Prawda

Piątek, 20 kwietnia 2018 - 10:43

« Poprzedni Następny »


Myślenie stadne versus myślenie zbiorowe


Andrzej Koraszewski 2018-01-06


Religia wpycha w myślenie stadne – jeden Bóg, jedna owczarnia,  jedna myśl i gromada pasterzy szukających czarnych owiec, iżby nie zatruwały stada żadną innością. Samodzielne, krytyczne myślenie jest herezją, bezwolne posłuszeństwo cnotą. Przeciwieństwem jest myślenie zbiorowe, albo raczej nieustająca giełda myśli, wymiana myśli i rozwój wynikający z dyskusji i sporów, z budowania nowego na fundamentach tego, co stworzono wcześniej, w nieustającym, krytycznym spojrzeniu na tradycję.

 


Religia cementuje, swoboda myśli budzi niepokój, lęk przed anarchią. Władcy kochają jednomyślność, nawet taką bez religii, ein Reich, ein Volk… W porównaniu z takimi słowami jak amen, słowo totalitaryzm jest niemowlęciem. Podporządkowana Ministerstwu Miłości Policja Myśli jest jednak wynalazkiem znacznie starszym. Potrzebujemy tradycji, żeby całość się nie rozpadła. Bóg, Honor i Ojczyzna, werble i sztandary, wódz na biały koniu.

 

Problem, bo formuła jeden bóg, jednak owczarnia, jedna myśl, może napawać dumą, ale z innowacjami krucho. Więc w mojej młodości w Poznaniu, protestujący wznosili hasło „Nie ma chleba bez wolności”. Inni władcy, którzy pozwolili myśleć swoim poddanym, dysponują niespodziewaną siłą, nie, nie tylko militarną, dostatnie życie wolnych obywateli staje się marzeniem mieszkańców owczarni.

 

Przejście od stadnego myślenia do giełdy myśli nie jest rzeczą łatwą ani małą, a i w najbardziej wolnych społeczeństwach pokusa stadnego myślenia daje o sobie znać niemal na każdym kroku. Po przyjeździe do Szwecji w niemym zachwycie patrzyłem na ich organizację zebrań. Nudną jak flaki z olejem. Żmudne przygotowywanie materiałów, żeby nikt nie miał wątpliwości nie tylko o czym rozmawiamy, ale co chcemy właściwie ustalić, dostarczanie tego wszystkiego na długo przed dyskusją, żeby ludzie mieli czas przeczytać i przemyśleć, konsultacje i narady, czy aby problem na pewno dobrze przedstawiony.

 

Pytam kiedyś tamtejszego socjologa skąd ta tradycja, a on w śmiech i mówi, że pewnie jeszcze z czasów wikingów, bo to były bandyckie spółdzielnie, a sukces wyprawy zależał od umiejętności współdziałania. Na wydziale socjologii profesor biegał w maoistówce i przekonywał studentów, że jest nadzieja, jego asystent wyjaśniał z tajemniczą miną, że w Szwecji kapitaliści dobrze płacą robotnikom, tylko po to, żeby robotnicy kupowali ich towary i ostrzegał zachwyconego imigranta przed pokusą konsumeryzmu.

 

Myślenie stadne nigdy nie osiąga ideału, a buntownicy czasem pojawiają się nawet wśród członków Policji Myśli, jednak swoboda myśli niesie również szeroką ofertę dobrowolnych zapisów do różnych stad owiec. Jednomyślny kolektyw dostarcza poczucia pewności, bezpieczeństwa, siły i wolności. Wolności od sceptycyzmu, wolności od odpowiedzialności za błędy, wolności od męczących sporów. Na początku to bywa skuteczne, po pewnym czasie prowadzi do cywilizacyjnej zapaści i do załamania. Załamanie się systemu opartego na myśleniu stadnym budzi niespodziewaną euforię, przesadną nadzieję na cud, często na ten właśnie cud, który jednoczył stado. Cud, jeśli jest, jest jednak mniejszy niż miał być, ideał jeśli nie sięga bruku, to co najmniej zostaje zbrukany.  Nieuchronna frustracja prowadzi do nowego popytu na myślenie stadne.

 

Żyjemy w czasach poważnych wątpliwości, czy demokracja ma jakikolwiek sens. Do starych argumentów, tych wysuwanych jeszcze przez Arystofanesa, dochodzą nowe. Stara, poczciwa demagogia uzyskała nowe forum wirtualnej agory, utopia jest nadal kusząca, ale dziś utopijne wizje docierają lotem błyskawicy, bełkot Paflagona zagłusza Lizystratę. Sprawy wagi światowej wypierają dyskusje spółdzielców o logistyce budowy, finansowania i prowadzenia przedszkola. Ach tak, zapomniałem, na początku transformacji od myślenia stadnego do giełdy myśli zlikwidowaliśmy spółdzielnie, bo agorę zdominowała arystokracja ducha, proponując arystokratyczną strukturę demokracji i oferując swoje usługi awangardy proletariatu i nie tylko.            

 

Tragedią komediopisarzy jest to, że widzą często więcej, widzą dramatyczną śmieszność dziecięcych sporów ludzi, którzy w dzieciństwie nie nauczyli się tego, czym jest wymiana myśli.


Demokratyczne spory pod hasłem golono-strzyżono prowadzą do wniosku, że demokracja nie ma szans, że jest bez sensu, powraca tęsknota do myślenia stadnego.

 

Matt Ridley pisze, że idee mają seks i rodzą nowe idee. Długie doświadczenie popularyzatora nauki pozwala mu na przedstawienie niezliczonych dowodów na większą skuteczność giełdy myśli nad centralnym planowaniem. Argument trudny do odparcia, ale to co oczywiste nie eliminuje uroku pozorów.         

 

 

 

 


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Notatki

Znalezionych 1023 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Wielka Brytania: finansowanie nauki wysadzania się w powietrze   Murray   2018-04-20
Kto jest “uchodźcą”? Żydzi z Maroka a Palestyńczycy z Izraela   Dershowitz   2018-04-19
Tajemny świat Autonomii Palestyńskiej   Tawil   2018-04-18
Bliskowschodnie dziennikarstwo stadne: wszyscy zgadzają się   Landes   2018-04-17
Wolność, rynek, innowacje i wstawanie z kolan   Koraszewski   2018-04-16
Antysemityzm szaleje w Turcji   Bulut   2018-04-16
Izraelski dylemat afrykańskich migrantów   i Daniel Pomerantz   2018-04-15
Nieograniczona tania energia zmieniłaby społeczeństwo   Ridley   2018-04-14
“Obowiązek nienawidzenia Brytanii”   Murray   2018-04-14
Gaza: To co jest ludobójczymi rozruchami dla jednego, jest pokojowymi demonstracjami dla innego   Ruda (Daled Amos)   2018-04-12
Szwedzka minister spraw zagranicznych nie jest antysemitką, ona jest demagogiem   Flatow   2018-04-10
Nieodwzajemniona miłość Erdogana do ArabówBurak Bekdil   Bekdil   2018-04-09
Spotkanie na szczycie Turcja-Iran-Rosja     2018-04-08
Co wspólnego mają Alt-Right i Regresywna Lewica   Anomaly   2018-04-07
Chrześcijanie Nigerii dzisiaj, chrześcijanie Europy jutro   Meotti   2018-04-07
Apartheid w Judei i Samarii narzucony przez AP, wspierany przez Oslo   Maroun   2018-04-06
Co naprawdę znaczy wizyta saudyjskiego księcia?   Charai   2018-04-04
Pseudonauka i pseudoinformacja   Koraszewski   2018-04-02
Mity i fakty: śmiertelne “protesty ” Gazy   Pomerantz   2018-04-02
Prawo powrotu: kłamstwo, które zabija   Maroun   2018-04-01
Intersekcjonalność, plemienność i Farrakhan   Greenfield   2018-03-29
“Washington Post” broni Funduszu Męczenników AP   Pomerantz   2018-03-29
Turecka dyplomacja: bierz zakładników   Bulut   2018-03-28
Pora, by Zachód poszedł w ślady Izraela   Kasheikal   2018-03-27
Masakra Jazydów w Afrin: zabite dzieci, zbombardowane wsie, zniszczone świątynie   Bulut   2018-03-25
Dlaczego Arabowie tak nienawidzą Palestyńczyków?   Kedar   2018-03-24
Stu francuskich intelektualistów ostrzega przed islamskim totalitaryzmem      Fitzgerald   2018-03-23
Prawo Izraela do samoobrony   Rosenthal   2018-03-21
Żydowskie curesy   Lewin   2018-03-19
Jak lewica stała się własnym najgorszym wrogiem – część II   MacEoin   2018-03-18
Jak lewica stała się własnym najgorszym wrogiem – Część I   MacEoin   2018-03-17
Czy zachodni "Zatroskani" rzeczywiście troszczą się o pomoc dla Syryjczyków i Palestyńczyków?   Meotti   2018-03-13
Amerykański syndrom i Katar   Carmon   2018-03-12
Zabobony w postkolonialnej Afryce   Igwe   2018-03-10
"Ohydne przestępstwo" szkolnego programu   Tawil   2018-03-09
Izrael – państwo antyimperialistyczne   Krygier   2018-03-08
Świat mówi „nie”, ale już nie cały świat   Koraszewski   2018-03-07
#MeToo w meczecie   Meotti   2018-03-06
Oxfam, NGO i efekt aureoli    Steinberg   2018-03-04
Poinformujmy Abbasa: Wieczną stolicą “Palestyny” nie jest Jerozolima, jest nią Damaszek     2018-03-03
Więź społeczna, dziedzictwo krwi i rządy jego kurewskiej mości   Koraszewski   2018-03-02
Lekcje historii z dziesiątków lat pod rządami islamizmu   Rafizadeh   2018-03-02
Łupki są prawdziwą rewolucją energetyczną   Ridley   2018-03-01
Jak Izrael, Diaspora i Polska mogą opanować debatę o Holocauście   Frantzman   2018-03-01
Cenzorscy millennialsi są nowymi wiktorianami   Ridley   2018-02-27
Kto spowodował kryzys zdrowotny w Gazie?   Pomerantz   2018-02-27
Przyzwolenie, czyli dziś wolno zabijać   Koraszewski   2018-02-26
Amnesty wie, że to konflikt wewnętrzny między Palestyńczykami spowodował kryzys w Gazie, ale i tak obwinia Izrael     2018-02-26
Śmierć demokracji?   MacEoin   2018-02-25
Zachodnie feministki: hipokryzja hidżabu   Khan   2018-02-24
Europejscy apologeci arabsko-islamskiego ucisku i terroryzmu   Meotti   2018-02-23
Religia i polityka w zwarciu między Arabią Saudyjską a Katarem   Kedar   2018-02-21
Każdy naród powinien uchwalić prawa przeciwko fatwom   Nasreen   2018-02-19
Potworności, o których nikt nie mówi   Toameh   2018-02-19
Kryzys humanitarny w Gazie   Adam   2018-02-18
Irańska “Opowieść podręcznej” i etnocentryzm #MeToo   Frantzman   2018-02-17
Długi spacer z cudzymi myślami   Koraszewski   2018-02-16
Czy afrykańscy migranci powinni dostać pozwolenie na pozostanie w Izraelu?   Rosenthal   2018-02-16
Oświecenie: Rozum jest niezbywalny    Pinker   2018-02-15
Mroczny sekret dwulicowych akademików   Meotti   2018-02-13
Libańczycy zapłacą za grzech pierworodny Arabów   Maroun   2018-02-12
Polska, Izrael i Holocaust   Tsalic   2018-02-11
Jak nie upamiętniać Holocaustu   Rosenthal   2018-02-09
Holenderscy łowcy Żydów, którzy udzielili olbrzymiej pomocy nazistom   Gerstenfeld   2018-02-07
Niedobrze mi się robi na widok hidżabu, prawa szariatu, policji szariatu   Rafizadeh   2018-02-04
Co trzeba wiedzieć o obecnym trudnym położeniu Izraela    Flatow   2018-02-03
Konflikt arabsko-izraelski – dlaczego nie ma pokoju?   Kemp   2018-02-02
Zapomniani więźniowie sumienia   Koraszewski   2018-02-01
Prawa człowieka są uniwersalne, Amnesty. Także prawa Żydów   Nawaz   2018-02-01
Czy Oxfam popiera terror?    Clarfield   2018-01-28
Czy Trump zakończy problem palestyńskich uchodźców?   Rosenthal   2018-01-27
Tsunami w świecie arabskim   Kedar   2018-01-26
Muzułmańskie prześladowania chrześcijan: “Wyznawcy krzyża, zabijemy was wszystkich”   Ibrahim   2018-01-25
Urojenie dwóch państw jest największą przeszkodą dla pokoju    i Bruce Abramson   2018-01-24
W Gazie kolejna niewidzialna rakieta, która “spadła za blisko” i zniszczyła dom palestyńskich Arabów   Roth   2018-01-23
Takiej wody nie piłem jak żyję…   Koraszewski   2018-01-22
Korzenie BDS są zanurzone w antysemityzmie   Marquardt-Bigman   2018-01-22
Przestańcie “rozumieć” Palestyńczyków    Yemini   2018-01-19
Jak @UNRWA łamie najbardziej podstawową regułę NGO: "Nie czyń szkody"     2018-01-16
Czy wolno krytykować Unię Europejską?   Koraszewski   2018-01-15
Dlaczego Trump zdobywa poparcie na syjonistycznej lewicy?   Maroun   2018-01-15
Religia, kultura, mentalność i wartości   Koraszewski   2018-01-13
Arabski św. Mikołaj rozdaje granaty i bomby   Saif   2018-01-13
Arabski apartheid uderza w Palestyńczyków   Toameh   2018-01-12
Jak zakończyć finansowanie ONZ   Bolton   2018-01-08
Palestyńczycy: gdzie oni się podziali?   Bryen   2018-01-07
Myślenie stadne versus myślenie zbiorowe   Koraszewski   2018-01-06
Tolerancja Europy wobec terrorystów   Greenfield   2018-01-06
Kto jest najbardziej purytański?   Meotti   2018-01-05
Irańczycy przeciwko irańskiemu reżimowi      2018-01-03
Arabscy autorzy o kurdyjskim referendum     2018-01-02
Czego chcą Palestyńczycy? Widziane z Malezji   Lau   2017-12-31
Islamistyczne reżimy przejmują UNESCO   Meotti   2017-12-28
Wielka Brytania: Perwersja sprawiedliwości   Khan   2017-12-26
„Arabska ulica” wybucha w Europie   Murray   2017-12-23
Do czego wzywa imam w New Jersey?     2017-12-22
Nowy, irański porządek świata     2017-12-21
“Wdowy ISIS” i mit o niewinnych kobietach dżihadystkach   Frantzman   2017-12-20
Reakcje w Iranie na oświadczenie Trumpa     2017-12-19
Wielki palestyński szantaż. Czy Arabowie mają dość?   Tawil   2017-12-18

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej



Ściganie bluźnierstwa



Ryby jaskiniowe



Autyzm



Od niepamiętnych czasów



Tunezyjczycy przeciw złemu prawu



Drugie prawo termodynamiki



Pochwała ignorancj



Mistyfikacja Sokala



Intronizacja Chrystusa



Obama chrzescijanie



Szelest liści



Czego wam nie pokazują?



Rozdzielenie religii i państwa



Trwa ewolucyjne upokorzenie archeopteryksa



Trucizna, kamuflaż i tęcza ewolucji



Religia zdrowego rozsądku



Kto się boi czarnego luda?



Land of the pure



świecące ryby



Lewica klania sie



Nis zgubic


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk