarane.


Wszystkie te cechy widzimy w rudymentarnych postaciach u innych gatunków – nie tylko naczelnych, ale takich zwierząt jak psy. W takim razie jest całkowicie możliwe, że te cechy wyewoluowały u ludzi, z ich wyrażeniem wzmocnionym być może przez kulturę – przy czym my socjalizujemy się do bycia altruistami.


Czego inne stworzenia nie wykazują, jak Bloom pisze w artykule i w książce, to troska o innych własnym kosztem. Empatia, która wydaje się tkwiąca w „naturze ludzkiej”, jest skierowana tylko wobec tych, których niemowlę zna, jak członkowie rodziny. Nie kieruje się wobec obcych. W rzeczywistości małe dzieci to złośliwe stworzonka i nie lubią nawet równości z obcymi. Na przykład, wolą dostać jedno ciastko, podczas gdy dziecko obok nie dostanie żadnego, niż sytuację, w której oboje dostają po dwa ciastka. Innymi słowy, małe dzieci poświęcają własne dobro, tylko po to, żeby zatwierdzić swoją wyższość w posiadaniu dóbr. Inne badania pokazują to samo. Małe dzieci odczuwają empatię, ale nie są altruistyczne.


Bloom twierdzi, że altruizm pochodzi z edukacji, który to argument wysuwał również Peter Singer w znakomitej książce The Expanding Circle. Cytuję Blooma:


Tak więc nie ma poparcia dla poglądu, że transcendentalna dobroć moralna jest częścią naszej natury. Nie wątpię, że wielu dorosłych tutaj i teraz jest zdolna do agape.


. . . Kiedy zestawia się obserwacje o dorosłych z tym, co znajdujemy u niemowląt i małych dzieci, wniosek jest jasny: mamy wyższą moralność, ale jest to produkt kultury, nie zaś biologii. W rzeczywistości może nie być różnicy między ludzkimi niemowlętami a szympansami; jesteśmy stworzeniami Charlesa Darwina, nie zaś C.S. Lewisa.  


Tyle warte jest Prawo Moralne jako dowód na rzecz Boga. Proszę zauważyć, że nie obaliliśmy twierdzenia, iż Bóg dał nam altruizm, ale mamy przekonującą alternatywną teorię, która jest oszczędniejsza, szczególnie w świetle danych o innych ssakach. Pamiętajmy, że Collins i d’Souza przywołali Boga, ponieważ nie mogli wymyślić alternatywnego wyjaśnienia naukowego.


Mam tylko jedno zastrzeżenie do artykułu Blooma, ale jest ono błahe. Twierdzi on, że jest możliwe otrzymanie bezpośredniego dowodu na to, że Bóg dał nam altruizm. Moglibyśmy, na przykład, znaleźć jakiś „gen altruizmu”, który wykazuje oznaki, że został wstawiony do naszego genomu przez Boga. No cóż, nie wiem, jaki taki gen miałby wyglądać, a Bloom nam tego nie mówi, ale przypuszczalnie znajdowałby się tylko u ludzi i nie miałby żadnych oznak pokrewieństwa z genami u innych gatunków. Innymi słowy, jego sekwencja DNA byłaby sui generis. Albo też, mówi Bloom, ludzie mogliby mieć części mózgu, które działają, by dawać altruistyczne czyny – części, których nie mają inne gatunki.


Oczywiście, nie widzieliśmy żadnych dowodów na takie geny albo części mózgu, ale gdybym był teologiem, broniłbym Hipotezy Boga przez podniesienie dwóch zastrzeżeń. Pierwszym jest, że cóż, może Bóg nie dał nam żadnych „niesamolubnych genów” ani „altruistycznych modułów w mózgu”, ale po prostu okablował nasze mózgi w taki sposób, że powoduje to altruizm. Nie wiedzielibyśmy o tym na podstawie obserwacji sugerowanych przez Blooma. W ostatecznym jednak rachunku możemy zrozumieć te szlaki i stawiamy dolary przeciwko liściom, że pokażą, iż te altruistyczne skłonności spowodowane są wpływami środowiskowymi: uczeniem się.


Drugi argument, jaki może przedstawić ratujący twarz teolog, jest, że, no cóż, niemowlęta nie potrzebują być altruistyczne i Bóg tak to urządził, że nasz darowany przez Boga altruizm ujawnia się dopiero, gdy jesteśmy w wieku, w którym możemy go użyć: powiedzmy, pięciu lub sześciu lat. To jednak nie wyjaśnia, dlaczego inne wyliczone powyżej cechy „moralne”, jak empatia i poczucie sprawiedliwości, ujawniają się w bardzo młodym wieku, jak dwa lata, a więc także zanim są potrzebne. I przypuszczalnie to także można przetestować, chociaż te testy są verboten: odizolować dzieci od wszelkich instrukcji moralnych i zobaczyć, czy spontanicznie, bez żadnego nauczania, staną się altruistyczne później niż wykażą inne wrodzone oznaki moralności.


Mamy już jednak dość danych, by sugerować, że Hipoteza Boga jest błędna, dane zaś pokazują, że jeśli altruizm jest wrodzony, nie pojawia się zanim dzieci nie zostaną nauczone altruizmu, podczas gdy inne przymioty moralne – te, które w początkowych postaciach widzimy u naszych krewnych – pokazują się właściwie bez żadnych instrukcji.


W każdym razie bardzo polecam artykuł Blooma (i książkę, jeśli masz czas) – jest to dobry środek uśmierzający na jeden z najpopularniejszych argumentów tego, co nazywam Nową Teologią Naturalną: argument, że jesteśmy życzliwi dla obcych, bo Bóg nas w ten sposób stworzył.


Paul Bloom debunks the moral law argument forgod

Why Evolution Is True, 31 stycznia 2014

Tłumaczenie M.K.



Jerry A. Coyne

Profesor na wydziale ekologii i ewolucji University of Chicago, jego książka "Why Evolution is True" (Polskie wydanie: "Ewolucja jest faktem", Prószyński i Ska, 2009r.) została przełożona na kilkanaście języków, a przez Richarda Dawkinsa jest oceniana jako najlepsza książka o ewolucji.  Jerry Coyne jest jednym z najlepszych na świecie specjalistów od specjacji, rozdzielania się gatunków.  Jest wielkim miłośnikiem kotów i osobistym przyjacielem redaktor naczelnej. 


Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj



Nauka

Znalezionych 1032 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Odwołajcie antyszczepionkową konferencję w Tel Awiwie   Blum   2019-11-15
Ewolucja dwunożności   Novella   2019-11-14
Granice „przeskoczenia” progu opłacalności   Lomborg   2019-11-13
Dlaczego nie żyjemy w epoce post-prawdy   Pinker   2019-11-11
Śledząc pochodzenie człowieka   Novella   2019-11-09
Skamieniałe trylobity idące gęsiego. Ale dlaczego to zrobiły?   Coyne   2019-11-06
Saga o złotym ryżu   Novella   2019-11-04
Kolejne badanie rolnictwa organicznego   Novella   2019-11-02
Fabrizio Benedetti pyta: “Czy badania placebo wzmacniają pseudonaukę?”     2019-11-01
Nathaniel Comfort raz jeszcze: nauka nie czyni postępów (czy może robi to?)   Coyne   2019-10-31
Pochwała jednoznaczności   Witkowski   2019-10-29
Stare i nowe  troski o bezpieczeństwo żywnościowe   Ongu   2019-10-28
Powrót Adama i Ewy jako rzeczywistych ludzi, jak proponuje kolejna pseudonaukowa teoria   Coyne   2019-10-25
Pradawne przechowywanie żywności   Novella   2019-10-24
Artykuł w naukowym piśmie ”Nature” dyskredytuje naukę i „scjentyzm”, kwestionuje wartości Oświecenia   Coyne   2019-10-22
Błogosławieni ci, którzy wycofują   Jacoby   2019-10-19
Pro-life czyli czarodziej z Krotoszyna   Koraszewski   2019-10-18
Biologia rozwoju ujawnia ewolucyjną historię   Novella   2019-10-15
Niebezpieczne życie antropologa   Blackwell   2019-10-12
Swędzikami jesień się zaczyna   Łopatniuk   2019-10-11
Jak wieloryb stracił swoje geny   Coyne   2019-10-10
Używanie sztucznej inteligencji do diagnozy   Novella   2019-10-08
Niespodzianka! Koty są tak samo przywiązane do swojego personelu jak psy i niemowlęta   Coyne   2019-10-05
Oburzenie, stronniczość i niestabilność prawdy   Novella   2019-10-04
O zmianie klimatu: ludzkość nie jest „nikczemna”   Lomborg   2019-10-03
Postmodernizm wyjaśniony i krytykowany   Coyne   2019-09-30
Uzdrawianie kryształami   Novella   2019-09-26
Kolejna rewolucja w rolnictwie   Novella   2019-09-24
Opory przeciwko szczelinowaniu są oparte na ideologii, a nie na nauce   Jacoby   2019-09-23
St Paul Island część 5   Lyon   2019-09-21
Co to jest czerwona rtęć?   Novella   2019-09-20
Jaka sztuka siedzi w naszych genach i czy to aby nie kicz?   Koraszewski   2019-09-19
Fałszywe wspomnienia i Fake News   Novella   2019-09-18
Kolejna próba odrzucenia teorii Darwina   Coyne   2019-09-17
Choroba zielonych mięśni   Łopatniuk   2019-09-14
”Sygnalizowanie cnoty” może nas irytować. Cywilizacja byłaby jednak bez niego niemożliwa    Miller   2019-09-13
Foka Weddela wygryza w lodzie otwory do oddychania   Coyne   2019-09-12
DNA i Loch Ness   Novella   2019-09-11
Nowa i ważna czaszka hominina z Etiopii   Coyne   2019-09-10
St Paul Island, Część 4   Lyon   2019-09-06
Biały jak śnieg, żółciutki jak kaczuszka   Łopatniuk   2019-09-04
Pingwiny geje? Nie tak szybko   Coyne   2019-09-03
Czego może nas nauczyć była zwolenniczka antyszczepionkowców, Kelley Watson-Snyder     2019-08-30
Bezzbożowa karma dla psa   Novella   2019-08-29
Odrażające życie płciowe pingwinów białookich   Coyne   2019-08-28
Badanie akupunktury jako terapii na dławicę piersiową   Novella   2019-08-23
Pradawna gigantyczna papuga z Nowej Zelandii: metr wysokości i waga 7 kilogramów!   Coyne   2019-08-22
Alaska — nurniczki i obopólny dobór płciowy   Lyon   2019-08-20
Zła nauka promuje organiczne jabłka   Novella   2019-08-19
Gąsienica zmienia kolor, żeby dopasować się do podłoża nie używając oczu: potrafi widzieć skórą!   Coyne   2019-08-16
Pseudonaukowa histeria to nie jest dobra odpowiedź na klimatyczne wyzwania   Lomborg   2019-08-14
GMO i model deficytu wiedzy   Novella   2019-08-12
Po raz pierwszy użyto edytowania genów CRISPR do leczenia zaburzenia genetycznego – anemii sierpowatej   Coyne   2019-08-08
Maskonury z wyspy St. Paul na Alasce   Lyon   2019-08-07
Zbieg okoliczności czy prawo wielkich liczb?   Novella   2019-08-06
I pijcie łzy moje, czyste rzęsiste   Łopatniuk   2019-08-03
Kształtowanie opinii o nauce i medycynie   Novella   2019-08-02
Nowe badanie dotyczące zwrotu zgubionych portfeli: ludzie na świecie są uczciwsi niż myślisz, ale czytelnik wyliczył, że uczciwość jest większa w mniej religijnych krajach   Coyne   2019-08-01
Praktykowanie medycyny bez uprawnień nie jest wolnością słowa   Novella   2019-07-31
Radujcie się, Ziemia staje się zieleńsza   Ridley   2019-07-30
Spiski wokół ptaków   Novella   2019-07-29
Matt Meselson opisuje swój najsłynniejszy eksperyment (z Frankiem Stahlem)   Coyne   2019-07-26
Niemający rozeznania filozof twierdzi, że gatunki nie istnieją   Coyne   2019-07-23
Więcej złych wiadomości dla dilerów witamin   Novella   2019-07-22
Starożytny ptak z nadzwyczaj długim palcem   Coyne   2019-07-19
YouTube i szarlataneria leczenia raka dietą   Novella   2019-07-18
“Współczesny” Homo sapiens mógł być w Eurazji aż 210 tysięcy lat temu   Coyne   2019-07-17
Hodowanie mini-mózgów z komórek macierzystych   Novella   2019-07-15
Szczepionka HPV działa. Koniec kropka     2019-07-13
Efekt przechodnia   Novella   2019-07-11
Prątkiem w raka, czyli co ma gruźlica do raka pęcherza   Łopatniuk   2019-07-06
Opowieści o nauce zastępują fikcję w Teatrze Narodowym Ugandy   Ongu   2019-07-05
Pleśń w przestrzeni kosmicznej   Novella   2019-07-03
Pterozaury: Czy umiały latać od razu po wykluciu się?   Coyne   2019-07-02
Ludziom rosną rogi? – Złe informowanie o nauce   Novella   2019-07-01
Przemysł ”wellness”   Novella   2019-06-28
Nazywanie zmiany klimatu ”katastrofalną” utrudnia znalezienie realnych odpowiedzi   Lomborg   2019-06-26
Olbrzymie straszyki mają zostać ponownie wprowadzone na wyspę Lord Howe   Coyne   2019-06-25
Amonit (i masa innych stworzeń) znaleziona w birmańskim bursztynie   Coyne   2019-06-21
Ślubowanie o zniesieniu grzechu   Ridley   2019-06-20
Nowe informacje o dzieciach CRISPR   Novella   2019-06-17
Słonie mają fantastyczny węch (lepszy niż psy): są jedynymi zwierzętami, które potrafią rozróżnić inne ilości pokarmu tylko po zapachu   Coyne   2019-06-14
Indyjscy farmerzy wysiali ziarna GMO w proteście obywatelskiego nieposłuszeństwa     2019-06-13
Chcąc zadowolić antyaborcjonistów administracja Trumpa tnie finansowanie badań medycznych przy użyciu tkanki płodowej   Coyne   2019-06-11
Triumf Mao: Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie akceptuje szarlatanerię tradycyjnej chińskiej medycyny     2019-06-04
Ale jak to bezbarwnikowy?   Łopatniuk   2019-06-01
Na zdrowie: izraelscy naukowcy warzą piwo na ”wskrzeszonych” drożdżach sprzed 5000 lat     2019-05-31
Skąd wiemy to, co wiemy?   Novella   2019-05-28
Samice bonobo (ale nie samice szympansów) pomagają swoim synom w zdobywaniu partnerek   Coyne   2019-05-25
Dlaczego ludzie sprzeciwiają się technologiom, które zmniejszają szkody?   Ridley   2019-05-24
Nowa praca o nielotnych chruścielach rażąco przesadzona i wypaczona w popularnych mediach   Coyne   2019-05-22
Trenowanie sztucznej inteligencji, żeby widziała jak człowiek   Novella   2019-05-21
A polać wielką wodą…   Cipiur   2019-05-18
Wykrywanie kłamstw w mózgu   Novella   2019-05-17
Walka o zachowanie bioróżnorodności   Ridley   2019-05-15
Niezwykły przypadek mimikry: skaczący pająk naśladuje gąsienicę   Coyne   2019-05-14
Selektywnie stosowana koncepcja tabula rasa i ideologicznie motywowane nieporozumienia   Cory Clark   2019-05-09
Dlaczego szarlatani nie powinni nadzorować sami siebie     2019-05-08
Kiedy naukowcy nie tolerują odmiennego zdania   Weber   2019-05-07
Przegapione odkrycia w historii nauki   Ridley   2019-05-02

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk