Prawda

Niedziela, 5 grudnia 2021 - 05:37

« Poprzedni Następny »


Dlaczego poligamia zanika?


Matt Ridley 2014-01-26


Tragiczna śmierć żony ministra w Indiach i przedawkowanie przez „żonę” prezydenta Francji daje niespodziewany wgląd w udrękę, jaką niewierność powoduje w społeczeństwie monogamicznym. W kulturach takich jak Indie i Francja, mężczyźni po prostu nie mogą zbierać nagród seksualnych, które normalnie towarzyszyły dotarciu na szczyty społeczne.

Prezydent Zuma z Republiki Afryki Południowej ma cztery żony i 20 dzieci, podczas gdy pewien kaznodzieja z Nigerii ma podobno 86 żon. Cesarze chińscy narzekali na swoje nieustanne obowiązki seksualne. Skąd taka różnica?


Monogamia u człowieka jest nieustającą zagadką. Jesteśmy wyjątkiem wśród zwierząt: tylko 3 procent ssaków tworzy trwałe pary. Nasi najbliżsi krewni: szympansy, bonobo, orangutany i goryle są odpowiednio rozwiązłe, bardzo rozwiązłe, terytorialnie poligamiczne i haremowo poligamiczne. Wśród małp człekokształtnych tylko gibony praktykują monogamię.


Niemniej jesteśmy wyraźnie monogamiczni, zarówno pod względem instynktu, jak tradycji. Także w społeczeństwach, które pozwalają na poligamię, większość ludzi żyje w parze z jednym partnerem. Komuny wolnej miłości zawsze, bez wyjątku, padały, ponieważ ludzie upierali się przy miłości do poszczególnych osobników.  Ta tendencja do łączenia się w pary zdumiałaby bonobo, wśród których zazdrość seksualna jest najwyraźniej nieznana.


Jesteśmy jak ptaki. Pingwiny i papugi, tak samo jak my, praktykują monogamię w dużych „miejskich” koloniach. Prawdopodobną przyczyną ewolucyjną jest to, że kiedy potrzeba dwojga do wychowania dziecka, samiec ma większe szanse posiadania wnuków, jeśli wkłada wysiłek w jeden lęg niż gdy kocha i porzuca wiele samic. W plejstocenie długie, bezradne dzieciństwo człowieka przypuszczalnie nagradzało sumiennych ojców większą liczbą potomstwa niż mieli bezduszni kobieciarze.


Przy odrobinie sprytu można jednak mieć jedno i drugie. Monogamia i wierność nie są całkiem tym samym. Samice ptaków na ogół lubią trzymać się jednego partnera, który pomaga im wychowywać dzieci, ale często – co pokazują badania DNA – wymykają się i znajdują innego, genetycznie lepszego samca z lepszym upierzeniem lub bardziej zróżnicowanym śpiewem na dostawcę genów tychże dzieci. Sprawni myśliwi w ludzkich społecznościach myśliwsko-zbierackich mają takie same rezultaty.


U naczelnych groźba dzieciobójstwa wydaje się odgrywać istotą rolę w określaniu strategii samic. U wielu małp zwierzo- i człekokształtnych, kiedy nowy samiec przejmuje stado, pierwsze, co robi, to zabija wszystkie niemowlęta, żeby samice jak najszybciej znowu weszły w ruję. Samice goryli, które żyją w małych haremach, często poddane są takiemu losowi. Szympansy unikają tego problemu dzięki systemowi maksymalnej rozwiązłości – każda samica robi wszystko, co w jej mocy, by kopulować z każdym samcem w grupie, aby zamącić kwestię ojcostwa, zapobiegając w ten sposób dzieciobójstwom przez nowego samca alfa. U ludzi strach przed macochami i ojczymami może siedzieć bardzo głęboko.


Tak więc w jakimś punkcie w odległej przeszłości rozwinęliśmy zwyczaj wiązania się w monogamiczne pary. Intelektualiści, od Rousseau do Engelsa i Margaret Mead, odczuwali pokusę spekulowania o rozwiązłej, niedawnej przeszłości ludzi, z której wykrystalizowało się małżeństwo. Początkowe zetknięcia z innymi cywilizacjami opartymi na rolnictwie i pełnymi poligamii, jak w Meksyku lub na Tahiti, wydawały się potwierdzać tę myśl, ale kiedy w XX wieku antropolodzy zaczęli poznawać łowców zbieraczy (podobno najbardziej prymitywny poziom społeczny) zaskoczyło ich, że dominowało w nich małżeństwo monogamiczne. U ludzi monogamia idzie prawdopodobnie setki tysięcy, jeśli nie miliony lat wstecz.

Według tego rozumienia poligamia była głównie aberracją ostatnich 10 tysięcy lat, spowodowaną przez rolnictwo, które pozwoliło na gromadzenie olbrzymich nadwyżek, które możni mężczyźni przekładali na obfite nagrody seksualne. Szczególnie społeczeństwa pasterskie stały się w wysokim stopniu poligamiczne, powodując, że ludzie o imionach takich jak Atylla, Czyngiz lub Timur podbijali inne ziemie, żeby dostarczyć kobiet swoim wygłodzonym seksualnie poddanym: poligamia i przemoc chodzą parami.


Na poligamii wygrywają jednak nie tylko mężczyźni o wysokim statusie, ale także kobiety o niskim statusie. Chłopska dziewczyna, które dołączyła do haremu pałacowego, osiągała bezpieczeństwo, pod dostatkiem jedzenia i dostęp do luksusów, podczas gdy jej brat marniał w celibacie i nędzy. Przegranymi są mężczyźni o niskim statusie i kobiety o wysokim statusie.


Fakt, że mężczyźni o wysokim statusie są atrakcyjni dla kobiet, ma sens ewolucyjny, ponieważ w przeszłości byli prawdopodobnie w stanie zapewnić sukces dzieciom, które spłodzili, a takich mężczyzn pociągają kobiety, jakie Indianie Amazonii nazywają „moko dude”. (Zwrot ten oznacza „dojrzałe”, kiedy mowa o owocach, a w odniesieniu do kobiet: „we właściwym wieku, zdrowiu, jakości genetycznej i bez obciążeń, co umożliwia im wydanie na świat wielu zdrowych dzieci i wnuków”, albo, zwięźlej, „phwoar”.)


Jak to więc możliwe, że prezydent Francji, o statusie monarchy, nie może mieć nawet dwóch kobiet równocześnie? Krok za krokiem, od Odyseusza do Figaro, do Billa Clintona, moralność zachodnia upierała się przy monogamii także dla możnych. Wyraźnie interesy mężczyzn o wysokim statusie i kobiet o niskim statusie przegrały z interesami kobiet o wysokim statusie i mężczyzn o niskim statusie.


Co ciekawe, ten trend trwa mimo zmniejszenia dezaprobaty wobec rozwodów i wspólnego życia bez ślubu. Nikomu nie przeszkadza, że François Hollande nigdy nie wziął ślubu z żadną ze swoich trzech “żon”. Nie znaczy to jednak, że Valérie Trierweiler jest gotowa się dzielić.


Szerzenie się chrześcijaństwa w jego nauczaniem o monogamii i cnocie kobiecej nie mogłoby być lepiej zaprojektowane, by przemawiać do biednych mężczyzn, wielkich przegranych w poligamii. Także demokracja wydaje się nalegać na monogamię. Między Iliadą a Odyseją (jak wskazuje William Tucker w znakomitej książce, która ukaże się wkrótce pod tytułem Marriage and Civilization), pojawia się demokracja i następuje całkowita zmiana od poligamii Agamemnona do pełnej miłości wierności Odyseusza i Penelopy.


W niedawnym artykule zatytułowanym “The puzzle of monogamous marriage” [Zagadka małżeństwa monogamicznego], trzech antropologów amerykańskich argumentuje, że ten trend można wyjaśnić częściowo współzawodnictwem między społeczeństwami. Aby odnieść sukces ekonomiczny, nowoczesne narody muszą zdławić istniejącą w nich przemoc.



Jest to nie do pogodzenia z władcami zagrabiającymi najlepsze dziewczyny: “Tłumiąc współzawodnictwo seksualne i redukując pulę nieżonatych mężczyzn, normatywna monogamia redukuje stopę przestępczości, włącznie z gwałtami, morderstwami, grabieżami i oszustwami, jak również zmniejsza znęcanie się nad innymi… Przez przesunięcie starań męskich z szukania żon na inwestycje rodzicielskie, normatywna monogamia podnosi oszczędności, inwestycje w dziecko i wydajność ekonomiczną”.


Co prowadzi do rozkosznej myśli, że uwodzicielskie skłonności pana Hollande przyczyniły się do stagnacji ekonomicznej Francji.


Artykuł po raz pierwszy ukazał się na łamach Times’a


Why is polygamy declining

Rational Optimist, 24 stycznia 2014

Tłumaczenie M.K.

* Zdjęcia dodane przez redakcję – Hili.



Matt Ridley

Brytyjski pisarz popularnonaukowy, sympatyk filozofii libertariańskiej. Współzałożyciel i b. prezes International Centre for Life, "parku naukowego w Newcastle. Zrobił doktorat z zoologii (Uniwersytet Oksfordzki). Przez wiele lat był korespondentem naukowym w "The Economist". Autor książek: The Red Queen: Sex and the Evolution of Human Nature (1994; pol. wyd. Czerwona królowa, 2001, tłum. J.J. Bujarski, A. Milos), The Origins Of Virtue (1997, wyd. pol. O pochodzeniu cnoty, 2000, tłum. M. Koraszewska), Genome (1999; wyd. pol. Genom, 2001, tłum. M. Koraszewska), Nature Via Nurture: Genes, Experience, and What Makes us Human (także jako: The Agile Gene: How Nature Turns on Nurture, 2003), Rational Optimist 2010.


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1249 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Afrykańscy naukowcy wzywają do polityki poparcia biologii syntetycznej i innych innowacji   Agaba   2021-12-02
Uprawy GMO zredukowały zatrucia farmerów pestycydami   Maina   2021-11-27
Czy genetyka może pomóc wyeliminować nierówność?   Coyne   2021-11-26
Matematyka i prawdziwa historia katastrofy klimatycznej   Lomborg   2021-11-24
Nigeria daje zielone światło kukurydzy GMO   Conrow   2021-11-22
Ugandyjscy studenci nalegają na powszechne stosowanie biotechnologii i uchwalenie prawa o biobezpieczeństwie   Agaba   2021-11-17
Organiczny eksperyment Sri Lanki   Novella   2021-11-16
Ruanda skwapliwie przyjmuje biotechnologię poprzez ekspansję OFAB   Meeme   2021-11-12
Sprzeciw wobec anulowania Huxleya   Coyne   2021-11-05
Farmerka z Kenii zbiera obfity plon z bawełny GM   Meeme   2021-11-04
Czarni uczeni i nauka o rasizmie   Koraszewski   2021-11-03
Kłusownictwo narzuca na słonie dobór w kierunku ewolucji słoni bez ciosów   Coyne   2021-11-01
Marnujemy naszą wielką szansę na edytowanie genów   Ridely   2021-10-29
“Czarne tygrysy” w małym indyjskim rezerwacie sugerują losowy dryf genetyczny   Coyne   2021-10-26
Wytwarzanie białek w roślinach przez rolnictwo molekularne   Novella   2021-10-20
Strzelby, zarazki, maszyny to zdecydowanie antyrasistowska książka. Dlaczego lewica jej nie kocha?   Barnett   2021-10-13
Nigeryjscy farmerzy nie mogą się doczekać wystarczających ilości GM nasion wspięgi wężowatej   Gakpo   2021-10-12
Dobór płciowy versus dobór naturalny: na przykładzie chrząszczy   Coyne   2021-10-08
Edytowanie genów kluczem do ulepszenia podstawowych upraw w Afryce   Abugu   2021-10-01
Bakłażan GMO jest udokumentowaną wygraną ubogich farmerów   Conrow   2021-09-23
O Jezu, wskrzeszają mamuta!   Koraszewski   2021-09-17
Wszystkie antyizraelskie wiadomości zasługują na publikację   Bard   2021-09-04
Tożsamość etniczna i rasa   Coyne   2021-08-30
Środowiskowcy mylili się – nie stoimy przed apokalipsą owadów   Ridley   2021-08-13
Czy znaleziono najstarszy dowód na istnienie zwierzęcia? Nowa gąbko-podobna skamieniałość liczy 890 milionów lat   Coyne   2021-08-11
Psy rozumieją ludzi   Novella   2021-08-06
Nowy start nauki o życiu w epoce genu   Ridley   2021-08-05
Użycie ognia przez homininy: przykład szybkiej ewolucji kulturowej?   Coyne   2021-08-04
Historia pandemii jest historią zaprzeczania   Jackoby   2021-07-27
Nieuchwytny neuron babci   Novella   2021-07-22
Cierpienie i pytanie, czy przestaniemy jeść mięso   Koraszewski   2021-07-14
Czy nadchodzi hydroponika?   Novella   2021-07-13
Raport Unii Europejskiej o glifosacie   Novella   2021-07-10
Dlaczego ideologii nie należy mieszać z nauką   Coyne   2021-06-30
Nagonka na Izrael grasuje w stowarzyszeniach nauk ścisłych, medycyny i edukacji   Chesler   2021-06-24
Szczęśliwi pracoholicy   Witkowski   2021-06-03
Propaganda w wykonaniu nauczycieli akademickich   Chesler   2021-06-02
Ewolucja wielokomórkowości   Novella   2021-05-07
Polityczna polaryzacja jest przesadzona   Novella   2021-05-04
Wrotki były kiedyś sztandarową grupą istot bez seksu, a teraz sądzi się, że ukradkiem odstawiają szybkie numerki   Coyne   2021-04-22
Błędna historia antykolonializmu   Tupy   2021-04-21
Mayflower wyrusza w podróż raz jeszcze   Koraszewski   2021-04-19
Genetyczny przełącznik CRISPR   Novella   2021-04-16
Wielkie zdarzenie oksydacyjne   Novela   2021-04-09
Kiedy panika klimatyczna zlewa się z kulturą anulowania   Lomborg   2021-04-06
Czy wykształceni ludzie są bardziej antysemiccy?   Albert Cheng i Ian Kingsbury   2021-04-05
Nieoczekiwana historia i cudowny sukces szczepionek   Ridley   2021-03-31
Innowacja jest geograficznie zlokalizowanym i chwilowym zjawiskiem   Ridley   2021-03-29
Czy gąbki są najbliższymi krewnymi pozostałych zwierząt?   Coyne   2021-03-26
Kilka lekcji z rosyjskiej rewolucji. Jak kuszący radykalny nihilizm prowadzi do ekstremizmu   Geifman   2021-03-22
Wracamy do raju?   Łukaszewski   2021-03-18
Ślimakowi morskiemu odrasta tułów z odciętej głowy, czyli “autotomia z kleptoplastią”   Coyne   2021-03-15
Ewolucyjne korzyści udawania ofiary   Clark   2021-03-11
Ludzie i wymieranie megafauny   Novella   2021-03-10
Banany edytowane przez CRISPR   Novella   2021-03-02
Nikczemne grzyby naśladują kwiaty trawy, by ułatwić własne rozmnażanie się   Coyne   2021-02-26
Co zabiło megafaunę Ameryki Północnej?   Novella   2021-02-25
Stresy i nowe szczepy wirusa   Ridley   2021-02-12
EWOLUCJA wirusa Covid-19   Coyne   2021-02-10
Czy „toksyczna kobiecość” jest główną przyczyną bojów o społeczną sprawiedliwość?   Coyne   2021-02-08
Najmniejszy gad (i owodniowiec) świata: BARDZO mały kameleon   Coyne   2021-02-05
Dlaczego kocimiętka i matatabi doprowadzają koty do szaleństwa? Grupa badaczy mówi, że te rośliny mogą chronić je przed komarami   Coyne   2021-02-02
Bądźcie sceptyczni wobec wideo pokazujących “skutki uboczne” szczepionki   Novella   2021-01-28
Szaleństwo odnawialnej energii   Ridley   2021-01-23
Głębia ludzkiej historii   Novella   2021-01-19
Dlaczego szczepionki mRNA mogą zrewolucjonizować medycynę?   Ridley   2021-01-02
Szczepionka mRNA na koronawirusa: świadectwo ludzkiej pomysłowości i mocy nauki   Coyne   2021-01-01
Dziwaczny rodzaj rasistowskiego patriarchatu   Arora   2020-12-31
Centrala muszek owocowych: Bloomington Drosophila Stock Center   Coyne   2020-12-29
Pierwszy raport o używaniu narzędzi przez pszczoły: rodzimy gatunek używa grudek łajna, by odeprzeć drapieżne szerszenie   Coyne   2020-12-23
Nie – żadne chi nie istnieje   Novella   2020-12-21
Moc nauki dostarczyła najlepszej możliwej wiadomości w tym koszmarnym roku   Ridley   2020-12-18
Szczątkowa cecha ptaków, która mogła być funkcjonalna u przodków: zdalne wyczuwanie drgań dziobem (nadal czynne u kiwi)   Coyne   2020-12-16
Paradoks wielce niedoskonałego dobra   Koraszewski   2020-12-11
Nasiona roślin ewoluują, by upodobnić się odchodów antylopy, a oszukane żuki gnojowe odtaczają i zagrzebują nasiona   Coyne   2020-12-10
AI – asystent lekarza   Novella   2020-12-09
Czy problem zwijania białka został rozwiązany?   Coyne   2020-12-05
„Gryzoń skunksowy”, który żuje trujące rośliny i wypluwa truciznę na swoje futro   Coyne   2020-12-02
Intensywne zbieranie leczniczej rośliny przez ludzi prowadzi do ewolucji nowych kolorów liści i kwiatów   Coyne   2020-11-28
Jak ewoluuuje altruizm?   Coyne   2020-11-25
Filozof zainfekowany efektem potwierdzenia wyjaśnia, dlaczego ewolucja dowodzi Boga   Coyne   2020-11-23
Według nowych badań są cztery gatunki pingwinów białobrewych, a nie tylko jeden   Coyne   2020-11-19
Gra w łajdactwo, by zrozumieć łajdaków   Novella   2020-11-18
Ewolucja psów   Novella   2020-11-09
Genomowa i ewolucyjna analiza wymarłego kota szablozębnego   Coyne   2020-10-31
Zakład Simon-Ehrlich po 40 latach   Gale L. Pooley   2020-10-23
Używające narzędzi mrówki budują struktury, by spijać roztwór cukru w pojemnikach, nie topiąc się   Coyne   2020-10-22
Czego pandemia nauczyła nas o nauce?   Ridley   2020-10-19
Przeddarwinowscy “darwiniści”   Berry   2020-10-16
Covid 19 może przejmować kontrolę nad receptorami bólu, uśmierzając ból i podnosząc szerzenie się choroby: możliwy rezultat doboru naturalnego   Coyne   2020-10-15
Znowu wrzawa, że “teoria ewolucji wywrócona”, ale jak zwykle, robią z igły widły   Coyne   2020-10-13
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 4. Rzekome znaczenie dryfu genetycznego w ewolucji   Coyne   2020-10-09
Chromosomy Y ludzi, neandertalczyków i denisowian   Novella   2020-10-08
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 3. Rzekome znaczenie epigenetyki w ewolucji   Coyne   2020-10-07
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 2. Rzekome nieistnienie gatunków   Coyne   2020-10-05
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 1. Genetyczna plastyczność    Coyne   2020-10-03
“New Scientist”: Darwin jednak miał rację    Coyne   2020-10-01
Uprawy GMO i wzrost plonów   Novella   2020-09-28
Książka o psychologii ewolucyjnej, która pokazuje wartość tej dziedziny – ale nie wartość memów   Coyne   2020-09-22
Przyjemności seksu i jagód   Ridley   2020-09-18

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo

Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk