Prawda

Wtorek, 19 lutego 2019 - 14:37

« Poprzedni Następny »


Żywność GM i zmiana opinii


Steven Novella 2019-01-29


Jak możemy zmieniać opinie w sprawach dotyczących nauki? To pytanie leży u samego sedna popularyzacji nauki i ruchu sceptycznego. To jest ostateczny cel – nie tylko podawanie informacji ale pomaganie ludziom, by zmienili sposób, w jaki myślą o problemach, zbudowanie informacji w taką narrację, która pomaga zrozumieć świat i podejmować optymalne (a przynajmniej oparte na wiedzy) decyzje.

Używam sprawy GMO (genetycznie modyfikowanej żywności) jako przykładu, głównie dlatego, że badania, które omawiam, właśnie zmierzają w tym kierunku. W dodatku sprzeciw wobec GMO jest jedną z tych spraw gdzie obserwujemy największą rozbieżność między opinią publiczną i naukową. Nowe badanie przygląda się postawom wobec GMO, a badacze postawili pytanie – czy „nawrócony”, były przeciwnik GMO jest dla ludzi bardziej przekonujący niż zwykła informacja o GMO?  

 

W badaniu użyto klipów filmowych z wystąpienia Marka Lynasa, działacza ochrony środowiska, który zamienił się z przeciwnika, w zwolennika GMO.  

Każdy respondent zobaczył jeden z trzech klipów filmowych: 1) Lynasa wyjaśniającego korzyści upraw GMO; 2) Lynasa omawiającego swoje poprzednie przekonania i zmianę opinii o uprawach GMO; i 3) Lynasa wyjaśniającego, dlaczego zmienił zdanie, włącznie ze zrozumieniem, że ruch przeciwko GM, którym pomagał kierować, był rodzajem antynaukowego ruchu środowiskowców.


Badacze odkryli, że oba rodzaje informacji z nawróceniem (2 i 3) wywarły większy wpływ niż zwykła informacja z poparciem. Nie było różnicy między podstawowym, a bardziej rozwiniętym przesłaniem o zmianie poglądu.

To ma sens – wcześniejsze badania pokazują, że jest skuteczniejsze dawanie komuś narracji z wyjaśnieniem zmiany poglądów niż po prostu mówienie człowiekowi, że się myli. Jest jednak bardzo trudno powiedzieć, jak ten efekt daje się uogólnić.   


Kilkadziesiąt lat temu popularyzatorzy nauki (tacy jak Carl Sagan) działali według modelu ”deficytu wiedzy”, czyli zakładali, że główną przyczyną wiary ludzi w pseudonaukę był ich brak wiedzy o nauce. Badania i doświadczenie kilkudziesięciu ostatnich lat pokazały, że jest to w znacznej mierze niepoprawne. Nie powiedziałbym jednak, że brak wiedzy nie ma żadnego wpływu, a tylko, że jest to niewystarczające wyjaśnienie tego, że ludzie akceptują złą naukę i odrzucają dobrą.  


Przede wszystkim dowiedzieliśmy się, że czynniki, które powodują negację lub przyjęcie pseudonauki, zależą w dużym stopniu od konkretnego tematu. Tymi głównymi czynnikami wewnętrznymi wydają się być: brak wiedzy naukowej, ideologia (polityczna, religijna itd.) lub nieufność do instytucji naukowych (być może jako część ogólniejszej mentalności skłaniającej do teorii spiskowych). Są także zewnętrzne czynniki, takie jak kampanie dezinformacji, poparcie przez celebrytów, dramatyczne pojedyncze wypadki i przewrotne bodźce. 


Poprzednio omawiałem badanie, w którym próbowano patrzeć na związek różnych czynników z różnymi tematami. Co odkryto:

Odkryli, że negację zmiany klimatu przepowiadała głównie ideologia polityczna, ale nie niski poziom wiedzy naukowej. Odrzucanie szczepień przepowiadał niski poziom wiedzy naukowej i niskie zaufanie do nauki, a także religijność i czystość moralna. Nieufność wobec żywności GM przepowiadał nisko poziom wiedzy naukowej i niskie zaufanie do nauki. Ani odrzucenie szczepień, ani odrzucenie żywności GM nie były przepowiadane przez ideologię polityczną.  

Jeśli dany temat wiąże się głównie z wiarą religijną lub ideologią polityczną, to model deficytu wiedzy wydaje się całkowicie nieistotny. Brak wiedzy nie przepowiada zaprzeczania nauce, a poprawianie dezinformacji nie redukuje zaprzeczania nauce. Ponadto, dostarczanie poprawnej informacji naukowej nie ma żadnego wpływu na redukowanie zaprzeczania nauce, a w skrajnych wypadkach może nawet mieć efekt odwrotny do zamierzonego (choć to jest nadal kontrowersyjne).


Wzór jest jednak zupełnie inny w sprawach, które nie są głównie ideologiczne, jak niechęć do  GMO lub szczepień. Brak naukowej wiedzy przepowiada w tych wypadkach zaprzeczanie nauce – model deficytu wiedzy ma tu nadal pewną wartość. Ale także przy tych tematach deficyt wiedzy nie wystarcza. Musimy odróżnić zwykły brak informacji od czynnej dezinformacji.


Ważne jest także nie tylko badanie dezinformacji, ale i tego, jak ona działa w danym systemie wyjaśniającym. Taki wyjaśniający system nie jest równie silny jak ideologia lub wiara religijna, ale jest podobny. Wspólnoty środowiskowców lub podejrzliwość wobec rządu są tu ciekawymi przykładami – dostarczają światopoglądu, czyli sposobu nadawania sensu chaosowi, ale nie są silnym źródłem tożsamości lub tworzenia społeczności (chociaż w skrajnych wypadkach mogą być).  


W tych sytuacjach, podobnie jak w sprawie GMO i szczepień, uczenie o leżącej u podstaw nauce jest pomocne, również korygowanie dezinformacji i mitów jest pomocne, jak długo są częścią dostarczania innej narracji wyjaśniającej – takiej, która jest zgodna z nauką i kieruje się zasadami logiki i krytycznego myślenia.


Istnieje także różnica między zapobieganiem przed wpadnięciem w pseudonaukę, a próbą wyciągania kogoś z nawyku zaprzeczania nauce, kiedy już w ten nawyk wpadł. Zapobieganie jest łatwiejsze i bardziej skuteczne niż korygowanie.   


To wszystko oznacza, że dobrze jest mieć bardziej obeznane z nauką społeczeństwo. Połowa społeczeństwa sądzi, że pomidory, które nie są GMO, nie mają genów. To jest szokujący poziom naukowego analfabetyzmu i całkowicie daje się skorygować. Musimy jednak uczyć także podstaw krytycznego myślenia jako część szerzenia wiedzy naukowej.


Wreszcie – musimy przeciwstawić się kampaniom dezinformacji i korygować mity, które te kampanie tworzą. To jest praca na pełen etat dla popularyzatorów nauki oraz dla naukowców głównego nurtu i profesjonalnych organizacji, którzy muszą uczynić z tego część swoich normalnych działań. Naukowe instytucje muszą kontaktować się z publicznością i czynnie korygować dezinformację.  


Dlaczego więc historie o nawróceniu, takie jak Marka Lynasa, są bardziej skuteczne? Prawdopodobnie dlatego, że ujawniają dezinformację, a nie tylko dostarczają naukowej informacji. Historia Marka pokazuje, że  poprzednio polegał na wyjaśniającej narracji. Następnie odkrył, że ta narracja jest wypaczona i błędna, i zastąpił ją bardziej naukową narracją. Pokazał model procesu zmiany, który ludzie mogą naśladować, by dotrzeć do bardziej stabilnych przekonań naukowych.


Nadal potrzeba dalszych badań, bo sprawa jest bardzo złożona, ale wspaniale, że psycholodzy społeczni i inni naukowcy bezpośrednio badają te sprawy. Nauka o popularyzacji nauki dobrze się rozwija.  


GM Foods and Changing Minds

18 stycznia 2019

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Steven Novella 

Neurolog, wykładowca na Yale University School of Medicine. Przewodniczący i współzałożyciel New England Skeptical Society. Twórca popularnych (cotygodniowych) podkastów o nauce The Skeptics’ Guide to the Universe. Jest również dyrektorem Science-Based Medicine będącej częścią James Randi Educational Foundation (JREF), członek Committee for Skeptical Inquiry. (CSI) oraz członek założyciel Institute for Science in Medicine. Prowadzi blog Neurologica.

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 906 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Triasowy mięsak, czyli praprzodkowie żółwi też chorowali na nowotwory   Łopatniuk   2019-02-16
Co nauka może powiedzieć pani Ocasio-Cortez o klimacie   Lomborg   2019-02-15
Kury produkujące leki   Novella   2019-02-14
Rak w raku i przerzut w przerzucie   Łopatniuk   2019-02-09
Prawo niezamierzonych konsekwencji   Novella   2019-02-07
Czy świat rzeczywiście staje się biedniejszy? Odpowiedź Stevena Pinkera   Coyne   2019-02-06
Maniok o wysokiej zawartości żelaza i cynku może poprawić odżywianie i zdrowie w Afryce Zachodniej     2019-02-05
Dalszy spadek zgonów z powodu raka   Novella   2019-02-04
Dokopywanie nauce przez dwóch naukowców i filozofa   Coyne   2019-02-01
Jacy naprawdę byli neandertalczycy?   Novella   2019-01-31
Żywność GM i zmiana opinii   Novella   2019-01-29
Wojny o Oświecenie: kilka refleksji o Enlightenment Now, w rok później   Pinker   2019-01-25
Dunning Kruger a opozycja wobec GMO   Novella   2019-01-23
Nasza pamięć cofa się   Nivella   2019-01-21
Niezrozumienie efektu Dunninga-Krugera   Novella   2019-01-18
Szarlataneria finansowana przez społeczność internetową   Novella   2019-01-16
Nowa duża salamandra ze Stanów Zjednoczonych   Mayer   2019-01-10
Kwitnące rośliny pozostają zdolne do życia po przejściu przez przewód pokarmowy ptactwa wodnego   Coyne   2019-01-07
Radykalne poglądy polityczne korelują z marnym metapoznaniem   Novella   2019-01-05
Nareszcie: owocowy gospodarz dzikiej Drosophila melanogaster   Coyne   2019-01-02
Z końcem roku   Łopatniuk   2019-01-01
Psychologia globalnego pesymizmu   Ridley   2018-12-26
Wiara w Świętego Mikołaja   Novella   2018-12-25
Brudna pardwa górska   Lyon   2018-12-24
Lotosowe szaleństwo   Łopatniuk   2018-12-22
Intrygujące zajęcia na Princeton University   Coyne   2018-12-19
Aktywność umysłowa nie zapobiega osłabieniu umysłowej sprawności   Novella   2018-12-15
Musi się potępić akademicki mobbing uczonego     2018-12-14
Dlaczego sądy nie powinny rozstrzygać o nauce     2018-12-13
Dziennikarze  nie rozumieją nowego raportu USA o klimacie   Lomborg   2018-12-12
Kilka myśli o altruizmie   Coyne   2018-12-10
Nauka nie jest twoim wrogiem   Pinker   2018-12-08
Czy poparcie przez celebrytę może skłonić ludzi do zaakceptowania ewolucji?   Coyne   2018-12-07
Dominujący indyk i jego popisy   Lyon   2018-12-04
Dlaczego kocie języki są kolczaste?   Coyne   2018-12-01
Hiszpania dąży do zakazania alternatywnej medycyny   Novella   2018-11-30
Inżyneria fotosyntezy i jej przeciwnicy   Novella   2018-11-27
Mój list do Darwina   Coyne   2018-11-26
Zapuszczenie   Łopatniuk   2018-11-24
Nowa praca potwierdza sześć podgatunków tygrysa   Coyne   2018-11-21
Nawigacja może być fundamentalna dla myślenia   Novella   2018-11-20
Zrezygnowanie z hamburgerów nie uratuje planety   Lomborg   2018-11-16
Echinacea nie działa na przeziębienie   Novella   2018-11-15
Laserowe skanowanie Archeopteryxa   Novella   2018-11-10
Apoptoza całego ciała   Dennett   2018-11-09
Głębota i polityka pseudogłębi   Hughes   2018-11-08
Niewydolność wątroby spowodowana ekstraktem z zielonej herbaty   Novella   2018-11-06
Skąd wiemy, że niemal wszyscy neandertalczycy byli praworęczni?   Coyne   2018-11-05
Co nam daje psychologia ewolucyjna?   Flock   2018-11-01
Problemy z organiczną żywnością i badaniem raka   Novella   2018-10-31
Geny, które wpływają na ludzką inteligencję i osobowość   Ridley   2018-10-30
Dławiący problem   Łopatniuk   2018-10-27
Niepoprawna ludzkość znowu poprawiona   Koraszewski   2018-10-26
Neandertalskie kości w Chorwacji   Coyne   2018-10-25
Światowa Organizacja Zdrowia udziela poparcia szarlatanerii   Novella   2018-10-24
Socjologia. Uwagi o nauce zaangażowanej   Koraszewski   2018-10-22
Daj ać ja pobruszę …   Łukaszewski   2018-10-20
Opieka zdrowotna neandertalczyków   Novella   2018-10-17
Łez kamienie   Łopatniuk   2018-10-13
Akademicki skandal: troje badaczy umyślnie publikowało fałszywe artykuły o „badaniach żałości”, by pokazać fatalne standardy akademickie w naukach społecznych   Coyne   2018-10-12
Skuteczny kontra patologiczny altruizm   Anomaly   2018-10-10
Czas powiedzieć stop pseudonauce o GMO   Novella   2018-10-02
Trochę inny rak wątroby   Łopatniuk   2018-09-29
Najwcześniejsze znane zwierzę?   Coyne   2018-09-27
Organiczne rolnictwo nie jest najlepsze   Novella   2018-09-24
Ateista z chwilową luką w pamięci i w szoku niewolnictwa   Dawkins   2018-09-21
Stereotypy są często szkodliwe a zarazem poprawne   Shpancer   2018-09-21
Atak “doktorostwa Wolfson” na rodziców chłopca, który zmarł na koklusz     2018-09-20
Probiotyki – to skomplikowane   Novella   2018-09-13
Przesądy i złudzenie kontroli   Novella   2018-09-11
Antyszczepionkowcy - pielęgniarka lub lekarz nie powinni opiekować się dziećmi     2018-09-10
Francuski uniwersytet wyrzuca homeopatię   Novella   2018-09-08
Plastry uśmierzające ból z Luminas: gdzie słowa „kwantum” i „energia” w rzeczywistości znaczą „magia”     2018-09-07
Odkryto nowy rodzaj neuronów u ludzi   Novella   2018-09-06
Epigenetyka: powrót Lamarcka? Nie tak szybko!   Coyne   2018-09-05
Przejściowe formy przodków żółwia   Novella   2018-09-03
Recenzja nowej książki Davida Quammena o drzewach ewolucyjnych (i porównanie z innymi recenzjami)   Coyne   2018-09-01
Dlaczego jedne sowy mają kępki piór na uszach, a inne nie?   Lyon   2018-08-30
Psychoaktywny lek i doświadczenie śmierci   Novella   2018-08-29
Samce koników morskich, które są ciężarne, redukują inwestycję w potomstwo, jeśli widzą seksowną samicę   Coyne   2018-08-28
Uderzające podobieństwo: rewolucyjne wyniki badań nad bliźniętami   Dynesen   2018-08-27
Ale tego wija lepiej zostaw w spokoju   Łopatniuk   2018-08-24
Ile jest ziemi nadającej się pod uprawę?   Novella   2018-08-22
Więcej o szarlatanerii komórek macierzystych   Novella   2018-08-18
Kontrolowane próby szczepionek   Novella   2018-08-15
Ogniska odry w Brooklynie w 2013 r.: Badanie kosztów antyszczepionkowej pseudonauki     2018-08-14
Uprzednie doświadczenie wpływa na to, co widzimy   Novella   2018-08-11
Efekt Krugera-Dunninga, antyszczepionkowcy i arogancja ignorancji     2018-08-09
Nowe zastosowania zużytych filtrów do dializy   Blum   2018-08-07
Puszczyk mszarny   Lyon   2018-08-06
Oprzeć się wiatrom - dobór naturalny, huragany i jaszczurki   Mayer   2018-08-04
Unia Europejska odrzuciła uprawy z edytowanym genomem   Ridley   2018-08-03
Spojrzenie na ruch anty-GMO   Novella   2018-08-02
Tajemne życie morskich ptaków   Ridley   2018-08-01
Więcej dowodów przeciwko „epigenetycznie” dziedziczonym i środowiskowo wprowadzonym zmianom w DNA   Coyne   2018-07-31
Usterka w Matriksie   Novella   2018-07-27
Czy współczesny Homo sapiens wyewoluował w różnych częściach Afryki?   Coyne   2018-07-24
Pandemie, szczepienia, i kuracja mleczna profesora Jastrebowa   Turski   2018-07-21
Sóweczka dwuplamista   Lyon   2018-07-20
Lucyfer, którego wymyślił Zimbardo. O konsekwencjach stanfordzkiego eksperymentu więziennego i skandalu, którego stał się obiektem   Witkowski   2018-07-19

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej



Ściganie bluźnierstwa



Ryby jaskiniowe



Autyzm



Od niepamiętnych czasów



Tunezyjczycy przeciw złemu prawu



Drugie prawo termodynamiki



Pochwała ignorancj



Mistyfikacja Sokala



Intronizacja Chrystusa


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk