Prawda

Środa, 28 czerwca 2017 - 05:31

« Poprzedni Następny »


Youtube

Najnowsze filmy
Najczęściej oglądane
youtube - ikona

Nie rzuciło mi się w oczy


Paulina Łopatniuk 2017-05-18

Czerniak wewnątrz gałki ocznej (tak, usuniętej i przekrojonej na pół) – nierównomiernie wybarwiony guzowaty twór; AFIP, PEIR Digital Library (Pathology image database); domena publiczna
Czerniak wewnątrz gałki ocznej (tak, usuniętej i przekrojonej na pół) – nierównomiernie wybarwiony guzowaty twór; AFIP, PEIR Digital Library (Pathology image database); domena publiczna

Że nowotwory zdarzają się też w gałce ocznej, zapewne każdy wie albo przynajmniej się domyśla. W końcu właściwie wszędzie się zdarzają – jeśli coś jest żywe, najprawdopodobniej może nowotworzyć. Że nowotwory mogą do gałki ocznej przerzutować – choć to niby również nie jest tak do końca niespodzianka (przerzutować wszak też mogą w końcu właściwie wszędzie, choć miewają niekiedy różne “preferencje”) – pewnie już mało komu przemknęło przez myśl.


Przerzut raka nerki do tęczówki; http://www.scielo.br/scielo.php?pid=S0004-27492016000600407&script=sci_arttext
Przerzut raka nerki do tęczówki; http://www.scielo.br/scielo.php?pid=S0004-27492016000600407&;script=sci_arttext

A tymczasem to przerzuty właśnie są najczęstszymi nowotworami złośliwymi gałki ocznej u dorosłych (najczęstszym u nich pierwotnym nowotworem w tej lokalizacji jest czerniak błony naczyniowej). U dorosłych, podkreślę. U dzieci w tej okolicy króluje retinoblastoma,  czyli siatkówczak wywodzący się, jak wskazuje sama nazwa, z siatkówki, zmiana pierwotna zatem. Ale o siatkówczaku kiedy indziej – temat to dość rozległy i sam w sobie niezwykle interesujący. Dziś przerzuty.

Od razu podkreślę – nie mówimy o zjawisku masowym. Oko nie należy narządów chętnie przez przerzuty zajmowanych (choć nie są też przerzuty do gałki ocznej czymś wyjątkowym bynajmniej). W pewnej mierze zapewne przyczynia się do tego kwestia układu limfatycznego oka. Dość długo podejrzewano, że to narząd, który w ogóle naczyniami limfatycznymi nie dysponuje (nadal zresztą prawdopodobnie natkniecie się na takie stwierdzenia w wielu podręcznikach i czasopismach – nowinki, nawet anatomiczne, potrafią przenikać do piśmiennictwa powoli).


Opona twarda wokół nerwu wzrokowego; po lewej drobne naczynie tętnicze, po prawej – żylne, pośrodku wybarwione podoplaniną (D2-40) naczynie limfatyczne; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15625904
Opona twarda wokół nerwu wzrokowego; po lewej drobne naczynie tętnicze, po prawej – żylne, pośrodku wybarwione podoplaniną (D2-40) naczynie limfatyczne; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15625904

Owszem zatem, powieka zaopatrzona jest w sieć naczyń limfatycznych, spojówka również, ale sama gałka oczna? Z drugiej strony dlaczego właściwie nie? Owszem, część tworzących ją struktur w ogóle unaczyniona nie jest, a skoro brak jest naczyń krwionośnych, to i nieobecność limfatycznych nie szokuje, ale przecież nie dotyczy to wszystkich składowych gałki. Że nie zaobserwowano wcześniej? Ha, ale obserwacje w mikroskopie świetlnym w przypadku tych naczyń najdrobniejszych nie muszą być wcale w pełni wiarygodne – odróżnienie od siebie maleńkich naczynek limfatycznych i krwionośnych może być trudne, czasem nawet niemożliwe. Dopiero ostatnie dekady przyniosły nam narzędzia pozwalające na bardziej precyzyjną ocenę. Badania immunohistochemiczne i genetyczne dały szansę, by potwierdzić to, co sugerowały już wcześniej badania czynnościowe i kolejne raporty zaczęły powoli spływać. A to drobne naczynia limfatyczne w obrębie otaczającej nerw wzrokowy opony twardej, a to w ciele rzęskowym…  I nagle skończyły się wątpliwości. Może drobne, może nieliczne, ale ewidentnie jakieś naczynia limfatyczne w oku są. Choć nie wzbudziły chyba w “mejnstrimowych” mediach zainteresowania równie dużego jak naczynia limfatyczne w mózgu, mimo iż już się przecież rozważa potencjalne zastosowania kliniczne nowej wiedzy.


Przerzut raka drobnokomórkowego płuc do tęczówki; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3934058/
Przerzut raka drobnokomórkowego płuc do tęczówki; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3934058/

Ale odbiegliśmy trochę od tematu. Dlaczego właściwie naczynia limfatyczne w oku miałyby być istotne dla kwestii przerzutów nowotworowych? Na pewno się domyślacie, ale przypomnijmy. Otóż ścieżki i kanały układu limfatycznego to jedna z głównych tras, którymi komórki nowotworowe wędrują sobie wokół organizmu zanim gdzieś przycupną i założą nową kolonię. Nie jest to jedyna oczywiście dostępna im droga, zatem nawet gdyby rzeczywiście układ limfatyczny nie pozwalał oka dosięgnąć, i tak nie miałoby tu ono szans na żaden immunitet, ale zawszeć przynajmniej teoretycznie byłoby to jedno dojście mniej. Tyle że już wiemy, że raczej tak nie jest.


Komórki raka piersi w świetle naczyń limfatycznych (LVI, lymphovascular invasion) – tak rozpoczyna się ich wędrówka po ciele; zdjęcia po prawej podbarwione przy pomocy przeciwciał przeciwko białkom śródbłonka naczyń; NG Zaorsky, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3542859/, CC BY-NC 3.0
Komórki raka piersi w świetle naczyń limfatycznych (LVI, lymphovascular invasion) – tak rozpoczyna się ich wędrówka po ciele; zdjęcia po prawej podbarwione przy pomocy przeciwciał przeciwko białkom śródbłonka naczyń; NG Zaorsky, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3542859/, CC BY-NC 3.0


Tęczówka z przerzutem raka gruczołowego żołądka; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4782568/
Tęczówka z przerzutem raka gruczołowego żołądka; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4782568/

Literatura mówi o zajęciu oka w nawet 4-8% przypadków rozsianej choroby nowotworowej. Nie znaczy to wcale, że taki odsetek pacjentów czy pacjentek jest obecności przerzutów w tej nieuważanej przecież powszechnie za prawdopodobną lokalizacji świadom. Te dane to efekt badań pośmiertnych, podczas gdy zapewne jedynie część osób dotkniętych podobnym przebiegiem choroby rzeczywiście zostanie zdiagnozowana jeszcze za życia. Przerzuty do gałki ocznej niekoniecznie szybko dają objawy i niekoniecznie objawy te są na tyle oczywiste czy dokuczliwe, by skłaniać chorych poważnie już przecież obciążonych zdrowotnie do kolejnych wizyt lekarskich. Jak to podsumowuje jedno z opracowań:

"Częstość przerzutów do oka w Stanach Zjednoczonych szacuje się na 20 000 przypadków rocznie. Większość spośród tych chorych nigdy nie trafi do okulisty.  Przypisuje się to po części temu, że nie doświadczają objawów ze strony narządu wzroku, bierze się też pod uwagę, że być może po prostu nie narzekają na zaburzenia wzroku, doświadczając dużo cięższych problemów natury medycznej."


Obraz angiograficzny (angiografia fluoresceinowa) naczyniówki usianej iskierkami i przejaśnieniami przerzutów raka sutka powodujących częściowe odwarstwienie siatkówki; https://www.hindawi.com/journals/bmri/2015/574086/
Obraz angiograficzny (angiografia fluoresceinowa) naczyniówki usianej iskierkami i przejaśnieniami przerzutów raka sutka powodujących częściowe odwarstwienie siatkówki; https://www.hindawi.com/journals/bmri/2015/574086/

Jasne, zdjęcia zmian w obrębie tęczówki mogą się wydawać efektowne – w końcu widać przecież, że coś jest nie tak, prawda? – tęczówka jednak nie jest wcale najczęstszym miejscem, w którym zakotwiczają się wędrujące naczyniami komórki nowotworowe. Owszem, generalnie zazwyczaj zajęta jest (bogato zgodnie z nazwą unaczyniona, stąd bardziej narażona na przypływ intruzów) błona naczyniowa, ale nie ta najbardziej widoczna przednia jej część, a raczej położona w głębi pomiędzy siatkówką a twardówką naczyniówka (choroidea) – to tu skupia się prawie 90% przypadków. Tęczówka i ciało rzęskowe to zdecydowana mniejszość. A już zupełną rzadkością są przerzuty poza błoną naczyniową – siatkówki ten problem dotyczy w zupełnie pojedynczych przypadkach.


Kogo zatem najczęściej w oku spotkamy? Żadna to niespodzianka, że nie będą to zazwyczaj nowotwory rzadkie – takie sytuacje to już wyjątkowa kumulacja pecha (choć i  podwójny de facto pech w medycynie się zdarza niekiedy). Gośćmi szczególnie często w oku pojawiającymi się są przerzutujące raki sutka (nawet u ponad 30% chorych z rozsianym już rakiem) i – na zaszczytnym drugim miejscu – płuca. Nieco dalej czają się raki nerek, prostaty, skóry i przełyku, ale gdy przegrzebać archiwa, znajdą się też przerzuty tak niszowych nowotworów złośliwych jak rak grasicy chociażby.


Przerzut raka grasicy do naczyniówki, MRI; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4682268/
Przerzut raka grasicy do naczyniówki, MRI; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4682268/

Ten ostatni przypadek to niezwykła zresztą i smutna historia. W tej opowieści diagnostykę zapoczątkowała stopniowa niemal pełna utrata wzroku, a choroby nowotworowej wcześniej u ciężarnej (trzeci trymestr) dwudziestoośmiolatki w ogóle nie podejrzewano. Pierwotnie założono, że problem okulistyczny wiązał się z zaostrzeniem trapiącego kobietę zapalenia skórno-mięśniowego (dermatomyositis) – wzmogły się również objawy skórne – i próbowano ją leczyć sterydami, jednak brak efektów wdrożonej terapii skłonił medyków do pogłębienia diagnostyki, co przyczyniło się do odkrycia przyczyniających się do odwarstwienia siatkówki guzków w obrębie naczyniówki (obustronnie) i ostatecznie – do rozpoznania zmiany pierwotnej. Niestety trochę dla pacjentki za późno – diagnoza onkologiczna rzuciła przy okazji zupełnie nowe światło na dokuczające kobiecie od siedmiu lat zapalenie skórno-mięśniowe będące najpewniej związanym z rakiem grasicy zespołem paraneoplastycznym (nazywamy tak zespoły objawów towarzyszących nowotworom, choć rozwijające się niezależnie od ich miejscowego wzrostu bądź występowania przerzutów) – rak miał wiele czasu, by się rozwinąć. Mimo podjętych po porodzie prób leczenia pacjentka zmarła czternaście miesięcy od momentu postawienia rozpoznania.


Niezróżnicowany rak grasicy, praktycznie nie do rozpoznania bez zastosowania odpowiednich przeciwciał; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4682268/
Niezróżnicowany rak grasicy, praktycznie nie do rozpoznania bez zastosowania odpowiednich przeciwciał; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4682268/

Nie należy zapominać, że przerzuty do oka są późnym objawem chorób onkologicznych (nie tylko raków bynajmniej, inne nowotwory złośliwe również potrafią przerzutować do gałki ocznej), nawet jeśli stanowią pierwszy symptom nierozpoznanego wcześniej nowotworu (a dzieje się tak w nawet co dziesiątym przypadku). Są ważne, ponieważ – mimo że nieczęste – mogą pomóc czasem w wykryciu nowotworu i przyspieszyć leczenie. Jeśli nawet nie umożliwi to wyleczenia – w końcu mówimy o nowotworach rozsianych już – to przynajmniej może pomóc wydłużyć pozostały pacjentom czas.

 


Przerzutowy rak drobnokomórkowy płuca – radioterapia dała tu bardzo dobre efekty; http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1556086415307188
Przerzutowy rak drobnokomórkowy płuca – radioterapia dała tu bardzo dobre efekty; http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1556086415307188

Prawidłowe rozpoznanie przyczyn ewentualnego pogorszenia wzroku jest też kluczowe, by ten pozostały osobie chorej czas mógł być spędzony w możliwie dużym komforcie – stąd też poza leczeniem choroby podstawowej jako takiej (choć chemioterapia daje niekiedy i tu pozytywne rezultaty) stosuje się na przykład różne formy celowanej radioterapii, by pomóc pajentowi/tce odzyskać upośledzony przez proces chorobowy wzrok. Z rzadka jedynie niezbędne okazuje się usunięcie zajętego oka, choć niekiedy dolegliwości bólowe wymuszają i takie kroki.


W rzadkich przypadkach niezbędne okazuje się usunięcie dotkniętej chorobą gałki ocznej, tu przypadek podwójnie rzadki, bo przerzut raka pęcherza dotyczył siatkówki (na pierwszym zdjęciu guz naciekający odwarstwiającą się siatkówkę, na kolejnych obraz mikroskopowy, w tym immunohistochemia potwierdzająca pochodzenie zmiany); https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27930437
W rzadkich przypadkach niezbędne okazuje się usunięcie dotkniętej chorobą gałki ocznej, tu przypadek podwójnie rzadki, bo przerzut raka pęcherza dotyczył siatkówki (na pierwszym zdjęciu guz naciekający odwarstwiającą się siatkówkę, na kolejnych obraz mikroskopowy, w tym immunohistochemia potwierdzająca pochodzenie zmiany); https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27930437

(Przypominam też, że patologów możecie śledzić też na fejsbuku – warto tam zaglądać, bo strona jest codziennie aktualizowana)

Literatura:

Ocular Pathology. M Yanoff, JA Sassani; 7th ed

Advances in applied anatomy of the eyelid and orbit. RE Gausas; Current Opinion in Ophthalmology 2004;15(5):422-5

Orbital lymphatics: do they exist? AJ Dickinson, RE Gausas; Eye 2006;20:1145-1148

Identification of lymphatics in the ciliary body of the human eye: a novel “uveolymphatic” outflow pathway. YH Yücel, MG Johnston, T Ly, M Patel, B Drake, E Gümüş, SA Fraenkl, S Moore, D Tobbia, D Armstrong, E Horvath, N Gupta; Experimental Eye Research 2009;89(5):810-9

Lymphatics and Lymphangiogenesis in the Eye. S Nakao, A Hafezi-Moghadam, T Ishibashi; Journal of Ophthalmology 2012; 2012;2012:783163

Ocular lymphatics: state-of-the-art review. L Chen; Lymphology 2009;42(2):66-76.

Lymphatic drainage from the eye: A new target for therapy. Y Yucel, N Gupta; Progress in Brain Research 2015;220:185-198

Ocular metastases. VML Cohen; Eye 2013;27(2):137-141

Intraocular Metastases-A Review. L Konstantinidis, B Damato; Asia-Pacific Journal of Ophthalmology 2017;6(2):208-214

Choroidal metastases: Origin, features, and therapy. S Arepalli, S Kaliki, CL Shields; Indian Journal of Ophthalmology. 2015;63(2):122-127

 Small-cell lung carcinoma metastasis to the iris – case presentation. D Nikratowicz, I Rospond-Kubiak, J Kocięcki; Contemporary Oncology (Pozn) 2013;17(3):331-333

Iris metastases from systemic cancer: a report of three cases. PC de Mello, OFM Brasil, A Vidoris, MC Morales, RN Belfort; Arquivos Brasileiros de Oftalmologia 2016;79(6):407-410

CASE OF METASTATIC UROTHELIAL CARCINOMA OF THE RETINA AND VITREOUS. KE Whalen, RC Eagle; TR Vrabec; Retinal Cases & Brief Reports 2016; 2016 Dec 7. [Epub ahead of print] DOI: 10.1097/ICB.0000000000000490

Choroidal metastases from thymic carcinoma during pregnancy: Case Report. SP Haen, P Stroebel, A Marx , D Suesskind, F Fend, U Reichmann, H-G Kopp, L Kanz, F Mayer; BMC Cancer 2015;15:972

Iris metastasis of gastric adenocarcinoma. ARC Celebi, AE Kilavuzoglu, UE Altiparmak, CB Cosar, A Ozkiris; World Journal of Surgical Oncology 2016;14:71

Choroidal metastasis from leiomyosarcoma in two cases. E Feinstein, S Kaliki, CL Shields, H Ehya, JA Shields; Oman Journal of Ophthalmology 2014;7(1):19-21

Ophthalmic Metastasis of Breast Cancer and Ocular Side Effects from Breast Cancer Treatment and Management: Mini Review. I Georgalas, T Paraskevopoulos, C Koutsandrea, E Kardara, P Malamos, D Ladas, D Papaconstantinou; BioMed Research International 2015;2015, Article ID 574086

Iris Metastasis from Small-Cell Lung Cancer. M Hata, T Inoue; Journal of Thoracic Oncology 2014;9(10):1584-85

 



Paulina Łopatniuk


Lekarka ze specjalizacją z patomorfologii, pasjonatka popularyzacji nauki, współtwórczyni strony poświęconej nowinkom naukowym Nauka głupcze, ateistka, feministka. Prowadzi blog naukowy Patolodzy na klatce.

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 613 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Pochodzenie i migracja kotów domowych: badanie genetyczne   Coyne   2017-06-27
Masz szczątkowe mięśnie, które poruszały wąsy twoich przodków   Coyne   2017-06-25
Najwcześniejsi ludzie współcześni   Novella   2017-06-23
Głupota pomylonej godności   Pinker   2017-06-21
Mój potworniak ma raka, czyli gdzie z tą tarczycą, poczwaro   Łopatniuk   2017-06-17
Rozszyfrowanie tego, jak mózg naczelnych identyfikuje twarze ludzkie   Coyne   2017-06-16
W naukę się  nie wierzy, naukę się uprawia   Koraszewski   2017-06-15
Ryzyko niewarte podejmowania: list otwarty do moich kolegów w świecie akademickim   Boutwell   2017-06-14
Intersekcjonalny feminizm kwantowy   Coyne   2017-06-13
Antynaukowe przesłanie „Frankensteina” zawsze było głupie   Ridley   2017-06-12
Superantybiotyki na supermikroba   Novella   2017-06-10
Jeden bit różnicy, czyli cyberjasyr od powicia   Maszkowski   2017-06-08
Dobór sztuczny w działaniu: więcej słoni rodzi się bez ciosów   Coyne   2017-06-06
Rolnictwo organiczne nie służy środowisku   Novella   2017-06-04
Nikt nie wie jak najlepiej zwalczać otyłość   Ridley   2017-06-02
Akupunktura kontra nauka, wersja lingwistyczna     2017-06-01
Więcej antyszczepionkowej pseudonauki   Novella   2017-05-30
Podróże po Meddle Earth   Naskręcki   2017-05-28
Badacz: Ludzki zmysł węchu jest lepszy niż wszyscy myślą; może rywalizować z psim!   Coyne   2017-05-27
Wiatr jest czymś nieistotnym dla debaty o klimacie i energii   Ridley   2017-05-25
Nowa mistyfikacja akademicka: sfingowany artykuł o “penisie konceptualnym” opublikowało “wysokiej jakości, recenzowane przez specjalistów” pismo nauk społecznych   Coyne   2017-05-22
Badanie zaszczepionych i nieszczepionych   Novella   2017-05-20
Nie rzuciło mi się w oczy   Łopatniuk   2017-05-18
Biolog ewolucyjny błądzi pisząc o doborze płciowym na łamach “New York Times”   Coyne   2017-05-17
Wielka Brytania powinna przyjąć Zasadę Innowacyjności   Ridley   2017-05-15
Nowa książka o CRISPR, edytowaniu genów i ich etycznych implikacjach   Coyne   2017-05-13
Szarlatan handlujący fałszywą nadzieją     2017-05-12
Czy kiedykolwiek lepiej jest nie wiedzieć?   i Jonny Anomaly   2017-05-10
Czy przestaniemy być mięsożerni?   Ridley   2017-05-09
Nietoperze używają sonaru, by zlokalizować kwiaty kaktusa   Coyne   2017-05-06
Brazylia liczy na technologię izraelską, by rozwiązać śmierdzący problem   Leichman   2017-05-04
Komisja Europejska ukrywa naukę o pszczołach   Ridley   2017-05-03
Dlaczego ryby jaskiniowe ewoluują tak, by oślepnąć?   Coyne   2017-05-02
Artykuł w “Nature” sugeruje, że ludzie żyli w Ameryce Północnej 130 tysięcy lat temu   Mayer   2017-04-29
Rzekł antyszczepionkowiec: Szczepionki powodują autyzm u psów!     2017-04-28
Nowe badanie pamięci długotrwałej   Novella   2017-04-26
Kapryśne mody żywnościowe ukrywają prawdziwy problem żywieniowy   Ridley   2017-04-24
Jakie ładne pakieciki, czyli kto mieszka w żołądku   Łopatniuk   2017-04-22
Epigenetyka stała się niebezpiecznie modna   JC Barnes   2017-04-20
Definiowanie gatunku: nowe, ale problematyczne, pojęcie gatunku   Coyne   2017-04-17
Jak “ludzkie pszczoły”, biotechnolodzy i Gates Foundation ratują afrykański maniok   Ongu   2017-04-15
Opowieść o dwóch krzywych dzwonowych   Ben Winegard   2017-04-12
Skąd bóbr? To są szczuroskoczki, a nie wiewiórki!   Coyne   2017-04-11
Dwie matki jednego albatrosa   Zimmer   2017-04-07
Kiedy ideologia przebija biologię   Coyne   2017-04-04
Możliwe życie znalezione w osadach liczących między 3,8 a 4,3 miliardów lat   Coyne   2017-03-28
Nanocząstki: nowy, jedyny, prawdziwy powód wszystkich chorób?     2017-03-24
Od egzekucji do średniowiecznych tortur: "irański Mandela", Ajatollah Boroujerdi   Rafizadeh   2017-03-23
Dlaczego pandy wielkie mają takie ubarwienie? Odpowiedź: to skomplikowane   Coyne   2017-03-22
Stagnacja socjologii i jej przyczyny   Boutwell   2017-03-21
Przez szyjkę do serca   Łopatniuk   2017-03-18
Możliwości, jakie otwiera edytowanie genów   Ridley   2017-03-17
Michio Kaku całkowicie myli ewolucję człowieka w programie The Big Think   Coyne   2017-03-15
Kolejne przypomnienie, nie ma epidemii autyzmu     2017-03-13
Zbrodnia to niesłychana, ryba zabija pana   Łopatniuk   2017-03-11
Społeczne obyczaje pasówek na kampusie   Lyon   2017-03-08
Pomysłowa nowa hipoteza o mimikrze owadów   Coyne   2017-03-07
Palestyńczycy: Dlaczego "regionalny proces pokojowy" poniesie porażkę   Toameh   2017-03-05
Skandal za kulisami zakazu neonikotynoidów   Ridley   2017-03-04
Okropne informowanie o nauce w “Guardianie”: mamut włochaty” na progu wskrzeszenia? Watpię, a Matthew prostuje błędy   Coyne   2017-03-03
Który naukowiec uratował najwięcej istnień ludzkich?   Coyne   2017-03-01
Pozostaje długa droga na górę Darwina   Zimmer   2017-02-25
Gekon obdziera się ze skóry, by uniknąć drapieżników   Coyne   2017-02-24
Tylko się nie zakrztuś   Łopatniuk   2017-02-18
Czy płeć jest jak gender konstruktem społecznym? Nie.   Coyne   2017-02-17
Czy będzie genetycznie modyfikowana pszenica?   Novella   2017-02-15
Przodek wtóroustych? Nowy raport.   Coyne   2017-02-14
Mimikra müllerowska u Hymenoptera   Coyne   2017-02-11
Czy wirusy pomogły uczynić z nas ludzi?   Zimmer   2017-02-10
Nowy rząd owadów znaleziony w bursztynie z kredy   Coyne   2017-02-08
Alfred Sturtevant: bohater genetyki   Coyne   2017-02-06
Mój ptaszyńcu, czyli rzecz o kurzym wampirze   Łopatniuk   2017-02-04
Sceptyczne pytania, które każdy powinien zadawać   Novella   2017-02-02
Tajemnica pasków zebry rozwiązana – a przynajmniej tak mówią naukowcy   Coyne   2017-01-31
Nasze cętkowane mózgi   Zimmer   2017-01-30
Historia porostów i człowieka, który ją skorygował   Coyne   2017-01-26
Krzykliwa reklama kukrumy a rzeczywistość   Novella   2017-01-25
Niezwykłe pasikoniki naśladujące liście, u których samce i samice są różnych kolorów   Coyne   2017-01-24
Ile komórek ma twoje ciało?   Zimmer   2017-01-20
Selektywne używanie narzędzi wśród mrówek   Coyne   2017-01-17
Genetyczna księga zmarłych   Dawkins   2017-01-14
Mistyfikacja Sokala: dwadzieścia lat później   Coyne   2017-01-13
Pochwała ignorancji, czyli wiem, że nie wiem   Cullen   2017-01-11
Drugie prawo termodynamiki   Pinker   2017-01-10
Adam i Ewa: dwoje, czy więcej niż dwoje przodków?   Coyne   2017-01-07
Ulepszanie fotosyntezy i wzrost plonów   Novella   2017-01-04
Co robi mózg, kiedy widzisz nie to, co chcesz?   Koraszewski   2017-01-03
Badania z poślizgiem   Łopatniuk   2016-12-31
Wesołych Świąt od Oswalda Avery’ego – ale co byłoby, gdyby zmarł wcześniej?   Cobb   2016-12-30
Ideologiczna opozycja wobec prawdy biologicznej   Coyne   2016-12-28
Znakomici biolodzy brytyjscy   Ridley   2016-12-26
Podwójny przekręt natury   Zimmer   2016-12-22
Opierzony ogon dinozaura w bursztynie!   Coyne   2016-12-19
Bajka o kaczkach karolinkach   Coyne   2016-12-16
Rak kominiarzy i przędzalników, czyli Percival Pott w krainie epidemiologii   Łopatniuk   2016-12-10
Ewolucja w kolorze: od krępaka nabrzozaka do patyczaka   Zimmer   2016-12-09
Bakłażan Bt – fałszywa narracja przeciwko GMO   Novella   2016-12-05
Wielka debata o mistrzach manipulacji   Zimmer   2016-12-02
Lubię moje trupy jak moje precelki. Solone.   Meyers Emery   2016-11-29
Złożoność i artefakty poznawcze   David Krakauer   2016-11-26

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Nowe badanie pamięci długotrwałej



Ściganie bluźnierstwa



Ryby jaskiniowe



Autyzm



Od niepamiętnych czasów



Tunezyjczycy przeciw złemu prawu



Drugie prawo termodynamiki



Pochwała ignorancj



Mistyfikacja Sokala



Intronizacja Chrystusa



Obama chrzescijanie



Szelest liści



Czego wam nie pokazują?



Rozdzielenie religii i państwa



Trwa ewolucyjne upokorzenie archeopteryksa



Trucizna, kamuflaż i tęcza ewolucji



Religia zdrowego rozsądku



Kto się boi czarnego luda?



Land of the pure



świecące ryby



Lewica klania sie



Nis zgubic



Religia pieklo



Nienawisc



Niedożywienie w Ugandzie



Ewolucja nieunikniona



Starty z powierzchni



Niewolnictwo seksualne



Miłość teoretycznie przyzwoitych



Psy nie idą do Nieba



Problem zielonych strachów



Antysemiccy Żydzi



Nowy gatunek homininów na czołówkach gazet.