Prawda

Piątek, 7 maja 2021 - 17:42

« Poprzedni Następny »


Malaria pachnąca cytryną

 


Carl Zimmer 2015-04-07


Pasożyty to historia wielkiego sukcesu; jest ich po prostu mnóstwo. Jedną z tajemnic ich sukcesu jest zdolność manipulowania gospodarzami, jaką posiada wiele pasożytów. Pociągają sznurkami, jak lalkarz , używając swoich gospodarzy dla osiągnięcia własnego celu podboju planety. Ich strategie najlepiej opisują słowa: „przyprawiają o gęsią skórkę”. Jednych gospodarzy doprowadzają do samobójstwa. Innych kastrują. Jeszcze innych zamieniają w ochroniarzy-zombi. Ale nowe badanie opublikowane dzisiaj sugeruje, że pasożyty, które powodują malarię, mogą używać przyjemniejszej strategii. Wabią komary do zainfekowanego gospodarza zapachem cytryny.

Malarię powoduje jednokomórkowy pasożyt zwany Plasmodium. Samica komara przenosi je w jelitach i lata z nimi po świecie w poszukiwaniu ofiary do ugryzienia. Kiedy pasożyty dojrzewają, przepychają się przez ścianki jelit owada i z czasem docierają do jego gruczołów ślinowych. Kiedy komar siada na człowieku i przebija jego skórę, wpuszcza do ranki wyładowaną  Plasmodiumślinę.


Pasożyty zaczynają teraz długą podróż przez ciało człowieka. Strumień krwi doprowadza je do wątroby, gdzie atakują komórki i mnożą się w nich. Zainfekowane komórki wątroby pękają i wypuszczają  Plasmodium na swoim kolejnym etapie cyklu życiowego o nazwie merozoity. Merozoity wnikają z ponownie do krwiobiegu, gdzie atakują czerwone krwinki. Znowu mnożą się, rozrywając komórki krwi i zakażając następne. Z czasem pasożyt osiąga następny etap cyklu życiowego, kiedy jest gotowy do pochłonięcia go przez głodnego komara w jego krwawym posiłku.


Jeśli Plasmodium nie może  dostać się do komara, całe to rozmnażanie idzie na marne. Wszystko więc, co pasożyt może zrobić dla podniesienia szansy wydostania się, może być potencjalnie faworyzowane przez dobór naturalny. Na przykład, w zeszłym roku grupa badaczy odkryła, że komary uważały myszy zakażone pasożytami  Plasmodium za atrakcyjne – ale tylko, kiedy były one gotowe do opuszczenia swojego gryzoniowego gospodarza. Naukowcy znaleźli dowody, że pasożyty doprowadzają do tej atrakcyjności przez zmianę zapachu myszy. Zakażone myszy wydzielały cząsteczki zapachowe, które przyciągały do nich komary.


Badacze zgadywali, że może pasożyt zmienia produkcję chemiczną swoich gospodarzy, by wydzielali nowe zapachy. Niedawno jednak Audrey Odom z Washington University i jej współpracownicy zaproponowali inną możliwość: może same pasożyty produkują przyciągające komary składniki chemiczne.


Inni naukowcy badali wcześniej tę możliwość, ale niewiele wyszło z ich wysiłków. Odom i jej koledzy podejrzewali jednak, że ci wcześniejsi badacze nie szukali wystarczająco usilnie. Zespół z Washington University dodał więc Plasmodium do większej niż z przedtem ilości krwi – 400 mililitrów – i przechwytywał unoszące się z krwi zapachy bardziej czułymi pułapkami. Wysiłek opłacił się: Odom i jej zespół odkryli, że kiedy Plasmodium infekuje czerwone krwinki, wytwarza związki chemiczne o nazwie α-Pinen i limonen.


Czuliście już te zapachy. α-Pinen jest częścią mieszanki zapachów, które składają się na zapach sosen. Limonen bierze swoja nazwę od cytryn (ang. lemon), które produkują ten zapach w skórce.


Jeśli w tym momencie czujesz dezorientację na wiadomość o jednokomórkowym pasożycie, który produkuje aromatyczny zapach, to masz do tego wszelkie prawo. Dla nadania sensu dziwacznemu odkryciu Odom, musimy ostro skręcić i przejść przez ponad miliard lat ewolucji.



Jest ponad 1,3 miliarda lat temu. Planetą rządzą bakterie i pierwotniaki. Zwierzęta i rośliny pojawią się dopiero za wiele setki milionów lat. Na powierzchni oceanów pewne bakterie chwytają światło słoneczne fotosyntezą, podczas gdy pierwotniaki polują na nie. W jakiś sposób zbacza to od normy i niektóre pierwotniaki kończą z fotosyntetyzującą bakterią uwięzioną w nich. Zamiast stać się pokarmem, bakteria dostarcza pokarm, dając pierwotniakowi energię fotosyntezą. Po wielu pokoleniach bakteria staje się nieodłączną częścią swojego gospodarza. Kombinacja tych dwóch rodzajów życia stała się nowym rodzajem, który nazywamy algami (glonami).


Te pierwotne glony miały wielu potomków. Jedne wyewoluowały w zielone glony i z czasem dały początek roślinom na lądzie. Inną linię glonów połknęły inne pierwotniaki i stały się rodzajem glonów znajdowanych na Ziemi dzisiaj i znanych jako krasnorosty. Niektóre krasnorosty żyją obecnie wolno pływając w oceanach. Inne osiadły wewnątrz korali, dostarczając zwierzętom koralowym pokarm ze słońca. A jeszcze inne krasnorosty stały się pasożytami. Niektóre z tych pasożytów z czasem stały się Plasmodium.


Przodkowie Plasmodium dawno temu stracili zdolność fotosyntezy. Nadal jednak mają niektóre z enzymów przodków, nabytych od bakterii, które ci przodkowie połknęli 1,3 miliarda lat temu. W efekcie Plasmodium jest w dziwaczny sposób podobny do kwiatów i drzew. Niektórzy naukowcy nawet wykorzystali to pokrewieństwo ewolucyjne, przez badanie środków chwastobójczych jako potencjalnych leków na malarię.


To prastare dziedzictwo wyjaśnia także, dlaczego Plasmodium potrafi pachnieć jak cytryny. Odom i jej zespół odkryli, że pasożyt wytwarza α-Pinen i limonen używając enzymów, które są pokrewne z enzymami, jakich używają rośliny do wytworzenia tych związków chemicznych.


Istnieją powody aby przypuszczać, że pasożyty używają tych związków chemicznych, żeby zwabić komary. Choć jesteśmy boleśnie świadomi apetytu komarów na krew, faktem jest, że komary odżywiają się także nektarem kwiatów. Polegają na nektarze, by zaspokoić swoją potrzebę cukru, który napędza ich lot. Wiele owadów jest bardzo wrażliwych na barwy i zapachy wytwarzane przez kwiaty, co kieruje je z dużą wiarygodnością do następnego posiłku z nektaru. Odom i jej koledzy odkryli, że czułki przenoszącego malarię gatunku komara są niezwykle czułe na α-Pinen i limonen. Jeśli chcesz przyciągnąć komary, ma sens wytwarzanie tych związków chemicznych.


Choć to badanie jest kuszące, jest to dopiero pierwszy krok w testowaniu hipotezy, że Plasmodium wytwarza aromatyczny zapach, by zwabić kolejnego gospodarza. Jak dotąd Odom i jej zespół pokazali wyłącznie, że pasożyty wytwarzają te związki chemiczne wewnątrz czerwonych krwinek. Z pewnością można sobie wyobrazić, że u żyjącego gospodarza te zapachy mogą przedostać się do płuc i opuścić ciało wraz z wydychanym powietrzem. Trzeba dopiero sprawdzić, czy rzeczywiście to robią i czy stanowi to o różnicy w sukcesie lub niepowodzeniu Plasmodium. Albo może te pasożytnicze perfumy mają jakąś inną funkcję i pozostają uwięzione w chorych gospodarzach.


(Więcej przykładów manipulacji przez pasożyty znajduje się w moim artykule w listopadowym numerze „National Geographic” z 2014 r. lub w mojej książce Parasite Rex.)


Źródło: Kelly M, Su C-Y, Schaber C, Crowley JR, Hsu F-F, Carlson JR, Odom AR. 2015. Malaria parasites produce volatile mosquito attractants.mBio 6(2):e00235-15. doi:10.1128/ mBio.00235-15.


Lemon scented malaria

The Loom, 24 marca 2015

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Carl Zimmer


Wielokrotnie nagradzany amerykański dziennikarz naukowy publikujący często na łamach „New York Times” „National Geographic” i innych pism. Autor 13 książek, w tym „Parasite Rex” oraz „The Tanglend Bank: An introduction to Evolution”. Prowadzi blog The Loom publikowany przy „National Geographic”.


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj




Komentarze
1. trawa cytrynowa Moskito 2015-04-20


Nauka

Znalezionych 1212 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Ewolucja wielokomórkowości   Novella   2021-05-07
Polityczna polaryzacja jest przesadzona   Novella   2021-05-04
Wrotki były kiedyś sztandarową grupą istot bez seksu, a teraz sądzi się, że ukradkiem odstawiają szybkie numerki   Coyne   2021-04-22
Błędna historia antykolonializmu   Tupy   2021-04-21
Mayflower wyrusza w podróż raz jeszcze   Koraszewski   2021-04-19
Genetyczny przełącznik CRISPR   Novella   2021-04-16
Wielkie zdarzenie oksydacyjne   Novela   2021-04-09
Kiedy panika klimatyczna zlewa się z kulturą anulowania   Lomborg   2021-04-06
Czy wykształceni ludzie są bardziej antysemiccy?   Albert Cheng i Ian Kingsbury   2021-04-05
Nieoczekiwana historia i cudowny sukces szczepionek   Ridley   2021-03-31
Innowacja jest geograficznie zlokalizowanym i chwilowym zjawiskiem   Ridley   2021-03-29
Czy gąbki są najbliższymi krewnymi pozostałych zwierząt?   Coyne   2021-03-26
Kilka lekcji z rosyjskiej rewolucji. Jak kuszący radykalny nihilizm prowadzi do ekstremizmu   Geifman   2021-03-22
Wracamy do raju?   Łukaszewski   2021-03-18
Ślimakowi morskiemu odrasta tułów z odciętej głowy, czyli “autotomia z kleptoplastią”   Coyne   2021-03-15
Ewolucyjne korzyści udawania ofiary   Clark   2021-03-11
Ludzie i wymieranie megafauny   Novella   2021-03-10
Banany edytowane przez CRISPR   Novella   2021-03-02
Nikczemne grzyby naśladują kwiaty trawy, by ułatwić własne rozmnażanie się   Coyne   2021-02-26
Co zabiło megafaunę Ameryki Północnej?   Novella   2021-02-25
Stresy i nowe szczepy wirusa   Ridley   2021-02-12
EWOLUCJA wirusa Covid-19   Coyne   2021-02-10
Czy „toksyczna kobiecość” jest główną przyczyną bojów o społeczną sprawiedliwość?   Coyne   2021-02-08
Najmniejszy gad (i owodniowiec) świata: BARDZO mały kameleon   Coyne   2021-02-05
Dlaczego kocimiętka i matatabi doprowadzają koty do szaleństwa? Grupa badaczy mówi, że te rośliny mogą chronić je przed komarami   Coyne   2021-02-02
Bądźcie sceptyczni wobec wideo pokazujących “skutki uboczne” szczepionki   Novella   2021-01-28
Szaleństwo odnawialnej energii   Ridley   2021-01-23
Głębia ludzkiej historii   Novella   2021-01-19
Dlaczego szczepionki mRNA mogą zrewolucjonizować medycynę?   Ridley   2021-01-02
Szczepionka mRNA na koronawirusa: świadectwo ludzkiej pomysłowości i mocy nauki   Coyne   2021-01-01
Dziwaczny rodzaj rasistowskiego patriarchatu   Arora   2020-12-31
Centrala muszek owocowych: Bloomington Drosophila Stock Center   Coyne   2020-12-29
Pierwszy raport o używaniu narzędzi przez pszczoły: rodzimy gatunek używa grudek łajna, by odeprzeć drapieżne szerszenie   Coyne   2020-12-23
Nie – żadne chi nie istnieje   Novella   2020-12-21
Moc nauki dostarczyła najlepszej możliwej wiadomości w tym koszmarnym roku   Ridley   2020-12-18
Szczątkowa cecha ptaków, która mogła być funkcjonalna u przodków: zdalne wyczuwanie drgań dziobem (nadal czynne u kiwi)   Coyne   2020-12-16
Paradoks wielce niedoskonałego dobra   Koraszewski   2020-12-11
Nasiona roślin ewoluują, by upodobnić się odchodów antylopy, a oszukane żuki gnojowe odtaczają i zagrzebują nasiona   Coyne   2020-12-10
AI – asystent lekarza   Novella   2020-12-09
Czy problem zwijania białka został rozwiązany?   Coyne   2020-12-05
„Gryzoń skunksowy”, który żuje trujące rośliny i wypluwa truciznę na swoje futro   Coyne   2020-12-02
Intensywne zbieranie leczniczej rośliny przez ludzi prowadzi do ewolucji nowych kolorów liści i kwiatów   Coyne   2020-11-28
Jak ewoluuuje altruizm?   Coyne   2020-11-25
Filozof zainfekowany efektem potwierdzenia wyjaśnia, dlaczego ewolucja dowodzi Boga   Coyne   2020-11-23
Według nowych badań są cztery gatunki pingwinów białobrewych, a nie tylko jeden   Coyne   2020-11-19
Gra w łajdactwo, by zrozumieć łajdaków   Novella   2020-11-18
Ewolucja psów   Novella   2020-11-09
Genomowa i ewolucyjna analiza wymarłego kota szablozębnego   Coyne   2020-10-31
Zakład Simon-Ehrlich po 40 latach   Gale L. Pooley   2020-10-23
Używające narzędzi mrówki budują struktury, by spijać roztwór cukru w pojemnikach, nie topiąc się   Coyne   2020-10-22
Czego pandemia nauczyła nas o nauce?   Ridley   2020-10-19
Przeddarwinowscy “darwiniści”   Berry   2020-10-16
Covid 19 może przejmować kontrolę nad receptorami bólu, uśmierzając ból i podnosząc szerzenie się choroby: możliwy rezultat doboru naturalnego   Coyne   2020-10-15
Znowu wrzawa, że “teoria ewolucji wywrócona”, ale jak zwykle, robią z igły widły   Coyne   2020-10-13
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 4. Rzekome znaczenie dryfu genetycznego w ewolucji   Coyne   2020-10-09
Chromosomy Y ludzi, neandertalczyków i denisowian   Novella   2020-10-08
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 3. Rzekome znaczenie epigenetyki w ewolucji   Coyne   2020-10-07
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 2. Rzekome nieistnienie gatunków   Coyne   2020-10-05
Intelektualna pustka numeru “New Scientist” o ewolucji: 1. Genetyczna plastyczność    Coyne   2020-10-03
“New Scientist”: Darwin jednak miał rację    Coyne   2020-10-01
Uprawy GMO i wzrost plonów   Novella   2020-09-28
Książka o psychologii ewolucyjnej, która pokazuje wartość tej dziedziny – ale nie wartość memów   Coyne   2020-09-22
Przyjemności seksu i jagód   Ridley   2020-09-18
Czy można falsyfikować naukowe teorie? Naukowiec odpowiada, że “nie”   Coyne   2020-09-12
Naukowe pismo “Nature” przystaje do Przebudzonych twierdząc, że zarówno płeć, jak gender są niebinarne   Coyne   2020-09-09
Wybór ostatecznej wolności   Witkowski   2020-09-07
Polio zlikwidowane w Afryce   Novella   2020-09-05
Czy wyrazy ludzkiej twarzy są uniwersalne w okazywaniu emocji?   Coyne   2020-09-02
Barwny erudyta J.B.S. Haldane   Coyne   2020-08-28
Modelowanie zbijania się pingwinów cesarskich w gromadę: każdy dostaje równie dużo ciepła   Coyne   2020-08-25
Jak algorytmy wpływają na twoje życie   Novella   2020-08-24
Z okazji dziewięćdziesiątych urodzin Thomasa Sowella   Jacoby   2020-08-22
Prawdziwie długa szyja: 6-metrowy wodny gad z triasu z szyją długości 2,7 metra   Coyne   2020-08-19
Wątrobiane duszki   Novella   2020-08-17
Rozrzedzanie krwi bez groźby krwawienia   Novella   2020-08-14
Nowy raport: Bakteria po stu milionach lat nadal żywa!   Coyne   2020-08-08
Modlitwa to nie jest lekarstwo   Nowella   2020-08-07
Maleńki, 10-centymetrowy dinosaur, który zjadał owady   Coyne   2020-08-06
Piękny skoczek, który upodabnia się do mrówki   Coyne   2020-08-03
Urodziny Rosalind Franklin!   Cobb   2020-07-31
Kondor wielki: ptak, który rzadko kiedy macha skrzydłami   Coyne   2020-07-28
Czy ludzie byli w Nowym Świecie ponad 30 tysięcy lat temu?   Coyne   2020-07-26
Oszaleć na punkcie nietoperzy w czasach korony i politykierstwa   Collins   2020-07-25
Dwa gatunki dały zdolną do życia hybrydę, mimo że rozeszły się 150 milionów lat temu   Coyne   2020-07-23
Niccolo Tartaglia jego tajemnica   Jacoby   2020-07-20
Akcja afirmatywna w wieloetnicznym narodzie   Hyams   2020-07-17
Dekolonizacja ewolucji (i Darwina) była nieunikniona   Coyne   2020-07-15
Filtr mózgu (czyli czego nie widzimy)   Novella   2020-07-14
Homeopatia jest bezwartościowa a czasami szkodliwa   Novella   2020-07-10
Pięć błędnych wyobrażeń o ewolucji: jedno jest wątpliwe, jedno niesłuszne   Coyne   2020-07-08
Wiecznie kurczący się tranzystor i wynalezienie Google   Ridley   2020-07-06
Postmodernizm: filozofia, która stoi za naszymi wojnami kulturowymi i postępującym nihilizmem   Hill   2020-07-02
Bodźce do innowacji w końcu pokonają COVID-19   Ridley   2020-06-27
Maleńkie stworzenia morskie budują olbrzymie, fantastyczne domy, by chronić się i zdobywać pokarm   Coyne   2020-06-25
Rośliny uprawne z edytowanym genomem pomagają farmerom i środowisku   Ridley   2020-06-20
Czy klucz do COVID można znaleźć w rosyjskiej pandemii?   Ridley   2020-06-18
Skąd więc wziął się ten wirus?   Ridley   2020-06-16
Nowe dane o tym, jak działają grzyby „mrówek zombie”   Coyne   2020-06-15
Czy brytyjski naukowy establishment popełnił największy błąd w historii?   Ridley   2020-06-13
Błysk światła w mroku   Sheagren   2020-06-12

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk