Prawda

Wtorek, 19 listopada 2019 - 09:26

« Poprzedni Następny »


Żywność GM i zmiana opinii


Steven Novella 2019-01-29


Jak możemy zmieniać opinie w sprawach dotyczących nauki? To pytanie leży u samego sedna popularyzacji nauki i ruchu sceptycznego. To jest ostateczny cel – nie tylko podawanie informacji ale pomaganie ludziom, by zmienili sposób, w jaki myślą o problemach, zbudowanie informacji w taką narrację, która pomaga zrozumieć świat i podejmować optymalne (a przynajmniej oparte na wiedzy) decyzje.

Używam sprawy GMO (genetycznie modyfikowanej żywności) jako przykładu, głównie dlatego, że badania, które omawiam, właśnie zmierzają w tym kierunku. W dodatku sprzeciw wobec GMO jest jedną z tych spraw gdzie obserwujemy największą rozbieżność między opinią publiczną i naukową. Nowe badanie przygląda się postawom wobec GMO, a badacze postawili pytanie – czy „nawrócony”, były przeciwnik GMO jest dla ludzi bardziej przekonujący niż zwykła informacja o GMO?  

 

W badaniu użyto klipów filmowych z wystąpienia Marka Lynasa, działacza ochrony środowiska, który zamienił się z przeciwnika, w zwolennika GMO.  

Każdy respondent zobaczył jeden z trzech klipów filmowych: 1) Lynasa wyjaśniającego korzyści upraw GMO; 2) Lynasa omawiającego swoje poprzednie przekonania i zmianę opinii o uprawach GMO; i 3) Lynasa wyjaśniającego, dlaczego zmienił zdanie, włącznie ze zrozumieniem, że ruch przeciwko GM, którym pomagał kierować, był rodzajem antynaukowego ruchu środowiskowców.


Badacze odkryli, że oba rodzaje informacji z nawróceniem (2 i 3) wywarły większy wpływ niż zwykła informacja z poparciem. Nie było różnicy między podstawowym, a bardziej rozwiniętym przesłaniem o zmianie poglądu.

To ma sens – wcześniejsze badania pokazują, że jest skuteczniejsze dawanie komuś narracji z wyjaśnieniem zmiany poglądów niż po prostu mówienie człowiekowi, że się myli. Jest jednak bardzo trudno powiedzieć, jak ten efekt daje się uogólnić.   


Kilkadziesiąt lat temu popularyzatorzy nauki (tacy jak Carl Sagan) działali według modelu ”deficytu wiedzy”, czyli zakładali, że główną przyczyną wiary ludzi w pseudonaukę był ich brak wiedzy o nauce. Badania i doświadczenie kilkudziesięciu ostatnich lat pokazały, że jest to w znacznej mierze niepoprawne. Nie powiedziałbym jednak, że brak wiedzy nie ma żadnego wpływu, a tylko, że jest to niewystarczające wyjaśnienie tego, że ludzie akceptują złą naukę i odrzucają dobrą.  


Przede wszystkim dowiedzieliśmy się, że czynniki, które powodują negację lub przyjęcie pseudonauki, zależą w dużym stopniu od konkretnego tematu. Tymi głównymi czynnikami wewnętrznymi wydają się być: brak wiedzy naukowej, ideologia (polityczna, religijna itd.) lub nieufność do instytucji naukowych (być może jako część ogólniejszej mentalności skłaniającej do teorii spiskowych). Są także zewnętrzne czynniki, takie jak kampanie dezinformacji, poparcie przez celebrytów, dramatyczne pojedyncze wypadki i przewrotne bodźce. 


Poprzednio omawiałem badanie, w którym próbowano patrzeć na związek różnych czynników z różnymi tematami. Co odkryto:

Odkryli, że negację zmiany klimatu przepowiadała głównie ideologia polityczna, ale nie niski poziom wiedzy naukowej. Odrzucanie szczepień przepowiadał niski poziom wiedzy naukowej i niskie zaufanie do nauki, a także religijność i czystość moralna. Nieufność wobec żywności GM przepowiadał nisko poziom wiedzy naukowej i niskie zaufanie do nauki. Ani odrzucenie szczepień, ani odrzucenie żywności GM nie były przepowiadane przez ideologię polityczną.  

Jeśli dany temat wiąże się głównie z wiarą religijną lub ideologią polityczną, to model deficytu wiedzy wydaje się całkowicie nieistotny. Brak wiedzy nie przepowiada zaprzeczania nauce, a poprawianie dezinformacji nie redukuje zaprzeczania nauce. Ponadto, dostarczanie poprawnej informacji naukowej nie ma żadnego wpływu na redukowanie zaprzeczania nauce, a w skrajnych wypadkach może nawet mieć efekt odwrotny do zamierzonego (choć to jest nadal kontrowersyjne).


Wzór jest jednak zupełnie inny w sprawach, które nie są głównie ideologiczne, jak niechęć do  GMO lub szczepień. Brak naukowej wiedzy przepowiada w tych wypadkach zaprzeczanie nauce – model deficytu wiedzy ma tu nadal pewną wartość. Ale także przy tych tematach deficyt wiedzy nie wystarcza. Musimy odróżnić zwykły brak informacji od czynnej dezinformacji.


Ważne jest także nie tylko badanie dezinformacji, ale i tego, jak ona działa w danym systemie wyjaśniającym. Taki wyjaśniający system nie jest równie silny jak ideologia lub wiara religijna, ale jest podobny. Wspólnoty środowiskowców lub podejrzliwość wobec rządu są tu ciekawymi przykładami – dostarczają światopoglądu, czyli sposobu nadawania sensu chaosowi, ale nie są silnym źródłem tożsamości lub tworzenia społeczności (chociaż w skrajnych wypadkach mogą być).  


W tych sytuacjach, podobnie jak w sprawie GMO i szczepień, uczenie o leżącej u podstaw nauce jest pomocne, również korygowanie dezinformacji i mitów jest pomocne, jak długo są częścią dostarczania innej narracji wyjaśniającej – takiej, która jest zgodna z nauką i kieruje się zasadami logiki i krytycznego myślenia.


Istnieje także różnica między zapobieganiem przed wpadnięciem w pseudonaukę, a próbą wyciągania kogoś z nawyku zaprzeczania nauce, kiedy już w ten nawyk wpadł. Zapobieganie jest łatwiejsze i bardziej skuteczne niż korygowanie.   


To wszystko oznacza, że dobrze jest mieć bardziej obeznane z nauką społeczeństwo. Połowa społeczeństwa sądzi, że pomidory, które nie są GMO, nie mają genów. To jest szokujący poziom naukowego analfabetyzmu i całkowicie daje się skorygować. Musimy jednak uczyć także podstaw krytycznego myślenia jako część szerzenia wiedzy naukowej.


Wreszcie – musimy przeciwstawić się kampaniom dezinformacji i korygować mity, które te kampanie tworzą. To jest praca na pełen etat dla popularyzatorów nauki oraz dla naukowców głównego nurtu i profesjonalnych organizacji, którzy muszą uczynić z tego część swoich normalnych działań. Naukowe instytucje muszą kontaktować się z publicznością i czynnie korygować dezinformację.  


Dlaczego więc historie o nawróceniu, takie jak Marka Lynasa, są bardziej skuteczne? Prawdopodobnie dlatego, że ujawniają dezinformację, a nie tylko dostarczają naukowej informacji. Historia Marka pokazuje, że  poprzednio polegał na wyjaśniającej narracji. Następnie odkrył, że ta narracja jest wypaczona i błędna, i zastąpił ją bardziej naukową narracją. Pokazał model procesu zmiany, który ludzie mogą naśladować, by dotrzeć do bardziej stabilnych przekonań naukowych.


Nadal potrzeba dalszych badań, bo sprawa jest bardzo złożona, ale wspaniale, że psycholodzy społeczni i inni naukowcy bezpośrednio badają te sprawy. Nauka o popularyzacji nauki dobrze się rozwija.  


GM Foods and Changing Minds

18 stycznia 2019

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Steven Novella 

Neurolog, wykładowca na Yale University School of Medicine. Przewodniczący i współzałożyciel New England Skeptical Society. Twórca popularnych (cotygodniowych) podkastów o nauce The Skeptics’ Guide to the Universe. Jest również dyrektorem Science-Based Medicine będącej częścią James Randi Educational Foundation (JREF), członek Committee for Skeptical Inquiry. (CSI) oraz członek założyciel Institute for Science in Medicine. Prowadzi blog Neurologica.

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1033 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Jak walczyć z firehosing   Novella   2019-11-19
Odwołajcie antyszczepionkową konferencję w Tel Awiwie   Blum   2019-11-15
Ewolucja dwunożności   Novella   2019-11-14
Granice „przeskoczenia” progu opłacalności   Lomborg   2019-11-13
Dlaczego nie żyjemy w epoce post-prawdy   Pinker   2019-11-11
Śledząc pochodzenie człowieka   Novella   2019-11-09
Skamieniałe trylobity idące gęsiego. Ale dlaczego to zrobiły?   Coyne   2019-11-06
Saga o złotym ryżu   Novella   2019-11-04
Kolejne badanie rolnictwa organicznego   Novella   2019-11-02
Fabrizio Benedetti pyta: “Czy badania placebo wzmacniają pseudonaukę?”     2019-11-01
Nathaniel Comfort raz jeszcze: nauka nie czyni postępów (czy może robi to?)   Coyne   2019-10-31
Pochwała jednoznaczności   Witkowski   2019-10-29
Stare i nowe  troski o bezpieczeństwo żywnościowe   Ongu   2019-10-28
Powrót Adama i Ewy jako rzeczywistych ludzi, jak proponuje kolejna pseudonaukowa teoria   Coyne   2019-10-25
Pradawne przechowywanie żywności   Novella   2019-10-24
Artykuł w naukowym piśmie ”Nature” dyskredytuje naukę i „scjentyzm”, kwestionuje wartości Oświecenia   Coyne   2019-10-22
Błogosławieni ci, którzy wycofują   Jacoby   2019-10-19
Pro-life czyli czarodziej z Krotoszyna   Koraszewski   2019-10-18
Biologia rozwoju ujawnia ewolucyjną historię   Novella   2019-10-15
Niebezpieczne życie antropologa   Blackwell   2019-10-12
Swędzikami jesień się zaczyna   Łopatniuk   2019-10-11
Jak wieloryb stracił swoje geny   Coyne   2019-10-10
Używanie sztucznej inteligencji do diagnozy   Novella   2019-10-08
Niespodzianka! Koty są tak samo przywiązane do swojego personelu jak psy i niemowlęta   Coyne   2019-10-05
Oburzenie, stronniczość i niestabilność prawdy   Novella   2019-10-04
O zmianie klimatu: ludzkość nie jest „nikczemna”   Lomborg   2019-10-03
Postmodernizm wyjaśniony i krytykowany   Coyne   2019-09-30
Uzdrawianie kryształami   Novella   2019-09-26
Kolejna rewolucja w rolnictwie   Novella   2019-09-24
Opory przeciwko szczelinowaniu są oparte na ideologii, a nie na nauce   Jacoby   2019-09-23
St Paul Island część 5   Lyon   2019-09-21
Co to jest czerwona rtęć?   Novella   2019-09-20
Jaka sztuka siedzi w naszych genach i czy to aby nie kicz?   Koraszewski   2019-09-19
Fałszywe wspomnienia i Fake News   Novella   2019-09-18
Kolejna próba odrzucenia teorii Darwina   Coyne   2019-09-17
Choroba zielonych mięśni   Łopatniuk   2019-09-14
”Sygnalizowanie cnoty” może nas irytować. Cywilizacja byłaby jednak bez niego niemożliwa    Miller   2019-09-13
Foka Weddela wygryza w lodzie otwory do oddychania   Coyne   2019-09-12
DNA i Loch Ness   Novella   2019-09-11
Nowa i ważna czaszka hominina z Etiopii   Coyne   2019-09-10
St Paul Island, Część 4   Lyon   2019-09-06
Biały jak śnieg, żółciutki jak kaczuszka   Łopatniuk   2019-09-04
Pingwiny geje? Nie tak szybko   Coyne   2019-09-03
Czego może nas nauczyć była zwolenniczka antyszczepionkowców, Kelley Watson-Snyder     2019-08-30
Bezzbożowa karma dla psa   Novella   2019-08-29
Odrażające życie płciowe pingwinów białookich   Coyne   2019-08-28
Badanie akupunktury jako terapii na dławicę piersiową   Novella   2019-08-23
Pradawna gigantyczna papuga z Nowej Zelandii: metr wysokości i waga 7 kilogramów!   Coyne   2019-08-22
Alaska — nurniczki i obopólny dobór płciowy   Lyon   2019-08-20
Zła nauka promuje organiczne jabłka   Novella   2019-08-19
Gąsienica zmienia kolor, żeby dopasować się do podłoża nie używając oczu: potrafi widzieć skórą!   Coyne   2019-08-16
Pseudonaukowa histeria to nie jest dobra odpowiedź na klimatyczne wyzwania   Lomborg   2019-08-14
GMO i model deficytu wiedzy   Novella   2019-08-12
Po raz pierwszy użyto edytowania genów CRISPR do leczenia zaburzenia genetycznego – anemii sierpowatej   Coyne   2019-08-08
Maskonury z wyspy St. Paul na Alasce   Lyon   2019-08-07
Zbieg okoliczności czy prawo wielkich liczb?   Novella   2019-08-06
I pijcie łzy moje, czyste rzęsiste   Łopatniuk   2019-08-03
Kształtowanie opinii o nauce i medycynie   Novella   2019-08-02
Nowe badanie dotyczące zwrotu zgubionych portfeli: ludzie na świecie są uczciwsi niż myślisz, ale czytelnik wyliczył, że uczciwość jest większa w mniej religijnych krajach   Coyne   2019-08-01
Praktykowanie medycyny bez uprawnień nie jest wolnością słowa   Novella   2019-07-31
Radujcie się, Ziemia staje się zieleńsza   Ridley   2019-07-30
Spiski wokół ptaków   Novella   2019-07-29
Matt Meselson opisuje swój najsłynniejszy eksperyment (z Frankiem Stahlem)   Coyne   2019-07-26
Niemający rozeznania filozof twierdzi, że gatunki nie istnieją   Coyne   2019-07-23
Więcej złych wiadomości dla dilerów witamin   Novella   2019-07-22
Starożytny ptak z nadzwyczaj długim palcem   Coyne   2019-07-19
YouTube i szarlataneria leczenia raka dietą   Novella   2019-07-18
“Współczesny” Homo sapiens mógł być w Eurazji aż 210 tysięcy lat temu   Coyne   2019-07-17
Hodowanie mini-mózgów z komórek macierzystych   Novella   2019-07-15
Szczepionka HPV działa. Koniec kropka     2019-07-13
Efekt przechodnia   Novella   2019-07-11
Prątkiem w raka, czyli co ma gruźlica do raka pęcherza   Łopatniuk   2019-07-06
Opowieści o nauce zastępują fikcję w Teatrze Narodowym Ugandy   Ongu   2019-07-05
Pleśń w przestrzeni kosmicznej   Novella   2019-07-03
Pterozaury: Czy umiały latać od razu po wykluciu się?   Coyne   2019-07-02
Ludziom rosną rogi? – Złe informowanie o nauce   Novella   2019-07-01
Przemysł ”wellness”   Novella   2019-06-28
Nazywanie zmiany klimatu ”katastrofalną” utrudnia znalezienie realnych odpowiedzi   Lomborg   2019-06-26
Olbrzymie straszyki mają zostać ponownie wprowadzone na wyspę Lord Howe   Coyne   2019-06-25
Amonit (i masa innych stworzeń) znaleziona w birmańskim bursztynie   Coyne   2019-06-21
Ślubowanie o zniesieniu grzechu   Ridley   2019-06-20
Nowe informacje o dzieciach CRISPR   Novella   2019-06-17
Słonie mają fantastyczny węch (lepszy niż psy): są jedynymi zwierzętami, które potrafią rozróżnić inne ilości pokarmu tylko po zapachu   Coyne   2019-06-14
Indyjscy farmerzy wysiali ziarna GMO w proteście obywatelskiego nieposłuszeństwa     2019-06-13
Chcąc zadowolić antyaborcjonistów administracja Trumpa tnie finansowanie badań medycznych przy użyciu tkanki płodowej   Coyne   2019-06-11
Triumf Mao: Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie akceptuje szarlatanerię tradycyjnej chińskiej medycyny     2019-06-04
Ale jak to bezbarwnikowy?   Łopatniuk   2019-06-01
Na zdrowie: izraelscy naukowcy warzą piwo na ”wskrzeszonych” drożdżach sprzed 5000 lat     2019-05-31
Skąd wiemy to, co wiemy?   Novella   2019-05-28
Samice bonobo (ale nie samice szympansów) pomagają swoim synom w zdobywaniu partnerek   Coyne   2019-05-25
Dlaczego ludzie sprzeciwiają się technologiom, które zmniejszają szkody?   Ridley   2019-05-24
Nowa praca o nielotnych chruścielach rażąco przesadzona i wypaczona w popularnych mediach   Coyne   2019-05-22
Trenowanie sztucznej inteligencji, żeby widziała jak człowiek   Novella   2019-05-21
A polać wielką wodą…   Cipiur   2019-05-18
Wykrywanie kłamstw w mózgu   Novella   2019-05-17
Walka o zachowanie bioróżnorodności   Ridley   2019-05-15
Niezwykły przypadek mimikry: skaczący pająk naśladuje gąsienicę   Coyne   2019-05-14
Selektywnie stosowana koncepcja tabula rasa i ideologicznie motywowane nieporozumienia   Cory Clark   2019-05-09
Dlaczego szarlatani nie powinni nadzorować sami siebie     2019-05-08
Kiedy naukowcy nie tolerują odmiennego zdania   Weber   2019-05-07

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk