Prawda

Niedziela, 3 lipca 2022 - 04:26

« Poprzedni Następny »


Uchodźcy, ekonomia, zazdrość i nienawiść


Andrzej Koraszewski 2022-05-23

Singapur, państwo-miasto pracowitych chińskich handlarzy, które z wielu względów zrezygnowało z federacji z Malezją (Źródło: Wikipedia)
Singapur, państwo-miasto pracowitych chińskich handlarzy, które z wielu względów zrezygnowało z federacji z Malezją (Źródło: Wikipedia)

Jerry Coyne przesłał nam link do polecanego mu przez Pinkera rozdziału z książki Thomasa Sowella Black Rednecks and White Liberals. Sama książka to wydany w 2005 roku zbiór pisanych w różnych latach esejów znakomitego amerykańskiego ekonomisty, poświęconych problemom rasy, kultury i ekonomii. Przesłany rozdział, to kilkadziesiąt stron przeglądu literatury na temat ekonomicznych zachowań imigrantów (zazwyczaj uchodźców), którzy w nowym dla siebie świecie startują od zera, zaczynają od drobnego handlu, tworząc nową sieć powiązań ekonomicznych. Ich mrówcza pracowitość, prowadzi do sukcesów, które w połączeniu z obcością (rasową, kulturową, religijną) prowadzą często do morderczej nienawiści.

Literatura opisująca to zjawisko wypełniłaby sporą bibliotekę, a Sowell na kilkudziesięciu stronach podsumowuje to, co zazwyczaj dostrzegamy w oderwanych od siebie fragmentach. Żydzi, Ormianie, Chińczycy, Koreańczycy, Hindusi, Libańczycy, Japończycy, Nigeryjczycy i inni, uciekając ze swoich krajów stają się mniejszością pośredników, która przynosi ożywienie gospodarcze, ale której sukces szybko staje się solą w oku miejscowej ludności.  

 

Thomas Sowell, który urodził się w getcie Czarnych, próbuje zrozumieć mechanizm nienawiści blokującej sukces, dlaczego Czarni palili sklepy Koreańczyków w dzielnicach Czarnych, dlaczego z Ugandy wygnano Hindusów, poprzedzając wygnanie morderczymi pogromami, jakie było podłoże ludobójstwa Ormian w Turcji, powody prześladowań Chińczyków w Malezji i w dziesiątkach innych krajów, jakie jest podłoże ekonomicznego i kulturowego prześladowania Żydów przez dwa tysiąclecia.

 

Przeglądając olbrzymią literaturę Sowell dochodzi do wniosku, że rasa i religia są tu właściwie wtórne. (Oskarżenia Żydów o zabicie Chrystusa pokazuje wyraźnie, że chodzi o pretekst, Chrystusa, jeśli w ogóle był, zabili Rzymianie, ale nikomu nie przychodzi do głowy oskarżanie dzisiejszych Włochów o bogobójstwo).

 

Przeglądając literaturę i badania Sowell pokazuje pewien wzór powtarzający się w różnych miejscach i w różnych okresach historycznych. Do kraju przyjeżdżają uciekinierzy, są bez jakiegokolwiek kapitału, bez wykształcenia, bez oparcia, bez znajomości języka i lokalnej kultury. Ich szansa przetrwania zależy od przedsiębiorczości. Zaczynają nieodmiennie od drobnego handlu, sprzedają to, co mogą zdobyć przy minimalnym nakładzie. Żeby przetrwać, cała rodzina, włącznie z dziećmi, musi pracować od świtu do nocy, muszą mieć zdolność oszczędzania z minimalnych zysków. Pomagają sobie wzajemnie, w ramach rodziny, klanu, wąsko rozumianego wyznania. Trzymają się tych dziedzin handlu i rzemiosła, które wymagają najmniejszych nakładów kapitałowych. Głównie handel żywnością i odzieżą z orientacją na najbiedniejszych klientów. Są pośrednikami ułatwiającymi przetrwanie innym, ale miłości nie budzą. Mało, że obcy, to postrzegani są jako pasożyci, żyją z przekładania rzeczy z jednego miejsca na drugie. Akceptują niższy standard życia niż otoczenie, nie uczestniczą w życiu społecznym, od zajęcia domokrążcy przechodzą do własnego sklepiku w jakiejś klitce, gdzie mieszkają. Są nieustannie oskarżani o klanowość. Ci, którym się powiodło, przechodzą do hurtu, ale polegają głównie na swoich, w małym kręgu nieuczciwość jest zbyt kosztowna, w wewnętrznym kręgu jest wysoki kredyt zaufania, wiele transakcji zawiera się tylko na słowo. (Co również pomaga w unikaniu biurokratycznych barier).

 

Wzór protestanckiej etyki Maxa Webera jest w tych grupach uciekinierów ze swoich krajów podniesiony do n-tej potęgi (aczkolwiek nie ma tu protestantów), ta etyka wyrzeczeń, ciężkiej pracy, oszczędności i minimalnego zysku prowadzi do stopniowych, ciężko okupionych sukcesów, do zdominowania handlu detalicznego, a następnie hurtowego, bankowości. W trzecim i czwartym pokoleniu obserwujemy nie tylko liczebny wzrost takiej mniejszości, ale i (jeśli prawo na to pozwala), wkraczanie młodego pokolenia do wolnych zawodów (głównie prawo, medycyna, ekonomia). Wszystko jedno, czy są to Żydzi, Chińczycy, czy Hindusi, ich nagły awans jest uderzający. W najlepszych szkołach i na najlepszych uczelniach wypierają dzieci lokalnych elit i niemal nieodmiennie zaczyna się poszukiwanie sposobu zablokowania ich dalszego awansu. 

 

Thomas Sowell zastanawia się skąd się bierze ten sukces w edukacji. Pierwsze pokolenie tych uciekinierów jest zazwyczaj bardzo kiepsko wykształcone. Praca dzieci jest powszechna i niezbywalna, więc wychowanie przez wspólną pracę i obowiązek od najwcześniejszych lat. Nie wszystkie grupy uciekinierów mają podobną kulturę i zachowują się podobnie. Źródeł tych różnic szuka się w religii, w kulturze macierzystego kraju, w wewnętrznych różnicach kulturowych w ramach tych krajów. Badacze poszczególnych grup „pośredników”, czy to Koreańczyków w USA, czy Libańczyków i Hindusów w Afryce, czy Japończyków w Ameryce Łacińskiej, czy Żydów zarówno w Europie, jak i na innych kontynentach, zwracają uwagę na głębokie wewnętrzne podziały, które często prowadzą do sporów, konfliktów, a nawet mordów. Jednak główny problem polega zdaniem Sowella na tym, że społeczności, w których te grupy operują, nie dostrzegają ogromnych pozytywów, nie próbują również powtarzać zachowań tych przybyszów, nienawidzą ich instytucje religijne, politycy, intelektualiści i zwykli ludzie. Powodem jest zazdrość i poczucie frustracji, niezdolność zrozumienia mechanizmu sukcesu i podejrzenia o spiski i działalność pasożytniczą. Do każdej takiej grupy bez trudu daje się wzbudzić nienawiść. 

Fałsz powszechnego przekonania, że takie grupy nie dają produkcyjnego wkładu do ekonomii ujawnia się, kiedy dochodzi do załamania się systemu gospodarczego, jak już znikają. A jednak nawet w obliczu gospodarczej katastrofy powszechna niechęć rzadko ustępuje. Dwadzieścia lat od wygnaniu 50 tysięcy Hindusów i Pakistańczyków z Ugandy w latach 70-tych było latami chaosu i katastrofy gospodarczej, co skłoniło władze do propozycji ponownego ich sprowadzenia. Jednak Ugandyjskie Stowarzyszenie Handlowe oświadczyło, że jego członkowie będą prowadzili wojnę zniszczenia gdziekolwiek w Ugandzie pojawi się powracający Azjata”. 

Innymi słowy była to otwarta zapowiedź pogromów, podpaleń i mordów. To co w Ugandzie było tylko zapowiedzią, w tysiącach miejsc było rzeczywistością. Do czasów nazizmu i Zagłady największym ludobójstwem „pośredników” było ludobójstwo Ormian w Turcji. Sowell przypomina epizod jak amerykański ambasador podczas pierwszej wojny światowej zaprotestował przeciwko mordowaniu ludzi na ulicach, gwałceniu kobiet, roztrzaskiwaniu niemowląt o ścianę, turecki polityk odpowiedział: „Masakry? I co z tego, wyłącznie mnie cieszą!”.

"Ambasador Morgenthau przekazywał w swoim raporcie, że ‘strażnicy i ich przygodni pomocnicy rozbierali kobiety do naga, gnając je do środka miasta. Te biedne istoty szły zgięte wpół ze wstydu.’ Te wyrachowane sadystyczne tortury i poniżenie dawały przedsmak tego, czego mieli doświadczyć później Żydzi w nazistowskich obozach zagłady.”

Czy Thomas Sowell ma rację sugerując, że ten bezmiar bestialskiej nienawiści spowodowany jest zazdrością i poczuciem własnej niemożności, przekonaniem, że za sukcesem tych przybłędów kryje się jakiś spisek pasożytniczych oszustów?


Amerykański ekonomista wielokrotnie powtarza, że to nie religia, rasa, kolor skóry wywołuje te orgie nienawiści. Trzydzieści sześć milionów Chińczyków żyjących w diasporze to dwukrotność wszystkich  Żydów na  świecie.  Wywodzący się z Gudżaratu Hindusi to inna wielomilionowa grupa, która od wieków pełni funkcję pośredników w rejonie Południowego Pacyfiku, w Ameryce i Południowej Afryce, podobnie Tamilowie, Ormianie, czy Nigeryjczycy z plemienia Igbo.         


Te grupy występują jako pośrednicy nie tylko w gospodarce, ale również między grupami społecznymi. W czasach kolonialnych były często wykorzystywane w kontaktach między kolonialnym establishmentem a lokalną ludnością. Kiedy status nie pozwalał na zniżanie się do kontaktów, pośrednikami byli ludzie obcy dla jednych i drugich. Tak było już w starożytności, tak było w średniowieczu i w czasach nowożytnych. (Był to jeszcze jeden z powodów napięć społecznych.)    


Sowell zwraca uwagę na fakt, że różnice ekonomiczne są łatwiej tolerowane, kiedy zakorzenione są w tradycji i dziedzicznym statusie, wywołują silniejszy niepokój, poczucie krzywdy i zazdrość, kiedy ludzie znacznie biedniejsi i o niższym statusie niż my znajdują sposób na wydostanie się z nędzy, a ich dzieci zdobywają prestiżowe zawody.

Jak mogą te mniejszościowe grupy pośredników wznieść się mając tak nędzne początki? Jak udaje im się wznieść ponad położenie żyjącej we własnym kraju otaczającej ich ludności? Ich wartości, dyscyplina, kultura muszą być oczywiście odmienne. Co więcej, ich dzieci, jeśli rodzice chcą, żeby odniosły sukces, muszą zachować te odmienne wartości, jako kapitał. Grupy mniejszościowych pośredników w najróżniejszych miejscach na świecie izolują siebie i swoje dzieci od otaczającego je środowiska miejscowych, co prowadzi do oskarżeń o „klanowość”. Dotyczy to nie tylko Żydów w Europie i Ameryce, ale wszystkich innych takich grup.  […] Nawet kiedy ci „pośrednicy” mieszkają w slumsach, ich dzieci pracują więcej i uczą się lepiej w tych samych szkołach, w których inne dzieci pozostają daleko z tyłu. Ta sama historia powtarzała się z żydowskimi dziećmi w USA, z chińskimi w południowo-wschodniej Azji i dziećmi innych podobnych grup w innych miejscach na świecie.;

Ta powtarzająca się skłonność do izolowania się od lokalnej społeczności była oczywiście kolejnym źródłem antagonizmu. Ta izolacja dla zachowania kultury pracowitości, dyscypliny i oszczędności była jednak niezbędnym warunkiem sukcesu. Umiejętność oszczędzania, nawet kiedy mamy dramatycznie mało pieniędzy, jest kluczowym elementem we wszystkich tych grupach. Kiedy chodzisz od domu do domu z workiem towarów musisz zarobić na wózek, kiedy masz wózek, musisz zarobić na jakąś budkę, w której będzie sklep. Dzieci nie tylko to widzą i biorą przykład, ale są uczestnikami tych wysiłków.     


Te sukcesy były (i są) dla miejscowych jak policzek. „Ktokolwiek mógł przedstawić alternatywne wyjaśnienie tego sukcesu pośredników – takich jak nazywanie ich pasożytami, krwiopijcami żyjącymi z pracy innych, zdobywał popularność (i tak się działo w różnych krajach i w różnych kulturach), co więcej niektórzy zbudowali całą swoją karierę zawodową i stworzyli silne ruchy społeczne na takich popularnych teoriach.”


Jak pisze Sowell ten model reakcji nieustannie się odradza:

„Wrogość wobec Żydów jaką widzieliśmy w amerykańskich gettach zamieszkałych przez czarną ludność zanim zamieszki w latach sześćdziesiątych zmusiły ich do ucieczki, w późniejszych latach była skierowana na pośredników koreańskich i wietnamskich, którzy zastąpili Żydów. Wcześniej, jeszcze przed drugą wojną światową, mieszkańcy Harlemu patrzyli z wrogością na Czarnych z regionu Karaibów, którzy odgrywali wówczas rolę pośredników.”

Niemal wszędzie grupy tych pośredników oskarżane są o przejęcie całych sektorów gospodarki. Nieodmiennie te sektory były albo tworzone przez te grupy od zera, albo istniały w karłowatej postaci. Faktem jest, że w niektórych dziedzinach handlu i w niektórych zawodach ta dominacja rzucała się w oczy.

„Na przykład przed pierwszą wojną światową Żydzi stanowili 60 procent warstwy kupieckiej na Węgrzech, mimo, że stanowili zaledwie 6 procent społeczeństwa, w latach dwudziestych ubiegłego wieku trzy piąte lekarzy było Żydami. Kiedy Hitler zdobył władzę w Niemczech 60 procent sklepów i hurtowni z ubraniami było własnością żydowskich przedsiębiorców. W końcu XIX wieku Żydzi byli właścicielami 80 procent sklepów z ubraniami i 90 procent hurtowni w Nowym Jorku.”

Nic z tego nie tłumaczy przemocy i okrucieństwa wobec niewinnych ludzi i nieustannego zapotrzebowania na teorie wzmacniające nienawiść do tych grup. Thomas Sowell sugeruje, że za tą nienawiścią kryje się nie tylko chęć pozbycia się tego rodzaju grup, ale głównie potrzeba uwolnienia się od poczucia własnej nieudolności przez poddawanie członków tych grup upokorzeniu i dehumanizacji.


W Stanach Zjednoczonych Żydzi po raz pierwszy otrzymali pełnię praw obywatelskich, tu również odnieśli największe sukcesy w diasporze. Te sukcesy prowadzą do nowych form antagonizmu przeradzającego się w morderczą nienawiść.


„To co jest unikalne dla tego rodzaju grup może być porwane przez tych, którzy promują nienawiść” – konkluduje amerykański ekonomista.


Steven Pinker zwraca uwagę na ten esej, ceniąc szczególnie kulturę zaradności i przedsiębiorczości diasporowego judaizmu. Na ten sam problem możemy również spojrzeć z innej perspektywy, po pierwsze, to właśnie ta kultura wydaje się być źródłem sukcesów Izraela, po drugie, to właśnie odradzająca się mordercza nienawiść jest głównym powodem, dla którego Izrael jest tak bardzo potrzebny, a wreszcie po trzecie, to upokarzające dla innych sukcesy żydowskiego państwa skłaniają tak wielu do marzeń o jego likwidacji (czasem nie kryjąc zamiaru eksterminacji jego ludności, czasem niezdarnie udając jakąś obronę praw człowieka).                                 


Pytanie jak uczyć raczej naśladowania niż mordowania pozostaje pytaniem czysto retorycznym.   


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj




Komentarze
1. Izraelski model absorpcji pracuje lepiej Marek Eyal 2022-05-23


Notatki

Znalezionych 2160 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Wojny pełne błędnych kalkulacji   i Alberto M. Fernandez   2022-06-30
Najwspanialszy wynalazek ludzkości   Koraszewski   2022-06-30
Kraje arabskie ponownie odtrąciły UNRWA na konferencji o pomocy finansowej     2022-06-30
Sudan: Ludobójstwo, o którym nikt nie mówi   Rehov   2022-06-30
Monolog prowincjonalnego Hamleta   Kruk   2022-06-29
Niech już UNRWA wreszcie umrze   Blum   2022-06-29
Gdzie były media, kiedy niezależne dochodzenie uznało Amnesty International za organizację „instytucjonalnie rasistowską”?   von Koningsveld   2022-06-28
To nie jest artykuł o Shireen Abu Akleh   Collier   2022-06-27
W poszukiwaniu lekarstwa na obłęd   Koraszewski   2022-06-27
Amnesty International UK jest „instytucjonalnie rasistowska”, „kolonialistyczna” – a jej antysemityzm jest z tym ściśle powiązany     2022-06-25
Kiedy aktor jest aktorem   Jacoby   2022-06-24
Burzenie domów i zagarnianie ziemi, o których nikt nie mówi   Toameh   2022-06-23
Dziwaczna francuska sprawiedliwość   Carmon   2022-06-22
Turcja uderza na Irak, Syrię, Cypr i Grecję   Bulut   2022-06-21
Podcast "Guardiana": 34 minuty palestyńskiej propagandy udającej dziennikarstwo   Levick   2022-06-19
„Choroba” przywrócona przez Putina   Taheri   2022-06-18
Podsycanie urojeń Palestyńczyków   Bard   2022-06-18
Mało nas, mało nas do pieczenia chleba   Koraszewski   2022-06-17
Jak UE może chcieć bliższych więzi z Izraelem, finansując równocześnie terrorystyczne organizacje pozarządowe?   Deutsch   2022-06-16
Kilka słów do prezydenta Macrona: Sois Beau Et Tais-Toi   Fitzgerald   2022-06-15
Nuklearne zwycięstwo irańskich mułłów   Rafizadeh   2022-06-14
Co by było, gdyby Izrael traktował Amerykę tak, jak Ameryka traktuje Izrael?   Bard   2022-06-12
Iran: zbliża się lato gniewu   Taheri   2022-06-10
Alternatywny wszechświat palestyńskiej „suwerenności”   Altabef   2022-06-09
Nie zostawiajcie Amerykanów i sojuszników w ciemności   Rafizadeh   2022-06-08
ONZ twierdzi, że Izrael „w przeważającej mierze” ponosi winę za konflikt z Palestyńczykami     2022-06-08
Klinika Odessa - Ostatni felieton Ludwika Lewina   Lewin   2022-06-07
Wyszukiwarka Google promuje antysemityzm   Collier   2022-06-05
Pięćdziesiąt lat temu masakra w Izraelu ujawniła przerażający stan bezpieczeństwa na lotniskach   Gross   2022-06-04
Bibi, PiS, Kafka i pustelnik   Koraszewski   2022-06-03
Dlaczego dla ONZ jedna masakra w meczecie jest o wiele gorsza niż niezliczone masakry w kościołach?   Ibrahim   2022-06-03
Administracja Bidena błędnie rozumie posunięcia Erdoğana   Bekdil   2022-06-01
Oczywista prawda, której świat nie akceptuje: Palestyńczycy są odpowiedzialni za palestyńską przemoc     2022-06-01
Jak zaprzeczyć Holocaustowi, udając że się tego nie robi   Apfel   2022-05-30
Nienawidzący Izraela są naprawdę mistrzami propagandy     2022-05-29
Czy da się naprawić Human Rights Watch?   Steinberg   2022-05-28
Porozmawiajmy o „nakbie” i o tym, kto jest naprawdę odpowiedzialny za cierpienie Palestyńczyków   Tobin   2022-05-27
Czy politycy mogą być racjonalni?   Koraszewski   2022-05-25
Uchodźcy, ekonomia, zazdrość i nienawiść   Koraszewski   2022-05-23
BDS: Rosja versus Izrael   Kontorovich   2022-05-22
Oszałamiające kłamstwo najbardziej wpływowego muzułmanina na świecie   Ibrahim   2022-05-21
Narcyzm moralny i psychologia porażki   Landes   2022-05-20
Dlaczego Erdoğan szantażuje NATO?   Bekdil   2022-05-19
Radości, których dostarcza antysemityzm   Garrard   2022-05-19
Dlaczego Joe Biden ma taką obsesję na punkcie izraelskich osiedli?   Flatow   2022-05-17
Bardzo potrzebny rurociąg EastMed oczekuje na zaaprobowanie   Bergman   2022-05-17
Smutek wolności utopionej w krwi   Koraszewski   2022-05-16
Jak Biden rozpoczął wojnę z MBS, a potem przyszedł żebrać   Abdul-Hussain   2022-05-14
Urok intratnej neutralności   Koraszewski   2022-05-13
Szefowa związku brytyjskich studentów oskarżona o antysemityzm   Wójcik   2022-05-12
Dlaczego Rosja sądziła, że opowiadanie o “nazistach” będzie przekonujące   Franzman   2022-05-09
Rektor Princeton odrzuca wolność słowa i demonizuje jej obrońców   Klainerman   2022-05-07
Błogosławieństwo uczenia się na pamięć   Jacoby   2022-05-06
Wojna Rosji z Ukrainą: Bez szminki   Tsalic   2022-05-03
W redakcji „New York Timesa” słowo „okupowany” sprawia kłopot   Flatow   2022-05-03
Spiskowe teorie szacownego “Guardiana”   Collier   2022-05-01
Czarny Piotruś w rękawie Putina   Koraszewski   2022-04-30
Odstraszanie Chin: USA powinny uzbroić Tajwan po zęby – natychmiast   Chang   2022-04-29
Bliski Wschód: amerykańska wizja   Taheri   2022-04-28
Kursy walut w czasach putinowskiej zarazy   Koraszewski   2022-04-27
Przypomnienie o wszystkich tych palestyńskich uchodźcach   Bard   2022-04-27
Recenzja książki People Love Dead Jews     2022-04-26
Długi zbiór krótkich tematów   Rosenthal   2022-04-25
Turcja: Strzeżcie się islamistów niosących dary   Bekdil   2022-04-23
Dno nienawiści do Izraela   Levick   2022-04-22
Problem z świadkami Boga i z błaznami w kapłańskich szatach   Koraszewski   2022-04-21
Sprawy, których nie zauważają apologeci Putina   Taheri   2022-04-19
Europa kocha Palestyńczyków i udaje, że nie wie dlaczego   Koraszewski   2022-04-17
„Guardian” trzyma się narracji „biernej ofiary” w sprawie arabskiej przestępczości   Levick   2022-04-16
Gaz ziemny dla Hezbollahu, ale nie dla UE?   Bryen   2022-04-15
Nie, Sekretarzu Blinken, palestyński terror nie jest “bezsensowny”   Suissa   2022-04-15
Kiedy rządy stają po stronie antysemitów   Tobin   2022-04-14
“Kiedy Biden zobaczy, że jego błędy szkodzą interesom Ameryki?”   Toameh   2022-04-13
Wielki rosyjski energetyczny przekręt   Meotti   2022-04-12
Wojna zmienia ludzi w bestie   Koraszewski   2022-04-12
To demografia, głupcze!   Bard   2022-04-10
Wykopanie Rosji z Rady Praw Człowieka ONZ jest pustym gestem   Tobin   2022-04-07
Nieskończona ignorancja wiązania potrzeb Ukrainy z izraelską Żelazną Kopułą   Frantzman   2022-04-07
Jak Unia Europejska finansuje działania na Zachodnim Brzegu łamiące międzynarodowe prawo i podważające pokój   Van Koningsveld   2022-04-06
Obywatel i jego ewolucja w czasie i przestrzeni   Koraszewski   2022-04-06
Irański emerytowany generał: Rosja nie powinna być pośrednikiem w rozmowach nuklearnych     2022-04-05
Pod sztandarem walki z faszyzmem i o prawa człowieka   Koraszewski   2022-04-04
Prawdziwy powód krytykowania izraelskiej reakcji pomocowej dla Ukrainy   Altabef   2022-04-04
Oskarżenie o apartheid, Porozumienie Abrahamowe i “właściwa strona historii”     2022-04-03
Co się dzieje w gabinecie Putina?   Koraszewski   2022-04-01
Czy wywiad USA podrasowuje dowody o Iranie?   Bard   2022-03-31
PMW demaskuje żałosne “potępienie” terroru przez Abbasa   Marcus   2022-03-31
Jak Putin wydał miliony na szerzenie fałszywych informacji o szczelinowaniu   Ridley   2022-03-30
Wiara i człowieczeństwo - przypadek islamu   Koraszewski   2022-03-29
Dla Żydów fake news nie zaczynają się od Trumpa – zaczynają się od Al Dury   Amos   2022-03-28
Arabia Saudyjska i ZEA odmawiają poparcia USA przeciwko Rosji, ponieważ USA odmawiają poparcia ich przeciwko Iranowi     2022-03-28
BBC, rewizja historii i wynalezienie starożytnej Palestyny   Collier   2022-03-27
Grupa na wydziale prawa Harvardu, próbuje tak zdefiniować “apartheid”, by pasował do Izraela     2022-03-26
Czekiści z ulicy Sezamkowej   Koraszewski   2022-03-26
“Uczyńmy antyamerykańskie dyktatury znowu wielkimi”   Rafizadeh   2022-03-25
Kolejny palestyński “umiarkowany” jest zdemaskowany   Flatow   2022-03-24
Porażka odstraszania   Stewart   2022-03-24
Posłaniec z nieudanej przeszłości wskazuje ku problematycznej przyszłości   Tobin   2022-03-23
Jak odstraszyć wystraszonego, że nie dość straszy?   Koraszewski   2022-03-21
Czechosłowacka opcja   Rosenthal   2022-03-20

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

„Przebudzeni”


Pod sztandarem


Wielki przekret


Łamanie praw człowieka


Jason Hill


Dlaczego BIden


Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk