Prawda

Wtorek, 20 października 2020 - 11:24

« Poprzedni Następny »


Kolejne badania nad bzdurą


Steven Novella 2019-04-17


Często, kiedy mówię, że nie zakładam prawdziwości jakiegoś twierdzenia, spotykam się z wyzywającym pytaniem: „A co, myślisz, że oni kłamią?” Pytanie wynika z fałszywej dychotomii – że ktoś albo mówi prawdę, albo świadomie kłamie. Pomija zjawisko, które jest, być może, bardziej powszechne niż świadome kłamstwa – bzdurę.

Kłamiesz, kiedy mówisz coś, o czym dobrze wiesz, że nie jest prawdą. Pleciesz bzdury, kiedy mówisz coś, o czym nie wiesz, czy jest prawdą, czy nie. Jest tutaj całe spektrum, kiedy ludzie mogą przesadzać lub naciągać to, o czym sądzą, że jest prawdą, mieszają spekulacje i opinie z faktami, wzmacniają to, co sprawdzone, świadomą lub nieświadomą agitacją (rozumowaniem umotywowanym), albo po prostu sami są łatwowierni. Jak starannie sprawdzasz daną informację zanim ją zaakceptujesz i powtórzysz jako prawdziwą i jak otwarty jesteś w sprawie swoich źródeł i zaufania do informacji?  


Jestem skłonny twierdzić, że większość ludzi nie jest wystarczająco ostrożna. Bycie sceptycznym jest zasadnicze dla prawdziwej ostrożności i otwartości w sprawie informacji, jakie akceptujesz.


Badania psychologiczne próbują zrozumieć zjawisko bzdury [bullshit] i faktycznie używają tego terminu w literaturze. Niedawne badanie rozciąga to nieco i zgadza się z poprzednimi badaniami. Pennycook i Rand przyjrzeli się 1606 uczestnikom w badaniach on line. Ocenili, jak chłonni są na twierdzenia, o których mówią „pseudogłębokie bzdury”, a także na ich zdolność odróżnienia prawdziwych informacji od fake news.


Pseudogłębokie bzdury są twierdzeniami, które są tak zaprojektowane, by brzmieć głęboko, ale w rzeczywistości są całkowicie bezsensowne (pomyśl w zasadzie o czymkolwiek, co mówi Deepak Chopra). Na przykład: “Ukryte znaczenie transformuje niezrównane abstrakcyjne piękno”.  


Istnieje nawet strona internetowa
, która losowo tworzy ”Choprapodobne” twierdzenia. Na przykład, właśnie wygenerowałem sobie na tej stronie zdanie: „Niewinność doprowadza do subiektywnego chaosu”. To jest po prostu używanie algorytmu do zestawienia losowych słów, ale zbudowany w ten sposób, by produkować takie zdania.


Badacze odkryli (tak jak podejrzewali), że ludzie, którzy są bardziej podatni na pseudogłębokie bzdury, łatwiej także akceptowali fake news. Byli mniej sprawni w odróżnianiu fake news od prawdziwych informacji. Badacze stwierdzili także, że ci sami ludzie przeceniali swoją wiedzę i mieli mniej analityczny styl myślenia.   


Nic z tego nie było zaskakujące i łatwo jest wyobrazić sobie, jak te wszystkie cechy mogą być ze sobą związane. Jeśli twój ogólny styl poznawczy obejmuje myślenie o sprawach z dokładnymi szczegółami, staranność w kwestii znaczenia i ścisłości (to, co tutaj nazywają stylem analitycznym), to nie zaimponuje ci bezmyślna bzdura, z większym prawdopodobieństwem dostrzeżesz, że tytuł gazetowy nie ma sensu i prawdopodobnie jesteś ostrożniejszy przy ocenie własnej wiedzy.


Na drugim końcu spektrum jest intuicyjny styl myślenia, ludzie, którzy idą za instynktowną reakcją, za tym, co czują, zamiast za tym, co myślą, są ogólnie bardziej „otwarci” i mniej wybredni przez skupianie się na drobnych szczegółach. I, oczywiście, istnieje spektrum, nie zaś dwa odrębne style, a mieszają się one w ramach całego wachlarza ludzkich osobowości i stylów poznawczych. Wydaje się jednak, że istnieje dająca się zmierzyć, spójna cecha poznawcza, jaką posiadają ludzie.


Potrzeba jeszcze wielu badań, by lepiej zrozumieć procesy poznawcze, które leżą u podstaw otwarcia na bzdury i fake news. Czy jest tak bardziej z powodu obecności uprzedzeń i rozumowania umotywowanego, czy z powodu nieobecności rzeczy takich jak uwaga skierowana na szczegóły i autorefleksja? Czy jest zestaw cech poznawczych, które na ogół grupują się razem, czy też widzimy tylko efekt netto wielu niezależnych zmiennych (co znaczy, że różni ludzie mogą być „łatwowierni” z różnych przyczyn).


Tym, co mnie interesuje najbardziej, jest do jakiego stopnia tendencja do łatwowierności jest głęboko zakorzenioną cechą osobowości, a do jakiego stopnia jest to brak umiejętności, których można się nauczyć. Podejrzewam, że – jak z większością rzeczy – jest to jedno i drugie. Ludzie zaczynają z ogólną tendencją, ale to można zmodyfikować przez edukację. Większość ludzi znajduje się gdzieś pośrodku, czyli tam, gdzie środowisko i edukacja mają największy wpływ, podczas gdy inni są na statystycznych marginesach i będą oporni na czynniki środowiskowe.


Zastanawiam się także, czy jest tu jakiś kompromis, jak z wieloma cechami poznawczymi i osobowościowymi. Na przykład, ludzie, którzy są ekstrawertykami często mają lepsze umiejętności społeczne, podczas gdy ludzie, którzy są introwertyczni, mogą być lepsi w koncentrowaniu się na pewnych precyzyjnych zadaniach. Nie jest tak, że jedno jest lepsze od drugiego, po prostu jest inne. Jest tu kompromis. Jest ogólny kompromis między byciem analitycznym a byciem intuicyjnym – to pierwsze jest dokładniejsze, ale także powolniejsze,  podczas gdy to drugie jest szybkie, ale także bardziej niedbałe. W rzeczywistości większość ludzi używa obu stylów, zależnie od tego, czego wymagają i na co pozwalają okoliczności. 


Trudno mi jednak zobaczyć korzyści z łatwowierności. Być może jest to dostrojone do innych cech, takich jak społeczna otwartość, która daje korzyści.


Sądzę jednak, że w nowoczesnym społeczeństwie wzrasta cena za otwarcie na bzdury. Kompromis, tam gdzie on istnieje, przesuwa się ostro w stronę analitycznego krańca spektrum. Po prostu jest zbyt łatwo wykorzystać łatwowierność i w rzeczywistości apelowanie do łatwowierności już jest to masowe i zindustrializowane. Wszyscy musimy być ostrożniejsi wobec tego, w co wierzymy oraz informacji, jaką sami szerzymy. Potrzebujemy jakiegoś procesu, dzięki któremu zadajemy przynajmniej kilka podstawowych pytań – co w rzeczywistości zawiera twierdzenie, jakie są na nie dowody, co myślą ludzie, którzy powinni znać odpowiedź i jaki jest mój osobisty poziom wiedzy w tej sprawie. A następnie potrzebna jest uczciwość i przejrzystość we własnych odpowiedziach.


Wielu ludzie nie angażuje się w ten proces. Po prostu akceptują to, co czują, że im pasuje, z wszystkimi uprzedzeniami, ideologią i umotywowanym rozumowaniem. To powoduje, że bardzo łatwo nimi manipulować. Nie proponuję jednak tutaj fałszywej dychotomii – wszyscy do pewnego stopnia czasami to robimy. Badania pokazują jednak, że ludzie różnią się pod tym względem. Celem więc powinno być przesunięcie w kierunku bardziej sceptycznego i mniej łatwowiernego krańca spektrum poprzez edukację, a także przez ustanowienie norm i standardów.  


W miarę narastania fali demokratyzacji informacji te umiejętności stają się ważniejsze. Wszyscy musimy podkręcić nasze wykrywacze bzdur i używać ich regularnie.


More Research into Bullshit

8 kwietnia 2919

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Steven Novella 

Neurolog, wykładowca na Yale University School of Medicine. Przewodniczący i współzałożyciel New England Skeptical Society. Twórca popularnych (cotygodniowych) podkastów o nauce The Skeptics’ Guide to the Universe. Jest również dyrektorem Science-Based Medicine będącej częścią James Randi Educational Foundation (JREF), członek Committee for Skeptical Inquiry (CSI) oraz członek założyciel Institute for Science in Medicine. Prowadzi blog Neurologica.

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1162 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Czego pandemia nauczyła nas o nauce?   Ridley   2020-10-19
Przeddarwinowscy “darwiniści”   Berry   2020-10-16
Covid 19 może przejmować kontrolę nad receptorami bólu, uśmierzając ból i podnosząc szerzenie się choroby: możliwy rezultat doboru naturalnego   Coyne   2020-10-15
Znowu wrzawa, że “teoria ewolucji wywrócona”, ale jak zwykle, robią z igły widły   Coyne   2020-10-13
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 4. Rzekome znaczenie dryfu genetycznego w ewolucji   Coyne   2020-10-09
Chromosomy Y ludzi, neandertalczyków i denisowian   Novella   2020-10-08
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 3. Rzekome znaczenie epigenetyki w ewolucji   Coyne   2020-10-07
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 2. Rzekome nieistnienie gatunków   Coyne   2020-10-05
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 1. Genetyczna plastyczność    Coyne   2020-10-03
“New Scientist”: Darwin jednak miał rację    Coyne   2020-10-01
Uprawy GMO i wzrost plonów   Novella   2020-09-28
Książka o psychologii ewolucyjnej, która pokazuje wartość tej dziedziny – ale nie wartość memów   Coyne   2020-09-22
Przyjemności seksu i jagód   Ridley   2020-09-18
Czy można falsyfikować naukowe teorie? Naukowiec odpowiada, że “nie”   Coyne   2020-09-12
Naukowe pismo “Nature” przystaje do Przebudzonych twierdząc, że zarówno płeć, jak gender są niebinarne   Coyne   2020-09-09
Wybór ostatecznej wolności   Witkowski   2020-09-07
Polio zlikwidowane w Afryce   Novella   2020-09-05
Czy wyrazy ludzkiej twarzy są uniwersalne w okazywaniu emocji?   Coyne   2020-09-02
Barwny erudyta J.B.S. Haldane   Coyne   2020-08-28
Modelowanie zbijania się pingwinów cesarskich w gromadę: każdy dostaje równie dużo ciepła   Coyne   2020-08-25
Jak algorytmy wpływają na twoje życie   Novella   2020-08-24
Z okazji dziewięćdziesiątych urodzin Thomasa Sowella   Jacoby   2020-08-22
Prawdziwie długa szyja: 6-metrowy wodny gad z triasu z szyją długości 2,7 metra   Coyne   2020-08-19
Wątrobiane duszki   Novella   2020-08-17
Rozrzedzanie krwi bez groźby krwawienia   Novella   2020-08-14
Nowy raport: Bakteria po stu milionach lat nadal żywa!   Coyne   2020-08-08
Modlitwa to nie jest lekarstwo   Nowella   2020-08-07
Maleńki, 10-centymetrowy dinosaur, który zjadał owady   Coyne   2020-08-06
Piękny skoczek, który upodabnia się do mrówki   Coyne   2020-08-03
Urodziny Rosalind Franklin!   Cobb   2020-07-31
Kondor wielki: ptak, który rzadko kiedy macha skrzydłami   Coyne   2020-07-28
Czy ludzie byli w Nowym Świecie ponad 30 tysięcy lat temu?   Coyne   2020-07-26
Oszaleć na punkcie nietoperzy w czasach korony i politykierstwa   Collins   2020-07-25
Dwa gatunki dały zdolną do życia hybrydę, mimo że rozeszły się 150 milionów lat temu   Coyne   2020-07-23
Niccolo Tartaglia jego tajemnica   Jacoby   2020-07-20
Akcja afirmatywna w wieloetnicznym narodzie   Hyams   2020-07-17
Dekolonizacja ewolucji (i Darwina) była nieunikniona   Coyne   2020-07-15
Filtr mózgu (czyli czego nie widzimy)   Novella   2020-07-14
Homeopatia jest bezwartościowa a czasami szkodliwa   Novella   2020-07-10
Pięć błędnych wyobrażeń o ewolucji: jedno jest wątpliwe, jedno niesłuszne   Coyne   2020-07-08
Wiecznie kurczący się tranzystor i wynalezienie Google   Ridley   2020-07-06
Postmodernizm: filozofia, która stoi za naszymi wojnami kulturowymi i postępującym nihilizmem   Hill   2020-07-02
Bodźce do innowacji w końcu pokonają COVID-19   Ridley   2020-06-27
Maleńkie stworzenia morskie budują olbrzymie, fantastyczne domy, by chronić się i zdobywać pokarm   Coyne   2020-06-25
Rośliny uprawne z edytowanym genomem pomagają farmerom i środowisku   Ridley   2020-06-20
Czy klucz do COVID można znaleźć w rosyjskiej pandemii?   Ridley   2020-06-18
Skąd więc wziął się ten wirus?   Ridley   2020-06-16
Nowe dane o tym, jak działają grzyby „mrówek zombie”   Coyne   2020-06-15
Czy brytyjski naukowy establishment popełnił największy błąd w historii?   Ridley   2020-06-13
Błysk światła w mroku   Sheagren   2020-06-12
Poczucie pewności napędza efekt potwierdzenia   Novella   2020-06-08
Czy możemy zobaczyć osobowość?   Novella   2020-06-05
Rozwiązanie dla obecnego kryzysu   Ridley   2020-06-02
Lokalizacja funkcji wykonawczych   Novella   2020-05-30
Przestańcie wierzyć w naukę   Greenfield   2020-05-28
Ewolucyjne korzenie sztuki   Koraszewski   2020-05-27
Innowacji nie można wymusić, ale można je zdławić   Ridley   2020-05-26
Stymulowanie kory wzrokowej   Novella   2020-05-23
Pora na telemedycynę   Novella   2020-05-19
Czy mrożącą krew w żyłach prawdą jest, że decyzja o zamknięciu społeczeństwa opierała się na luźnych matematycznych spekulacjach?   Ridley   2020-05-15
MMR jest bezpieczna i skuteczna   Novella   2020-05-14
Odporność stada na fakty   Koraszewski   2020-05-13
O COVID wiemy wszystko – i nie wiemy niczego   Ridley   2020-05-12
Nanotechnologia zastosowana do leczenia choroby Alzheimera   Novella   2020-05-11
COVID-19 – To są szkody   Novella   2020-05-05
Nadmiar teorii wszystkiego   Koraszewski   2020-05-04
Zawodnicy – i trudności – w wyścigu do wyleczenia COVID   Ridley   2020-04-30
Psychologia sprzeciwu wobec szczepień   Novella   2020-04-25
Prowokator czy prowokowany?   Witkowski   2020-04-24
Nauka on-line jest skuteczna   Novella   2020-04-23
Mądrość w pułapce autorytetu   Witkowski   2020-04-18
Znaleziono najstarszego “bilaterian”: odkryto podobne do robaka stworzenie wraz z jego skamieniałymi śladami   Coyne   2020-04-16
Nietoperze i pandemia   Ridley   2020-04-14
Pandemia ludzkiej głupoty   Novella   2020-04-12
W miarę postępu badań natura naszego wroga staje się coraz wyraźniejsza   Ridley   2020-04-04
Wzmacnianie układu odpornościowego podczas pandemii   Novella   2020-04-02
Dlaczego ten wirus inaczej dotyka pokolenia?   Ridley   2020-03-30
Czaszka maleńkiego dinozaura/ptaka znaleziona w bursztynie   Coyne   2020-03-27
Szczepionka na koronawirusa nie przybędzie szybko   Ridley   2020-03-25
Niebawem dowiemy się jak solidna jest nasza cywilizacja   Ridley   2020-03-23
Żywotność wirusa Covid-19 na różnych powierzchniach (rada: używaj rękawiczek, kiedy odbierasz paczki i nie otwieraj ich przez 24 godziny)   Coyne   2020-03-21
Dzień był krótszy 70 milionów lat temu   Novella   2020-03-20
Jak często powstają ptasie hybrydy?   Coyne   2020-03-18
Mózgi noworodków   Novella   2020-03-16
Twierdzenie o białku i DNA dinozaurów   Novella   2020-03-10
Porażka jest stałym elementem pracy naukowca   Konrad Bocian   2020-03-07
Jak myśleć o naszych problemach   Tupy   2020-03-03
Dlaczego tak wiele nowych wirusów pochodzi od nietoperzy?   Ridley   2020-02-29
Odkrycie antybiotyku przez AI   Novella   2020-02-27
Wizyta w Andach u łysek rogatych   Lyon   2020-02-26
Zioła nie pomagają na utratę wagi   Novella   2020-02-25
Dawkins pisze tweeta   Coyne   2020-02-24
W obronie binarności płci u ludzi   Coyne   2020-02-21
Nie palmy pieniędzy na ołtarzu zielonej manii   Lomborg   2020-02-20
Więcej dowodów ewolucji: końskie zarodki zaczynają tworzyć pięć palców, a cztery zawiązki znikają   Coyne   2020-02-18
Homeopatyczny rentgen   Novella   2020-02-14
Różnice płci w wyborze zabawek: chłopcy bawią się chłopięcymi zabawkami, dziewczynki dziewczęcymi zabawkami   Coyne   2020-02-13
Śmiertelność z powodu raka nadal spada wbrew twierdzeniom szarlatanów     2020-02-11
Odkrycie w immunologii, a leczenie nowotworów   Novella   2020-02-10
Ponowne psucie nauki przez ideologię: ”Slate” wypacza biologię ewolucyjną, by wyglądała na kapitalistyczną i antysocjalistyczną   Coyne   2020-02-07

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk