Prawda

Środa, 27 maja 2020 - 23:10

« Poprzedni Następny »


Dlaczego poligamia zanika?


Matt Ridley 2014-01-26


Tragiczna śmierć żony ministra w Indiach i przedawkowanie przez „żonę” prezydenta Francji daje niespodziewany wgląd w udrękę, jaką niewierność powoduje w społeczeństwie monogamicznym. W kulturach takich jak Indie i Francja, mężczyźni po prostu nie mogą zbierać nagród seksualnych, które normalnie towarzyszyły dotarciu na szczyty społeczne.

Prezydent Zuma z Republiki Afryki Południowej ma cztery żony i 20 dzieci, podczas gdy pewien kaznodzieja z Nigerii ma podobno 86 żon. Cesarze chińscy narzekali na swoje nieustanne obowiązki seksualne. Skąd taka różnica?


Monogamia u człowieka jest nieustającą zagadką. Jesteśmy wyjątkiem wśród zwierząt: tylko 3 procent ssaków tworzy trwałe pary. Nasi najbliżsi krewni: szympansy, bonobo, orangutany i goryle są odpowiednio rozwiązłe, bardzo rozwiązłe, terytorialnie poligamiczne i haremowo poligamiczne. Wśród małp człekokształtnych tylko gibony praktykują monogamię.


Niemniej jesteśmy wyraźnie monogamiczni, zarówno pod względem instynktu, jak tradycji. Także w społeczeństwach, które pozwalają na poligamię, większość ludzi żyje w parze z jednym partnerem. Komuny wolnej miłości zawsze, bez wyjątku, padały, ponieważ ludzie upierali się przy miłości do poszczególnych osobników.  Ta tendencja do łączenia się w pary zdumiałaby bonobo, wśród których zazdrość seksualna jest najwyraźniej nieznana.


Jesteśmy jak ptaki. Pingwiny i papugi, tak samo jak my, praktykują monogamię w dużych „miejskich” koloniach. Prawdopodobną przyczyną ewolucyjną jest to, że kiedy potrzeba dwojga do wychowania dziecka, samiec ma większe szanse posiadania wnuków, jeśli wkłada wysiłek w jeden lęg niż gdy kocha i porzuca wiele samic. W plejstocenie długie, bezradne dzieciństwo człowieka przypuszczalnie nagradzało sumiennych ojców większą liczbą potomstwa niż mieli bezduszni kobieciarze.


Przy odrobinie sprytu można jednak mieć jedno i drugie. Monogamia i wierność nie są całkiem tym samym. Samice ptaków na ogół lubią trzymać się jednego partnera, który pomaga im wychowywać dzieci, ale często – co pokazują badania DNA – wymykają się i znajdują innego, genetycznie lepszego samca z lepszym upierzeniem lub bardziej zróżnicowanym śpiewem na dostawcę genów tychże dzieci. Sprawni myśliwi w ludzkich społecznościach myśliwsko-zbierackich mają takie same rezultaty.


U naczelnych groźba dzieciobójstwa wydaje się odgrywać istotą rolę w określaniu strategii samic. U wielu małp zwierzo- i człekokształtnych, kiedy nowy samiec przejmuje stado, pierwsze, co robi, to zabija wszystkie niemowlęta, żeby samice jak najszybciej znowu weszły w ruję. Samice goryli, które żyją w małych haremach, często poddane są takiemu losowi. Szympansy unikają tego problemu dzięki systemowi maksymalnej rozwiązłości – każda samica robi wszystko, co w jej mocy, by kopulować z każdym samcem w grupie, aby zamącić kwestię ojcostwa, zapobiegając w ten sposób dzieciobójstwom przez nowego samca alfa. U ludzi strach przed macochami i ojczymami może siedzieć bardzo głęboko.


Tak więc w jakimś punkcie w odległej przeszłości rozwinęliśmy zwyczaj wiązania się w monogamiczne pary. Intelektualiści, od Rousseau do Engelsa i Margaret Mead, odczuwali pokusę spekulowania o rozwiązłej, niedawnej przeszłości ludzi, z której wykrystalizowało się małżeństwo. Początkowe zetknięcia z innymi cywilizacjami opartymi na rolnictwie i pełnymi poligamii, jak w Meksyku lub na Tahiti, wydawały się potwierdzać tę myśl, ale kiedy w XX wieku antropolodzy zaczęli poznawać łowców zbieraczy (podobno najbardziej prymitywny poziom społeczny) zaskoczyło ich, że dominowało w nich małżeństwo monogamiczne. U ludzi monogamia idzie prawdopodobnie setki tysięcy, jeśli nie miliony lat wstecz.

Według tego rozumienia poligamia była głównie aberracją ostatnich 10 tysięcy lat, spowodowaną przez rolnictwo, które pozwoliło na gromadzenie olbrzymich nadwyżek, które możni mężczyźni przekładali na obfite nagrody seksualne. Szczególnie społeczeństwa pasterskie stały się w wysokim stopniu poligamiczne, powodując, że ludzie o imionach takich jak Atylla, Czyngiz lub Timur podbijali inne ziemie, żeby dostarczyć kobiet swoim wygłodzonym seksualnie poddanym: poligamia i przemoc chodzą parami.


Na poligamii wygrywają jednak nie tylko mężczyźni o wysokim statusie, ale także kobiety o niskim statusie. Chłopska dziewczyna, które dołączyła do haremu pałacowego, osiągała bezpieczeństwo, pod dostatkiem jedzenia i dostęp do luksusów, podczas gdy jej brat marniał w celibacie i nędzy. Przegranymi są mężczyźni o niskim statusie i kobiety o wysokim statusie.


Fakt, że mężczyźni o wysokim statusie są atrakcyjni dla kobiet, ma sens ewolucyjny, ponieważ w przeszłości byli prawdopodobnie w stanie zapewnić sukces dzieciom, które spłodzili, a takich mężczyzn pociągają kobiety, jakie Indianie Amazonii nazywają „moko dude”. (Zwrot ten oznacza „dojrzałe”, kiedy mowa o owocach, a w odniesieniu do kobiet: „we właściwym wieku, zdrowiu, jakości genetycznej i bez obciążeń, co umożliwia im wydanie na świat wielu zdrowych dzieci i wnuków”, albo, zwięźlej, „phwoar”.)


Jak to więc możliwe, że prezydent Francji, o statusie monarchy, nie może mieć nawet dwóch kobiet równocześnie? Krok za krokiem, od Odyseusza do Figaro, do Billa Clintona, moralność zachodnia upierała się przy monogamii także dla możnych. Wyraźnie interesy mężczyzn o wysokim statusie i kobiet o niskim statusie przegrały z interesami kobiet o wysokim statusie i mężczyzn o niskim statusie.


Co ciekawe, ten trend trwa mimo zmniejszenia dezaprobaty wobec rozwodów i wspólnego życia bez ślubu. Nikomu nie przeszkadza, że François Hollande nigdy nie wziął ślubu z żadną ze swoich trzech “żon”. Nie znaczy to jednak, że Valérie Trierweiler jest gotowa się dzielić.


Szerzenie się chrześcijaństwa w jego nauczaniem o monogamii i cnocie kobiecej nie mogłoby być lepiej zaprojektowane, by przemawiać do biednych mężczyzn, wielkich przegranych w poligamii. Także demokracja wydaje się nalegać na monogamię. Między Iliadą a Odyseją (jak wskazuje William Tucker w znakomitej książce, która ukaże się wkrótce pod tytułem Marriage and Civilization), pojawia się demokracja i następuje całkowita zmiana od poligamii Agamemnona do pełnej miłości wierności Odyseusza i Penelopy.


W niedawnym artykule zatytułowanym “The puzzle of monogamous marriage” [Zagadka małżeństwa monogamicznego], trzech antropologów amerykańskich argumentuje, że ten trend można wyjaśnić częściowo współzawodnictwem między społeczeństwami. Aby odnieść sukces ekonomiczny, nowoczesne narody muszą zdławić istniejącą w nich przemoc.



Jest to nie do pogodzenia z władcami zagrabiającymi najlepsze dziewczyny: “Tłumiąc współzawodnictwo seksualne i redukując pulę nieżonatych mężczyzn, normatywna monogamia redukuje stopę przestępczości, włącznie z gwałtami, morderstwami, grabieżami i oszustwami, jak również zmniejsza znęcanie się nad innymi… Przez przesunięcie starań męskich z szukania żon na inwestycje rodzicielskie, normatywna monogamia podnosi oszczędności, inwestycje w dziecko i wydajność ekonomiczną”.


Co prowadzi do rozkosznej myśli, że uwodzicielskie skłonności pana Hollande przyczyniły się do stagnacji ekonomicznej Francji.


Artykuł po raz pierwszy ukazał się na łamach Times’a


Why is polygamy declining

Rational Optimist, 24 stycznia 2014

Tłumaczenie M.K.

* Zdjęcia dodane przez redakcję – Hili.



Matt Ridley

Brytyjski pisarz popularnonaukowy, sympatyk filozofii libertariańskiej. Współzałożyciel i b. prezes International Centre for Life, "parku naukowego w Newcastle. Zrobił doktorat z zoologii (Uniwersytet Oksfordzki). Przez wiele lat był korespondentem naukowym w "The Economist". Autor książek: The Red Queen: Sex and the Evolution of Human Nature (1994; pol. wyd. Czerwona królowa, 2001, tłum. J.J. Bujarski, A. Milos), The Origins Of Virtue (1997, wyd. pol. O pochodzeniu cnoty, 2000, tłum. M. Koraszewska), Genome (1999; wyd. pol. Genom, 2001, tłum. M. Koraszewska), Nature Via Nurture: Genes, Experience, and What Makes us Human (także jako: The Agile Gene: How Nature Turns on Nurture, 2003), Rational Optimist 2010.


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1107 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Ewolucyjne korzenie sztuki   Koraszewski   2020-05-27
Innowacji nie można wymusić, ale można je zdławić   Ridley   2020-05-26
Stymulowanie kory wzrokowej   Novella   2020-05-23
Pora na telemedycynę   Novella   2020-05-19
Czy mrożącą krew w żyłach prawdą jest, że decyzja o zamknięciu społeczeństwa opierała się na luźnych matematycznych spekulacjach?   Ridley   2020-05-15
MMR jest bezpieczna i skuteczna   Novella   2020-05-14
Odporność stada na fakty   Koraszewski   2020-05-13
O COVID wiemy wszystko – i nie wiemy niczego   Ridley   2020-05-12
Nanotechnologia zastosowana do leczenia choroby Alzheimera   Novella   2020-05-11
COVID-19 – To są szkody   Novella   2020-05-05
Nadmiar teorii wszystkiego   Koraszewski   2020-05-04
Zawodnicy – i trudności – w wyścigu do wyleczenia COVID   Ridley   2020-04-30
Psychologia sprzeciwu wobec szczepień   Novella   2020-04-25
Prowokator czy prowokowany?   Witkowski   2020-04-24
Nauka on-line jest skuteczna   Novella   2020-04-23
Mądrość w pułapce autorytetu   Witkowski   2020-04-18
Znaleziono najstarszego “bilaterian”: odkryto podobne do robaka stworzenie wraz z jego skamieniałymi śladami   Coyne   2020-04-16
Nietoperze i pandemia   Ridley   2020-04-14
Pandemia ludzkiej głupoty   Novella   2020-04-12
W miarę postępu badań natura naszego wroga staje się coraz wyraźniejsza   Ridley   2020-04-04
Wzmacnianie układu odpornościowego podczas pandemii   Novella   2020-04-02
Dlaczego ten wirus inaczej dotyka pokolenia?   Ridley   2020-03-30
Czaszka maleńkiego dinozaura/ptaka znaleziona w bursztynie   Coyne   2020-03-27
Szczepionka na koronawirusa nie przybędzie szybko   Ridley   2020-03-25
Niebawem dowiemy się jak solidna jest nasza cywilizacja   Ridley   2020-03-23
Żywotność wirusa Covid-19 na różnych powierzchniach (rada: używaj rękawiczek, kiedy odbierasz paczki i nie otwieraj ich przez 24 godziny)   Coyne   2020-03-21
Dzień był krótszy 70 milionów lat temu   Novella   2020-03-20
Jak często powstają ptasie hybrydy?   Coyne   2020-03-18
Mózgi noworodków   Novella   2020-03-16
Twierdzenie o białku i DNA dinozaurów   Novella   2020-03-10
Porażka jest stałym elementem pracy naukowca   Konrad Bocian   2020-03-07
Jak myśleć o naszych problemach   Tupy   2020-03-03
Dlaczego tak wiele nowych wirusów pochodzi od nietoperzy?   Ridley   2020-02-29
Odkrycie antybiotyku przez AI   Novella   2020-02-27
Wizyta w Andach u łysek rogatych   Lyon   2020-02-26
Zioła nie pomagają na utratę wagi   Novella   2020-02-25
Dawkins pisze tweeta   Coyne   2020-02-24
W obronie binarności płci u ludzi   Coyne   2020-02-21
Nie palmy pieniędzy na ołtarzu zielonej manii   Lomborg   2020-02-20
Więcej dowodów ewolucji: końskie zarodki zaczynają tworzyć pięć palców, a cztery zawiązki znikają   Coyne   2020-02-18
Homeopatyczny rentgen   Novella   2020-02-14
Różnice płci w wyborze zabawek: chłopcy bawią się chłopięcymi zabawkami, dziewczynki dziewczęcymi zabawkami   Coyne   2020-02-13
Śmiertelność z powodu raka nadal spada wbrew twierdzeniom szarlatanów     2020-02-11
Odkrycie w immunologii, a leczenie nowotworów   Novella   2020-02-10
Ponowne psucie nauki przez ideologię: ”Slate” wypacza biologię ewolucyjną, by wyglądała na kapitalistyczną i antysocjalistyczną   Coyne   2020-02-07
Flamingi z braku łysek rogatych   Lyon   2020-02-06
Moja ostatnia praca badawcza. Część 3: Znaczenie   Coyne   2020-02-04
Moja ostatnia praca badawcza. Część 2: Wyniki   Coyne   2020-02-03
Moja ostatnia praca badawcza: Część 1: Cele i metody   Coyne   2020-02-01
Ewolucyjne wyjaśnienie nienaukowych przekonań   Bretl   2020-01-31
Zdumiewająca mimikra   Coyne   2020-01-27
Reality check: Pęd do szybkiej „zerowej” emisji to gwarancja przegranej   Lomborg   2020-01-27
Sfuszerowany artykuł o biologii w „Washington Post”   Coyne   2020-01-24
Punkty dla Ameryki w konflikcie między Iranem i USA   Destexhe   2020-01-24
Zbliżanie się do rozumienia pamięci   Novella   2020-01-22
Z perspektywy naszego kurnika   Witkowski   2020-01-16
Fałszywa pokora nie uratuje planety   Boudry   2020-01-09
Złoty ryż zatwierdzony na Filipinach   Novella   2020-01-07
Cudowna animacja DNA i komórek   Coyne   2020-01-06
Dychotomiczne myślenie, niepewność i zaprzeczanie nauce     2020-01-01
Mieliśmy najlepszą dekadę w historii. Naprawdę   Ridley   2019-12-31
Kreacjonista opowiada się za ”argumentem z niedowierzania”   Coyne   2019-12-26
Biologia męskiej agresji i dlaczego nie jest to tylko „socjalizacja”   Coyne   2019-12-24
Wydajność, wyzysk, wybory   Koraszewski   2019-12-23
Społecznościowe finansowanie szarlatanerii   Novella   2019-12-20
Wykład Dawkinsa o czerpaniu odwagi z darwinizmu   Coyne   2019-12-18
Uprawy GM, takie jak Złoty Ryż, uratują życie setek tysięcy dzieci   Ridey   2019-12-13
Darwin, lisy i inne ssaki na Falklandach   Mayer   2019-12-11
Wirtualna edukacja   Novella   2019-12-03
Teoria klasy próżniaczej Thorsteina Veblena – uaktualnienie statusu   Henderson   2019-12-02
Punkt szczytowy inteligencji   Novella   2019-11-30
Likwidowanie przeziębienia miedzią   Novella   2019-11-27
Dlaczego wyjaśnianie problemów przez biały przywilej jest niesłuszne   Rob Henderson   2019-11-25
LiveScience zachwala panpsychizm jako rozwiązanie trudnego problemu świadomości   Coyne   2019-11-22
Jak walczyć z firehosing   Novella   2019-11-19
Odwołajcie antyszczepionkową konferencję w Tel Awiwie   Blum   2019-11-15
Ewolucja dwunożności   Novella   2019-11-14
Granice „przeskoczenia” progu opłacalności   Lomborg   2019-11-13
Dlaczego nie żyjemy w epoce post-prawdy   Pinker   2019-11-11
Śledząc pochodzenie człowieka   Novella   2019-11-09
Skamieniałe trylobity idące gęsiego. Ale dlaczego to zrobiły?   Coyne   2019-11-06
Saga o złotym ryżu   Novella   2019-11-04
Kolejne badanie rolnictwa organicznego   Novella   2019-11-02
Fabrizio Benedetti pyta: “Czy badania placebo wzmacniają pseudonaukę?”     2019-11-01
Nathaniel Comfort raz jeszcze: nauka nie czyni postępów (czy może robi to?)   Coyne   2019-10-31
Pochwała jednoznaczności   Witkowski   2019-10-29
Stare i nowe  troski o bezpieczeństwo żywnościowe   Ongu   2019-10-28
Powrót Adama i Ewy jako rzeczywistych ludzi, jak proponuje kolejna pseudonaukowa teoria   Coyne   2019-10-25
Pradawne przechowywanie żywności   Novella   2019-10-24
Artykuł w naukowym piśmie ”Nature” dyskredytuje naukę i „scjentyzm”, kwestionuje wartości Oświecenia   Coyne   2019-10-22
Błogosławieni ci, którzy wycofują   Jacoby   2019-10-19
Pro-life czyli czarodziej z Krotoszyna   Koraszewski   2019-10-18
Biologia rozwoju ujawnia ewolucyjną historię   Novella   2019-10-15
Niebezpieczne życie antropologa   Blackwell   2019-10-12
Swędzikami jesień się zaczyna   Łopatniuk   2019-10-11
Jak wieloryb stracił swoje geny   Coyne   2019-10-10
Używanie sztucznej inteligencji do diagnozy   Novella   2019-10-08
Niespodzianka! Koty są tak samo przywiązane do swojego personelu jak psy i niemowlęta   Coyne   2019-10-05
Oburzenie, stronniczość i niestabilność prawdy   Novella   2019-10-04
O zmianie klimatu: ludzkość nie jest „nikczemna”   Lomborg   2019-10-03

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk