Prawda

Poniedziałek, 13 lipca 2020 - 07:44

« Poprzedni Następny »


Proces cywilizacji


Matt Ridley 2013-12-28


Jest pewna nić przewijająca się przez wiadomości: pedofilia w szkole podstawowej w Caldicott i w Rochdale, zamordowanie Lee Rigby w Woolwich i morderstwa popełnione przez sierżanta Alexandra Blackmana w Afganistanie, można tu dodać żądania oddzielenia mężczyzn i kobiet na wykładach i protesty przeciw odstrzeliwaniu borsuków. Łączy te informacje poczucie bezradności wobec zmieniających się standardów moralnych, bo moralność nieustannie ewoluuje.

Tym, co jest najbardziej uderzające w sprawie pedofilskiego skandalu w szkole, jest tylko to, że nikt w czasie, kiedy się to wydarzyło, nie uważał, iż taki dyrektor szkoły to wielki problem (niektórzy sądzili, że to cena, jaką musisz zapłacić za naprawdę oddanego nauczyciela), co więcej, jeszcze dziesięć lat temu sędzia mógł przekonywać, że dla wszystkich najlepszym rozwiązaniem będzie zatrzymanie śledztwa. Myśl, że dobro dziecka jest najważniejsze w takich sprawach, jest w pewnym sensie nowością; w latach 1950. wydawałoby się to śmiechu warte.

Dzisiejsze społeczeństwo w porównaniu z tamtymi czasami jest dużo bardziej tolerancyjne wobec homoseksualizmu, ale dużo mniej tolerancyjne wobec pedofilii. Dyrektor szkoły w Caldicott, Peter Wright, byłby prawdopodobnie surowo potraktowany przez prawo, gdyby otwarcie żył z mężczyzną w swoim wieku w roku 1959, roku, kiedy dopuścił się pierwszego przestępstwa przeciwko chłopcom.

W owym czasie trudno byłoby przewidzieć taki zwrot w sądach moralnych. W rzeczywistości, niektórzy błędnie zgadywali, jak będzie rozwijać się tolerancja. Wyszło na jaw, że w połowie lat 1970. National Council on Civil Liberties (obecnie Liberty) zaakceptowała Paedophile Information Exchange (PIE) jako członka stowarzyszonego, pozwalając jej przewodniczącemu na wystąpienia na swojej konferencji, gdzie przyjęto wniosek głoszący, że „świadomość i akceptacja seksualności dzieci jest zasadniczą częścią wyzwolenia młodego homoseksualisty”. W zeszłym tygodniu Home Office rozpoczął wewnętrzne dochodzenie w sprawie finansowania PIE w owym czasie.

Jimmy Savile* ledwie umknął tej ewolucji moralności, co nie udało się Stuartowi Hallowi. W ich najlepszym okresie nie sądzono, że jest czymś złym, kiedy znakomitości uwodzą nieletnie, zapatrzone w gwiazdy dziewczynki. Zwyrodnialcy z Rochdale, którzy figurowali w wiadomościach w zeszłym tygodniu, i ci, którzy nie prowadzili starannego dochodzenia w ich sprawach, także nie docenili zmieniających się standardów społeczeństwa.

Zmienia się także moralność wojny. Sierżant Blackman odkrywa, że współczesny świat nie akceptuje morderstwa z zimną krwią, nawet w gorączce bitwy. Taki proces sądowy nigdy nie zdarzyłby się po, na przykład, Stalingradzie albo Normandii. Każdy, kto sądzi, że zamordowanie Lee Rigby’ego nigdy nie zdarzyłoby się w Londynie w „starych, dobrych dniach”, powinien poczytać więcej o historii. Ale Anjem Choudary** i Michael Adebolajo są także uwięzieni w przeszłości – obaj chcą pchnąć zegar moralny wstecz do czasów, gdy zasada "ząb za ząb, oko za oko” przeciw niewinnemu członkowi wrogiego klanu była uważany za rzecz honorową lub pobożną. Pytaniem, na które powinni odpowiedzieć muzułmanie, jest to, dlaczego niektórzy wyznawcy islamu tak gorliwie chcą zawrócić niepowstrzymaną, postępową ewolucję moralności.

Najlepsze zrozumienie tego, jak ewoluuje moralność, przedstawił Norbert Elias, socjolog, który sam czterokrotnie doświadczył przemocy: załamania nerwowego podczas I wojny światowej, kiedy walczył w armii niemieckiej, i podczas emigracji w 1933 r., kiedy uciekał przed prześladowaniami nazistowskimi, kiedy był internowany w Wielkiej Brytanii w 1940 r. za bycie Niemcem oraz kiedy dowiedział się o  śmierci swojej matki w Auschwitz. Niemniej, w trakcie tej serii ciosów, opublikował książkę, w której twierdził, że świat staje się mniej brutalny. Rok 1939 nie był najlepszym rokiem do szerzenia takiego przesłania, na dodatek po niemiecku. Dopiero, kiedy w 1969 r. książkę przetłumaczono na angielski, kiedy Elias odszedł już z Leicester University na emeryturę, jego książka (pod tytułem Proces cywilizacji) zdobyła sławę.

Elias spędził wiele godzin na grzebaniu w średniowiecznych archiwach i doszedł do wniosku, że życie w Średniowieczu było na co dzień dużo bardziej brutalne niż dzisiaj. Twierdził także, że maniery i etykieta były dawniej bardziej wybuchowe, i powiązał te dwie sprawy. Odrodzeniu się tej książki pomogło 12 lat później zestawienie wykresu, który pokazywał stokrotny spadek częstotliwości zabójstw na 100 tysięcy mieszkańców w Anglii od XIV wieku, dostarczając dowodów statystycznych na intuicję Eliasa. Do tego czasu ludzie sądzili, że współczesny świat jest bardziej brutalny niż był kiedyś; wielu nadal tak sądzi.

Psycholog Steven Pinker, zaintrygowany tym wykresem i podobnymi danymi z całej Europy, udokumentował w niedawno wydanej książce The Better Angels of our Nature niepowstrzymany, trwający spadek dosłownie wszystkich form przemocy na Zachodzie; zabójstw, gwałtów, tortur, kar cielesnych, kary śmierci, wojny, ludobójstwa, przemocy domowej, maltretowania dzieci, przestępstw nienawiści itd. Pinker zgodził się, że zasady naszych relacji z innymi są częścią tego samego trendu.

Pinker streszcza argument Eliasa następująco: poczynając od XI wieku i dojrzewając w XVIII „Europejczycy coraz bardziej hamowali swoje impulsy, spodziewając się długofalowych konsekwencji swoich działań, i brali pod uwagę myśli i uczucia innych”. Korzenie tych zmian tkwią w rządach i w handlu. Gdy monarchowie scentralizowali władzę w społeczeństwach feudalnych, uprzejmość na dworze zaczęła znaczyć więcej niż sprawność w bójce. Kiedy zaś handel zastąpił obowiązkowe świadczenia feudalne, ludzie musieli nauczyć się traktowania obcych jako potencjalnych klientów, nie zaś jako potencjalnej zdobyczy.

Niezależnie od tego, jakie jest wyjaśnienie, nie ulega wątpliwości, że – ze sporadycznymi nawrotami i pewnymi wyjątkami – moralność postępowała w kierunku wzrostu wzajemnej życzliwości. Stąd więc długa lista zwyczajów, które – jeden po drugim – stały się nie do przyjęcia w miarę upływu dziesięcioleci: wieszanie, rozdzieranie końmi i ćwiartowanie; spluwanie przy jedzeniu; niewolnictwo; walki kogutów; seksizm; homofobia; palenie papierosów.

Natychmiast nasuwa się pytanie: co ja robię dzisiaj, co moje prawnuki uznają za odrażające i mogą nawet wytoczyć mi proces na stare lata? Kiedy zapytałem o to Pinkera, odpowiedział: „Proste – jedzenie mięsa”. Dodałbym wędkarstwo i myślistwo. Uważam łowienie pstrąga na muchę lub zastrzelenie słonki na obiad za akt niemal majestatycznej bliskości duchowej z naturą, ale inni już uważają to za barbarzyństwo. Wydaje się nieprawdopodobne, by mój pogląd na długą metę przeważył.

The civilising process

Rational Optimist, 24 grudnia 2013

*W październiku 2012 roku w Wielkiej Brytanii wybuchł skandal związany ze zmarłym rok wcześniej słynnym prezenterem telewizyjnym Jimmym Savilem. Przez lata prowadził on w telewizji listę przebojów “Top Of The Pops” oraz program dziecięcy “Jim'll Fix It”. Angażował się też charytatywnie, wspierając potrzebujące dzieci. Dla brytyjskiego społeczeństwa szokiem było, gdy wyszło na jaw, że powszechnie poważany prezenter wykorzystywał popularność dla zaspokajania swoich pedofilskich skłonności.

** Patrz depesza MEMRI Można bezkarnie nawoływać do dżihadu

Matt Ridley

Brytyjski pisarz popularnonaukowy, sympatyk filozofii libertariańskiej. Współzałożyciel i b. prezes International Centre for Life, "parku naukowego w Newcastle. Zrobił doktorat z zoologii (Uniwersytet Oksfordzki). Przez wiele lat był korespondentem naukowym w "The Economist". Autor książek: The Red Queen: Sex and the Evolution of Human Nature (1994; pol. wyd. Czerwona królowa, 2001, tłum. J.J. Bujarski, A. Milos), The Origins Of Virtue (1997, wyd. pol. O pochodzeniu cnoty, 2000, tłum. M. Koraszewska), Genome (1999; wyd. pol. Genom, 2001, tłum. M. Koraszewska), Nature Via Nurture: Genes, Experience, and What Makes us Human (także jako: The Agile Gene: How Nature Turns on Nurture, 2003), Rational Optimist 2010.


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1124 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Homeopatia jest bezwartościowa a czasami szkodliwa   Novella   2020-07-10
Pięć błędnych wyobrażeń o ewolucji: jedno jest wątpliwe, jedno niesłuszne   Coyne   2020-07-08
Wiecznie kurczący się tranzystor i wynalezienie Google   Ridley   2020-07-06
Postmodernizm: filozofia, która stoi za naszymi wojnami kulturowymi i postępującym nihilizmem   Hill   2020-07-02
Bodźce do innowacji w końcu pokonają COVID-19   Ridley   2020-06-27
Maleńkie stworzenia morskie budują olbrzymie, fantastyczne domy, by chronić się i zdobywać pokarm   Coyne   2020-06-25
Rośliny uprawne z edytowanym genomem pomagają farmerom i środowisku   Ridley   2020-06-20
Czy klucz do COVID można znaleźć w rosyjskiej pandemii?   Ridley   2020-06-18
Skąd więc wziął się ten wirus?   Ridley   2020-06-16
Nowe dane o tym, jak działają grzyby „mrówek zombie”   Coyne   2020-06-15
Czy brytyjski naukowy establishment popełnił największy błąd w historii?   Ridley   2020-06-13
Błysk światła w mroku   Sheagren   2020-06-12
Poczucie pewności napędza efekt potwierdzenia   Novella   2020-06-08
Czy możemy zobaczyć osobowość?   Novella   2020-06-05
Rozwiązanie dla obecnego kryzysu   Ridley   2020-06-02
Lokalizacja funkcji wykonawczych   Novella   2020-05-30
Przestańcie wierzyć w naukę   Greenfield   2020-05-28
Ewolucyjne korzenie sztuki   Koraszewski   2020-05-27
Innowacji nie można wymusić, ale można je zdławić   Ridley   2020-05-26
Stymulowanie kory wzrokowej   Novella   2020-05-23
Pora na telemedycynę   Novella   2020-05-19
Czy mrożącą krew w żyłach prawdą jest, że decyzja o zamknięciu społeczeństwa opierała się na luźnych matematycznych spekulacjach?   Ridley   2020-05-15
MMR jest bezpieczna i skuteczna   Novella   2020-05-14
Odporność stada na fakty   Koraszewski   2020-05-13
O COVID wiemy wszystko – i nie wiemy niczego   Ridley   2020-05-12
Nanotechnologia zastosowana do leczenia choroby Alzheimera   Novella   2020-05-11
COVID-19 – To są szkody   Novella   2020-05-05
Nadmiar teorii wszystkiego   Koraszewski   2020-05-04
Zawodnicy – i trudności – w wyścigu do wyleczenia COVID   Ridley   2020-04-30
Psychologia sprzeciwu wobec szczepień   Novella   2020-04-25
Prowokator czy prowokowany?   Witkowski   2020-04-24
Nauka on-line jest skuteczna   Novella   2020-04-23
Mądrość w pułapce autorytetu   Witkowski   2020-04-18
Znaleziono najstarszego “bilaterian”: odkryto podobne do robaka stworzenie wraz z jego skamieniałymi śladami   Coyne   2020-04-16
Nietoperze i pandemia   Ridley   2020-04-14
Pandemia ludzkiej głupoty   Novella   2020-04-12
W miarę postępu badań natura naszego wroga staje się coraz wyraźniejsza   Ridley   2020-04-04
Wzmacnianie układu odpornościowego podczas pandemii   Novella   2020-04-02
Dlaczego ten wirus inaczej dotyka pokolenia?   Ridley   2020-03-30
Czaszka maleńkiego dinozaura/ptaka znaleziona w bursztynie   Coyne   2020-03-27
Szczepionka na koronawirusa nie przybędzie szybko   Ridley   2020-03-25
Niebawem dowiemy się jak solidna jest nasza cywilizacja   Ridley   2020-03-23
Żywotność wirusa Covid-19 na różnych powierzchniach (rada: używaj rękawiczek, kiedy odbierasz paczki i nie otwieraj ich przez 24 godziny)   Coyne   2020-03-21
Dzień był krótszy 70 milionów lat temu   Novella   2020-03-20
Jak często powstają ptasie hybrydy?   Coyne   2020-03-18
Mózgi noworodków   Novella   2020-03-16
Twierdzenie o białku i DNA dinozaurów   Novella   2020-03-10
Porażka jest stałym elementem pracy naukowca   Konrad Bocian   2020-03-07
Jak myśleć o naszych problemach   Tupy   2020-03-03
Dlaczego tak wiele nowych wirusów pochodzi od nietoperzy?   Ridley   2020-02-29
Odkrycie antybiotyku przez AI   Novella   2020-02-27
Wizyta w Andach u łysek rogatych   Lyon   2020-02-26
Zioła nie pomagają na utratę wagi   Novella   2020-02-25
Dawkins pisze tweeta   Coyne   2020-02-24
W obronie binarności płci u ludzi   Coyne   2020-02-21
Nie palmy pieniędzy na ołtarzu zielonej manii   Lomborg   2020-02-20
Więcej dowodów ewolucji: końskie zarodki zaczynają tworzyć pięć palców, a cztery zawiązki znikają   Coyne   2020-02-18
Homeopatyczny rentgen   Novella   2020-02-14
Różnice płci w wyborze zabawek: chłopcy bawią się chłopięcymi zabawkami, dziewczynki dziewczęcymi zabawkami   Coyne   2020-02-13
Śmiertelność z powodu raka nadal spada wbrew twierdzeniom szarlatanów     2020-02-11
Odkrycie w immunologii, a leczenie nowotworów   Novella   2020-02-10
Ponowne psucie nauki przez ideologię: ”Slate” wypacza biologię ewolucyjną, by wyglądała na kapitalistyczną i antysocjalistyczną   Coyne   2020-02-07
Flamingi z braku łysek rogatych   Lyon   2020-02-06
Moja ostatnia praca badawcza. Część 3: Znaczenie   Coyne   2020-02-04
Moja ostatnia praca badawcza. Część 2: Wyniki   Coyne   2020-02-03
Moja ostatnia praca badawcza: Część 1: Cele i metody   Coyne   2020-02-01
Ewolucyjne wyjaśnienie nienaukowych przekonań   Bretl   2020-01-31
Zdumiewająca mimikra   Coyne   2020-01-27
Reality check: Pęd do szybkiej „zerowej” emisji to gwarancja przegranej   Lomborg   2020-01-27
Sfuszerowany artykuł o biologii w „Washington Post”   Coyne   2020-01-24
Punkty dla Ameryki w konflikcie między Iranem i USA   Destexhe   2020-01-24
Zbliżanie się do rozumienia pamięci   Novella   2020-01-22
Z perspektywy naszego kurnika   Witkowski   2020-01-16
Fałszywa pokora nie uratuje planety   Boudry   2020-01-09
Złoty ryż zatwierdzony na Filipinach   Novella   2020-01-07
Cudowna animacja DNA i komórek   Coyne   2020-01-06
Dychotomiczne myślenie, niepewność i zaprzeczanie nauce     2020-01-01
Mieliśmy najlepszą dekadę w historii. Naprawdę   Ridley   2019-12-31
Kreacjonista opowiada się za ”argumentem z niedowierzania”   Coyne   2019-12-26
Biologia męskiej agresji i dlaczego nie jest to tylko „socjalizacja”   Coyne   2019-12-24
Wydajność, wyzysk, wybory   Koraszewski   2019-12-23
Społecznościowe finansowanie szarlatanerii   Novella   2019-12-20
Wykład Dawkinsa o czerpaniu odwagi z darwinizmu   Coyne   2019-12-18
Uprawy GM, takie jak Złoty Ryż, uratują życie setek tysięcy dzieci   Ridey   2019-12-13
Darwin, lisy i inne ssaki na Falklandach   Mayer   2019-12-11
Wirtualna edukacja   Novella   2019-12-03
Teoria klasy próżniaczej Thorsteina Veblena – uaktualnienie statusu   Henderson   2019-12-02
Punkt szczytowy inteligencji   Novella   2019-11-30
Likwidowanie przeziębienia miedzią   Novella   2019-11-27
Dlaczego wyjaśnianie problemów przez biały przywilej jest niesłuszne   Rob Henderson   2019-11-25
LiveScience zachwala panpsychizm jako rozwiązanie trudnego problemu świadomości   Coyne   2019-11-22
Jak walczyć z firehosing   Novella   2019-11-19
Odwołajcie antyszczepionkową konferencję w Tel Awiwie   Blum   2019-11-15
Ewolucja dwunożności   Novella   2019-11-14
Granice „przeskoczenia” progu opłacalności   Lomborg   2019-11-13
Dlaczego nie żyjemy w epoce post-prawdy   Pinker   2019-11-11
Śledząc pochodzenie człowieka   Novella   2019-11-09
Skamieniałe trylobity idące gęsiego. Ale dlaczego to zrobiły?   Coyne   2019-11-06
Saga o złotym ryżu   Novella   2019-11-04
Kolejne badanie rolnictwa organicznego   Novella   2019-11-02

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk