Prawda

Poniedziałek, 8 sierpnia 2022 - 06:09

« Poprzedni Następny »


Obniżenie poprzeczki dla tradycyjnej medycyny chińskiej dla ideologii i zysku


Orac 2017-12-29


W zeszłym tygodniu moją uwagę zwrócił  artykuł w “Nature”. Stali czytelnicy wiedzą, że dużo pisałem o “tradycyjnej medycynie chińskiej” (TCM), systemie medycznym, który opiera się na “pięciu elementach” i obejmuje zielarstwo, akupunkturę i rozmaite podobne do refleksologii systemy diagnozy. Naturalnie więc zainteresował mnie artykuł Davida Cyranoskiego zatytułowany China to roll back regulations for traditional medicine despite safety concerns:

Poparcie dla tradycyjnej medycyny w Chinach idzie od góry. Prezydent Xi Jinping nazwał ten rodzaj medycyny “klejnotem” naukowego dziedzictwa kraju i obiecał dać alternatywnym terapiom i zachodnim lekom równe wsparcie rządowe. Obecnie kraj podejmuje radykalne kroki, by promować te uzdrawiania, mimo że badacze wyrażają niepokój w sprawie takich terapii.  


Od początku przyszłego roku tradycyjne lekarstwa chińskie mogą być zwolnione z obowiązku przechodzenia prób bezpieczeństwa i skuteczności na ludziach w Chinach. Propozycja regulacji przedstawiona w październiku przez Chiński Urząd Żywności i Leków (CFDA) oznacza, że tradycyjne lekarstwa mogą przeskoczyć taki kosztowny i czasochłonny test, jeśli producent przygotowuje składniki używając zasadniczo tej samej metody, co w klasycznych chińskich sformułowaniach. Państwowy Urząd Tradycyjnej Medycyny Chińskiej i CFDA zestawią listę zaaprobowanych metod.

Pisałem w zeszłym roku, że rząd chiński zaczął “na całego” promować TCM, kiedy uchwalił Prawo o Tradycyjnej Medycynie Chińskiej. To prawo zasadniczo nakazuje „integrację” TCM z medycyna opartą o naukę, przynajmniej w Chinach, dostarczając znacznych zasobów już wartemu 114 miliardów dolarów chińskiemu przemysłowi farmaceutycznemu, który produkuje tradycyjne leki i reprezentuje 29% chińskiego przemysłu farmaceutycznego, by promować eksport produktów TCM i podnieść status TCM:

W tym celu nowe prawo oznajmia, że Chiny stawiają TCM i zachodnią medycynę na równym poziomie, z lepszym szkoleniem dla zajmujących się TCM i medycyną TCM i zachodnią uczącymi się wzajem od siebie i uzupełniającymi się.

Państwo będzie popierać badania i rozwój TCM i chronić własność intelektualną TCM.

Specjalną ochroną otoczy się formuły TCM, które są uważane za tajemnicę państwową.

Użycie technologii i rozszerzenie TCM na nagłe sytuacje zdrowia publicznego, zapobieganie chorobom i kontrolę zdrowia powinno wzrosnąć.

Państwo będzie chroniło zasoby medyczne, włącznie z ochroną i hodowaniem rzadkich lub zagrożonych gatunków w przyrodzie, stwierdza prawo.

Następnie obiecano w prawie wzmożony nadzór nad surowcami używanymi w TCM, zakazując używania toksycznych pestycydów.

Poparcie TCM w Chinach od samej góry nie jest nowym zjawiskiem. W rzeczywistości zapoczątkował to Przewodniczący Mao Zedong, kiedy pod koniec lat 1940. czynnie promował używanie i eksport TCM. W zasadzie obecna polityka rządu chińskiego jest przedłużeniem polityki Mao sprzed niemal siedemdziesięciu lat. Dla tych, którzy nie znają tej historii, warto ją przypomnieć.


Obiegowym poglądem na TCM jest, że jest to starodawny, jednolity system medyczny, który ostał się próbie czasu. To pojęcie utrwaliło się na Zachodzie w latach 1960. i 1970. dzięki serii pozornie spektakularnych opowieści, które “dowodziły” skuteczności TCM. Te opowieści dotyczyły ludzi Zachodu, którzy podróżowali do Chin, chorowali, byli leczeni akupunkturą i innymi terapiami TCM i przywozili z powrotem relacje o zdumiewających uzdrowieniach, takich jak używanie akupunktury do znieczulenia. Najsłynniejsza z nich jest opowieść Jamesa Restona, redaktora “New York Timesa”, który przeszedł operację wycięcia wyrostka robaczkowego w Chinach w 1971 r. Jak opisywałem to, historia Restona nie była taka niezwykła. Wydaje się, że chińscy chirurdzy użyli dość standardowej techniki znieczulenia, najprawdopodobniej znieczulenie zewnątrzoponowe. Posłużono się akupunkturą, żeby zająć się skurczami, jakie miał Reston drugiego wieczoru po operacji. Historia jest znana każdemu chirurgowi; około półtora dnia po operacji Reston odczuwał skurcze, prawdopodobnie z powodu pooperacyjnego stanu jelita krętego, które nie pozwalało, by gaz przemieszczał się w jelitach, jak to robi normalnie. Skurcze przeszły po około godzinie. W tym czasie personel szpitala użył akupunktury, by złagodzić objawy, a resztę zrobił błąd logiczny znany jako post hoc ergo propter hoc (oraz banda łatwowiernych ludzi Zachodu, bardzo chcących wierzyć, że jakaś magiczna, mistyczna “wschodnia mądrość” potrafi zrobić to, czego „zachodnia medycyna” nie potrafi. Najprawdopodobniej Reston wreszcie wypuścił gazy, co złagodziło skurcze i wzdęcia. Mniej więcej dzień lub dwa po nieskomplikowanej operacji wyrostka jest na to odpowiednim czasem.  

 

Z czasem z Chin wypływały inne podobne opowieści o “znieczuleniu akupunkturą”, jak to opisał Kimball Atwood w Acupuncture Anesthesia: A Proclamation from Chairman Mao (Part IPart IIPart IIIPart IV, i Part V). W rzeczywistości te anegdoty nie ostają się  jako dowody, że można skutecznie używać akupunkturę jako znieczulenie.

 

Niewiele również wiadomo ludziom o tym, że w rzeczywistości historia TCM była w zasadzie tak zwanym “retconem” [retroaktywną ciągłością] Przewodniczącego Mao Zedong, a głoszony przez niego mit był dość prosty: że TCM jest spójną filozoficzną i naukową całością, kiedy w rzeczywistości nigdy nie była niczym więcej niż mieszaniną konkurujących i często sprzecznych tradycji medycyny ludowej; że akupunktura liczy tysiące lat (co najmniej 2000), kiedy w rzeczywistości akupunktura, taka jak praktykowana obecnie, prawdopodobnie nie idzie dalej wstecz, jak 100-200 lat, a jej poprzednie wersje były dużo podobniejsze do upuszczania krwi niż do czegokolwiek innego; i że TCM jest bardzo skuteczna, tak bardzo, że powinna zostać „zintegrowana” z „zachodnią” medycyną. Istotnie, Przewodniczący Mao, wobec braku lekarzy i personelu medycznego, postanowił zwerbować “bosonogich lekarzy” (tj. praktykujących TCM), by dostarczali opieki zdrowotnej jego narodowi i promował “unifikację” TCM i “zachodniej” medycyny, by to osiągnąć.  

 

Zapewne Przewodniczący Mao dostarczył szablonu używanego dzisiaj przez orędowników “medycyny integracyjnej”, by zintegrować przednaukowe, pseudonaukowe i mistyczne koncepcje i terapie z medycyną, jak gdyby miały podstawę naukową. W chińskim systemie medycznym zbudowano cały aparat propagandowy do promowania tej idei, używając, między innymi, opowieści o ludziach Zachodu leczonych w Chinach jako wodę na młyn propagandowy, a wszystko to mimo że sam Mao nie wierzył w chińską medycynę i nigdy jej nie stosował. Odbywały się konferencje. Promowano tematy  od “współpraca chińskiej i zachodniej medycyny” pod koniec lat 1940., do “integracji chińskiej i zachodniej medycyny” pod koniec lat 1950. Można powiedzieć, że integracja pseudonauki i mistycyzmu do medycyny w postaci TCM idzie wstecz do końca lat 1940., choć rozwinęło się to w taki sposób, jaki widzimy dzisiaj, dopiero około 20 lat temu.

 

Najwyraźniej rząd chiński widzi popularność znachorstwa w USA i w Europie i, naśladując Mao, robi co może, by promować sprzedaż ziołowych produktów TCM Zachodowi. W tej promocji jest parę aspektów, które powinny niepokoić. Po pierwsze, choć jest dobrze, że rząd chiński będzie teraz sprawdzał produkty na zawartość pestycydów i ciężkich metali, jest jednak zdecydowanie niepokojące, że Chiny postanowiły w zasadzie dać TCM uprzywilejowaną pozycję tak, że nie jest już dłużej przedmiotem niczego co mogłoby przypominać naukę, by udowodnić skuteczność i bezpieczeństwo. Nie jest tak, że pewne chińskie leki ziołowe nie wywołują niepożądanych efektów zdrowotnych. Na przykład, niedawno badacze z Singapuru opublikowali artykuł w “Science Translational Medicine”, który wiąże raka wątroby z kwasem arystolochowym, składnikiem szeroko używanym w tradycyjnych lekach. Ponadto kwas arystolochowy był także wiązany z nowotworami układu moczowego oraz może spowodował śmiertelne uszkodzenie nerek.

 

Typowo dla autorytarnego rządu Chiny nie lubią krytyki swojej polityki:

Przy mocnym poparciu rządowym dla przemysłu alternatywnej medycyny chińscy cenzorzy szybko zdejmują posty w internecie, które kwestionują jej skuteczność. 23 października artykuł na portalu medycznym, w którym wzywano do zwrócenia uwagi na niebezpieczeństwo kwasu arystolochowego, został zdjęty z platformy społecznościowej WeChat. Przez trzy dni obejrzało to ponad 700 tysięcy ludzi.


Już wcześniej wyciszano w Chinach debatę o TCM. W zeszłym roku pekiński think tank —Ośrodek Badań Rozwojowych Rady Państwa — zaproponował zakaz wydobywania żółci azjatyckiego niedźwiedzia czarnego, inny częsty składnik w TCM.  W raporcie think tank kwestionował skuteczność tego środka i proponował użycie syntetycznych alternatyw. Zdjęto ten raport ze strony internetowej think tanku po tym, jak Chińskie Towarzystwo Tradycyjnej Medycyny Chińskiej, które popiera rozwój TCM, nazwało raport uprzedzonym i zażądało przeprosin.

Chińskie Towarzystwo Tradycyjnej Chińskiej Medycyny istotnie jest bardzo potężne i, jak widać, ma takie wpływy, że może skłonić rząd chiński do rozprawienia się z krytyką, również tak uzasadnioną krytyką, jak propozycja zakończenia okrutnej i barbarzyńskiej praktyki pobierania żółci niedźwiedzia czarnego do produkcji leków TCM. Trzeba przeciwstawiać się wszystkiemu, co przeszkadza wzrostowi przemysłu TCM, a plany chińskiego rządu są ambitne:  

Celem rządu jest, by wszystkie chińskie instytucje opieki zdrowotnej dostarczały podstawowego poziomu TCM do roku 2020. Mapa drogowa opublikowana w lutym 2016 r. przez Radę Państwową, najwyższy administracyjny organ Chin, planuje powiększenie licencjonowanych lekarzy TCM do 4 na 100 tysięcy ludzi, co jest powiększeniem z poniżej 3 na 100 tysięcy. Rząd chce także powiększyć udział TCM w sprzedaży farmaceutyków z 26% do 30% pod koniec dziesięciolecia.

Jakby tego nie było dość, rząd chiński ułatwił także zostanie lekarzem TCM:

Poza zmniejszeniem regulacji dla TCM rząd chiński ułatwił zostanie lekarzem tradycyjnej medycyny i otworzył szpitale dla tej praktyki. Od lipca 2017 r. studenci tradycyjnej medycyny nie muszą zdawać narodowych egzaminów medycznych, opierających się o zachodnią medycynę. Zamiast tego studenci tradycyjnej medycyny mogą uczestniczyć w szkoleniach praktycznych i przechodzić testy z umiejętności. Każdy, kto chce otworzyć klinikę, nie potrzebuje już zatwierdzenia przez CFDA. Musi tylko zarejestrować się u władz.

Obniżenie standardów na zostanie lekarzem TCM i usunięcie wymogu poznania prawdziwej nauki? Myślę, że można powiedzieć, że chiński rząd rezygnuje nawet z pozorów „integrowania” TCM z medycyną opartą o naukę przy równoczesnym głębszym integrowaniu TCM ze swoim systemem medycznym, jak również dostarcza swojemu przemysłowi TCM więcej środków do eksportowania swoich produktów za granicę. Teraz, kiedy TCM jest “integrowane” w tak wielu akademickich ośrodkach medycznych i uniwersyteckich wydziałach medycyny z ideologią i pieniędzmi od miliarderów, głosząc narrację, że TCM dostarcza skutecznych leków na rozmaite choroby, istnieje chętny rynek na to, co sprzedają Chiny. Kogo obchodzi, że nie można wykazać naukowo bezpieczeństwa i skuteczności na cokolwiek z tego, co Chiny sprzedają. Samych Chin to już nie obchodzi.

 

Przewodniczący Mao musi się gdzieś tam zaśmiewać do rozpuku.


Lowering the bar for traditional Chinese medicine for ideology and profit

Respectful Insolence, 7 grudnia 2017

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Orac

Lekarz onkolog i naukowiec, autor blogu Respectful Insolence, (w życiu codziennym David Gorski). Autor stanowczo podkreśla, że cokolwiek czytamy na jego blogu, to opinie Orca i tylko Oraca dodając, że nie reprezentuje niczyich interesów i krytykuje różne poglądy całkowicie niezależnie od sympatii politycznych ich autorów.


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1325 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Nauka o wolności: rozmowa z Anną Kryłow   i Anna Kryłow   2022-08-06
Pierwsze dowody kopalne na opiekę nad lęgiem i niezwykły przypadek asymetrii kierunkowej   Coyne   2022-08-05
Badania dowodzą, że fakty nie mają znaczenia: jak propaganda wykorzystuje i normalizuje antysemityzm     2022-08-03
Horyzontalny transfer genów u owadów: jest rozpowszechniony, ale co to znaczy?   Coyne   2022-08-02
Dokonane w Afryce badanie genomu fasolnika egipskiego oznacza krok naprzód w dywersyfikacji światowego zaopatrzenia w żywność   Karavolias   2022-08-01
Grupy anty-GMO przegrywają sprawę sądową w Nigerii    i Nkechi Isaak   2022-07-30
Raz jeszcze: czy rasy są tylko społecznym konstruktem bez naukowego lub biologicznego znaczenia?   Coyne   2022-07-28
„New Yorker” pisze o hoacynie, sugeruje, że koncepcja Darwina drzew ewolucyjnych może być urojeniem   Coyne   2022-07-25
Nazistowscy lekarze i dzisiejsi antysemici: redefinicja etyki, żeby usprawiedliwić prześladowania Żydów     2022-07-18
Carl Sagan i wolność wątpienia   Jacoby   2022-07-18
Jak Darwin spowodował globalne ocieplenie swoją teorią doboru płciowego   Coyne   2022-07-16
Dieta mieszana misiów i innych   Júnior   2022-07-14
Londyńskie Natural History Museum popełnia błąd naturalistyczny - wielokrotnie   Coyne   2022-07-11
Nigeria gotowa na spełnienie oczekiwań rolników     2022-07-08
Szczepionki przeciwko grypie związane ze zmniejszonym ryzykiem choroby Alzheimera   Novella   2022-07-07
Nowoczesność Darwina: w O powstawaniu jest antycypacja neutralnej teorii i przerywanej równowagi   Coyne   2022-07-06
Pinker: “Wojna o ewolucję jest także wojną kulturową”   Coyne   2022-07-05
Raz jeszcze: błędny artykuł o tym, dlaczego teoria ewolucji jest przestarzała   Coyne   2022-07-04
Niech Moc będzie z pszczołą   Júnior   2022-06-28
Dramatyczny wzrost cen paliw kopalnych jest bolesny, ale daje niewielkie korzyści w walce z globalnym ociepleniem   Lomborg   2022-06-25
Efekt grupy – paskudny błąd poznawczy   Novella   2022-06-22
Nasiona z edytowanymi genomami będą miały przystępną cenę   Maina   2022-06-15
„Zapylisz mnie!”: nachalni bohaterowie świata roślin   Júnior   2022-06-11
Agroekologia zmienia biednych farmerów w biedniejszych   Muhumuza   2022-06-09
Kartofel z Matką Boską w jednej klapie i Karolem Marksem w drugiej   Koraszewski   2022-06-06
Jak nasze wspomnienia są powiązane   Novella   2022-06-04
Wielka Brytania dąży do zezwolenia na edytowanie genów   Novella   2022-06-02
„Grubogłowi przedsiębiorcy pogrzebowi w noc żywych trupów”   Júnior   2022-05-31
Coraz mniejsza część głównych plonów roślin jadalnych na świecie idzie na wyżywienie głodnych, a coraz więcej wykorzystuje się do celów niespożywczych     2022-05-28
Naukowiec z Ghany: “Afryka potrzebuje GMO bardziej niż reszta świata”   Gakpo   2022-05-26
GMO i edytowanie genów: jaka jest różnica?   Karavolias   2022-05-23
Toksyczny nektar, czyli ostrożnie z tureckim miodem   Júnior   2022-05-20
Kolejna nieudana i podyktowana ideologią próba wykazania, że płeć u ludzi nie jest binarna   Coyne   2022-05-18
Brian Charlesworth o błędach nowego artykułu rzekomo pokazującego, że fundamentalne założenie ewolucji neodarwinowskiej jest błędne   Coyne   2022-05-16
Trutnie i inni fruwający panowie   Junior   2022-05-13
Wygnanie z uniwersyteckiego świata – dwa lata później   Winegard   2022-05-10
Życie kwitnące po śmierci   Junior   2022-05-05
Organiczne środki owadobójcze są szkodliwe dla pożytecznych owadów     2022-04-30
Oxitec rozszerza próby z komarami GMO, by zredukować szerzenie się malarii   Conrow   2022-04-28
Słowa w wosku zapisane   Tonhasca Junior   2022-04-26
Rodzice, szkoła, państwo: kultura niskich oczekiwań   Koraszewski   2022-04-25
Nowoczesne ulepszanie roślin uprawnych przyjmuje historyczne podejście   Karavolias   2022-04-20
Pierwsza spożywcza roślina GMO w Ghanie   Baffour-Awuah   2022-04-16
Indie zwalniają edytowanie genów z wymaganej dla GMO oceny bezpieczeństwa   Paranjape   2022-04-11
Metamorfozy    Júnior   2022-04-09
Rolnicy nie mogą uprawiać tego, na co ich nie stać   Ongu   2022-04-07
Rośliny zmodyfikowane: odkłamać opinię o GMO   Conrow   2022-04-07
Odmowa szczelinowania jest szaleństwem   Ridley   2022-04-02
Jak wirusy chorób układu oddechowego ewoluują, by stać się łagodniejsze   Ridley   2022-03-22
Czy globalne ocieplenie może być dla nas dobre?   Ridley   2022-03-03
Południowa Afryka powinna przemyśleć regulacje dotyczące genetycznie modyfikowanych roślin   i Priyen Pillay   2022-03-01
Dlaczego środowiskowcy stanowią większą przeszkodę dla skutecznej polityki klimatycznej niż negacjoniści?   Boudry   2022-02-21
O figach i osach   Júnior   2022-02-18
Pień liczący 40 tysięcy lat przekazany Maorysom zamiast nauce   Coyne   2022-02-14
Propaganda anty-GMO obraża drobnych farmerów w Afryce i w Azji   Gakpo   2022-02-08
Jak “tubylcza medycyna” różni się od medycyny   Coyne   2022-02-07
Biotechnologia podnosi plony wysokobiałkowego afrykańskiego pochrzynu   Wetaya   2022-02-04
Spadanie w przepaść   Turski   2022-01-27
Czy koniki morskie coś nam mówią o LGBT? Błąd naturalistyczny popełniony przez Sussex Wildlife Trust   Coyne   2022-01-25
Ojczyznę wolną (od GMO) zachowują pany   Koraszewski   2022-01-22
Namawianie roślin, żeby podjęły ryzyko   Karavolias   2022-01-20
Czy uczenie się metodą prób i błędów jest „nauką”?   Coyne   2022-01-14
Czy gaz i energia jądrowa są “zielone”   Novella   2022-01-12
Ptasia grypa w czasach ludzkiej zarazy   Collins   2022-01-11
Rasa jest kontinuum. Płeć jest cholernie binarna   Dawkins   2022-01-10
Komiczne krzyki o klimatycznej Apokalipsie –— 50 lat nieuzasadnionego siania paniki   Lomborg   2022-01-06
Gnidy, o których PIS ci nie powie   Koraszewski   2022-01-05
Niebezpieczeństwo upolitycznienia nauki   Krylov   2022-01-01
Specjalne przesłanie do muzułmanów na całym świecie   Pandavar   2021-12-28
Nowe badania pokazują, że kraje rozwijające się płacą wysoką cenę za ograniczanie upraw roślin GMO   Maina   2021-12-25
Jajo, które wywołało sensację   Koraszewski   2021-12-24
Pięć powodów zakończenia debaty o GMO   Evanea   2021-12-16
Richard Dawkins pisze do “przyjaciół nauki i rozumu” w Nowej Zelandii   Coyne   2021-12-14
 Syntetyczna biologia oferuje obietnicę rozwiązania globalnego problemu z plastikiem   Agaba   2021-12-13
Nigeria wzywa Afrykę, by szła w jej ślady w sprawie GM wspięgi wężowatej   Opoku Gakpo   2021-12-09
Małe nietoperze idą do przedszkola   Koraszewski   2021-12-06
Afrykańscy naukowcy wzywają do polityki poparcia biologii syntetycznej i innych innowacji   Agaba   2021-12-02
Uprawy GMO zredukowały zatrucia farmerów pestycydami   Maina   2021-11-27
Czy genetyka może pomóc wyeliminować nierówność?   Coyne   2021-11-26
Matematyka i prawdziwa historia katastrofy klimatycznej   Lomborg   2021-11-24
Nigeria daje zielone światło kukurydzy GMO   Conrow   2021-11-22
Ugandyjscy studenci nalegają na powszechne stosowanie biotechnologii i uchwalenie prawa o biobezpieczeństwie   Agaba   2021-11-17
Organiczny eksperyment Sri Lanki   Novella   2021-11-16
Ruanda skwapliwie przyjmuje biotechnologię poprzez ekspansję OFAB   Meeme   2021-11-12
Sprzeciw wobec anulowania Huxleya   Coyne   2021-11-05
Farmerka z Kenii zbiera obfity plon z bawełny GM   Meeme   2021-11-04
Czarni uczeni i nauka o rasizmie   Koraszewski   2021-11-03
Kłusownictwo narzuca na słonie dobór w kierunku ewolucji słoni bez ciosów   Coyne   2021-11-01
Marnujemy naszą wielką szansę na edytowanie genów   Ridely   2021-10-29
“Czarne tygrysy” w małym indyjskim rezerwacie sugerują losowy dryf genetyczny   Coyne   2021-10-26
Wytwarzanie białek w roślinach przez rolnictwo molekularne   Novella   2021-10-20
Strzelby, zarazki, maszyny to zdecydowanie antyrasistowska książka. Dlaczego lewica jej nie kocha?   Barnett   2021-10-13
Nigeryjscy farmerzy nie mogą się doczekać wystarczających ilości GM nasion wspięgi wężowatej   Gakpo   2021-10-12
Dobór płciowy versus dobór naturalny: na przykładzie chrząszczy   Coyne   2021-10-08
Edytowanie genów kluczem do ulepszenia podstawowych upraw w Afryce   Abugu   2021-10-01
Bakłażan GMO jest udokumentowaną wygraną ubogich farmerów   Conrow   2021-09-23
O Jezu, wskrzeszają mamuta!   Koraszewski   2021-09-17
Wszystkie antyizraelskie wiadomości zasługują na publikację   Bard   2021-09-04
Tożsamość etniczna i rasa   Coyne   2021-08-30
Środowiskowcy mylili się – nie stoimy przed apokalipsą owadów   Ridley   2021-08-13

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

„Przebudzeni”


Pod sztandarem


Wielki przekret


Łamanie praw człowieka


Jason Hill


Dlaczego BIden


Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk