Prawda

Sobota, 20 stycznia 2018 - 02:17

« Poprzedni Następny »


Myślenie stadne versus myślenie zbiorowe


Andrzej Koraszewski 2018-01-06


Religia wpycha w myślenie stadne – jeden Bóg, jedna owczarnia,  jedna myśl i gromada pasterzy szukających czarnych owiec, iżby nie zatruwały stada żadną innością. Samodzielne, krytyczne myślenie jest herezją, bezwolne posłuszeństwo cnotą. Przeciwieństwem jest myślenie zbiorowe, albo raczej nieustająca giełda myśli, wymiana myśli i rozwój wynikający z dyskusji i sporów, z budowania nowego na fundamentach tego, co stworzono wcześniej, w nieustającym, krytycznym spojrzeniu na tradycję.

 


Religia cementuje, swoboda myśli budzi niepokój, lęk przed anarchią. Władcy kochają jednomyślność, nawet taką bez religii, ein Reich, ein Volk… W porównaniu z takimi słowami jak amen, słowo totalitaryzm jest niemowlęciem. Podporządkowana Ministerstwu Miłości Policja Myśli jest jednak wynalazkiem znacznie starszym. Potrzebujemy tradycji, żeby całość się nie rozpadła. Bóg, Honor i Ojczyzna, werble i sztandary, wódz na biały koniu.

 

Problem, bo formuła jeden bóg, jednak owczarnia, jedna myśl, może napawać dumą, ale z innowacjami krucho. Więc w mojej młodości w Poznaniu, protestujący wznosili hasło „Nie ma chleba bez wolności”. Inni władcy, którzy pozwolili myśleć swoim poddanym, dysponują niespodziewaną siłą, nie, nie tylko militarną, dostatnie życie wolnych obywateli staje się marzeniem mieszkańców owczarni.

 

Przejście od stadnego myślenia do giełdy myśli nie jest rzeczą łatwą ani małą, a i w najbardziej wolnych społeczeństwach pokusa stadnego myślenia daje o sobie znać niemal na każdym kroku. Po przyjeździe do Szwecji w niemym zachwycie patrzyłem na ich organizację zebrań. Nudną jak flaki z olejem. Żmudne przygotowywanie materiałów, żeby nikt nie miał wątpliwości nie tylko o czym rozmawiamy, ale co chcemy właściwie ustalić, dostarczanie tego wszystkiego na długo przed dyskusją, żeby ludzie mieli czas przeczytać i przemyśleć, konsultacje i narady, czy aby problem na pewno dobrze przedstawiony.

 

Pytam kiedyś tamtejszego socjologa skąd ta tradycja, a on w śmiech i mówi, że pewnie jeszcze z czasów wikingów, bo to były bandyckie spółdzielnie, a sukces wyprawy zależał od umiejętności współdziałania. Na wydziale socjologii profesor biegał w maoistówce i przekonywał studentów, że jest nadzieja, jego asystent wyjaśniał z tajemniczą miną, że w Szwecji kapitaliści dobrze płacą robotnikom, tylko po to, żeby robotnicy kupowali ich towary i ostrzegał zachwyconego imigranta przed pokusą konsumeryzmu.

 

Myślenie stadne nigdy nie osiąga ideału, a buntownicy czasem pojawiają się nawet wśród członków Policji Myśli, jednak swoboda myśli niesie również szeroką ofertę dobrowolnych zapisów do różnych stad owiec. Jednomyślny kolektyw dostarcza poczucia pewności, bezpieczeństwa, siły i wolności. Wolności od sceptycyzmu, wolności od odpowiedzialności za błędy, wolności od męczących sporów. Na początku to bywa skuteczne, po pewnym czasie prowadzi do cywilizacyjnej zapaści i do załamania. Załamanie się systemu opartego na myśleniu stadnym budzi niespodziewaną euforię, przesadną nadzieję na cud, często na ten właśnie cud, który jednoczył stado. Cud, jeśli jest, jest jednak mniejszy niż miał być, ideał jeśli nie sięga bruku, to co najmniej zostaje zbrukany.  Nieuchronna frustracja prowadzi do nowego popytu na myślenie stadne.

 

Żyjemy w czasach poważnych wątpliwości, czy demokracja ma jakikolwiek sens. Do starych argumentów, tych wysuwanych jeszcze przez Arystofanesa, dochodzą nowe. Stara, poczciwa demagogia uzyskała nowe forum wirtualnej agory, utopia jest nadal kusząca, ale dziś utopijne wizje docierają lotem błyskawicy, bełkot Paflagona zagłusza Lizystratę. Sprawy wagi światowej wypierają dyskusje spółdzielców o logistyce budowy, finansowania i prowadzenia przedszkola. Ach tak, zapomniałem, na początku transformacji od myślenia stadnego do giełdy myśli zlikwidowaliśmy spółdzielnie, bo agorę zdominowała arystokracja ducha, proponując arystokratyczną strukturę demokracji i oferując swoje usługi awangardy proletariatu i nie tylko.            

 

Tragedią komediopisarzy jest to, że widzą często więcej, widzą dramatyczną śmieszność dziecięcych sporów ludzi, którzy w dzieciństwie nie nauczyli się tego, czym jest wymiana myśli.


Demokratyczne spory pod hasłem golono-strzyżono prowadzą do wniosku, że demokracja nie ma szans, że jest bez sensu, powraca tęsknota do myślenia stadnego.

 

Matt Ridley pisze, że idee mają seks i rodzą nowe idee. Długie doświadczenie popularyzatora nauki pozwala mu na przedstawienie niezliczonych dowodów na większą skuteczność giełdy myśli nad centralnym planowaniem. Argument trudny do odparcia, ale to co oczywiste nie eliminuje uroku pozorów.         

 

 

 

 


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Notatki

Znalezionych 946 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Przestańcie “rozumieć” Palestyńczyków    Yemini   2018-01-19
Jak @UNRWA łamie najbardziej podstawową regułę NGO: "Nie czyń szkody"     2018-01-16
Czy wolno krytykować Unię Europejską?   Koraszewski   2018-01-15
Dlaczego Trump zdobywa poparcie na syjonistycznej lewicy?   Maroun   2018-01-15
Religia, kultura, mentalność i wartości   Koraszewski   2018-01-13
Arabski św. Mikołaj rozdaje granaty i bomby   Saif   2018-01-13
Arabski apartheid uderza w Palestyńczyków   Toameh   2018-01-12
Jak zakończyć finansowanie ONZ   Bolton   2018-01-08
Palestyńczycy: gdzie oni się podziali?   Bryen   2018-01-07
Myślenie stadne versus myślenie zbiorowe   Koraszewski   2018-01-06
Tolerancja Europy wobec terrorystów   Greenfield   2018-01-06
Kto jest najbardziej purytański?   Meotti   2018-01-05
Irańczycy przeciwko irańskiemu reżimowi      2018-01-03
Arabscy autorzy o kurdyjskim referendum     2018-01-02
Czego chcą Palestyńczycy? Widziane z Malezji   Lau   2017-12-31
Islamistyczne reżimy przejmują UNESCO   Meotti   2017-12-28
Wielka Brytania: Perwersja sprawiedliwości   Khan   2017-12-26
„Arabska ulica” wybucha w Europie   Murray   2017-12-23
Do czego wzywa imam w New Jersey?     2017-12-22
Nowy, irański porządek świata     2017-12-21
“Wdowy ISIS” i mit o niewinnych kobietach dżihadystkach   Frantzman   2017-12-20
Reakcje w Iranie na oświadczenie Trumpa     2017-12-19
Wielki palestyński szantaż. Czy Arabowie mają dość?   Tawil   2017-12-18
Erdogan: Nie ma umiarkowanego islamu   Bekdil   2017-12-17
Europa znowu walczy o pokój   Koraszewski   2017-12-16
Przestępstwo: Spacerowanie będąc Żydem   Flatow   2017-12-15
Czy kobiety rzeczywiście są ofiarami? Cztery kobiety dorzucają swoje zdanie      2017-12-15
Dla młodzieży priorytetem jest rolnictwo   Lomborg   2017-12-14
Postęp i historia idąca zygzakiem   Taheri   2017-12-14
Niebezpieczna nuklearna „dyplomacja” Rosji   Ghoshal   2017-12-12
Wiadomość z ostatniej chwili: Jerozolima nie jest w ogniu!   Tawil   2017-12-12
Gdyby Izrael był normalnym krajem   Gerstman   2017-12-11
Dlaczego Trump ma rację uznając, że Jerozolima jest stolicą Izraela?   Dershowitz   2017-12-10
Ci, którzy oddali życie za przekonania   Koraszewski   2017-12-09
Czy Donald Trump podważył watykański paradygmat?   Koraszewski   2017-12-08
Czy “Guardian” zawsze musi kłamać?   White   2017-12-07
Afryka: droga naprzód   Charai   2017-12-06
Dżihadystyczny terror nie potrzebuje wymówek   Yemini   2017-12-06
Barbie w hidżabie: użyteczni idioci kulturowego dżihadu   Bergman   2017-12-05
Liban: czyli “oszukaj i niczego nie zmieniaj”   Taheri   2017-12-04
Kiedy stworzono "naród palestyński"? Google ma odpowiedź   Grumberg   2017-12-03
Jak dziesięciu (durnych) demokratycznych członków Kongresu zachęca do posługiwania się dziećmi-terrorystami   Dershowitz   2017-11-29
Masowy morderca Charles Manson i masowa morderczyni Ahlam Tamimi: kto jest większym potworem?   Roth   2017-11-28
Chomsky i mit natychmiastowej ekspertyzy   Frantzman   2017-11-27
Niemożliwa umowa stulecia   Begin   2017-11-27
Rzeczywistym wrogiem Izraela jest Rosja   Linn   2017-11-26
Cywilizacja zniszczona przez obojętność Zachodu?   Meotti   2017-11-25
Hipokryzja odwołań i bojkotów   Yemini   2017-11-24
Czego uczą w islamskich szkołach i w meczetach na Zachodzie?   Bulut   2017-11-23
Zmowa Europy z Palestyńczykami w zawłaszczaniu ziemi   Blum   2017-11-22
Wróg otwiera bramę     2017-11-21
Dymią kominy, dym nad Dąbrową…   Koraszewski   2017-11-20
Kanarek w kopalni   Lewin   2017-11-20
Zachować żydowskie państwo   Rosenthal   2017-11-19
Kto płaci Palestyńczykom rzucającym kamienie!   Flatow   2017-11-18
Liban: długi lament nad narodem z lewego łoża   Maroun   2017-11-17
Jak Iran próbował zamienić państwa arabskie w widma   Taheri   2017-11-16
Czy wielokulturowość jest utopią?   Koraszewski   2017-11-15
Amerykański plan pokojowy dla Bliskiego Wschodu?   Tawil   2017-11-15
Dawa: sianie nasion nienawiści   Bergman   2017-11-14
Ignorujemy islamizm na własną zgubę   Maroun   2017-11-13
Problemem nie jest to, co dzieje się pod szkołami UNRWA   Bedein   2017-11-12
Tunele terroru i obrzucanie się błotem   Collins   2017-11-11
Cztery dekady irańskiej nienawiści     2017-11-10
Każdy naród ma swoją “Nakbę”   Yemini   2017-11-09
Niespodzianka! Badanie wykazuje, że islamski terroryzm jest islamski   Bergman   2017-11-08
Rewolucyjny romantyzm wiecznie żywy   Koraszewski   2017-11-07
Dlaczego jesteśmy w Nigrze?   Bryen   2017-11-07
Stalinowskie czystki Erdogana w Turcji   Meotti   2017-11-06
Milicje a palestyńskie “pojednanie”   Toameh   2017-11-04
Kryzys uchodźców Rohingja: rola islamistycznych terrorystów   Franklin   2017-11-03
Demistyfikacja Deklaracji Balfoura   Tsalic   2017-11-02
Dlaczego tak wielu twierdzi, że Iran stosuje się do porozumienia, skoro dowody pokazują, że tego nie robi?   Dershowitz   2017-11-01
Wielkie manewry na globalnej scenie   Koraszewski   2017-10-31
Europa: dziennikarze przeciwko wolności słowa   Bergman   2017-10-31
Najlepszy amerykański rektor uniwersytetu   Coyne   2017-10-30
Żydzi, mniejszość, która irytuje   Maroun   2017-10-30
Hiszpania głośno domaga się rozwiązania w postaci dwóch państw, ale nie w Katalonii   Jacoby   2017-10-29
Grona ich gniewu: Żydzi i Arabowie walczą o ugory   Dann   2017-10-28
Przekleństwo dobrych intencji   Ridley   2017-10-27
Francja: Islamiści Facebooka polują stadami   Mamou   2017-10-27
Wielka Brytania: Skrajnie selektywna wolność słowa   Bergman   2017-10-26
Na tropie islamofobów   Koraszewski   2017-10-24
“Nasz spór z Żydami jest religijny”     2017-10-23
Bajka: Gdyby arabscy przywódcy byli mądrzy   Maroun   2017-10-22
Patrząc z Jemenu na Singapur     2017-10-21
“Słodki handel” Monteskiusza i “dyplomacja Boga” Cobdena   Ridley   2017-10-20
Izraelscy Arabowie przełamują milczenie   Yemini   2017-10-20
Szwecja: kraj podwójnych standardów   Bergman   2017-10-19
Rakka zdobyta, Erdogan w Warszawie   Koraszewski   2017-10-18
Nazywam się Rachel ‘X’   Collier   2017-10-18
Islam i feminizm   Assaf   2017-10-17
Nieuczciwy artykuł redakcyjny z “Ha’aretz”   Rosenthal   2017-10-15
Państwo w państwie?   Toameh   2017-10-13
Palestyńska normalizacja – z Hamasem, nie z Izraelem   Tawil   2017-10-13
“Szlachetna dzikuska” przemówiła   Arbabzadah   2017-10-12
Odkrycie Ameryki zawdzięczamy islamowi i muzułmanom   Spencer   2017-10-12
Kiedy wilk pilnuje owiec   Nirenstein   2017-10-11
Uwolniony w umowie o Shalita pobożny Arab palestyński, morderca, wraca (zbyt późno) do więziennej celi   Roth   2017-10-10
Mowa obronna na rzecz kurdyjskiej niepodległości    Dershowitz   2017-10-09

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej



Ściganie bluźnierstwa



Ryby jaskiniowe



Autyzm



Od niepamiętnych czasów



Tunezyjczycy przeciw złemu prawu



Drugie prawo termodynamiki



Pochwała ignorancj



Mistyfikacja Sokala



Intronizacja Chrystusa



Obama chrzescijanie



Szelest liści



Czego wam nie pokazują?



Rozdzielenie religii i państwa



Trwa ewolucyjne upokorzenie archeopteryksa



Trucizna, kamuflaż i tęcza ewolucji



Religia zdrowego rozsądku



Kto się boi czarnego luda?



Land of the pure



świecące ryby



Lewica klania sie



Nis zgubic



Religia pieklo



Nienawisc



Niedożywienie w Ugandzie



Ewolucja nieunikniona



Starty z powierzchni


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk