Prawda

Poniedziałek, 6 lipca 2020 - 19:36

« Poprzedni Następny »


Mój potworniak ma raka, czyli gdzie z tą tarczycą, poczwaro


Paulina Łopatniuk 2017-06-17

Zębaty potworniak jajnika z zalotnym loczkiem; fot. Chandra Krishnan, https://www.flickr.com/photos/ckrishnan/4323525348/
Zębaty potworniak jajnika z zalotnym loczkiem; fot. Chandra Krishnan, https://www.flickr.com/photos/ckrishnan/4323525348/

Potworniaki nieodmiennie was fascynują. I jasne, zdaję sobie sprawę z tego, że przede wszystkim pociągają was te najklasyczniejsze z klasycznych, zaopatrzone w garnitur lśniących zębów, z zalotnym loczkiem, a niekiedy i błyskiem nieomalże intelektu w postaci fragmentów mózgu, ale nie idźmy na łatwiznę. Bynajmniej nie są to przecież jedyne interesujące rzeczy, które można w potworniakach odnaleźć.

By jednak nie zagalopować się nadmiernie, zacznijmy może od podstaw, zjawisko bowiem już z samych pierwszych zdań może się wydawać nieco onieśmielające. Jakieś zęby, jakieś loczki, jakieś mózgi. Cóż to za poczwara? Że nowotwór, pewnie pamiętacie. W końcu potworniaki już się przez patologów i na fejsie, i przez niektóre teksty przewijały. Że nowotwór dość szczególny, to już po tych wszystkich loczkach, mózgach czy całych wręcz małych homunkulusach (nie do odróżnienia niekiedy nieomalże od “płodów w płodach”) pewnie też się sami/e domyślacie. Ale dlaczego to wszystko tak… ekscentrycznie się prezentuje?

Torbiel skórzasta z garniturem kształtnych zębów; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5025128/
Torbiel skórzasta z garniturem kształtnych zębów; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5025128/

Otóż punktem wyjścia tych konkretnych guzów są pierwotne wielopotencjalne komórki zarodkowe, inaczej nazywane germinalnymi. Zazwyczaj znajdujemy je w jajnikach i jądrach, gdzie zgromadziły się, by dać początek zwykłym komórkom rozrodczym, choć można je niekiedy spotkać także i w innych lokalizacjach jako pozostałości wędrówek z czasów rozwoju wewnątrzmacicznego. No i – pamiętajmy, wszystko, co żywe, może nowotworzyć – poza komórkami rozrodczymi nasze małe bohaterki mogą też rozwijać się w kierunku całej klasy nowotworów zwanych zarodkowymi lub germinalnymi, których to właśnie przedstawicielami są potworniaki. Nie tylko potworniaki, oczywiście. Do tej samej grupy należy większość nowotworów jąder w ogóle (kojarzą się wam z czymś nasieniaki?), a także niemała (do 20-30%) część guzów jajnika. No ale nawet na tle innych guzów tego pochodzenia potworniaki są dość niezwykłe. Inne nowotwory germinalne różnicują się w kierunku konkretnych struktur. Ot, komórki nasieniaka przypominają pierwotne gonocyty (niedojrzałe tzw. komórki prapłciowe, takie jeszcze-nie-plemniki), a nowotwór/rak pęcherzyka żółtkowego (yolk sac tumor) – jak sama nazwa wskazuje – będzie przypominał tkanki pęcherzyka żółtkowego znanego z rozwoju zarodkowego i płodowego. Potworniaki (teratoma) idą nieco inną drogą.


Nowotwór jajnika z w pełni uformowaną pętlą jelitową połączoną ze ścianą guza; http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1440-1827.2009.02396.x/full
Nowotwór jajnika z w pełni uformowaną pętlą jelitową połączoną ze ścianą guza; http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1440-1827.2009.02396.x/full

One akurat mogą przypominać wszystko. Znowotworzałe komórki przechodzą w potworniakach ścieżki różnicowania się prowadzące do powstania tkanek i struktur najróżniejszych, osiągając w dodatku rozmaity poziom dojrzałości – od kształtów zupełnie pierwotnych, prymitywnych, ledwie rozpoznawalnych, znanych głównie z obrazów tkanek płodowych, po w pełni rozwinięte elementy typowo ukształtowanych bez problemu rozpoznawalnych i dla mniej doświadczonego oka struktur.


W tym potworniaku jajnika pośród pól tkanki nerwowej formuje się nieco ciemniejsza, ślimaczo podwinięta siatkówka oka; Jason Jarzembowski‏, https://twitter.com/smallbluecells/status/863111778678558720
W tym potworniaku jajnika pośród pól tkanki nerwowej formuje się nieco ciemniejsza, ślimaczo podwinięta siatkówka oka; Jason Jarzembowski‏, https://twitter.com/smallbluecells/status/863111778678558720

W potworniakach spotykają się zatem tkanki z zupełnie różnych bajek. Włosy powstające z mieszków włosowych dojrzałej skóry, podstawowej w sumie składowej szczególnie częstych w jajnikach torbielowatych dojrzałych potworniaków (nawet używa się na nie określenia torbiel skórzasta) sąsiadują z zębami (obecnymi według niektórych źródeł w nawet jednej trzeciej torbieli skórzastych), z chrząstką, kośćmi, tkanką nerwową. A i to tylko te najczęstsze obrazy. W końcu nie wszystkie potworniaki to poczciwe nudne (choć czasami efektowne) torbiele skórzaste. Spotkamy wszak również potworniaki współtworzone przez fragmenty grasicy, prostaty (tak, także w jajnikach) czy nawet w pełni ukształtowane pętle jelitowe. Opisywano nawet potworniaka jajnika z uformowanym wewnątrz małym prąciem z moszną i zawartymi w niej maleńkimi jądrami. W obliczu takich ciekawostek tytułowa tarczyca przestaje się wydawać niezwykła, prawda?


Guzki koloidowe w zajmującej większość guza jajnika tarczycy, obok fragment zwykłego rozciętego jajowodu (Y); https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3563194/
Guzki koloidowe w zajmującej większość guza jajnika tarczycy, obok fragment zwykłego rozciętego jajowodu (Y); https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3563194/

Bo też i tarczyca potrafi się w ramach potworniaka w jajniku (i rzadziej w jądrze – potworniaki w ogóle są w jądrach rzadsze) uformować. Tak, tarczyca, dobrze kojarzycie – ten zazwyczaj na szyi rezydujący gruczoł dokrewny najbardziej znany z produkcji tyroksyny (choć nie tylko z tym hormonem warto ją kojarzyć). I taka tarczyca potrafi w jajniku robić dokładnie to samo co w swej zwykłej lokalizacji. Produkować hormony, owszem, ale też podlegać typowym dla tarczycy procesom chorobowym. Taka, ot, chorobowa incepcja. Choroba w chorobie w chorobie. I na pewno domyślacie się już do czego dążę (w końcu tytuł mówi sam za siebie) – także nowotwór w nowotworze.

W jednym jajniku koegzystuje sobie tworzący się ząb (jednolicie różowa plama u góry po lewej) i pęcherzyki tarczycowe(całe prawe zdjęcie); https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28394842
W jednym jajniku koegzystuje sobie tworzący się ząb (jednolicie różowa plama u góry po lewej) i pęcherzyki tarczycowe(całe prawe zdjęcie); https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28394842

Przy czym nie mówię tu wcale (choć takie akurat przypadki zdarzają się całkiem często) o jakimś tam nędznym strzępku tarczycy. Takim ubożuchnym, że tu jakiś kłaczek, tu garstka chrząstki, tu grudka pęcherzyków tarczycowych. Mam na myśli całkiem porządne kawały gruczołu. O wolu jajnikowym (struma ovarii), odmianie potworniaka, w którym większość utkania stanowi gruczoł tarczowy. Takie potworniaki w ponad połowie zbudowane z tarczycy wcale już takie częste nie są – to zaledwie kilka procent tego typu nowotworów, 2-3%, niektóre podręczniki zaszaleją i powiedzą 5%. Nie powiem “elita potworniaków”, bo zdarzają się też rzadsze czy bardziej niezwykłe przypadki, ale już nie taka codzienność, jak nasze zwykłe zęby i pazury… tfu… fryzury.


Zwykłe wypełnione koloidem pęcherzyki tarczycowe, tyle że w jajniku; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4437124/
Zwykłe wypełnione koloidem pęcherzyki tarczycowe, tyle że w jajniku; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4437124/

Siedzi zatem sobie w jajniku taka przyczajona tarczyca i wydziela. Pół biedy, jeśli wydziela troszeczkę, jednak kliniczne objawy nadczynności tarczycy notuje się u co dziesiątej nawet (mówi się o 8-10%) pacjentki z taką niespodzianką w przydatkach. Jeśli chorej dokuczają atakujące tarczycę schorzenia autoimmunologiczne i mimo usunięcia gruczołu tarczowego objawy jak męczyły, tak męczą nadal, może winna jest druga tarczyca w jajniku (czy ewentualnie jajowodzie)? Jak u pewnej pacjentki z chorobą Gravesa-Basedowa, której ulgę przyniosło dopiero zoperowanie także wola jajnikowego. Jeśli w wolu jajnikowym może szaleć choroba Gravesa, to czemu by nie Hashimoto?


Nisko zróżnicowany rak tarczycy w wolu jajnikowym; CC-BY, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4491406/
Nisko zróżnicowany rak tarczycy w wolu jajnikowym; CC-BY, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4491406/

No i w końcu dlaczego by nie nowotwory. Znakomita większość przypadków wola jajnikowego to guzy łagodne, ale nie wszystkie bynajmniej. Zarówno w każdym razie te łagodne, gruczolaki chociażby, jak i te złośliwe, czy będą to raki brodawkowate lub pęcherzykowe (bądź też inne rzadsze odmiany histologiczne), czy inne nowotwory – neuroendokrynne na przykład, wszystkie one potrafią się w obrębie takiego tarczycowego potworniaka rozwinąć.


Brodaweczki raka brodawkowatego tarczycy w wolu jajnikowym; CC-BY, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4616397/
Brodaweczki raka brodawkowatego tarczycy w wolu jajnikowym; CC-BY, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4616397/

I jeśli rozwiną się te złośliwe, to dalszy przebieg choroby – jak to w onkologii bywa – będzie zależał od takich subtelności jak naciekanie naczyń krwionośnych czy limfatycznych albo tworzące się w innych narządach ogniska przerzutowe. Bo też i na tym etapie rozważań raczej nie zaskoczy was pewnie informacja, że powstały w tej zaskakująco nieco może zlokalizowanej, ale jednak po prostu tarczycy rak może (jak to raki mają w zwyczaju) przerzutować. I to zarówno w pobliżu, siejąc po otrzewnej czy węzłach chłonnych, jak i rozprzestrzeniając się po narządach odległych – płucach, kościach, wątrobie. No i niekiedy zabija (choć by nie kończyć tak pesymistycznie, warto pamiętać, że współczesna onkologia nawet z zaawansowanymi przerzutowymi nowotworami złośliwymi potrafi sobie czasem radzić).


Ovarium dentatum nie będzie naszym ostatnim słowem! fot. Sanjay Mukhopadhyay, https://twitter.com/smlungpathguy/status/724712614987706369
Ovarium dentatum nie będzie naszym ostatnim słowem! fot. Sanjay Mukhopadhyay, https://twitter.com/smlungpathguy/status/724712614987706369

Może i przerzuty z raka tarczycy, który rozwinął się w jajniku, nie są aż tak spektakularne jak znaleziona w jajniku pewnej pechowej dwudziestopięciolatki dziesięciokilogramowa torbiel skórzasta pełna zębów (ponad 300 zębów, wyobraźcie to sobie!), ale o zębach w jajniku wszyscy już pewnie słyszeli, a o raku tarczycy w tak ekscentrycznej w końcu lokalizacji raczej niekoniecznie. I to wcale nie będzie ostatnia notka o potworniakach, moi drodzy, moje drogie. Ovarium dentatum nie będzie naszym ostatnim słowem!


(Przypominam też, że patologów możecie śledzić też na fejsbuku– warto tam zaglądać, bo strona jest codziennie aktualizowana)


Literatura:


DIAGNOSTIC GYNECOLOGIC AND OBSTETRIC PATHOLOGY, 2nd ed. 2011; CP Crum, MR Nucci, KR Lee

DIAGNOSTIC HISTOPATHOLOGY OF TUMORS, 4th ed. 2013; CDM Fletcher

ROSAI AND ACKERMAN’S SURGICAL PATHOLOGY, 10th ed. 2011; J Rosai

Well-formed cerebellum and brainstem-like structures in a mature ovarian teratoma: Neuropathological observations. M Shintaku, T Sakuma, C Ohbayashi, M Maruo; Neuropathology 2017;37(2):122-128

Fetiform Teratoma (Homunculus). JR Weiss, JR Burgess, KJ Kaplan; Archives of Pathology & Laboratory Medicine 2006;130(10):1552-6

Germ cell tumors of the ovary: an update. FF Nogales, I Dulcey, O Preda; Archives of Pathology & Laboratory Medicine 2014;138(3):351-62

Ovarian struma – report of a rare case. E Shanthi, Parimala, RV Chander, Jayashree, S Sulochana; Journal of Clinical and Diagnostic Research:JCDR 2015;9(4):QJ01

Struma ovarii and peritoneal strumosis with thyrotoxicosis. D Kim, HC Cho, JW Park, WA Lee, YM Kim, PS Chung, SG Park, WS Ahn, SJ Han, CH Park; Thyroid 2009;19(3):305-8

Struma Ovarii With Hyperthyroidism. LP Ang, AM Avram, RW Lieberman, NH Esfandiari; Clinical Nuclear Medicine 2017;42(6):475-477

Struma ovarii. A case report. P Tanimanidis, K Chatzistamatiou, A Nikolaidou, K Kaplanis; Hippokratia 2014;18(4):357-358

Coexistence of Graves’ disease and unilateral functioning Struma ovarii: a case report. T Sitasuwan, S Hanamornroongruang, T Peerapatdit, N Thongtang; BMC Endocrine Disorders 2015;15:68

Hashimoto‘s disease in a bilateral benign cystic ovarian teratoma: a case report. R Kaur, J Singh, A Kaur, R Bansal, S Sharma; Turkish Journal of Pathology 2011;27(3):261

Thyrotoxic adenoma followed by atypical hyperthyroidism due to struma ovarii: clinical and genetic studies. A Ciccarelli, H Valdes-Socin, J Parma, SK Khoo, J Schoumans, A Colao, E Hamoir, A Beckers; European Journal of Endocrinology 2004;150(4):431-7

Thyroid-type carcinoma of struma ovarii. X Zhang, C Axiotis; Archives of Pathology & Laboratory Medicine 2010;134(5):786-91

Malignant Struma ovarii in a 30-year old nulliparous patient. JC Boyd, BA Williams, MH Rigby, K Kieser, S Offman, H Shirsat, JRB Trites, SM Taylor, RD Hart; Thyroid Research 2017;10:3

Hashimoto’s thyroiditis in a benign cystic teratoma of the ovary: case report and literature review. I Lupi, R Fessehatsion, A Manca, P Cossu-Rocca, E Martino, E Macchia; Gynecological Endocrinology 2012;28(1):39-42

Papillary thyroid cancer located in malignant struma ovarii with omentum metastasis: a case report and review of the literature. Y Zhu, C Wang, G-N Zhang, Y Shi, SQ Xu, SJ Jia, R He; World Journal of Surgical Oncology 2015;14:17

Poorly Differentiated Thyroid Carcinoma Arising in Struma Ovarii. S Khunamornpong, J Settakorn, K Sukpan, P Suprasert, S Siriaunkgul; Case Reports in Pathology 2015;2015:826978

Struma ovarii simulating ovarian sertoli cell tumor: a case report with literature review. Y Ning, F Kong, JM Cragun, W Zheng; International Journal of Clinical and Experimental Pathology 2013;6(3):516-520

Teratoma composed of struma and seminoma arising from an undescended testis. Y Ito, N Sakai, S Noguchi; International Journal of Urology 2012;19(2):179-80

Papillary thyroid cancer in struma testis with malignant transformation in the lung associated with trisomy 17 successfully treated with total thyroidectomy and radioiodine ablation. S Barakat, J Odem, JR Batanian, S Raza, UZ Khan; Case Reports in Oncology. 2014;7(3):751-757

Coexistence of malignant struma ovarii and cervical papillary thyroid carcinoma. A Leong, PJ Roche, M Paliouras, L Rochon, M Trifiro, M Tamilia; Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism 2013;98(12):4599-4605

Malignant struma ovarii – a case report and review of the literature. M Hatami, D Breining, RL Owers, G Del Priore, GL Goldberg; Gynecologic and Obstetric Investigation 2008;65(2):104-7

Natural history of biologically malignant struma ovarii: analysis of 27 cases with extraovarian spread. R Shaco-Levy, SM Bean, RC Bentley, SJ Robboy; International Journal of Gynecological Pathologists 2010;29(3):212-27

Lethal, malignant, metastatic struma ovarii. PY Marcy, J Thariat, D Benisvy, P Azuar; Thyroid 2010;20(9):1037-40

Long-term survival in metastatic malignant struma ovarii treated with oral chemotherapy: A case report. M Ukita, H Nakai, Y Kotani, T Tobiume, E Koike, I Tsuji, A Suzuki, M Mandai; Oncology Letters 2014;8(6):2458-2462

 

 

 



Paulina Łopatniuk


Lekarka ze specjalizacją z patomorfologii, pasjonatka popularyzacji nauki, współtwórczyni strony poświęconej nowinkom naukowym Nauka głupcze, ateistka, feministka. Prowadzi blog naukowy Patolodzy na klatce.

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1122 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Wiecznie kurczący się tranzystor i wynalezienie Google   Ridley   2020-07-06
Postmodernizm: filozofia, która stoi za naszymi wojnami kulturowymi i postępującym nihilizmem   Hill   2020-07-02
Bodźce do innowacji w końcu pokonają COVID-19   Ridley   2020-06-27
Maleńkie stworzenia morskie budują olbrzymie, fantastyczne domy, by chronić się i zdobywać pokarm   Coyne   2020-06-25
Rośliny uprawne z edytowanym genomem pomagają farmerom i środowisku   Ridley   2020-06-20
Czy klucz do COVID można znaleźć w rosyjskiej pandemii?   Ridley   2020-06-18
Skąd więc wziął się ten wirus?   Ridley   2020-06-16
Nowe dane o tym, jak działają grzyby „mrówek zombie”   Coyne   2020-06-15
Czy brytyjski naukowy establishment popełnił największy błąd w historii?   Ridley   2020-06-13
Błysk światła w mroku   Sheagren   2020-06-12
Poczucie pewności napędza efekt potwierdzenia   Novella   2020-06-08
Czy możemy zobaczyć osobowość?   Novella   2020-06-05
Rozwiązanie dla obecnego kryzysu   Ridley   2020-06-02
Lokalizacja funkcji wykonawczych   Novella   2020-05-30
Przestańcie wierzyć w naukę   Greenfield   2020-05-28
Ewolucyjne korzenie sztuki   Koraszewski   2020-05-27
Innowacji nie można wymusić, ale można je zdławić   Ridley   2020-05-26
Stymulowanie kory wzrokowej   Novella   2020-05-23
Pora na telemedycynę   Novella   2020-05-19
Czy mrożącą krew w żyłach prawdą jest, że decyzja o zamknięciu społeczeństwa opierała się na luźnych matematycznych spekulacjach?   Ridley   2020-05-15
MMR jest bezpieczna i skuteczna   Novella   2020-05-14
Odporność stada na fakty   Koraszewski   2020-05-13
O COVID wiemy wszystko – i nie wiemy niczego   Ridley   2020-05-12
Nanotechnologia zastosowana do leczenia choroby Alzheimera   Novella   2020-05-11
COVID-19 – To są szkody   Novella   2020-05-05
Nadmiar teorii wszystkiego   Koraszewski   2020-05-04
Zawodnicy – i trudności – w wyścigu do wyleczenia COVID   Ridley   2020-04-30
Psychologia sprzeciwu wobec szczepień   Novella   2020-04-25
Prowokator czy prowokowany?   Witkowski   2020-04-24
Nauka on-line jest skuteczna   Novella   2020-04-23
Mądrość w pułapce autorytetu   Witkowski   2020-04-18
Znaleziono najstarszego “bilaterian”: odkryto podobne do robaka stworzenie wraz z jego skamieniałymi śladami   Coyne   2020-04-16
Nietoperze i pandemia   Ridley   2020-04-14
Pandemia ludzkiej głupoty   Novella   2020-04-12
W miarę postępu badań natura naszego wroga staje się coraz wyraźniejsza   Ridley   2020-04-04
Wzmacnianie układu odpornościowego podczas pandemii   Novella   2020-04-02
Dlaczego ten wirus inaczej dotyka pokolenia?   Ridley   2020-03-30
Czaszka maleńkiego dinozaura/ptaka znaleziona w bursztynie   Coyne   2020-03-27
Szczepionka na koronawirusa nie przybędzie szybko   Ridley   2020-03-25
Niebawem dowiemy się jak solidna jest nasza cywilizacja   Ridley   2020-03-23
Żywotność wirusa Covid-19 na różnych powierzchniach (rada: używaj rękawiczek, kiedy odbierasz paczki i nie otwieraj ich przez 24 godziny)   Coyne   2020-03-21
Dzień był krótszy 70 milionów lat temu   Novella   2020-03-20
Jak często powstają ptasie hybrydy?   Coyne   2020-03-18
Mózgi noworodków   Novella   2020-03-16
Twierdzenie o białku i DNA dinozaurów   Novella   2020-03-10
Porażka jest stałym elementem pracy naukowca   Konrad Bocian   2020-03-07
Jak myśleć o naszych problemach   Tupy   2020-03-03
Dlaczego tak wiele nowych wirusów pochodzi od nietoperzy?   Ridley   2020-02-29
Odkrycie antybiotyku przez AI   Novella   2020-02-27
Wizyta w Andach u łysek rogatych   Lyon   2020-02-26
Zioła nie pomagają na utratę wagi   Novella   2020-02-25
Dawkins pisze tweeta   Coyne   2020-02-24
W obronie binarności płci u ludzi   Coyne   2020-02-21
Nie palmy pieniędzy na ołtarzu zielonej manii   Lomborg   2020-02-20
Więcej dowodów ewolucji: końskie zarodki zaczynają tworzyć pięć palców, a cztery zawiązki znikają   Coyne   2020-02-18
Homeopatyczny rentgen   Novella   2020-02-14
Różnice płci w wyborze zabawek: chłopcy bawią się chłopięcymi zabawkami, dziewczynki dziewczęcymi zabawkami   Coyne   2020-02-13
Śmiertelność z powodu raka nadal spada wbrew twierdzeniom szarlatanów     2020-02-11
Odkrycie w immunologii, a leczenie nowotworów   Novella   2020-02-10
Ponowne psucie nauki przez ideologię: ”Slate” wypacza biologię ewolucyjną, by wyglądała na kapitalistyczną i antysocjalistyczną   Coyne   2020-02-07
Flamingi z braku łysek rogatych   Lyon   2020-02-06
Moja ostatnia praca badawcza. Część 3: Znaczenie   Coyne   2020-02-04
Moja ostatnia praca badawcza. Część 2: Wyniki   Coyne   2020-02-03
Moja ostatnia praca badawcza: Część 1: Cele i metody   Coyne   2020-02-01
Ewolucyjne wyjaśnienie nienaukowych przekonań   Bretl   2020-01-31
Zdumiewająca mimikra   Coyne   2020-01-27
Reality check: Pęd do szybkiej „zerowej” emisji to gwarancja przegranej   Lomborg   2020-01-27
Sfuszerowany artykuł o biologii w „Washington Post”   Coyne   2020-01-24
Punkty dla Ameryki w konflikcie między Iranem i USA   Destexhe   2020-01-24
Zbliżanie się do rozumienia pamięci   Novella   2020-01-22
Z perspektywy naszego kurnika   Witkowski   2020-01-16
Fałszywa pokora nie uratuje planety   Boudry   2020-01-09
Złoty ryż zatwierdzony na Filipinach   Novella   2020-01-07
Cudowna animacja DNA i komórek   Coyne   2020-01-06
Dychotomiczne myślenie, niepewność i zaprzeczanie nauce     2020-01-01
Mieliśmy najlepszą dekadę w historii. Naprawdę   Ridley   2019-12-31
Kreacjonista opowiada się za ”argumentem z niedowierzania”   Coyne   2019-12-26
Biologia męskiej agresji i dlaczego nie jest to tylko „socjalizacja”   Coyne   2019-12-24
Wydajność, wyzysk, wybory   Koraszewski   2019-12-23
Społecznościowe finansowanie szarlatanerii   Novella   2019-12-20
Wykład Dawkinsa o czerpaniu odwagi z darwinizmu   Coyne   2019-12-18
Uprawy GM, takie jak Złoty Ryż, uratują życie setek tysięcy dzieci   Ridey   2019-12-13
Darwin, lisy i inne ssaki na Falklandach   Mayer   2019-12-11
Wirtualna edukacja   Novella   2019-12-03
Teoria klasy próżniaczej Thorsteina Veblena – uaktualnienie statusu   Henderson   2019-12-02
Punkt szczytowy inteligencji   Novella   2019-11-30
Likwidowanie przeziębienia miedzią   Novella   2019-11-27
Dlaczego wyjaśnianie problemów przez biały przywilej jest niesłuszne   Rob Henderson   2019-11-25
LiveScience zachwala panpsychizm jako rozwiązanie trudnego problemu świadomości   Coyne   2019-11-22
Jak walczyć z firehosing   Novella   2019-11-19
Odwołajcie antyszczepionkową konferencję w Tel Awiwie   Blum   2019-11-15
Ewolucja dwunożności   Novella   2019-11-14
Granice „przeskoczenia” progu opłacalności   Lomborg   2019-11-13
Dlaczego nie żyjemy w epoce post-prawdy   Pinker   2019-11-11
Śledząc pochodzenie człowieka   Novella   2019-11-09
Skamieniałe trylobity idące gęsiego. Ale dlaczego to zrobiły?   Coyne   2019-11-06
Saga o złotym ryżu   Novella   2019-11-04
Kolejne badanie rolnictwa organicznego   Novella   2019-11-02
Fabrizio Benedetti pyta: “Czy badania placebo wzmacniają pseudonaukę?”     2019-11-01
Nathaniel Comfort raz jeszcze: nauka nie czyni postępów (czy może robi to?)   Coyne   2019-10-31

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk