Prawda

Niedziela, 3 lipca 2022 - 17:47

« Poprzedni Następny »


Szczepionka mRNA na koronawirusa: świadectwo ludzkiej pomysłowości i mocy nauki


Jerry A. Coyne 2021-01-01

Szczepionki Pfizera i Moderny są triumfem technologii, testowania leków i dystrybucji. Dla mnie jednak najbardziej niezwykłą rzeczą jest to, jak zostały zaprojektowane. W odróżnieniu od większości szczepionek, które opierają się na albo osłabionych, albo zabitych wirusach i bakteriach, te szczepionki używają samego, nagiego materiału genetycznego  - konkretnie, informacyjnego RNA (mRNA). Wirusowy mRNA służy normalnie do tworzenia kolejnych wirusów przez użycie wytwarzającej białka maszynerii gospodarza, a genom wirusa koduje najbardziej niebezpieczną (i wrażliwą) część wirusa: jego białko fuzyjne – białko spike. To białko, którego wypustki są na całym wirusie, rozpoznaje i związuje się z komórką gospodarza – czyli z naszymi komórkami. Pozwala to wirusowi na wstrzyknięcie całego swojego genomu do naszych komórek i na zarekwirowanie naszego procesu metabolicznego, by wytworzyć więcej wirusów, które wybuchają z komórki i zaczynają raz jeszcze cały cykl.

Białko spike jest niebezpieczną częścią wirusa; bez niego wirus jest nieszkodliwy. Gdybyśmy w jakiś sposób mogli nauczyć nasz układ odpornościowy, by rozpoznawał białko spike, układ odpornościowy mógłby wtedy przywiązać białko i zniszczyć wirusa zanim zacznie reprodukować się w naszych komórkach. I to właśnie robią szczepionki Pfizera i Moderny.


Szczepionka nie ma samego białka spike, ale sztucznie zsyntetyzowane instrukcje do wytwarzania białka spike. Te instrukcje, zakodowane w mRNA, są upakowane z lipidowych nanocząstkach i wstrzykuje się je w nasze ramiona. mRNA, skonstruowany tak, by uniknąć wielu mechanizmów obronnych naszego organizmu przeciwko obcemu materiałowi genetycznemu, wnika do naszych komórek i instruuje nasz mechanizm  syntetyzowania białek, by wytworzył wiele kopii samego białka spike. Ponieważ te kopie nie są doczepione do wirusa, nie są niebezpieczne, ale przygotowują układ odpornościowy do niszczenia każdego, atakującego później wirusa, przez celowanie w białko spike na jego powierzchni.  


Tak więc szczepionka używa naszych organizmów na kilka sposobów: do wytwarzania kopii samego białka spike, a potem do skłaniania naszego układu odpornościowego, by je rozpoznawał, o czym ciało „pamięta” przez składowanie instrukcji do produkowania przeciwciał wobec prawdziwych, wirusowych białek spike. Częścią tej historii, która mnie zachwyca, są lata badań genetycznych, jakie były potrzebne do osiągnięcia umiejętności zaprojektowania dającego się wstrzyknąć mRNA, badań, których celem nie była pomoc w stworzeniu szczepionek, ale po prostu zrozumienie, jak materiał genetyczny wytwarza białka.  


Możecie przeczytać dość długie ale fascynujące sprawozdanie z tego, jak stworzono szczepionkę mRNA, otworzywszy poniżej link do strony internetowej speca nauki i inżyniera, Berta Huberta (kliknij na link pod zrzutem z ekranu). Hubert nie wdaje się w szczegóły o upakowywaniu modyfikowanego mRNA do cząstek lipidów, co jest osobną opowieścią, ale jest tam bardzo dużo informacji. Na końcu podam link do opowieści o tym, jak szybko wytworzono tę szczepionkę – w mniej niż tydzień zarówno dla zsekwencjonowania RNA wirusa, włącznie z białkiem spike oraz użycia tej sekwencji do zaprojektowania szczepionki opartej na białku spike.


Zanim Chiny w ogóle przyznały, że zakażenie wirusowe istnieje, jest niebezpieczne i szerzy się, Yong-Zhen Zhang, profesor z Szanghaju, już zsekwencjonował jego RNA (inaczej niż u nas, genetycznym materiałem wirusa jest RNA, nie zaś DNA), a następnie umieścił jego sekwencję na publicznej stronie internetowej (w Chinach jest to niebezpieczne działanie). Wirusowa sekwencja ma około 29 tysięcy zasad (cztery “zasady”: G, A, C i U, są składnikami RNA) i wytwarza 6-10 białek włącznie z białkiem spike.


W ciągu dwóch dni od opublikowania sekwencji,
 badacze już znali sekwencję kodującą białko spike (to było znane z poprzednich prac nad koronawirusami), a następnie przez majsterkowanie przy niej, stworzyli mRNA, który mógł służyć jako podstawa szczepionki.


mRNA użyty w szczepionce Pfizera ma 4282 zasad (jeśli pamiętasz lekcje biologii, każde trzy zasady kodują jeden aminokwas, a łańcuch aminokwasów jest znany jako białko). Szczepionka mRNA robi jednak dużo więcej niż tylko kodowanie białka. Tutaj jest pierwszych 500 baz mRNA Pfizera, jak podaje Bert Hubert, a poniżej można zobaczyć diagram całego mRNA użytego w szczepionce:



Jeśli pamiętasz genetykę, ta sekwencja wygląda dziwnie, ponieważ sekwencje mRNA normalnie zawierają zasady A, G, C i U (uracyl). Gdzie są U? W tej szczepionce U zostały zmodyfikowane w nieco inną zasadę oznaczaną Ψ (psi), co reprezentuje 1-methyl-3′-pseudouridylyl. Podam za chwilę powód, dla którego to zrobili.


To, co widzicie powyżej, stanowi jednak mniej niż jedną ósmą całego mRNA użytego w szczepionce. Nie podam całej sekwencji, bo nie jest tutaj ważna, ale struktura mRNA jest ważna. Trzeba pamiętać, że to stworzyli ludzie używając wiedzy, jaką nabyli wcześniej. Następnie wprowadzili tę sekwencje do “drukarki DNA”, która potrafi produkować DNA, który zamienia się w wirusopodobny RNA. Czy nie jest to wspaniałe? Tutaj jest zdjęcie drukarki Codex DNA BioXp3200 DNA użytej do stworzenia DNA odpowiadającego RNA szczepionki (zdjęcie ze strony Huberta):



A tutaj jest sedno tego postu: struktura łańcucha 4282 nukleotydów, czyli praktyczna podstawa szczepionki (także od Huberta):



Jak widzicie, jest to skomplikowane. Podstawą jest “S protein__mut”, który jest stworzonym kodem na białko spike. Cała reszta jest jednak potrzebna, by ten kawałek dostał się do komórki bez zniszczenia go przez organizm, aby komórka zaczęła wytwarzać wiele białka spike, które ma działać jako bodziec (antygen) dla naszego układu odpornościowego i aby białko spike było wytwarzane szybko i w dużych ilościach. Im więcej niewinnego białka spike możemy otrzymać w naszym ciele, tym silniejsza będzie reakcja odpornościowa, kiedy wirus zaatakuje. Każdy odcinek mRNA pokazany na diagramie powyżej, został skonstruowany, by zoptymalizować szczepionkę. Zajmę się nimi po kolei:  


Cap
: Podkreślona na diagramie powyżej, jest to dwu nukleotydowa sekwencja (GA), która mówi komórce, że mRNA pochodzi z jądra, gdzie jest normalnie wytwarzana jako transkrypt z naszego DNA. Te zasady chronią zmodyfikowany RNA przed atakami i zniszczeniem przez nasz organizm, bo powodują, że wygląda jak „normalny” RNA.


5’-UTR [Rejon 5′ niepodlegający translacji]: 
Ten odcinek o 51 zasadach nie tworzy białka spike, ale jest niezbędny w pomocy mRNA przyczepienia się do małych kompleksów białek o nazwie rybosomy, gdzie zamienia się w białka – trójzasadowy ”kodon” za trójzasadowym „kodonem” – z pomocą mniejszych cząsteczek nazywanych „transportującymi RNA” (tRNA). Bez 5′-UTR nie zostałoby wytworzone białko. Poza pomocą w dostarczeniu modyfikowanego mRNA do rybosomów, ten region został dalej zmodyfikowany. Po pierwsze, U zmieniono w  Ψ, co powstrzymuje układ odpornościowy przed atakowaniem mRNA bez szkodzenia jego zdolności przyczepiania się do rybosomów i tworzenia białka. W tym celu naukowcy użyli sekwencji z UTR naszego genu alfa-globiny, ponieważ ten region produkuje dużo białka. (Alfa-globina jest połową naszych cząsteczek hemoglobin, jednego z najliczniejszych i najszybciej produkowanych białek w organizmie.)  


sig [S peptyd sygnalizujący glikoproteinę].
Ten liczący 48 zasad odcinek, który staje się częścią białka, jest kluczowy w informowaniu komórki dokąd posłać białko po jego wytworzeniu. W tym wypadku mówi, że ma opuścić komórkę przez “siateczkę śródplazmatyczną”, sieć małych kanalików obejmująca całą komórkę. Także ten krótki odcinek został zmodyfikowany przez projektantów szczepionki, którzy zmienili 13 z jego 48 zasad. Dlaczego to zrobili? No cóż, zmienili zasady, które nie robią różnicy w sekwencji białka (są to zazwyczaj zasady na trzeciej pozycji, których natura nie jest ważna w sekwencji białka). Te zasady jednak wpływają na szybkość, z jaką wytwarzane są białka. Hubert nie wyjaśnia, dlaczego to się dzieje, ale podejrzewam, że zmiany były zaprojektowane tak, by pasować do częściej występujących cząsteczek transportowego RNA (tRNA), które są małymi odcinkami RNA przyczepiającymi się do aminokwasów w cytoplazmie, a następnie przenoszą je do mRNA, gdzie są zestawiane w białka. Choć jest 64 trójzasadowych sekwencji (4³), istnieje tylko 20 aminokwasów, które normalnie wchodzą do białka. To znaczy, że niektóre tRNA kodują te same aminokwasy. Ponieważ te “nadmiarowe” tRNA nie są obecne w równych ilościach w komórce, można szybciej stworzyć białko, jeśli zaprojektujesz sekwencję mRNA, która pasuje do najczęściej występujących tRNA. Zgaduję, że o to chodzi w tych 13 zmianach.


S protein__mut [białko spike]. 
To jest „serce” mRNA, zawierające 3777 zasad, które kodują białko spike. Także ten kod naukowcy “optymalizowali” przez zmianę „nadmiarowych” zasad, by pozwolić na szybsze wytwarzanie białka. Ψ już na tym etapie nie ma, bo nie są już potrzebne do unikania działań obronnych organizmu. Jest tam jednak jeden kawałek, który zastanawiał mnie, dopóki nie przeczytałem wyjaśnienia Huberta. Białko spike wytwarzane przez organizm po zaszczepieniu różni się od wirusowego białka tylko dwoma z 1259 aminokwasów. Zmodyfikowana sekwencja zamienia dwa różne aminokwasy – proliny – na aminokwasy w wirusowych wypustkach (spikes). Dlaczego? Ponieważ wiadomo z poprzednich prac, że te proliny powstrzymują białko spike przed składaniem się, więc zachowuje ten sam kształt jak w rodzimym wirusie. Składające się białko spike może wywołać produkcję przeciwciał, ale nie ruszą one z równą gotowością przeciwko białku spike samego wirusa, bo ma inny kształt. To jest tylko jeden z wielu elementów wcześniejszej wiedzy, który odegrał rolę w stworzeniu szczepionki.  


3′-UTR [Rejon 3′ niepodlegający translacji]
: mRNA ma je, ale nie jesteśmy całkiem pewni, co one robią, poza tym, jak mówi Hubert, że ten region “z wielkim powodzeniem promuje ekspresję białka”. Jak dotąd nie jest jasne, jak to się dzieje. Także ten odcinek został zmodyfikowany przez twórców szczepionki, by uczynić mRNA bardziej stabilnym i wzmocnić ekspresję białka.  


poly(A) [poliadenylacja]
. To jest licząca 140 zasad końcówka cząsteczki. Wszystkie mRNA inicjujące syntezę białek zawierają powtórzenie zasady adeniny na końcu (3′), a więc mamy sekwencję AAAAAAAAAAAAA. . . Okazuje się, że te A zużywają się, kiedy cząsteczka mRNA tworzy białko za białkiem (są jak telomery, które skracają się z wiekiem!) Kiedy wszystkie A zostają zużyte, mRNA jest bezużyteczne i wypada z rybosomu. Także tutaj wcześniej zdobyta wiedza powiedziała naukowcom ile A włożyć w końcową sekwencję. Wiadomo, że około 120 A daje najlepsze rezultaty, jeśli chodzi o produkcję białek; projektanci szczepionki użyli 100 A rozdzielonych 10-zasadową sekwencją „łącznikową”. Hubert nie wyjaśnia łącznika, a ja nie wiem, dlaczego tam jest.


Niemniej możecie zobaczyć złożoność tej szczepionki, której wzór opiera się na dokładnej znajomości sekwencji białka spike (niedawne mutacje sekwencji nie wydają się wpływać na skuteczność szczepionki, bo prawdopodobnie nie dotyczą jego kształtu), jak również na wcześniejszych badaniach o rzeczach takich jak zasady Ψ, które pomagają uniknąć zniszczenia mRNA, optymalna sekwencja do wysokiej produkcji białka, liczba A na końcu, która jest najbardziej wydajna i te dwa prolinowe zastępstwa w białku spike szczepionki. To wszystko jest cudowne, jest to połączenie nowego i starego, i świadectwo wartości badań podstawowych, które czasami mogą się niesłychanie przydać.


Ta wcześniejsza wiedza w połączeniu z szybkim sekwencjonowaniem RNA i powstaniem maszyn do zamiany kodu w RNA, pomaga wyjaśnić, dlaczego szczepionka powstała tak szybko. Oczywiście, musiała zostać także przetestowana i dystrybuowana, a ten artykuł w “Guardianie” mówi o dziesięciu dodatkowych przyczynach, dla których zabrało zaledwie dziesięć miesięcy od początku pandemii do użytecznej szczepionki.


Na koniec nieco historii nauki opowiedzianej przez “Zeynepa” w Substack, który pokazuje, dodatkowe powody, dla których szczepionka powstała tak szybko (kliknij na zrzut z ekranu). Jest to głównie o Yong-Zhen Zhangu, chińskim naukowcu, który opublikował kod genetyczny wirusa Covid-19. Zeynep uważa go za bohatera, który ryzykował publikując go. Jasne jest, że bez tego kodu (i, oczywiście, sekwencjonowania DNA i RNA, robionego od długiego czasu – kolejna korzyść badań podstawowych) nie bylibyśmy nawet blisko sytuacji, w jakiej jesteśmy w walce z pandemią.  


Kiedy pomyślimy o tym i zdamy sobie sprawę z tego, że tylko jeden gatunek ma zarówno umysły, jak środki do stworzenia szczepionki do walki z wyniszczającym wirusem, a potem pomyślimy o wielu naukowcach, których praca przyczyniła się do stworzenia tych szczepionek, możemy być dumni z ludzkości – i ludzkiej nauki. Tak, cały czas coś źle nam wychodzi i jesteśmy ksenofobiczni i egoistyczni, ale tym razem przezwyciężyliśmy to wszystko i użyliśmy tego, co w nas najlepsze, by pomóc nam wszystkim.  


Podziękowania dla Berta Huberta za pomoc w zrozumieniu złożoności tych szczepionek.  


The mRNA coronavirus vaccine: a testament to human ingenuity and the power of science

Why Evolution Is True, 27 grudnia 2020

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Jerry A. Coyne

Emerytowany profesor na wydziale ekologii i ewolucji University of Chicago, jego książka "Why Evolution is True" (Polskie wydanie: "Ewolucja jest faktem", Prószyński i Ska, 2009r.) została przełożona na kilkanaście języków, a przez Richarda Dawkinsa jest oceniana jako najlepsza książka o ewolucji.  Jerry Coyne jest jednym z najlepszych na świecie specjalistów od specjacji, rozdzielania się gatunków. Jest również jednym ze znanych "nowych ateistów" i autorem książki "Faith vs Fakt". (Jest już polskie wydanie - "Wiara vs Fakty", wydawnictwo "Stapis".) Jerry Coyne jest wielkim miłośnikiem kotów i osobistym przyjacielem redaktor naczelnej.


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1307 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Niech Moc będzie z pszczołą   Júnior   2022-06-28
Dramatyczny wzrost cen paliw kopalnych jest bolesny, ale daje niewielkie korzyści w walce z globalnym ociepleniem   Lomborg   2022-06-25
Efekt grupy – paskudny błąd poznawczy   Novella   2022-06-22
Nasiona z edytowanymi genomami będą miały przystępną cenę   Maina   2022-06-15
„Zapylisz mnie!”: nachalni bohaterowie świata roślin   Júnior   2022-06-11
Agroekologia zmienia biednych farmerów w biedniejszych   Muhumuza   2022-06-09
Kartofel z Matką Boską w jednej klapie i Karolem Marksem w drugiej   Koraszewski   2022-06-06
Jak nasze wspomnienia są powiązane   Novella   2022-06-04
Wielka Brytania dąży do zezwolenia na edytowanie genów   Novella   2022-06-02
„Grubogłowi przedsiębiorcy pogrzebowi w noc żywych trupów”   Júnior   2022-05-31
Coraz mniejsza część głównych plonów roślin jadalnych na świecie idzie na wyżywienie głodnych, a coraz więcej wykorzystuje się do celów niespożywczych     2022-05-28
Naukowiec z Ghany: “Afryka potrzebuje GMO bardziej niż reszta świata”   Gakpo   2022-05-26
GMO i edytowanie genów: jaka jest różnica?   Karavolias   2022-05-23
Toksyczny nektar, czyli ostrożnie z tureckim miodem   Júnior   2022-05-20
Kolejna nieudana i podyktowana ideologią próba wykazania, że płeć u ludzi nie jest binarna   Coyne   2022-05-18
Brian Charlesworth o błędach nowego artykułu rzekomo pokazującego, że fundamentalne założenie ewolucji neodarwinowskiej jest błędne   Coyne   2022-05-16
Trutnie i inni fruwający panowie   Junior   2022-05-13
Wygnanie z uniwersyteckiego świata – dwa lata później   Winegard   2022-05-10
Życie kwitnące po śmierci   Junior   2022-05-05
Organiczne środki owadobójcze są szkodliwe dla pożytecznych owadów     2022-04-30
Oxitec rozszerza próby z komarami GMO, by zredukować szerzenie się malarii   Conrow   2022-04-28
Słowa w wosku zapisane   Tonhasca Junior   2022-04-26
Rodzice, szkoła, państwo: kultura niskich oczekiwań   Koraszewski   2022-04-25
Nowoczesne ulepszanie roślin uprawnych przyjmuje historyczne podejście   Karavolias   2022-04-20
Pierwsza spożywcza roślina GMO w Ghanie   Baffour-Awuah   2022-04-16
Indie zwalniają edytowanie genów z wymaganej dla GMO oceny bezpieczeństwa   Paranjape   2022-04-11
Metamorfozy    Júnior   2022-04-09
Rolnicy nie mogą uprawiać tego, na co ich nie stać   Ongu   2022-04-07
Rośliny zmodyfikowane: odkłamać opinię o GMO   Conrow   2022-04-07
Odmowa szczelinowania jest szaleństwem   Ridley   2022-04-02
Jak wirusy chorób układu oddechowego ewoluują, by stać się łagodniejsze   Ridley   2022-03-22
Czy globalne ocieplenie może być dla nas dobre?   Ridley   2022-03-03
Południowa Afryka powinna przemyśleć regulacje dotyczące genetycznie modyfikowanych roślin   i Priyen Pillay   2022-03-01
Dlaczego środowiskowcy stanowią większą przeszkodę dla skutecznej polityki klimatycznej niż negacjoniści?   Boudry   2022-02-21
O figach i osach   Júnior   2022-02-18
Pień liczący 40 tysięcy lat przekazany Maorysom zamiast nauce   Coyne   2022-02-14
Propaganda anty-GMO obraża drobnych farmerów w Afryce i w Azji   Gakpo   2022-02-08
Jak “tubylcza medycyna” różni się od medycyny   Coyne   2022-02-07
Biotechnologia podnosi plony wysokobiałkowego afrykańskiego pochrzynu   Wetaya   2022-02-04
Spadanie w przepaść   Turski   2022-01-27
Czy koniki morskie coś nam mówią o LGBT? Błąd naturalistyczny popełniony przez Sussex Wildlife Trust   Coyne   2022-01-25
Ojczyznę wolną (od GMO) zachowują pany   Koraszewski   2022-01-22
Namawianie roślin, żeby podjęły ryzyko   Karavolias   2022-01-20
Czy uczenie się metodą prób i błędów jest „nauką”?   Coyne   2022-01-14
Czy gaz i energia jądrowa są “zielone”   Novella   2022-01-12
Ptasia grypa w czasach ludzkiej zarazy   Collins   2022-01-11
Rasa jest kontinuum. Płeć jest cholernie binarna   Dawkins   2022-01-10
Komiczne krzyki o klimatycznej Apokalipsie –— 50 lat nieuzasadnionego siania paniki   Lomborg   2022-01-06
Gnidy, o których PIS ci nie powie   Koraszewski   2022-01-05
Niebezpieczeństwo upolitycznienia nauki   Krylov   2022-01-01
Specjalne przesłanie do muzułmanów na całym świecie   Pandavar   2021-12-28
Nowe badania pokazują, że kraje rozwijające się płacą wysoką cenę za ograniczanie upraw roślin GMO   Maina   2021-12-25
Jajo, które wywołało sensację   Koraszewski   2021-12-24
Pięć powodów zakończenia debaty o GMO   Evanea   2021-12-16
Richard Dawkins pisze do “przyjaciół nauki i rozumu” w Nowej Zelandii   Coyne   2021-12-14
 Syntetyczna biologia oferuje obietnicę rozwiązania globalnego problemu z plastikiem   Agaba   2021-12-13
Nigeria wzywa Afrykę, by szła w jej ślady w sprawie GM wspięgi wężowatej   Opoku Gakpo   2021-12-09
Małe nietoperze idą do przedszkola   Koraszewski   2021-12-06
Afrykańscy naukowcy wzywają do polityki poparcia biologii syntetycznej i innych innowacji   Agaba   2021-12-02
Uprawy GMO zredukowały zatrucia farmerów pestycydami   Maina   2021-11-27
Czy genetyka może pomóc wyeliminować nierówność?   Coyne   2021-11-26
Matematyka i prawdziwa historia katastrofy klimatycznej   Lomborg   2021-11-24
Nigeria daje zielone światło kukurydzy GMO   Conrow   2021-11-22
Ugandyjscy studenci nalegają na powszechne stosowanie biotechnologii i uchwalenie prawa o biobezpieczeństwie   Agaba   2021-11-17
Organiczny eksperyment Sri Lanki   Novella   2021-11-16
Ruanda skwapliwie przyjmuje biotechnologię poprzez ekspansję OFAB   Meeme   2021-11-12
Sprzeciw wobec anulowania Huxleya   Coyne   2021-11-05
Farmerka z Kenii zbiera obfity plon z bawełny GM   Meeme   2021-11-04
Czarni uczeni i nauka o rasizmie   Koraszewski   2021-11-03
Kłusownictwo narzuca na słonie dobór w kierunku ewolucji słoni bez ciosów   Coyne   2021-11-01
Marnujemy naszą wielką szansę na edytowanie genów   Ridely   2021-10-29
“Czarne tygrysy” w małym indyjskim rezerwacie sugerują losowy dryf genetyczny   Coyne   2021-10-26
Wytwarzanie białek w roślinach przez rolnictwo molekularne   Novella   2021-10-20
Strzelby, zarazki, maszyny to zdecydowanie antyrasistowska książka. Dlaczego lewica jej nie kocha?   Barnett   2021-10-13
Nigeryjscy farmerzy nie mogą się doczekać wystarczających ilości GM nasion wspięgi wężowatej   Gakpo   2021-10-12
Dobór płciowy versus dobór naturalny: na przykładzie chrząszczy   Coyne   2021-10-08
Edytowanie genów kluczem do ulepszenia podstawowych upraw w Afryce   Abugu   2021-10-01
Bakłażan GMO jest udokumentowaną wygraną ubogich farmerów   Conrow   2021-09-23
O Jezu, wskrzeszają mamuta!   Koraszewski   2021-09-17
Wszystkie antyizraelskie wiadomości zasługują na publikację   Bard   2021-09-04
Tożsamość etniczna i rasa   Coyne   2021-08-30
Środowiskowcy mylili się – nie stoimy przed apokalipsą owadów   Ridley   2021-08-13
Czy znaleziono najstarszy dowód na istnienie zwierzęcia? Nowa gąbko-podobna skamieniałość liczy 890 milionów lat   Coyne   2021-08-11
Psy rozumieją ludzi   Novella   2021-08-06
Nowy start nauki o życiu w epoce genu   Ridley   2021-08-05
Użycie ognia przez homininy: przykład szybkiej ewolucji kulturowej?   Coyne   2021-08-04
Historia pandemii jest historią zaprzeczania   Jackoby   2021-07-27
Nieuchwytny neuron babci   Novella   2021-07-22
Cierpienie i pytanie, czy przestaniemy jeść mięso   Koraszewski   2021-07-14
Czy nadchodzi hydroponika?   Novella   2021-07-13
Raport Unii Europejskiej o glifosacie   Novella   2021-07-10
Dlaczego ideologii nie należy mieszać z nauką   Coyne   2021-06-30
Nagonka na Izrael grasuje w stowarzyszeniach nauk ścisłych, medycyny i edukacji   Chesler   2021-06-24
Szczęśliwi pracoholicy   Witkowski   2021-06-03
Propaganda w wykonaniu nauczycieli akademickich   Chesler   2021-06-02
Ewolucja wielokomórkowości   Novella   2021-05-07
Polityczna polaryzacja jest przesadzona   Novella   2021-05-04
Wrotki były kiedyś sztandarową grupą istot bez seksu, a teraz sądzi się, że ukradkiem odstawiają szybkie numerki   Coyne   2021-04-22
Błędna historia antykolonializmu   Tupy   2021-04-21
Mayflower wyrusza w podróż raz jeszcze   Koraszewski   2021-04-19

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

„Przebudzeni”


Pod sztandarem


Wielki przekret


Łamanie praw człowieka


Jason Hill


Dlaczego BIden


Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk