Prawda

Niedziela, 17 listopada 2019 - 09:34

« Poprzedni Następny »


Kolejne badania nad bzdurą


Steven Novella 2019-04-17


Często, kiedy mówię, że nie zakładam prawdziwości jakiegoś twierdzenia, spotykam się z wyzywającym pytaniem: „A co, myślisz, że oni kłamią?” Pytanie wynika z fałszywej dychotomii – że ktoś albo mówi prawdę, albo świadomie kłamie. Pomija zjawisko, które jest, być może, bardziej powszechne niż świadome kłamstwa – bzdurę.

Kłamiesz, kiedy mówisz coś, o czym dobrze wiesz, że nie jest prawdą. Pleciesz bzdury, kiedy mówisz coś, o czym nie wiesz, czy jest prawdą, czy nie. Jest tutaj całe spektrum, kiedy ludzie mogą przesadzać lub naciągać to, o czym sądzą, że jest prawdą, mieszają spekulacje i opinie z faktami, wzmacniają to, co sprawdzone, świadomą lub nieświadomą agitacją (rozumowaniem umotywowanym), albo po prostu sami są łatwowierni. Jak starannie sprawdzasz daną informację zanim ją zaakceptujesz i powtórzysz jako prawdziwą i jak otwarty jesteś w sprawie swoich źródeł i zaufania do informacji?  


Jestem skłonny twierdzić, że większość ludzi nie jest wystarczająco ostrożna. Bycie sceptycznym jest zasadnicze dla prawdziwej ostrożności i otwartości w sprawie informacji, jakie akceptujesz.


Badania psychologiczne próbują zrozumieć zjawisko bzdury [bullshit] i faktycznie używają tego terminu w literaturze. Niedawne badanie rozciąga to nieco i zgadza się z poprzednimi badaniami. Pennycook i Rand przyjrzeli się 1606 uczestnikom w badaniach on line. Ocenili, jak chłonni są na twierdzenia, o których mówią „pseudogłębokie bzdury”, a także na ich zdolność odróżnienia prawdziwych informacji od fake news.


Pseudogłębokie bzdury są twierdzeniami, które są tak zaprojektowane, by brzmieć głęboko, ale w rzeczywistości są całkowicie bezsensowne (pomyśl w zasadzie o czymkolwiek, co mówi Deepak Chopra). Na przykład: “Ukryte znaczenie transformuje niezrównane abstrakcyjne piękno”.  


Istnieje nawet strona internetowa
, która losowo tworzy ”Choprapodobne” twierdzenia. Na przykład, właśnie wygenerowałem sobie na tej stronie zdanie: „Niewinność doprowadza do subiektywnego chaosu”. To jest po prostu używanie algorytmu do zestawienia losowych słów, ale zbudowany w ten sposób, by produkować takie zdania.


Badacze odkryli (tak jak podejrzewali), że ludzie, którzy są bardziej podatni na pseudogłębokie bzdury, łatwiej także akceptowali fake news. Byli mniej sprawni w odróżnianiu fake news od prawdziwych informacji. Badacze stwierdzili także, że ci sami ludzie przeceniali swoją wiedzę i mieli mniej analityczny styl myślenia.   


Nic z tego nie było zaskakujące i łatwo jest wyobrazić sobie, jak te wszystkie cechy mogą być ze sobą związane. Jeśli twój ogólny styl poznawczy obejmuje myślenie o sprawach z dokładnymi szczegółami, staranność w kwestii znaczenia i ścisłości (to, co tutaj nazywają stylem analitycznym), to nie zaimponuje ci bezmyślna bzdura, z większym prawdopodobieństwem dostrzeżesz, że tytuł gazetowy nie ma sensu i prawdopodobnie jesteś ostrożniejszy przy ocenie własnej wiedzy.


Na drugim końcu spektrum jest intuicyjny styl myślenia, ludzie, którzy idą za instynktowną reakcją, za tym, co czują, zamiast za tym, co myślą, są ogólnie bardziej „otwarci” i mniej wybredni przez skupianie się na drobnych szczegółach. I, oczywiście, istnieje spektrum, nie zaś dwa odrębne style, a mieszają się one w ramach całego wachlarza ludzkich osobowości i stylów poznawczych. Wydaje się jednak, że istnieje dająca się zmierzyć, spójna cecha poznawcza, jaką posiadają ludzie.


Potrzeba jeszcze wielu badań, by lepiej zrozumieć procesy poznawcze, które leżą u podstaw otwarcia na bzdury i fake news. Czy jest tak bardziej z powodu obecności uprzedzeń i rozumowania umotywowanego, czy z powodu nieobecności rzeczy takich jak uwaga skierowana na szczegóły i autorefleksja? Czy jest zestaw cech poznawczych, które na ogół grupują się razem, czy też widzimy tylko efekt netto wielu niezależnych zmiennych (co znaczy, że różni ludzie mogą być „łatwowierni” z różnych przyczyn).


Tym, co mnie interesuje najbardziej, jest do jakiego stopnia tendencja do łatwowierności jest głęboko zakorzenioną cechą osobowości, a do jakiego stopnia jest to brak umiejętności, których można się nauczyć. Podejrzewam, że – jak z większością rzeczy – jest to jedno i drugie. Ludzie zaczynają z ogólną tendencją, ale to można zmodyfikować przez edukację. Większość ludzi znajduje się gdzieś pośrodku, czyli tam, gdzie środowisko i edukacja mają największy wpływ, podczas gdy inni są na statystycznych marginesach i będą oporni na czynniki środowiskowe.


Zastanawiam się także, czy jest tu jakiś kompromis, jak z wieloma cechami poznawczymi i osobowościowymi. Na przykład, ludzie, którzy są ekstrawertykami często mają lepsze umiejętności społeczne, podczas gdy ludzie, którzy są introwertyczni, mogą być lepsi w koncentrowaniu się na pewnych precyzyjnych zadaniach. Nie jest tak, że jedno jest lepsze od drugiego, po prostu jest inne. Jest tu kompromis. Jest ogólny kompromis między byciem analitycznym a byciem intuicyjnym – to pierwsze jest dokładniejsze, ale także powolniejsze,  podczas gdy to drugie jest szybkie, ale także bardziej niedbałe. W rzeczywistości większość ludzi używa obu stylów, zależnie od tego, czego wymagają i na co pozwalają okoliczności. 


Trudno mi jednak zobaczyć korzyści z łatwowierności. Być może jest to dostrojone do innych cech, takich jak społeczna otwartość, która daje korzyści.


Sądzę jednak, że w nowoczesnym społeczeństwie wzrasta cena za otwarcie na bzdury. Kompromis, tam gdzie on istnieje, przesuwa się ostro w stronę analitycznego krańca spektrum. Po prostu jest zbyt łatwo wykorzystać łatwowierność i w rzeczywistości apelowanie do łatwowierności już jest to masowe i zindustrializowane. Wszyscy musimy być ostrożniejsi wobec tego, w co wierzymy oraz informacji, jaką sami szerzymy. Potrzebujemy jakiegoś procesu, dzięki któremu zadajemy przynajmniej kilka podstawowych pytań – co w rzeczywistości zawiera twierdzenie, jakie są na nie dowody, co myślą ludzie, którzy powinni znać odpowiedź i jaki jest mój osobisty poziom wiedzy w tej sprawie. A następnie potrzebna jest uczciwość i przejrzystość we własnych odpowiedziach.


Wielu ludzie nie angażuje się w ten proces. Po prostu akceptują to, co czują, że im pasuje, z wszystkimi uprzedzeniami, ideologią i umotywowanym rozumowaniem. To powoduje, że bardzo łatwo nimi manipulować. Nie proponuję jednak tutaj fałszywej dychotomii – wszyscy do pewnego stopnia czasami to robimy. Badania pokazują jednak, że ludzie różnią się pod tym względem. Celem więc powinno być przesunięcie w kierunku bardziej sceptycznego i mniej łatwowiernego krańca spektrum poprzez edukację, a także przez ustanowienie norm i standardów.  


W miarę narastania fali demokratyzacji informacji te umiejętności stają się ważniejsze. Wszyscy musimy podkręcić nasze wykrywacze bzdur i używać ich regularnie.


More Research into Bullshit

8 kwietnia 2919

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Steven Novella 

Neurolog, wykładowca na Yale University School of Medicine. Przewodniczący i współzałożyciel New England Skeptical Society. Twórca popularnych (cotygodniowych) podkastów o nauce The Skeptics’ Guide to the Universe. Jest również dyrektorem Science-Based Medicine będącej częścią James Randi Educational Foundation (JREF), członek Committee for Skeptical Inquiry (CSI) oraz członek założyciel Institute for Science in Medicine. Prowadzi blog Neurologica.

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1032 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Odwołajcie antyszczepionkową konferencję w Tel Awiwie   Blum   2019-11-15
Ewolucja dwunożności   Novella   2019-11-14
Granice „przeskoczenia” progu opłacalności   Lomborg   2019-11-13
Dlaczego nie żyjemy w epoce post-prawdy   Pinker   2019-11-11
Śledząc pochodzenie człowieka   Novella   2019-11-09
Skamieniałe trylobity idące gęsiego. Ale dlaczego to zrobiły?   Coyne   2019-11-06
Saga o złotym ryżu   Novella   2019-11-04
Kolejne badanie rolnictwa organicznego   Novella   2019-11-02
Fabrizio Benedetti pyta: “Czy badania placebo wzmacniają pseudonaukę?”     2019-11-01
Nathaniel Comfort raz jeszcze: nauka nie czyni postępów (czy może robi to?)   Coyne   2019-10-31
Pochwała jednoznaczności   Witkowski   2019-10-29
Stare i nowe  troski o bezpieczeństwo żywnościowe   Ongu   2019-10-28
Powrót Adama i Ewy jako rzeczywistych ludzi, jak proponuje kolejna pseudonaukowa teoria   Coyne   2019-10-25
Pradawne przechowywanie żywności   Novella   2019-10-24
Artykuł w naukowym piśmie ”Nature” dyskredytuje naukę i „scjentyzm”, kwestionuje wartości Oświecenia   Coyne   2019-10-22
Błogosławieni ci, którzy wycofują   Jacoby   2019-10-19
Pro-life czyli czarodziej z Krotoszyna   Koraszewski   2019-10-18
Biologia rozwoju ujawnia ewolucyjną historię   Novella   2019-10-15
Niebezpieczne życie antropologa   Blackwell   2019-10-12
Swędzikami jesień się zaczyna   Łopatniuk   2019-10-11
Jak wieloryb stracił swoje geny   Coyne   2019-10-10
Używanie sztucznej inteligencji do diagnozy   Novella   2019-10-08
Niespodzianka! Koty są tak samo przywiązane do swojego personelu jak psy i niemowlęta   Coyne   2019-10-05
Oburzenie, stronniczość i niestabilność prawdy   Novella   2019-10-04
O zmianie klimatu: ludzkość nie jest „nikczemna”   Lomborg   2019-10-03
Postmodernizm wyjaśniony i krytykowany   Coyne   2019-09-30
Uzdrawianie kryształami   Novella   2019-09-26
Kolejna rewolucja w rolnictwie   Novella   2019-09-24
Opory przeciwko szczelinowaniu są oparte na ideologii, a nie na nauce   Jacoby   2019-09-23
St Paul Island część 5   Lyon   2019-09-21
Co to jest czerwona rtęć?   Novella   2019-09-20
Jaka sztuka siedzi w naszych genach i czy to aby nie kicz?   Koraszewski   2019-09-19
Fałszywe wspomnienia i Fake News   Novella   2019-09-18
Kolejna próba odrzucenia teorii Darwina   Coyne   2019-09-17
Choroba zielonych mięśni   Łopatniuk   2019-09-14
”Sygnalizowanie cnoty” może nas irytować. Cywilizacja byłaby jednak bez niego niemożliwa    Miller   2019-09-13
Foka Weddela wygryza w lodzie otwory do oddychania   Coyne   2019-09-12
DNA i Loch Ness   Novella   2019-09-11
Nowa i ważna czaszka hominina z Etiopii   Coyne   2019-09-10
St Paul Island, Część 4   Lyon   2019-09-06
Biały jak śnieg, żółciutki jak kaczuszka   Łopatniuk   2019-09-04
Pingwiny geje? Nie tak szybko   Coyne   2019-09-03
Czego może nas nauczyć była zwolenniczka antyszczepionkowców, Kelley Watson-Snyder     2019-08-30
Bezzbożowa karma dla psa   Novella   2019-08-29
Odrażające życie płciowe pingwinów białookich   Coyne   2019-08-28
Badanie akupunktury jako terapii na dławicę piersiową   Novella   2019-08-23
Pradawna gigantyczna papuga z Nowej Zelandii: metr wysokości i waga 7 kilogramów!   Coyne   2019-08-22
Alaska — nurniczki i obopólny dobór płciowy   Lyon   2019-08-20
Zła nauka promuje organiczne jabłka   Novella   2019-08-19
Gąsienica zmienia kolor, żeby dopasować się do podłoża nie używając oczu: potrafi widzieć skórą!   Coyne   2019-08-16
Pseudonaukowa histeria to nie jest dobra odpowiedź na klimatyczne wyzwania   Lomborg   2019-08-14
GMO i model deficytu wiedzy   Novella   2019-08-12
Po raz pierwszy użyto edytowania genów CRISPR do leczenia zaburzenia genetycznego – anemii sierpowatej   Coyne   2019-08-08
Maskonury z wyspy St. Paul na Alasce   Lyon   2019-08-07
Zbieg okoliczności czy prawo wielkich liczb?   Novella   2019-08-06
I pijcie łzy moje, czyste rzęsiste   Łopatniuk   2019-08-03
Kształtowanie opinii o nauce i medycynie   Novella   2019-08-02
Nowe badanie dotyczące zwrotu zgubionych portfeli: ludzie na świecie są uczciwsi niż myślisz, ale czytelnik wyliczył, że uczciwość jest większa w mniej religijnych krajach   Coyne   2019-08-01
Praktykowanie medycyny bez uprawnień nie jest wolnością słowa   Novella   2019-07-31
Radujcie się, Ziemia staje się zieleńsza   Ridley   2019-07-30
Spiski wokół ptaków   Novella   2019-07-29
Matt Meselson opisuje swój najsłynniejszy eksperyment (z Frankiem Stahlem)   Coyne   2019-07-26
Niemający rozeznania filozof twierdzi, że gatunki nie istnieją   Coyne   2019-07-23
Więcej złych wiadomości dla dilerów witamin   Novella   2019-07-22
Starożytny ptak z nadzwyczaj długim palcem   Coyne   2019-07-19
YouTube i szarlataneria leczenia raka dietą   Novella   2019-07-18
“Współczesny” Homo sapiens mógł być w Eurazji aż 210 tysięcy lat temu   Coyne   2019-07-17
Hodowanie mini-mózgów z komórek macierzystych   Novella   2019-07-15
Szczepionka HPV działa. Koniec kropka     2019-07-13
Efekt przechodnia   Novella   2019-07-11
Prątkiem w raka, czyli co ma gruźlica do raka pęcherza   Łopatniuk   2019-07-06
Opowieści o nauce zastępują fikcję w Teatrze Narodowym Ugandy   Ongu   2019-07-05
Pleśń w przestrzeni kosmicznej   Novella   2019-07-03
Pterozaury: Czy umiały latać od razu po wykluciu się?   Coyne   2019-07-02
Ludziom rosną rogi? – Złe informowanie o nauce   Novella   2019-07-01
Przemysł ”wellness”   Novella   2019-06-28
Nazywanie zmiany klimatu ”katastrofalną” utrudnia znalezienie realnych odpowiedzi   Lomborg   2019-06-26
Olbrzymie straszyki mają zostać ponownie wprowadzone na wyspę Lord Howe   Coyne   2019-06-25
Amonit (i masa innych stworzeń) znaleziona w birmańskim bursztynie   Coyne   2019-06-21
Ślubowanie o zniesieniu grzechu   Ridley   2019-06-20
Nowe informacje o dzieciach CRISPR   Novella   2019-06-17
Słonie mają fantastyczny węch (lepszy niż psy): są jedynymi zwierzętami, które potrafią rozróżnić inne ilości pokarmu tylko po zapachu   Coyne   2019-06-14
Indyjscy farmerzy wysiali ziarna GMO w proteście obywatelskiego nieposłuszeństwa     2019-06-13
Chcąc zadowolić antyaborcjonistów administracja Trumpa tnie finansowanie badań medycznych przy użyciu tkanki płodowej   Coyne   2019-06-11
Triumf Mao: Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie akceptuje szarlatanerię tradycyjnej chińskiej medycyny     2019-06-04
Ale jak to bezbarwnikowy?   Łopatniuk   2019-06-01
Na zdrowie: izraelscy naukowcy warzą piwo na ”wskrzeszonych” drożdżach sprzed 5000 lat     2019-05-31
Skąd wiemy to, co wiemy?   Novella   2019-05-28
Samice bonobo (ale nie samice szympansów) pomagają swoim synom w zdobywaniu partnerek   Coyne   2019-05-25
Dlaczego ludzie sprzeciwiają się technologiom, które zmniejszają szkody?   Ridley   2019-05-24
Nowa praca o nielotnych chruścielach rażąco przesadzona i wypaczona w popularnych mediach   Coyne   2019-05-22
Trenowanie sztucznej inteligencji, żeby widziała jak człowiek   Novella   2019-05-21
A polać wielką wodą…   Cipiur   2019-05-18
Wykrywanie kłamstw w mózgu   Novella   2019-05-17
Walka o zachowanie bioróżnorodności   Ridley   2019-05-15
Niezwykły przypadek mimikry: skaczący pająk naśladuje gąsienicę   Coyne   2019-05-14
Selektywnie stosowana koncepcja tabula rasa i ideologicznie motywowane nieporozumienia   Cory Clark   2019-05-09
Dlaczego szarlatani nie powinni nadzorować sami siebie     2019-05-08
Kiedy naukowcy nie tolerują odmiennego zdania   Weber   2019-05-07
Przegapione odkrycia w historii nauki   Ridley   2019-05-02

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk