Prawda

Sobota, 24 października 2020 - 16:43

« Poprzedni Następny »


Spiski wokół ptaków


Steven Novella 2019-07-29


Oczywiście ani przez moment nie wierzę, że to jest prawda. Sądzę, że jest to coś pomiędzy absurdalną  performance art, trollowaniem i marketingiem. Nasuwa to jednak pytania o ostateczne efekty takich zabaw, a więc o etykę.


W Internecie pojawił się kpiarski ruch o nazwie „Ptaki nie są prawdziwe”. Jest to zmyślona teoria spiskowa, którą ktoś wymyślił, żeby wyśmiać inne teorie spiskowe, a może żeby sprzedać koszulki. Pomysł opiera się na teorii, że w latach 1970. rząd USA zabił wszystkie ptaki w Ameryce Północnej i zastąpił je identycznymi dronami, żeby szpiegowały obywateli. Oczywiście, jest to absurdalne na wielu poziomach. Dlaczego trudziliby się zabijaniem wszystkich ptaków zamiast po prostu zmieszać swoje drony z ptakami? Dlaczego nikt nie złapał żadnego i nie odkrył, że to dron? I, oczywiście, technologia, żeby coś takiego wykonać, konieczne byłoby kolejne stulecie rozwoju technologii, jak więc CIA (czy ktokolwiek inny) mógłby dokonać tego 40 lat temu?


Absurdalność tej teorii spiskowej jest jej charakterystyczną cechą, a nie jej wadą. Pytanie brzmi – dlaczego komuś się chciało? Rozumiem pokusę zrobienia kawału. Poczytajcie ich stronę, jest tu wyraźne szyderstwo. Są różne teorie, kto stoi za tym ruchem i jakie są prawdziwe motywacje tych, którzy to stworzyli i propagowali. Cynicy mówią, że jest to po prostu próba sprzedania towaru przez wyrobienie sobie marki. To może działać. Inni sądzą, że są to sceptycy, którzy próbują udokumentować łatwowierność wyznawców teorii spiskowych. Lub może to po prostu być dowcip lub jakaś wersja trollingu.


Pytanie brzmi – czy mem ”ptaki nie są prawdziwe”  zacznie żyć własnym życiem? To pytanie prowadzi do najmniej prawdopodobnej teorii, że to wszystko jest zmyślnym eksperymentem psychologicznym, testującym granice ludzkiej łatwowierności. Ta teoria jest w rzeczywistości tylko kolejną teorią spiskową, która zaczyna cykl spekulacji od nowa.


Pozostaje jednak podstawowe pytanie – do jakiego stopnia ktokolwiek uwierzy w tę groteskową teorię spiskową i czy będzie ona samopodtrzymująca się? Zanim odpowiecie, przypomnijcie sobie spisek o płaskiej ziemi. Płaska ziemia jest obecnie wzorcem pokazującym, do jakich skrajności zdolna jest ludzka łatwowierność. Każde pytanie, czy jakieś przekonanie lub spisek jest zbyt głupi, by ktokolwiek w niego uwierzył, musi przejść test płaskiej ziemi. Było to uważane za zbyt skrajne, by ktokolwiek traktował to poważnie, taka typowa, głupia, archaiczna wiara. A jednak mamy niepokojąco duży ruch płaskoziemców z głęboko przekonanymi wyznawcami.  


Dlatego też na samym początku mojego zaangażowania w sceptyczną działalność, postanowiłem, że nigdy czegoś podobnego nie zrobię – żadnych mistyfikacji, żadnego szyderstwa. Po pierwsze, kiedy występowałem jako dziennikarz, nigdy nie chciałem, by ktokolwiek zastanawiał się, czy to, co mówię, jest na poważnie. Ale po drugie, jako działacz na rzecz sceptycyzmu, nie myślę, by te sztuczki działały. Nie przekonują nikogo, tylko powodują, że wyglądasz na oszusta. Takie sztuczki przykładają się także do zamazywania granicy między rzeczywistością i fikcją – co próbujemy wyjaśnić, a nie zaciemniać. To jest potencjalna szkoda wyrządzona przez ruch ”ptaki nie są prawdziwe” – zamazuje granicę między rzeczywistością a opowiadaniem bajek. Jest odpowiednikiem infotainment.


Istnieje wiele przykładów zacierania tej granicy. Film, a potem serial telewizyjny ”Fargo” zawsze zaczyna swoją fikcję od twierdzenia, że historie są całkowicie prawdziwe. Nie są. Twierdzenie, że są prawdziwe, jest częścią teatru. Historyczna fikcja opiera się na rzeczywistej historii, ale dowolnie pisze na nowo historię dla celów narracji. Na przykład, „Braveheart. Waleczne Serce” jest niemal całkowicie fikcją. Rzeczywistą historię zastąpiono narracją, którą ludzie potem mylą z historią. Wspomniana infotainment przybiera postać wiadomości lub programu informacyjnego, ale fakty są dobrane i podrasowane, by maksymalizować ich wartość rozrywkową.  


Nie uważam, by twierdzenie, że ludzie potrafią to rozróżnić, dało się obronić. Wiele mediów informacyjnych nie podaje już wiadomości, zabawiają swoich widzów podobną do wiadomości sztuką performance skierowaną do specjalnych grup politycznych i kulturalnych. Każdy będzie miał własną listę mediów, które należą do tej kategorii – i o to chodzi. Ludzie będą nie zgadzać się ze sobą, polegając na tych mediach, które podają ich ulubioną narracje, potępiając resztę jako “fake news”.


Jest tak jak gdyby nasze społeczeństwo wzięło wszystkie rodzaje informacji - wiadomości, naukę, opinie ekspertów, marketing, szalony margines, opinie polityczne, niedbałe teoretyzowanie, zadufane lanie wody, a nawet urojenia rzeczywistej choroby umysłowej – włożyło to wszystko do miksera, zmiksowało na szarą maź i rzuciło do ogólnej konsumpcji. Twoim zadaniem jest teraz przeszukanie tej mazi i oddzielenie użytecznych kawałków od całego szumu. W rzeczywistości jest jednak jeszcze gorzej, ponieważ bardziej skrajne informacje mają przewagę. Są zachętą do klikania, preferują je algorytmy mediów społecznościowych, są błyszczącymi punktami w mazi, dzięki czemu mogą łatwiej przyciągnąć uwagę.


Jest także znacznie łatwiej propagować chaos niż porządek. Sianie wątpliwości i dezorientacji wymaga znacznie mniej wysiłku niż oddzielenie wiarygodnej informacji od niewiarygodnej. Jedno błędne twierdzenie rzucone od niechcenia w komentarzu, może wymagać o wiele rzędów wielkości więcej czasu, wysiłku i słów, by je obalić.  


W ten sposób otrzymujesz samopodtrzymujący się ruch płaskoziemców lub wystarczająco duży ruch antyszczepionkowców, by powróciły poprzednio zwalczone choroby. Nikt nie wie niczego. Wszyscy są własnymi ekspertami. „Intuicyjna prawda” przebija ciężką pracę i rygory nauki. Wszystko jest zamazane.


Ale gra jeszcze nie jest przegrana. Nadal istnieją solidne instytucje nauki, edukacji, akademii i dziennikarstwa. Są jeszcze za rogiem i nie dostrzegają egzystencjalnego zagrożenia dla swoich instytucji, więc nie podejmują kroków, by mu przeciwdziałać. Szczególnie świat akademicki nie lubi brudzić sobie rąk popularyzacją nauki. Rzeczywistość zaczyna jednak świtać niektórym i przynajmniej toczy się dyskusja o tym, jakie można podjąć kroki dla zminimalizowania szkód.    


Nie sądzę, że ta historia ”ptaki nie są prawdziwe” ostoi się. Ale po ruchu płaskoziemców nie myślę, byśmy mogli być tego pewni. Może wylądować bardziej w strefie Latającego Potwora Spaghetti, który trwa, ale wszyscy rozumieją dowcip. Zobaczymy.  


Moją radą dla działaczy na rzecz sceptycyzmu jest: nie daj się nabrać na urok mistyfikacji jako sposobu działania. Naszym zadaniem jest wyjaśnianie rzeczywistości, nie zaś mącenie wody, niezależnie od tego, jaki jest nasz ostateczny cel. Nie potrzebujemy pokazywać, jak łatwowierni są ludzie. Ten rodzaj sztuczek nikogo nie przekona. Tylko dodają do szumu i szkodzą naszej wiarygodności.


Conspiracies Are For the Birds

22 lipca 2019

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Steven Novella 

Neurolog, wykładowca na Yale University School of Medicine. Przewodniczący i współzałożyciel New England Skeptical Society. Twórca popularnych (cotygodniowych) podkastów o nauce The Skeptics’ Guide to the Universe. Jest również dyrektorem Science-Based Medicine będącej częścią James Randi Educational Foundation (JREF), członek Committee for Skeptical Inquiry (CSI) oraz członek założyciel Institute for Science in Medicine. Prowadzi blog Neurologica.

Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1164 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Zakład Simon-Ehrlich po 40 latach   Gale L. Pooley   2020-10-23
Używające narzędzi mrówki budują struktury, by spijać roztwór cukru w pojemnikach, nie topiąc się   Coyne   2020-10-22
Czego pandemia nauczyła nas o nauce?   Ridley   2020-10-19
Przeddarwinowscy “darwiniści”   Berry   2020-10-16
Covid 19 może przejmować kontrolę nad receptorami bólu, uśmierzając ból i podnosząc szerzenie się choroby: możliwy rezultat doboru naturalnego   Coyne   2020-10-15
Znowu wrzawa, że “teoria ewolucji wywrócona”, ale jak zwykle, robią z igły widły   Coyne   2020-10-13
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 4. Rzekome znaczenie dryfu genetycznego w ewolucji   Coyne   2020-10-09
Chromosomy Y ludzi, neandertalczyków i denisowian   Novella   2020-10-08
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 3. Rzekome znaczenie epigenetyki w ewolucji   Coyne   2020-10-07
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 2. Rzekome nieistnienie gatunków   Coyne   2020-10-05
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 1. Genetyczna plastyczność    Coyne   2020-10-03
“New Scientist”: Darwin jednak miał rację    Coyne   2020-10-01
Uprawy GMO i wzrost plonów   Novella   2020-09-28
Książka o psychologii ewolucyjnej, która pokazuje wartość tej dziedziny – ale nie wartość memów   Coyne   2020-09-22
Przyjemności seksu i jagód   Ridley   2020-09-18
Czy można falsyfikować naukowe teorie? Naukowiec odpowiada, że “nie”   Coyne   2020-09-12
Naukowe pismo “Nature” przystaje do Przebudzonych twierdząc, że zarówno płeć, jak gender są niebinarne   Coyne   2020-09-09
Wybór ostatecznej wolności   Witkowski   2020-09-07
Polio zlikwidowane w Afryce   Novella   2020-09-05
Czy wyrazy ludzkiej twarzy są uniwersalne w okazywaniu emocji?   Coyne   2020-09-02
Barwny erudyta J.B.S. Haldane   Coyne   2020-08-28
Modelowanie zbijania się pingwinów cesarskich w gromadę: każdy dostaje równie dużo ciepła   Coyne   2020-08-25
Jak algorytmy wpływają na twoje życie   Novella   2020-08-24
Z okazji dziewięćdziesiątych urodzin Thomasa Sowella   Jacoby   2020-08-22
Prawdziwie długa szyja: 6-metrowy wodny gad z triasu z szyją długości 2,7 metra   Coyne   2020-08-19
Wątrobiane duszki   Novella   2020-08-17
Rozrzedzanie krwi bez groźby krwawienia   Novella   2020-08-14
Nowy raport: Bakteria po stu milionach lat nadal żywa!   Coyne   2020-08-08
Modlitwa to nie jest lekarstwo   Nowella   2020-08-07
Maleńki, 10-centymetrowy dinosaur, który zjadał owady   Coyne   2020-08-06
Piękny skoczek, który upodabnia się do mrówki   Coyne   2020-08-03
Urodziny Rosalind Franklin!   Cobb   2020-07-31
Kondor wielki: ptak, który rzadko kiedy macha skrzydłami   Coyne   2020-07-28
Czy ludzie byli w Nowym Świecie ponad 30 tysięcy lat temu?   Coyne   2020-07-26
Oszaleć na punkcie nietoperzy w czasach korony i politykierstwa   Collins   2020-07-25
Dwa gatunki dały zdolną do życia hybrydę, mimo że rozeszły się 150 milionów lat temu   Coyne   2020-07-23
Niccolo Tartaglia jego tajemnica   Jacoby   2020-07-20
Akcja afirmatywna w wieloetnicznym narodzie   Hyams   2020-07-17
Dekolonizacja ewolucji (i Darwina) była nieunikniona   Coyne   2020-07-15
Filtr mózgu (czyli czego nie widzimy)   Novella   2020-07-14
Homeopatia jest bezwartościowa a czasami szkodliwa   Novella   2020-07-10
Pięć błędnych wyobrażeń o ewolucji: jedno jest wątpliwe, jedno niesłuszne   Coyne   2020-07-08
Wiecznie kurczący się tranzystor i wynalezienie Google   Ridley   2020-07-06
Postmodernizm: filozofia, która stoi za naszymi wojnami kulturowymi i postępującym nihilizmem   Hill   2020-07-02
Bodźce do innowacji w końcu pokonają COVID-19   Ridley   2020-06-27
Maleńkie stworzenia morskie budują olbrzymie, fantastyczne domy, by chronić się i zdobywać pokarm   Coyne   2020-06-25
Rośliny uprawne z edytowanym genomem pomagają farmerom i środowisku   Ridley   2020-06-20
Czy klucz do COVID można znaleźć w rosyjskiej pandemii?   Ridley   2020-06-18
Skąd więc wziął się ten wirus?   Ridley   2020-06-16
Nowe dane o tym, jak działają grzyby „mrówek zombie”   Coyne   2020-06-15
Czy brytyjski naukowy establishment popełnił największy błąd w historii?   Ridley   2020-06-13
Błysk światła w mroku   Sheagren   2020-06-12
Poczucie pewności napędza efekt potwierdzenia   Novella   2020-06-08
Czy możemy zobaczyć osobowość?   Novella   2020-06-05
Rozwiązanie dla obecnego kryzysu   Ridley   2020-06-02
Lokalizacja funkcji wykonawczych   Novella   2020-05-30
Przestańcie wierzyć w naukę   Greenfield   2020-05-28
Ewolucyjne korzenie sztuki   Koraszewski   2020-05-27
Innowacji nie można wymusić, ale można je zdławić   Ridley   2020-05-26
Stymulowanie kory wzrokowej   Novella   2020-05-23
Pora na telemedycynę   Novella   2020-05-19
Czy mrożącą krew w żyłach prawdą jest, że decyzja o zamknięciu społeczeństwa opierała się na luźnych matematycznych spekulacjach?   Ridley   2020-05-15
MMR jest bezpieczna i skuteczna   Novella   2020-05-14
Odporność stada na fakty   Koraszewski   2020-05-13
O COVID wiemy wszystko – i nie wiemy niczego   Ridley   2020-05-12
Nanotechnologia zastosowana do leczenia choroby Alzheimera   Novella   2020-05-11
COVID-19 – To są szkody   Novella   2020-05-05
Nadmiar teorii wszystkiego   Koraszewski   2020-05-04
Zawodnicy – i trudności – w wyścigu do wyleczenia COVID   Ridley   2020-04-30
Psychologia sprzeciwu wobec szczepień   Novella   2020-04-25
Prowokator czy prowokowany?   Witkowski   2020-04-24
Nauka on-line jest skuteczna   Novella   2020-04-23
Mądrość w pułapce autorytetu   Witkowski   2020-04-18
Znaleziono najstarszego “bilaterian”: odkryto podobne do robaka stworzenie wraz z jego skamieniałymi śladami   Coyne   2020-04-16
Nietoperze i pandemia   Ridley   2020-04-14
Pandemia ludzkiej głupoty   Novella   2020-04-12
W miarę postępu badań natura naszego wroga staje się coraz wyraźniejsza   Ridley   2020-04-04
Wzmacnianie układu odpornościowego podczas pandemii   Novella   2020-04-02
Dlaczego ten wirus inaczej dotyka pokolenia?   Ridley   2020-03-30
Czaszka maleńkiego dinozaura/ptaka znaleziona w bursztynie   Coyne   2020-03-27
Szczepionka na koronawirusa nie przybędzie szybko   Ridley   2020-03-25
Niebawem dowiemy się jak solidna jest nasza cywilizacja   Ridley   2020-03-23
Żywotność wirusa Covid-19 na różnych powierzchniach (rada: używaj rękawiczek, kiedy odbierasz paczki i nie otwieraj ich przez 24 godziny)   Coyne   2020-03-21
Dzień był krótszy 70 milionów lat temu   Novella   2020-03-20
Jak często powstają ptasie hybrydy?   Coyne   2020-03-18
Mózgi noworodków   Novella   2020-03-16
Twierdzenie o białku i DNA dinozaurów   Novella   2020-03-10
Porażka jest stałym elementem pracy naukowca   Konrad Bocian   2020-03-07
Jak myśleć o naszych problemach   Tupy   2020-03-03
Dlaczego tak wiele nowych wirusów pochodzi od nietoperzy?   Ridley   2020-02-29
Odkrycie antybiotyku przez AI   Novella   2020-02-27
Wizyta w Andach u łysek rogatych   Lyon   2020-02-26
Zioła nie pomagają na utratę wagi   Novella   2020-02-25
Dawkins pisze tweeta   Coyne   2020-02-24
W obronie binarności płci u ludzi   Coyne   2020-02-21
Nie palmy pieniędzy na ołtarzu zielonej manii   Lomborg   2020-02-20
Więcej dowodów ewolucji: końskie zarodki zaczynają tworzyć pięć palców, a cztery zawiązki znikają   Coyne   2020-02-18
Homeopatyczny rentgen   Novella   2020-02-14
Różnice płci w wyborze zabawek: chłopcy bawią się chłopięcymi zabawkami, dziewczynki dziewczęcymi zabawkami   Coyne   2020-02-13
Śmiertelność z powodu raka nadal spada wbrew twierdzeniom szarlatanów     2020-02-11

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk