Prawda

Sobota, 22 wrzesnia 2018 - 20:45

« Poprzedni Następny »


Powrót łysenkoizmu w Putinowskiej Rosji


Stewen Novella 2018-01-03

Trofim Łysenko w akcji
Trofim Łysenko w akcji

Wydaje się, że złe idee nigdy naprawdę nie znikają. Jakiekolwiek kulturowe lub psychologiczne czynniki faworyzowały ich powstanie, mogą one sprowadzić je  ponownie raz za razem. Solidne obalenie może przyhamować je na pewien czas, ale nowe pokolenie, nie znające przeszłości, może je wskrzesić.

Muszę powiedzieć, że mimo faktu, iż jestem doświadczonym, a nawet zblazowanym sceptykiem, zaskoczył mnie wzrost liczby zwolenników płaskiej ziemi na przestrzeni ostatnich paru lat. Wiem, że praktycznie nie ma granic dla samo-oszustwa i wypaczających efektów, jakie silne narracje mogą mieć na percepcję i rozumowanie. Nadal jednak zaskakują mnie nowe przykłady rozpychania granic niechlujnego myślenia.    


Obecnie, konkurując o tytuł najgłupszej wskrzeszonej pseudonauki, mamy powrót łysenkoizmu w Rosji. Niedawny artykuł w “Current Biology” opisuje, jak sympatia do Trofima Łysenki, choć nadal na marginesie, rośnie w Rosji, widocznie na fali anty-zachodnich i pro-stalinowskich uczuć.


Krótka historia Łysenki


Często używam Łysenki jako historycznego przykładu tego, co się dzieje, kiedy ideologia przebija naukę i rozsądek. Ta historia jest tak doskonałym i skrajnym przykładem, że niemal brzmi jak apokryficzna, ale jest całkowicie prawdziwa. Niedawny artykuł w “Atlantic” daje dobry przegląd.


Trofim Łysenko był zasadniczo maniakiem. Był marnie wykształconym rolnikiem, ale był entuzjastycznym komunistą, na którego zwrócił uwagę Stalin, polubił jego pomysły i wspierał go. Łysenko odrzucił darwinowską ewolucję i genetykę. Nie uważał, by jakieś geny w ogóle istniały. Wierzył, że środowisko ma nieskończoną zdolność kształtowania roślin i zwierząt w trwały sposób. To dobrze pasowało do komunistycznej ideologii.


Z poparciem Stalina Łysenko stanął na czele radzieckiego rolnictwa. Za jego czasów kołchozy, które już wcześniej były porażką, pogorszyły się jeszcze bardziej. Jak relacjonuje „Atlantic”:  

Łysenko, na przykład, zmusił rolników do sadzenia nasion bardzo blisko, ponieważ według jego “prawa o życiu gatunków” rośliny z tej samej “klasy” nigdy nie konkurowały ze sobą. Zabronił także wszelkiego używania nawozów i pestycydów. 

Pszenica, żyto, ziemniaki, buraki – właściwie wszystko uprawiane według metod Łysenki – zamierało lub gniło.


Łysenko wierzył, że potrafi wytrenować rośliny, by miały każdą cechę, jaka była potrzebna. Świat poza Związkiem Radzieckim odrzucił jego pomysły i szydzono z niego jako z całkowicie niekompetentnego durnia. W kraju jednak Łysenko miał niesłychaną władzę i prestiż. Pod jego przywództwem wypatroszono radziecką biologię, zniszczono genetykę i jak to się ocenia, cofnięto ją o pół wieku. Doprowadzał do uwięzienia, wyrzucenia z pracy lub nawet zabijania naukowców, którzy się z nim nie zgadzali. 


To był ohydny obraz tego, co dzieje się, kiedy nauka jest podporządkowana ideologii, chyba najskrajniejszy przykład w historii. W wyniku szalonych pomysłów Łysenki, klęska głodowa, która już zaczynała się, znacznie się pogorszyła. Łysenkoizm eksportowano także do innych krajów komunistycznych, takich jak Chiny, które także doznały straszliwych klęsk głodowych. Miliony ludzi umarło z głodu z powodu szalonych pomysłów Łysenki, co czyni z niego naukowca o największej liczbie ofiar w historii ludzkości.


Powrót Łysenki


Potęga Łysenki zbladła po śmierci Stalina, a sam Łysenko umarł w 1976 r. Do pewnego stopnia nadal był szanowany, ale to także blaknęło i zniknęło pod koniec lat 1980. Teraz jednak, według artykułu w „Current Biology”, Łysenko i jego pomysły wracają. Autorzy podejrzewają, że są dwa główne powody tego powrotu.


Pierwszym jest epigenetyka
, która jest badaniem wpływów środowiskowych na ekspresję genów i na fenotyp. Czynniki epigenetyczne mogą pomóc zaadaptować organizm do obecnych warunków środowiska, takich jak susza, głód lub obfitość. Te czynniki mogą być nawet do pewnego stopnia dziedziczone, wpływając na nowe pokolenia. To są zasadniczo pewne zakłócenia genetycznego dziedzictwa, pozwalające na krótkoterminowe przystosowania fenotypu do zmieniających się warunków środowiska.


Frustrujące jest to, że epigenetyka jest często bardzo marnie relacjonowana i wyjaśniana publiczności, rozdęta w coś, czym nie jest. Epigenetyka nie jest dziedziczeniem nabytych cech, ani nie obala głównych filarów darwinowskiej ewolucji. Powierzchowne doniesienia o epigenetyce mogą jednak wypaczyć ją (i to właśnie dzieje się w Rosji), pozwalając na  twierdzenia, że Łysenko miał jednak rację.  


Oczywiście, łysenkoizm w żaden sposób nie był epigenetyką. Łysenko odrzucał istnienie genów i miał dziwaczne koncepcje o zachowaniu roślin. Nie antycypował epigenetyki, ani żadne obecne badania epigenetyki nie ratują Łysenki przed opinią zwyczajnego maniaka.  


Prawdopodobnie jednak prawdziwym powodem powrotu chwały Łysenki jest to, że reprezentuje on minioną chwałę sowiecka i jest symbolem anty-zachodniej ideologii. Ponowne zainteresowanie Łysenką jest sposobem  przeciwstawienia się Zachodowi i gloryfikowania rosyjskiej wyjątkowości.


Wydaje się, że główna lekcja przypadku Łysenki została zapomniana wraz z wyblaknięciem pamięci o horrorach, jaki stworzył. Niebezpieczne jest, kiedy ideologia przebija naukę. Żyjemy w wielkim i skomplikowanym świecie, a stawki są często wysokie. Nasza cywilizacja polega na technologii. Jeden szalony pomysł w rolnictwie, jeśli zastosuje się go na szeroką skalę, może być katastrofalny.


I, oczywiście, nie potrzeba wiele wyobraźni, by pomyśleć o innych przykładach ideologii przebijającej naukę i dowody. Zaprzeczanie globalnemu ociepleniu, akcje antyszczepionkowe, histeria przeciwko GMO oraz alternatywna medycyna są wszystkie triumfem narracji nad logiką i dowodami.


Wszystkie te problemy pogarsza ogólna atmosfera przeciwko elitom, przeciwko ekspertom i przeciwko intelektualistom. Jest zbyt łatwo odrzucić wiedzę oddając się spiskowym teoriom, które również zbyt łatwo spotykają się z akceptacją. Poprzeczka została obniżona do tego stopnia, że ludzie wierzą, iż NASA bierze udział w olbrzymim spisku, by przekonać wszystkich, że świat jest kulisty i że ciążenie istnieje. A co ze zdjęciami okrągłej ziemi z kosmosu? To są „fake news”.


Mam nadzieje, że nie będziemy musieli zagłodzić na śmierć kolejnych 30 milionów ludzi, byśmy mogli ponownie nauczyć się lekcji Łysenki na jeszcze jedno pokolenie.

 

The Return of Lysenkoism

21 grudnia 2017

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Steven Novella


Neurolog, wykładowca na Yale University School of Medicine. Przewodniczący i współzałożyciel New England Skeptical Society. Twórca popularnych (cotygodniowych) podkastów o nauce The Skeptics’ Guide to the Universe.  Jest również dyrektorem Science-Based Medicine będącej częścią James Randi Educational Foundation (JREF), członek Committee for Skeptical Inquiry (CSI) oraz członek założyciel Institute for Science in Medicine.

Prowadzi blog Neurologica.


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 841 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Ateista z chwilową luką w pamięci i w szoku niewolnictwa   Dawkins   2018-09-21
Stereotypy są często szkodliwe a zarazem poprawne   Shpancer   2018-09-21
Atak “doktorostwa Wolfson” na rodziców chłopca, który zmarł na koklusz     2018-09-20
Probiotyki – to skomplikowane   Novella   2018-09-13
Przesądy i złudzenie kontroli   Novella   2018-09-11
Antyszczepionkowcy - pielęgniarka lub lekarz nie powinni opiekować się dziećmi     2018-09-10
Francuski uniwersytet wyrzuca homeopatię   Novella   2018-09-08
Plastry uśmierzające ból z Luminas: gdzie słowa „kwantum” i „energia” w rzeczywistości znaczą „magia”     2018-09-07
Odkryto nowy rodzaj neuronów u ludzi   Novella   2018-09-06
Epigenetyka: powrót Lamarcka? Nie tak szybko!   Coyne   2018-09-05
Przejściowe formy przodków żółwia   Novella   2018-09-03
Recenzja nowej książki Davida Quammena o drzewach ewolucyjnych (i porównanie z innymi recenzjami)   Coyne   2018-09-01
Dlaczego jedne sowy mają kępki piór na uszach, a inne nie?   Lyon   2018-08-30
Psychoaktywny lek i doświadczenie śmierci   Novella   2018-08-29
Samce koników morskich, które są ciężarne, redukują inwestycję w potomstwo, jeśli widzą seksowną samicę   Coyne   2018-08-28
Uderzające podobieństwo: rewolucyjne wyniki badań nad bliźniętami   Dynesen   2018-08-27
Ale tego wija lepiej zostaw w spokoju   Łopatniuk   2018-08-24
Ile jest ziemi nadającej się pod uprawę?   Novella   2018-08-22
Więcej o szarlatanerii komórek macierzystych   Novella   2018-08-18
Kontrolowane próby szczepionek   Novella   2018-08-15
Ogniska odry w Brooklynie w 2013 r.: Badanie kosztów antyszczepionkowej pseudonauki     2018-08-14
Uprzednie doświadczenie wpływa na to, co widzimy   Novella   2018-08-11
Efekt Krugera-Dunninga, antyszczepionkowcy i arogancja ignorancji     2018-08-09
Nowe zastosowania zużytych filtrów do dializy   Blum   2018-08-07
Puszczyk mszarny   Lyon   2018-08-06
Oprzeć się wiatrom - dobór naturalny, huragany i jaszczurki   Mayer   2018-08-04
Unia Europejska odrzuciła uprawy z edytowanym genomem   Ridley   2018-08-03
Spojrzenie na ruch anty-GMO   Novella   2018-08-02
Tajemne życie morskich ptaków   Ridley   2018-08-01
Więcej dowodów przeciwko „epigenetycznie” dziedziczonym i środowiskowo wprowadzonym zmianom w DNA   Coyne   2018-07-31
Usterka w Matriksie   Novella   2018-07-27
Czy współczesny Homo sapiens wyewoluował w różnych częściach Afryki?   Coyne   2018-07-24
Pandemie, szczepienia, i kuracja mleczna profesora Jastrebowa   Turski   2018-07-21
Sóweczka dwuplamista   Lyon   2018-07-20
Lucyfer, którego wymyślił Zimbardo. O konsekwencjach stanfordzkiego eksperymentu więziennego i skandalu, którego stał się obiektem   Witkowski   2018-07-19
Nie kłacz, gdy kaszlesz   Łopatniuk   2018-07-14
Kwantowe bzdury w parapsychologii   Novella   2018-07-12
Pełzająca percepcja problemów   Novella   2018-07-10
Ale czy mogą cierpieć?   Dawkins   2018-07-07
Wronia inteligencja   Novella   2018-07-06
Gąsienica naśladuje pazurnicę   Coyne   2018-07-05
O mózgach męskich i żeńskich   Novella   2018-07-03
Czy hieny rozbijają ludzki patriarchat?   Coyne   2018-06-30
Mikrobiom jelitowy i stany lękowe   Novella   2018-06-28
Ukośniki przędą spadochrony z nici pajęczej i odlatują po sprawdzeniu wiatru odnóżami   Coyne   2018-06-26
To może być toczeń, czyli o wilku, który pożarł serce   Łopatniuk   2018-06-23
Kreacjonizm i nagonka na Coyne’a w „Daily Caller”   Coyne   2018-06-22
Kłamstwa anty-GMO   Novella   2018-06-20
Protezy kończyn - kolejny postęp   Novella   2018-06-16
Dziwne zawiłości procesu dziedziczenia   Coyne   2018-06-13
Homeopatia, wibracje i oszustwo     2018-06-12
Wyników Séraliniego nie daje się powtórzyć   Novella   2018-06-11
Helen Lawson i czarna maść: wycinanie, wypalanie i zatruwanie w sposób „naturalny”     2018-06-09
Patyczaki mogą rozprzestrzeniać się jak nasiona roślin: w ptasich odchodach   Coyne   2018-06-08
Czy teoria doboru naturalnego Darwina zmieniła nasz pogląd na miejsce ludzkości   Dennett   2018-06-07
Kosmici-głowonogi i panspermia   Novella   2018-06-05
Marność dowodów na przekazywanie wprowadzonych środowiskowo, „epigenetycznych” zmian w DNA kolejnym pokoleniom u ludzi   Coyne   2018-06-04
Homeopatyczne nosodes   Novella   2018-05-31
Fałszywa dychotomia i negacja nauki   Novella   2018-05-28
Nicień w oku bliźniego   Łopatniuk   2018-05-26
Budzenie zmarłych   Novella   2018-05-21
Finansowanie społecznościowe terapii komórkami macierzystymi o nieudowodnionej skuteczności: wykorzystywanie hojności obcych, by płacić za szarlatanerię     2018-05-18
Co mówi nam ruch płaskiej Ziemi     2018-05-17
Osy papierowe + sprytny biolog = tęczowe gniazda   Coyne   2018-05-14
Jak to jest, że Stanisław Burzyński nadal żeruje na zrozpaczonych pacjentach z rakiem?     2018-05-12
Przekonania antyoświeceniowe są „zaskakująco trwałe”     2018-05-11
Jeremy Sherman nadal nie rozumie ewolucji   Coyne   2018-05-09
Zdrowy tryb życia ma znaczenie   Novella   2018-05-08
Miasta są nowymi wyspami Galapagos   Ridley   2018-05-04
O obowiązkowym oznakowywaniu GMO   Novella   2018-05-03
Tydzień Świadomości Homeopatii. Pomaga przypomnieć ludziom, że jest to szarlataneria!     2018-05-02
Znajdź Tiktaalika!   Coyne   2018-05-01
Wzrost potęgi dinozaurów   Novella   2018-04-30
Niebezpieczeństwa martwienia się o sądny dzień   Pinker   2018-04-27
Tako rzecze antyszczepionkowa “wojowniczka mama”, Brittney Kara: jeśli szczepionki są tak wspaniałe, to dlaczego nie wspomina ich Biblia?     2018-04-26
Geny wydają się wyjaśniać większość sukcesów uczniów szkół elitarnych   Ridley   2018-04-25
Akupunktura jadu pszczelego: śmiercionośne znachorstwo, które może zabić     2018-04-23
Mumia z Atakama nie jest kosmitą   Novella   2018-04-20
Feministyczna geografia w Dartmouth   Coyne   2018-04-19
Dlaczego odmawiamy dostrzegania jaśniejszej strony, choć powinniśmy   Pinker   2018-04-17
Inicjatywa „Globalna Spójność”: nonsens na globalną skalę     2018-04-11
Wreszcie: sensowna dyskusja o “rasie”   i Greg Mayer   2018-04-10
Rolnictwo biodynamiczne: podobne do antropozoficznej medycyny, ale dla farm     2018-04-06
Mózg i kodowanie predyktywne   Novella   2018-04-05
Dziwaczne życie seksualne żabnicy   Coyne   2018-04-04
Dwa kilo prostaty poproszę   Łopatniuk   2018-03-31
Dziennik z Mozambiku: Demony w kurzu   Naskręcki   2018-03-30
Otumaniony myśliciel twierdzi, że ewolucja nie może wyjaśnić organizmów i ich “dążeń”   Coyne   2018-03-28
Orientacja na złe wiadomości nasila się i wpływa na nasze działania   Ridley   2018-03-27
Urojenie fałszywej flagi   Novella   2018-03-24
Zły tydzień dla homeopatii jest dobrym tygodniem dla nauki     2018-03-23
Czy farmerzy mają czekać aż parlamentarzyści podszkolą się w nauce o manioku?   Ongu   2018-03-22
David Barash namawia naukowców do stworzenia człowieko-szympansiej hybrydy   Coyne   2018-03-20
Déjà vu i swojskość   Novella   2018-03-17
“Odwrócenie specjacji” (fuzja gatunków) u kruków   Coyne   2018-03-16
Błąd atrybucji, sofizmat rozszerzenia (atakowanie chochoła) i zasada wielkoduszności   Novella   2018-03-14
Mutualistyczne ptaki nocują w pachwinach i na brzuchach żyraf   Coyne   2018-03-13
Polityczny szympans   Martino   2018-03-09
Najstarsza sztuka jaskiniowa w Europie, to niemal z pewnością dzieło neandertalczyków   Coyne   2018-03-06
Nowa inicjatywa w Kalifornii – magnetyzm nonsensu w działaniu   Novella   2018-03-05

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej



Ściganie bluźnierstwa



Ryby jaskiniowe



Autyzm



Od niepamiętnych czasów



Tunezyjczycy przeciw złemu prawu



Drugie prawo termodynamiki



Pochwała ignorancj



Mistyfikacja Sokala



Intronizacja Chrystusa



Obama chrzescijanie



Szelest liści



Czego wam nie pokazują?



Rozdzielenie religii i państwa



Trwa ewolucyjne upokorzenie archeopteryksa



Trucizna, kamuflaż i tęcza ewolucji


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk