Prawda

Czwartek, 18 stycznia 2018 - 16:57

« Poprzedni Następny »


Powrót łysenkoizmu w Putinowskiej Rosji


Stewen Novella 2018-01-03

Trofim Łysenko w akcji
Trofim Łysenko w akcji

Wydaje się, że złe idee nigdy naprawdę nie znikają. Jakiekolwiek kulturowe lub psychologiczne czynniki faworyzowały ich powstanie, mogą one sprowadzić je  ponownie raz za razem. Solidne obalenie może przyhamować je na pewien czas, ale nowe pokolenie, nie znające przeszłości, może je wskrzesić.

Muszę powiedzieć, że mimo faktu, iż jestem doświadczonym, a nawet zblazowanym sceptykiem, zaskoczył mnie wzrost liczby zwolenników płaskiej ziemi na przestrzeni ostatnich paru lat. Wiem, że praktycznie nie ma granic dla samo-oszustwa i wypaczających efektów, jakie silne narracje mogą mieć na percepcję i rozumowanie. Nadal jednak zaskakują mnie nowe przykłady rozpychania granic niechlujnego myślenia.    


Obecnie, konkurując o tytuł najgłupszej wskrzeszonej pseudonauki, mamy powrót łysenkoizmu w Rosji. Niedawny artykuł w “Current Biology” opisuje, jak sympatia do Trofima Łysenki, choć nadal na marginesie, rośnie w Rosji, widocznie na fali anty-zachodnich i pro-stalinowskich uczuć.


Krótka historia Łysenki


Często używam Łysenki jako historycznego przykładu tego, co się dzieje, kiedy ideologia przebija naukę i rozsądek. Ta historia jest tak doskonałym i skrajnym przykładem, że niemal brzmi jak apokryficzna, ale jest całkowicie prawdziwa. Niedawny artykuł w “Atlantic” daje dobry przegląd.


Trofim Łysenko był zasadniczo maniakiem. Był marnie wykształconym rolnikiem, ale był entuzjastycznym komunistą, na którego zwrócił uwagę Stalin, polubił jego pomysły i wspierał go. Łysenko odrzucił darwinowską ewolucję i genetykę. Nie uważał, by jakieś geny w ogóle istniały. Wierzył, że środowisko ma nieskończoną zdolność kształtowania roślin i zwierząt w trwały sposób. To dobrze pasowało do komunistycznej ideologii.


Z poparciem Stalina Łysenko stanął na czele radzieckiego rolnictwa. Za jego czasów kołchozy, które już wcześniej były porażką, pogorszyły się jeszcze bardziej. Jak relacjonuje „Atlantic”:  

Łysenko, na przykład, zmusił rolników do sadzenia nasion bardzo blisko, ponieważ według jego “prawa o życiu gatunków” rośliny z tej samej “klasy” nigdy nie konkurowały ze sobą. Zabronił także wszelkiego używania nawozów i pestycydów. 

Pszenica, żyto, ziemniaki, buraki – właściwie wszystko uprawiane według metod Łysenki – zamierało lub gniło.


Łysenko wierzył, że potrafi wytrenować rośliny, by miały każdą cechę, jaka była potrzebna. Świat poza Związkiem Radzieckim odrzucił jego pomysły i szydzono z niego jako z całkowicie niekompetentnego durnia. W kraju jednak Łysenko miał niesłychaną władzę i prestiż. Pod jego przywództwem wypatroszono radziecką biologię, zniszczono genetykę i jak to się ocenia, cofnięto ją o pół wieku. Doprowadzał do uwięzienia, wyrzucenia z pracy lub nawet zabijania naukowców, którzy się z nim nie zgadzali. 


To był ohydny obraz tego, co dzieje się, kiedy nauka jest podporządkowana ideologii, chyba najskrajniejszy przykład w historii. W wyniku szalonych pomysłów Łysenki, klęska głodowa, która już zaczynała się, znacznie się pogorszyła. Łysenkoizm eksportowano także do innych krajów komunistycznych, takich jak Chiny, które także doznały straszliwych klęsk głodowych. Miliony ludzi umarło z głodu z powodu szalonych pomysłów Łysenki, co czyni z niego naukowca o największej liczbie ofiar w historii ludzkości.


Powrót Łysenki


Potęga Łysenki zbladła po śmierci Stalina, a sam Łysenko umarł w 1976 r. Do pewnego stopnia nadal był szanowany, ale to także blaknęło i zniknęło pod koniec lat 1980. Teraz jednak, według artykułu w „Current Biology”, Łysenko i jego pomysły wracają. Autorzy podejrzewają, że są dwa główne powody tego powrotu.


Pierwszym jest epigenetyka
, która jest badaniem wpływów środowiskowych na ekspresję genów i na fenotyp. Czynniki epigenetyczne mogą pomóc zaadaptować organizm do obecnych warunków środowiska, takich jak susza, głód lub obfitość. Te czynniki mogą być nawet do pewnego stopnia dziedziczone, wpływając na nowe pokolenia. To są zasadniczo pewne zakłócenia genetycznego dziedzictwa, pozwalające na krótkoterminowe przystosowania fenotypu do zmieniających się warunków środowiska.


Frustrujące jest to, że epigenetyka jest często bardzo marnie relacjonowana i wyjaśniana publiczności, rozdęta w coś, czym nie jest. Epigenetyka nie jest dziedziczeniem nabytych cech, ani nie obala głównych filarów darwinowskiej ewolucji. Powierzchowne doniesienia o epigenetyce mogą jednak wypaczyć ją (i to właśnie dzieje się w Rosji), pozwalając na  twierdzenia, że Łysenko miał jednak rację.  


Oczywiście, łysenkoizm w żaden sposób nie był epigenetyką. Łysenko odrzucał istnienie genów i miał dziwaczne koncepcje o zachowaniu roślin. Nie antycypował epigenetyki, ani żadne obecne badania epigenetyki nie ratują Łysenki przed opinią zwyczajnego maniaka.  


Prawdopodobnie jednak prawdziwym powodem powrotu chwały Łysenki jest to, że reprezentuje on minioną chwałę sowiecka i jest symbolem anty-zachodniej ideologii. Ponowne zainteresowanie Łysenką jest sposobem  przeciwstawienia się Zachodowi i gloryfikowania rosyjskiej wyjątkowości.


Wydaje się, że główna lekcja przypadku Łysenki została zapomniana wraz z wyblaknięciem pamięci o horrorach, jaki stworzył. Niebezpieczne jest, kiedy ideologia przebija naukę. Żyjemy w wielkim i skomplikowanym świecie, a stawki są często wysokie. Nasza cywilizacja polega na technologii. Jeden szalony pomysł w rolnictwie, jeśli zastosuje się go na szeroką skalę, może być katastrofalny.


I, oczywiście, nie potrzeba wiele wyobraźni, by pomyśleć o innych przykładach ideologii przebijającej naukę i dowody. Zaprzeczanie globalnemu ociepleniu, akcje antyszczepionkowe, histeria przeciwko GMO oraz alternatywna medycyna są wszystkie triumfem narracji nad logiką i dowodami.


Wszystkie te problemy pogarsza ogólna atmosfera przeciwko elitom, przeciwko ekspertom i przeciwko intelektualistom. Jest zbyt łatwo odrzucić wiedzę oddając się spiskowym teoriom, które również zbyt łatwo spotykają się z akceptacją. Poprzeczka została obniżona do tego stopnia, że ludzie wierzą, iż NASA bierze udział w olbrzymim spisku, by przekonać wszystkich, że świat jest kulisty i że ciążenie istnieje. A co ze zdjęciami okrągłej ziemi z kosmosu? To są „fake news”.


Mam nadzieje, że nie będziemy musieli zagłodzić na śmierć kolejnych 30 milionów ludzi, byśmy mogli ponownie nauczyć się lekcji Łysenki na jeszcze jedno pokolenie.

 

The Return of Lysenkoism

21 grudnia 2017

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Steven Novella


Neurolog, wykładowca na Yale University School of Medicine. Przewodniczący i współzałożyciel New England Skeptical Society. Twórca popularnych (cotygodniowych) podkastów o nauce The Skeptics’ Guide to the Universe.  Jest również dyrektorem Science-Based Medicine będącej częścią James Randi Educational Foundation (JREF), członek Committee for Skeptical Inquiry (CSI) oraz członek założyciel Institute for Science in Medicine.

Prowadzi blog Neurologica.


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 720 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Pochodzenie ludzkiej muzyki? Samiec kakadu palmowej używa patyka do rytmicznego uderzania w wydrążone drzewa   Coyne   2018-01-18
Powrót “tradycyjnej” astrologii   Novella   2018-01-17
Nowe badanie o tym, jak ewoluują ludzie   Coyne   2018-01-16
Krąg mimikry müllerowskiej   Coyne   2018-01-12
Sztuczna inteligencja będzie symbiozą, nie zaś zastąpieniem   Ridley   2018-01-11
Czy nauka zabija duszę?   S. Pinker   2018-01-09
Dlaczego nie będzie doboru na inteligentne niemowlęta   Ridley   2018-01-05
Powrót łysenkoizmu w Putinowskiej Rosji   Novella   2018-01-03
Pozory mylą, czyli niespodzianki nie zawsze przykre   Łopatniuk   2017-12-30
Obniżenie poprzeczki dla tradycyjnej medycyny chińskiej dla ideologii i zysku     2017-12-29
Multikulturaliści unicestwiają zachodnią cywilizację   Salzman   2017-12-28
Nie znasz przeszłości, nie znasz przyszłości   Mayer   2017-12-27
Alternatywna medycyna zabija   Novella   2017-12-26
Na wpół syntetyczne życie z powiększonym kodem genetycznym   Novella   2017-12-23
Ziemniaki GMO zmniejszą użycie pestycydów i dostarczą więcej gotówki farmerom w Ugandzie   Ongu   2017-12-22
Słusznie o plastiku i PCB, błędnie o zakwaszeniu   Ridley   2017-12-21
Chwytówka modliszkowata ma chodzącą poczwarkę, która wspina się na drzewa przed przekształceniem   Coyne   2017-12-19
Pseudonauka Masaru Emoto   Novella   2017-12-18
Fantastyczne oko przegrzebka pokazane w nowej pracy   Coyne   2017-12-16
Czy ptaki wyewoluowały większe dzioby, by zjadać duże, inwazyjne ślimaki?   Coyne   2017-12-13
Biotechnologia jest pilnie potrzebna w Afryce – dla gospodarki i środowiska   Ridley   2017-12-08
Okrutne zabawy wielorybów   Lyon   2017-12-07
Specjacja zięb z Galápagos przez hybrydyzację   Coyne   2017-12-04
Zrób sobie test ciążowy, Krzysiu   Łopatniuk   2017-12-02
Szopy pracze są inteligentne, ale bywają kłopotliwe   Novella   2017-11-30
Popieranie wiatrowej i słonecznej energii kosztem środowiska   Ridley   2017-11-28
Tradycyjni uzdrawiacze, szczyt o szarlatanerii i “medyczny apartheid” w Południowej Afryce   Igwe   2017-11-25
Prawo Amary   Ridley   2017-11-24
Ewolucja przyłapana na gorącym uczynku   Novella   2017-11-22
Dziwaczny skrzydłoszpon rogaty   Coyne   2017-11-18
Południowoafrykańska saga: kampania dezinformacji grup anty-GMO przeciwko nowej, odpornej na choroby odmianie kukurydzy   Ongu   2017-11-17
Niecne chochliki naszej pamięci   Novella   2017-11-16
BBC znowu błędnie przedstawia ewolucję, opisując nowe odkrycie wczesnych ssaków wyższych   Coyne   2017-11-14
Teraz nawet akceptujących zmianę klimatu nazywa się “negacjonistami   Lomborg   2017-11-13
Nowy gatunek orangutana? Wątpię.   Coyne   2017-11-10
Antynauka czystego jedzenia   Novella   2017-11-08
Wiecej niemądrych twierdzeń, że epigenetyka całkowicie zrewiduje nasz pogląd na ewolucję   Coyne   2017-11-06
Skandal z glifosatem   Ridley   2017-11-04
Ugandyjski dziennikarz: jak informować o biotechnologii, kiedy jej krytycy rozsiewają dezinformację?   Christopher Bendana   2017-11-03
Myślenie spiskowe i rozpoznawanie wzorów   Novella   2017-11-02
Czy wierzysz w duchy?   Łopatniuk   2017-10-28
Dlaczego nie ma pokoju na Bliskim Wschodzie   Salzman   2017-10-25
Jeremy, samotny, lewoskrętny ślimak wreszcie kojarzy się – a potem umiera   Coyne   2017-10-24
Naturopaci: potrafią uczynić nawet sól z Epsom potencjalnym zabójcą     2017-10-23
Niemal pięciokilogramowa żaba żyła na prastarym Madagaskarze   Coyne   2017-10-19
Uroczy wykres, który opowiada naszą historię   Cobb   2017-10-17
Genetycznie modyfikowana pszenica dla wrażliwych na gluten   Novella   2017-10-16
Czy Oświecenie przygasa?   Ridley   2017-10-13
Zdumiewająca, mordująca ptaki modliszka   Coyne   2017-10-13
Indie otwierają laboratorium homeopatyczne   Novella   2017-10-11
Roboty będą uprawiać ziemię   Ridley   2017-10-09
Przełyk Barretta, czyli bez paniki, ale…   Łopatniuk   2017-10-07
“Daily Beast” wypacza epigenetykę oszukańczymi twierdzeniami, że dzieci mogą “odziedziczyć wspomnienia Holocaustu”   Coyne   2017-10-05
Wszystkiego najlepszego w dniu 60. urodzin, centralny dogmacie!   Cobb   2017-10-04
Huragany zdarzają się   Ridley   2017-10-02
Niekochany lewoskrętny ślimak szuka partnera   Coyne   2017-09-28
Niesłuszny atak na młodą badaczkę   Novella   2017-09-27
Jak anty-GMO aktywiści blokują humanitarną biofortyfikację w Afryce i Azji   Ongu   2017-09-26
Sobotnia lekcja genetyki: ciołek matowy gynandromorf   Coyne   2017-09-23
Czy Uganda potrzebuje GMO? Naukowcy spoglądają na edytowanie genów, by przyspieszyć innowacje   Ongu   2017-09-20
Strach przed GMO i Dunning-Kruger   Novella   2017-09-18
o skomplikowane, czyli co zabija chorych na raka płuc   Łopatniuk   2017-09-16
Nowe pająki pawie   Coyne   2017-09-12
Obserwowanie wielorybów w Monterey Bay   Lyon   2017-09-11
Bakteryjne ogniwa słoneczne   Novella   2017-09-09
A.N. Wilson znowu kopie Darwina, tym razem w “Times”   Coyne   2017-09-07
Medycyna alternatywna zabija   Novella   2017-09-06
Wiecej o biologii i rasie   Mayer   2017-09-05
O rzeczywistości rasy i odrazie do rasizmu    i Brian Boutwell   2017-09-04
Panie doktorze, to nie rak   Łopatniuk   2017-09-02
Odporne na szkodniki rośliny uprawne GM oferują nadzieję Afryce, która walczy z larwami ciem   Ongu   2017-09-01
Opera mydlana, czyli więcej o łyskach   Lyon   2017-08-31
Ujawnienie kosztów opóźnienia GMO w Ugandzie   Ongu   2017-08-30
Symboliczny sceptycyzm w sprawie egzorcyzmów   Novella   2017-08-29
Pasożytnictwo lęgowe, łyski amerykańskie   Lyon   2017-08-24
Lektyny – nowy straszak żywieniowy   Novella   2017-08-22
Zabobonne pojęcia u sedna przekonań antyszczepionkowych     2017-08-21
Choroba bananów, GMO i ewolucja produkcji żywności   Ongu   2017-08-19
Przetwarzanie informacji przez mózg -porcjowanie   Novella   2017-08-16
Pomachaj do pańci ogonkiem   Łopatniuk   2017-08-12
Zrobić więcej za mniej dla Haiti   Lomborg   2017-08-11
Perkoz zausznik i jego pisklęta   Lyon   2017-08-10
Argument neuroróżnorodności na rzecz wolności słowa   Miller   2017-08-08
Czyste okrucieństwo cięć w pomocy żywnościowej   Lomborg   2017-08-07
Więcej o śmieciowym DNA   Novella   2017-08-05
Skomplikowana ewolucja wielkich kotów   Coyne   2017-08-03
Kruchość prawdy   Novella   2017-08-02
Czy kruki robią plany na przyszłość?   Coyne   2017-07-29
Opera mydlana z życia łysek amerykańskich, część III   Lyon   2017-07-28
Dlaczego jesteśmy świadomi   Novella   2017-07-26
Wybuchy epidemii odry w Europie: zapowiedź tego, co przyjdzie do USA?     2017-07-24
Bliskie spotkania z baronem MünchausenemPaulina Łopatniuk     2017-07-22
Ciepło, zimno i śmierć w oczach mediów   Lomborg   2017-07-21
Naukowcy walczą z głodem przez złamanie genetycznego kodu pszenicy   Gelber   2017-07-20
Potrzeba pewności i myślenie konspiracyjne   Novella   2017-07-17
Wielka rozbieżność w afrykańskich genomach   Ridley   2017-07-15
Okablowanie mózgu   Novella   2017-07-12
Opera mydlana z życia łysek amerykańskich, część II   Lyon   2017-07-10
Postmodernizm i prawda   Dennett   2017-07-09
Palestyńska intersekcjonalność z nazistami   Frantzman   2017-07-08

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej



Ściganie bluźnierstwa



Ryby jaskiniowe



Autyzm



Od niepamiętnych czasów



Tunezyjczycy przeciw złemu prawu



Drugie prawo termodynamiki



Pochwała ignorancj



Mistyfikacja Sokala



Intronizacja Chrystusa



Obama chrzescijanie



Szelest liści



Czego wam nie pokazują?



Rozdzielenie religii i państwa



Trwa ewolucyjne upokorzenie archeopteryksa



Trucizna, kamuflaż i tęcza ewolucji



Religia zdrowego rozsądku



Kto się boi czarnego luda?



Land of the pure



świecące ryby



Lewica klania sie



Nis zgubic



Religia pieklo



Nienawisc



Niedożywienie w Ugandzie



Ewolucja nieunikniona



Starty z powierzchni


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk