Prawda

Poniedziałek, 8 sierpnia 2022 - 07:08

« Poprzedni Następny »


Żywność GM i zmiana opinii


Steven Novella 2019-01-29


Jak możemy zmieniać opinie w sprawach dotyczących nauki? To pytanie leży u samego sedna popularyzacji nauki i ruchu sceptycznego. To jest ostateczny cel – nie tylko podawanie informacji ale pomaganie ludziom, by zmienili sposób, w jaki myślą o problemach, zbudowanie informacji w taką narrację, która pomaga zrozumieć świat i podejmować optymalne (a przynajmniej oparte na wiedzy) decyzje.

Używam sprawy GMO (genetycznie modyfikowanej żywności) jako przykładu, głównie dlatego, że badania, które omawiam, właśnie zmierzają w tym kierunku. W dodatku sprzeciw wobec GMO jest jedną z tych spraw gdzie obserwujemy największą rozbieżność między opinią publiczną i naukową. Nowe badanie przygląda się postawom wobec GMO, a badacze postawili pytanie – czy „nawrócony”, były przeciwnik GMO jest dla ludzi bardziej przekonujący niż zwykła informacja o GMO?  

 

W badaniu użyto klipów filmowych z wystąpienia Marka Lynasa, działacza ochrony środowiska, który zamienił się z przeciwnika, w zwolennika GMO.  

Każdy respondent zobaczył jeden z trzech klipów filmowych: 1) Lynasa wyjaśniającego korzyści upraw GMO; 2) Lynasa omawiającego swoje poprzednie przekonania i zmianę opinii o uprawach GMO; i 3) Lynasa wyjaśniającego, dlaczego zmienił zdanie, włącznie ze zrozumieniem, że ruch przeciwko GM, którym pomagał kierować, był rodzajem antynaukowego ruchu środowiskowców.


Badacze odkryli, że oba rodzaje informacji z nawróceniem (2 i 3) wywarły większy wpływ niż zwykła informacja z poparciem. Nie było różnicy między podstawowym, a bardziej rozwiniętym przesłaniem o zmianie poglądu.

To ma sens – wcześniejsze badania pokazują, że jest skuteczniejsze dawanie komuś narracji z wyjaśnieniem zmiany poglądów niż po prostu mówienie człowiekowi, że się myli. Jest jednak bardzo trudno powiedzieć, jak ten efekt daje się uogólnić.   


Kilkadziesiąt lat temu popularyzatorzy nauki (tacy jak Carl Sagan) działali według modelu ”deficytu wiedzy”, czyli zakładali, że główną przyczyną wiary ludzi w pseudonaukę był ich brak wiedzy o nauce. Badania i doświadczenie kilkudziesięciu ostatnich lat pokazały, że jest to w znacznej mierze niepoprawne. Nie powiedziałbym jednak, że brak wiedzy nie ma żadnego wpływu, a tylko, że jest to niewystarczające wyjaśnienie tego, że ludzie akceptują złą naukę i odrzucają dobrą.  


Przede wszystkim dowiedzieliśmy się, że czynniki, które powodują negację lub przyjęcie pseudonauki, zależą w dużym stopniu od konkretnego tematu. Tymi głównymi czynnikami wewnętrznymi wydają się być: brak wiedzy naukowej, ideologia (polityczna, religijna itd.) lub nieufność do instytucji naukowych (być może jako część ogólniejszej mentalności skłaniającej do teorii spiskowych). Są także zewnętrzne czynniki, takie jak kampanie dezinformacji, poparcie przez celebrytów, dramatyczne pojedyncze wypadki i przewrotne bodźce. 


Poprzednio omawiałem badanie, w którym próbowano patrzeć na związek różnych czynników z różnymi tematami. Co odkryto:

Odkryli, że negację zmiany klimatu przepowiadała głównie ideologia polityczna, ale nie niski poziom wiedzy naukowej. Odrzucanie szczepień przepowiadał niski poziom wiedzy naukowej i niskie zaufanie do nauki, a także religijność i czystość moralna. Nieufność wobec żywności GM przepowiadał nisko poziom wiedzy naukowej i niskie zaufanie do nauki. Ani odrzucenie szczepień, ani odrzucenie żywności GM nie były przepowiadane przez ideologię polityczną.  

Jeśli dany temat wiąże się głównie z wiarą religijną lub ideologią polityczną, to model deficytu wiedzy wydaje się całkowicie nieistotny. Brak wiedzy nie przepowiada zaprzeczania nauce, a poprawianie dezinformacji nie redukuje zaprzeczania nauce. Ponadto, dostarczanie poprawnej informacji naukowej nie ma żadnego wpływu na redukowanie zaprzeczania nauce, a w skrajnych wypadkach może nawet mieć efekt odwrotny do zamierzonego (choć to jest nadal kontrowersyjne).


Wzór jest jednak zupełnie inny w sprawach, które nie są głównie ideologiczne, jak niechęć do  GMO lub szczepień. Brak naukowej wiedzy przepowiada w tych wypadkach zaprzeczanie nauce – model deficytu wiedzy ma tu nadal pewną wartość. Ale także przy tych tematach deficyt wiedzy nie wystarcza. Musimy odróżnić zwykły brak informacji od czynnej dezinformacji.


Ważne jest także nie tylko badanie dezinformacji, ale i tego, jak ona działa w danym systemie wyjaśniającym. Taki wyjaśniający system nie jest równie silny jak ideologia lub wiara religijna, ale jest podobny. Wspólnoty środowiskowców lub podejrzliwość wobec rządu są tu ciekawymi przykładami – dostarczają światopoglądu, czyli sposobu nadawania sensu chaosowi, ale nie są silnym źródłem tożsamości lub tworzenia społeczności (chociaż w skrajnych wypadkach mogą być).  


W tych sytuacjach, podobnie jak w sprawie GMO i szczepień, uczenie o leżącej u podstaw nauce jest pomocne, również korygowanie dezinformacji i mitów jest pomocne, jak długo są częścią dostarczania innej narracji wyjaśniającej – takiej, która jest zgodna z nauką i kieruje się zasadami logiki i krytycznego myślenia.


Istnieje także różnica między zapobieganiem przed wpadnięciem w pseudonaukę, a próbą wyciągania kogoś z nawyku zaprzeczania nauce, kiedy już w ten nawyk wpadł. Zapobieganie jest łatwiejsze i bardziej skuteczne niż korygowanie.   


To wszystko oznacza, że dobrze jest mieć bardziej obeznane z nauką społeczeństwo. Połowa społeczeństwa sądzi, że pomidory, które nie są GMO, nie mają genów. To jest szokujący poziom naukowego analfabetyzmu i całkowicie daje się skorygować. Musimy jednak uczyć także podstaw krytycznego myślenia jako część szerzenia wiedzy naukowej.


Wreszcie – musimy przeciwstawić się kampaniom dezinformacji i korygować mity, które te kampanie tworzą. To jest praca na pełen etat dla popularyzatorów nauki oraz dla naukowców głównego nurtu i profesjonalnych organizacji, którzy muszą uczynić z tego część swoich normalnych działań. Naukowe instytucje muszą kontaktować się z publicznością i czynnie korygować dezinformację.  


Dlaczego więc historie o nawróceniu, takie jak Marka Lynasa, są bardziej skuteczne? Prawdopodobnie dlatego, że ujawniają dezinformację, a nie tylko dostarczają naukowej informacji. Historia Marka pokazuje, że  poprzednio polegał na wyjaśniającej narracji. Następnie odkrył, że ta narracja jest wypaczona i błędna, i zastąpił ją bardziej naukową narracją. Pokazał model procesu zmiany, który ludzie mogą naśladować, by dotrzeć do bardziej stabilnych przekonań naukowych.


Nadal potrzeba dalszych badań, bo sprawa jest bardzo złożona, ale wspaniale, że psycholodzy społeczni i inni naukowcy bezpośrednio badają te sprawy. Nauka o popularyzacji nauki dobrze się rozwija.  


GM Foods and Changing Minds

18 stycznia 2019

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Steven Novella 

Neurolog, wykładowca na Yale University School of Medicine. Przewodniczący i współzałożyciel New England Skeptical Society. Twórca popularnych (cotygodniowych) podkastów o nauce The Skeptics’ Guide to the Universe. Jest również dyrektorem Science-Based Medicine będącej częścią James Randi Educational Foundation (JREF), członek Committee for Skeptical Inquiry. (CSI) oraz członek założyciel Institute for Science in Medicine. Prowadzi blog Neurologica.

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1325 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Nauka o wolności: rozmowa z Anną Kryłow   i Anna Kryłow   2022-08-06
Pierwsze dowody kopalne na opiekę nad lęgiem i niezwykły przypadek asymetrii kierunkowej   Coyne   2022-08-05
Badania dowodzą, że fakty nie mają znaczenia: jak propaganda wykorzystuje i normalizuje antysemityzm     2022-08-03
Horyzontalny transfer genów u owadów: jest rozpowszechniony, ale co to znaczy?   Coyne   2022-08-02
Dokonane w Afryce badanie genomu fasolnika egipskiego oznacza krok naprzód w dywersyfikacji światowego zaopatrzenia w żywność   Karavolias   2022-08-01
Grupy anty-GMO przegrywają sprawę sądową w Nigerii    i Nkechi Isaak   2022-07-30
Raz jeszcze: czy rasy są tylko społecznym konstruktem bez naukowego lub biologicznego znaczenia?   Coyne   2022-07-28
„New Yorker” pisze o hoacynie, sugeruje, że koncepcja Darwina drzew ewolucyjnych może być urojeniem   Coyne   2022-07-25
Nazistowscy lekarze i dzisiejsi antysemici: redefinicja etyki, żeby usprawiedliwić prześladowania Żydów     2022-07-18
Carl Sagan i wolność wątpienia   Jacoby   2022-07-18
Jak Darwin spowodował globalne ocieplenie swoją teorią doboru płciowego   Coyne   2022-07-16
Dieta mieszana misiów i innych   Júnior   2022-07-14
Londyńskie Natural History Museum popełnia błąd naturalistyczny - wielokrotnie   Coyne   2022-07-11
Nigeria gotowa na spełnienie oczekiwań rolników     2022-07-08
Szczepionki przeciwko grypie związane ze zmniejszonym ryzykiem choroby Alzheimera   Novella   2022-07-07
Nowoczesność Darwina: w O powstawaniu jest antycypacja neutralnej teorii i przerywanej równowagi   Coyne   2022-07-06
Pinker: “Wojna o ewolucję jest także wojną kulturową”   Coyne   2022-07-05
Raz jeszcze: błędny artykuł o tym, dlaczego teoria ewolucji jest przestarzała   Coyne   2022-07-04
Niech Moc będzie z pszczołą   Júnior   2022-06-28
Dramatyczny wzrost cen paliw kopalnych jest bolesny, ale daje niewielkie korzyści w walce z globalnym ociepleniem   Lomborg   2022-06-25
Efekt grupy – paskudny błąd poznawczy   Novella   2022-06-22
Nasiona z edytowanymi genomami będą miały przystępną cenę   Maina   2022-06-15
„Zapylisz mnie!”: nachalni bohaterowie świata roślin   Júnior   2022-06-11
Agroekologia zmienia biednych farmerów w biedniejszych   Muhumuza   2022-06-09
Kartofel z Matką Boską w jednej klapie i Karolem Marksem w drugiej   Koraszewski   2022-06-06
Jak nasze wspomnienia są powiązane   Novella   2022-06-04
Wielka Brytania dąży do zezwolenia na edytowanie genów   Novella   2022-06-02
„Grubogłowi przedsiębiorcy pogrzebowi w noc żywych trupów”   Júnior   2022-05-31
Coraz mniejsza część głównych plonów roślin jadalnych na świecie idzie na wyżywienie głodnych, a coraz więcej wykorzystuje się do celów niespożywczych     2022-05-28
Naukowiec z Ghany: “Afryka potrzebuje GMO bardziej niż reszta świata”   Gakpo   2022-05-26
GMO i edytowanie genów: jaka jest różnica?   Karavolias   2022-05-23
Toksyczny nektar, czyli ostrożnie z tureckim miodem   Júnior   2022-05-20
Kolejna nieudana i podyktowana ideologią próba wykazania, że płeć u ludzi nie jest binarna   Coyne   2022-05-18
Brian Charlesworth o błędach nowego artykułu rzekomo pokazującego, że fundamentalne założenie ewolucji neodarwinowskiej jest błędne   Coyne   2022-05-16
Trutnie i inni fruwający panowie   Junior   2022-05-13
Wygnanie z uniwersyteckiego świata – dwa lata później   Winegard   2022-05-10
Życie kwitnące po śmierci   Junior   2022-05-05
Organiczne środki owadobójcze są szkodliwe dla pożytecznych owadów     2022-04-30
Oxitec rozszerza próby z komarami GMO, by zredukować szerzenie się malarii   Conrow   2022-04-28
Słowa w wosku zapisane   Tonhasca Junior   2022-04-26
Rodzice, szkoła, państwo: kultura niskich oczekiwań   Koraszewski   2022-04-25
Nowoczesne ulepszanie roślin uprawnych przyjmuje historyczne podejście   Karavolias   2022-04-20
Pierwsza spożywcza roślina GMO w Ghanie   Baffour-Awuah   2022-04-16
Indie zwalniają edytowanie genów z wymaganej dla GMO oceny bezpieczeństwa   Paranjape   2022-04-11
Metamorfozy    Júnior   2022-04-09
Rolnicy nie mogą uprawiać tego, na co ich nie stać   Ongu   2022-04-07
Rośliny zmodyfikowane: odkłamać opinię o GMO   Conrow   2022-04-07
Odmowa szczelinowania jest szaleństwem   Ridley   2022-04-02
Jak wirusy chorób układu oddechowego ewoluują, by stać się łagodniejsze   Ridley   2022-03-22
Czy globalne ocieplenie może być dla nas dobre?   Ridley   2022-03-03
Południowa Afryka powinna przemyśleć regulacje dotyczące genetycznie modyfikowanych roślin   i Priyen Pillay   2022-03-01
Dlaczego środowiskowcy stanowią większą przeszkodę dla skutecznej polityki klimatycznej niż negacjoniści?   Boudry   2022-02-21
O figach i osach   Júnior   2022-02-18
Pień liczący 40 tysięcy lat przekazany Maorysom zamiast nauce   Coyne   2022-02-14
Propaganda anty-GMO obraża drobnych farmerów w Afryce i w Azji   Gakpo   2022-02-08
Jak “tubylcza medycyna” różni się od medycyny   Coyne   2022-02-07
Biotechnologia podnosi plony wysokobiałkowego afrykańskiego pochrzynu   Wetaya   2022-02-04
Spadanie w przepaść   Turski   2022-01-27
Czy koniki morskie coś nam mówią o LGBT? Błąd naturalistyczny popełniony przez Sussex Wildlife Trust   Coyne   2022-01-25
Ojczyznę wolną (od GMO) zachowują pany   Koraszewski   2022-01-22
Namawianie roślin, żeby podjęły ryzyko   Karavolias   2022-01-20
Czy uczenie się metodą prób i błędów jest „nauką”?   Coyne   2022-01-14
Czy gaz i energia jądrowa są “zielone”   Novella   2022-01-12
Ptasia grypa w czasach ludzkiej zarazy   Collins   2022-01-11
Rasa jest kontinuum. Płeć jest cholernie binarna   Dawkins   2022-01-10
Komiczne krzyki o klimatycznej Apokalipsie –— 50 lat nieuzasadnionego siania paniki   Lomborg   2022-01-06
Gnidy, o których PIS ci nie powie   Koraszewski   2022-01-05
Niebezpieczeństwo upolitycznienia nauki   Krylov   2022-01-01
Specjalne przesłanie do muzułmanów na całym świecie   Pandavar   2021-12-28
Nowe badania pokazują, że kraje rozwijające się płacą wysoką cenę za ograniczanie upraw roślin GMO   Maina   2021-12-25
Jajo, które wywołało sensację   Koraszewski   2021-12-24
Pięć powodów zakończenia debaty o GMO   Evanea   2021-12-16
Richard Dawkins pisze do “przyjaciół nauki i rozumu” w Nowej Zelandii   Coyne   2021-12-14
 Syntetyczna biologia oferuje obietnicę rozwiązania globalnego problemu z plastikiem   Agaba   2021-12-13
Nigeria wzywa Afrykę, by szła w jej ślady w sprawie GM wspięgi wężowatej   Opoku Gakpo   2021-12-09
Małe nietoperze idą do przedszkola   Koraszewski   2021-12-06
Afrykańscy naukowcy wzywają do polityki poparcia biologii syntetycznej i innych innowacji   Agaba   2021-12-02
Uprawy GMO zredukowały zatrucia farmerów pestycydami   Maina   2021-11-27
Czy genetyka może pomóc wyeliminować nierówność?   Coyne   2021-11-26
Matematyka i prawdziwa historia katastrofy klimatycznej   Lomborg   2021-11-24
Nigeria daje zielone światło kukurydzy GMO   Conrow   2021-11-22
Ugandyjscy studenci nalegają na powszechne stosowanie biotechnologii i uchwalenie prawa o biobezpieczeństwie   Agaba   2021-11-17
Organiczny eksperyment Sri Lanki   Novella   2021-11-16
Ruanda skwapliwie przyjmuje biotechnologię poprzez ekspansję OFAB   Meeme   2021-11-12
Sprzeciw wobec anulowania Huxleya   Coyne   2021-11-05
Farmerka z Kenii zbiera obfity plon z bawełny GM   Meeme   2021-11-04
Czarni uczeni i nauka o rasizmie   Koraszewski   2021-11-03
Kłusownictwo narzuca na słonie dobór w kierunku ewolucji słoni bez ciosów   Coyne   2021-11-01
Marnujemy naszą wielką szansę na edytowanie genów   Ridely   2021-10-29
“Czarne tygrysy” w małym indyjskim rezerwacie sugerują losowy dryf genetyczny   Coyne   2021-10-26
Wytwarzanie białek w roślinach przez rolnictwo molekularne   Novella   2021-10-20
Strzelby, zarazki, maszyny to zdecydowanie antyrasistowska książka. Dlaczego lewica jej nie kocha?   Barnett   2021-10-13
Nigeryjscy farmerzy nie mogą się doczekać wystarczających ilości GM nasion wspięgi wężowatej   Gakpo   2021-10-12
Dobór płciowy versus dobór naturalny: na przykładzie chrząszczy   Coyne   2021-10-08
Edytowanie genów kluczem do ulepszenia podstawowych upraw w Afryce   Abugu   2021-10-01
Bakłażan GMO jest udokumentowaną wygraną ubogich farmerów   Conrow   2021-09-23
O Jezu, wskrzeszają mamuta!   Koraszewski   2021-09-17
Wszystkie antyizraelskie wiadomości zasługują na publikację   Bard   2021-09-04
Tożsamość etniczna i rasa   Coyne   2021-08-30
Środowiskowcy mylili się – nie stoimy przed apokalipsą owadów   Ridley   2021-08-13

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

„Przebudzeni”


Pod sztandarem


Wielki przekret


Łamanie praw człowieka


Jason Hill


Dlaczego BIden


Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk