Prawda

Czwartek, 9 lutego 2023 - 09:41

« Poprzedni Następny »


Geny i języki


Steven Novella 2022-11-26



Obecnie na planecie żyje około 8 miliardów ludzi. Ponadto na Ziemi mówi się ponad siedmioma tysiącami języków. Pytanie dla antropologów i lingwistów brzmi: jak bardzo relacje genetyczne odpowiadają relacjom językowym? Zarówno język, jak i geny są na ogół dziedziczone po naszych rodzicach – cóż, geny absolutnie, ale język pod pewnymi warunkami. Mapa pokrewieństwa genetycznego powinna dość ściśle odpowiadać mapie pokrewieństwa językowego. Jeśli jednak przejdziemy od pojedynczej rodziny do populacji, sprawa staje się nieco bardziej złożona. Populacje mogą mieszać geny z innymi populacjami. Dwie populacje, które wywodzą się stosunkowo niedawno ze wspólnej populacji, prawdopodobnie będą genetycznie podobne, a ich obecne języki, nawet jeśli się różnią, prawdopodobnie mają wspólny rdzeń, a zatem wiele podobieństw.

 

Co stanie się zatem, kiedy naukowcy nałożą na siebie genetyczne i językowe mapy ludzkości? W niedawnych badaniach podjęto taką próbę. Aby to zrobić, badacze skompilowali ogromną bazę danych o nazwie GeLaTo czyli Genes and Languages Together [Geny i języki razem]. GeLaTo zawiera dane od „4000 osób mówiących 295 językami i reprezentujących 397 populacji genetycznych”. Jest to dość solidne, ale jest też dużo miejsca na dalsze dodawanie informacji do bazy danych w celu otrzymania większej precyzji i szczegółów do analizy.


Badacze odkryli, że dopasowanie genów i języka jest bardzo dobre, około 80%. Pozostawia to jednak nadal 20% zidentyfikowanych populacji genetycznych z niedopasowaniem językowym. Jak to się stało? Nie trzeba wielkiej wyobraźni, aby wymyślić scenariusz, w którym populacja przyjmuje język innej populacji w swoim regionie, która jest genetycznie odrębna. Na przykład :

Niektóre ludy zamieszkujące tropikalne wschodnie zbocza Andów posługują się dialektem keczua, którym zwykle posługują się grupy o innym profilu genetycznym, żyjące na wyższych wysokościach geograficznych. Lud Damara w Namibii, który jest genetycznie spokrewniony z Bantu, komunikuje się za pomocą języka khoe, którym posługują się genetycznie odległe grupy na tym samym obszarze. A niektórzy łowcy-zbieracze mieszkający w Afryce Środkowej mówią głównie językami bantu bez silnego pokrewieństwa genetycznego z sąsiednimi populacjami bantu.

 Oczywiście „niezgodność” jest względna (nie binarna), ponieważ stopień pokrewieństwa języków i genów jest względny. W powyższych przykładach ludzie nadal mówią językami innych populacji w swoim regionie, ale dopasowanie językowe jest znacznie bliższe niż dopasowanie genetyczne. Wydaje się, że głównym mechanizmem takich niedopasowań jest podbój, kulturowy, ekonomiczny lub militarny. Jedna populacja narzuca swój język innej, odrębnej genetycznie populacji.

 

W badaniu przyjrzano się również względnym czasom rozchodzenia się dla języka i genów w spokrewnionych populacjach. Innymi słowy, jeśli masz dwie populacje, które są w pewnym stopniu spokrewnione, badamy jak daleko w przeszłości te populacje zaczęły różnić się genetycznie i jak daleko w przeszłości rozeszły się ich języki? Badacze odkryli, że te dwa punkty czasowe rzadko kiedy zgadzają się, co sugeruje, że działają tu różne procesy. Przyjrzeli się również niedopasowaniom w ciągu ostatnich 10 tysięcy lat i na całym świecie. Odkryli, że zdarzenia niedopasowania są rozproszone w czasie i przestrzeni, co wskazuje, że są to zdarzenia dość powszechne i uniwersalne.

 

Jednym ze sposobów myślenia o tym, co tutaj widzimy, jest różnica między ewolucją biologiczną a ewolucją kulturową. Ewolucja biologiczna wymaga bezpośredniego połączenia genetycznego poprzez dziedziczenie (transmisja pionowa), przerywanego sporadycznymi zdarzeniami poziomego transferu genów (na przykład przez wirusy wprowadzające DNA). Ewolucja biologiczna wymaga nieprzerwanego łańcucha. Musi także pracować z dostępnym materiałem i musi iść do przodu. Oznacza to, że ewolucja nie może wymyślać nowych genów z niczego. Może jednak duplikować i zmieniać geny. Ewolucja nie może również wymazać własnej historii. Nie może się cofnąć. Na przykład naczelne mogą ewoluować w dalsze odmiany naczelnych, ale nie mogą ewoluować w ryby.

 

Ewolucja kulturowa nie ma żadnych tego rodzaju absolutnych ograniczeń. Nowe pomysły można tworzyć z całego materiału. Transfer poziomy jest również znacznie bardziej powszechny i głębszy. Pytanie, czy kultura może cofnąć się w czasie, jest interesujące. Mam wrażenie, że generalnie odpowiedź brzmi „nie” – wymagałoby to pewnego stopnia kulturowej amnezji, co prawdopodobnie nie jest możliwe. Możemy powtórzyć wzorce historyczne, ale zmodyfikowane w szczegółach przez interweniującą historię. 

 

Ewolucja kulturowa obejmuje nie tylko język. Język jest prawdopodobnie jednym z aspektów kultury, który jest najbardziej zgodny z wzorcem genetycznym, ponieważ uczymy się naszego podstawowego języka, gdy jesteśmy młodzi, a przekazywanie języka jest na ogół bardzo organiczne. Technologia jest również aspektem ewolucji kulturowej, ale wydaje się znacznie łatwiejsza do przenoszenia niż język. Kultura może po prostu przyjąć hurtowo postęp technologiczny innej populacji o wiele łatwiej niż język. Ze względu na presję konkurencji postęp technologiczny wydaje się być chętnie przyjmowany.

 

Interesujący jest jednak stopień, w jakim możemy dostrzec wzorce ewolucyjne w zmianach technologii i innych aspektów kultury na przestrzeni czasu. Kultura ma zdumiewającą inercję, ponieważ tak działa ludzki mózg. Chłoniemy kulturę, w której się wychowaliśmy, kształtuje ona nasz mózg w głęboki i subtelny sposób, często do tego stopnia, że nawet nie jesteśmy świadomi naszych kulturowych uprzedzeń. Naprawdę możemy się o nich dowiedzieć tylko poprzez kontakt z innymi kulturami. Najbardziej fascynują mnie zmienne, o których nawet nie wiedziałem, że są zmiennymi, dopóki nie dowiedziałem się, że inna kultura jest inna. Na przykład dystans społeczny (jak daleko stoisz od kogoś w różnych sytuacjach społecznych) jest zmienną kulturową, którą uważałem za oczywistą, dopóki nie dowiedziałem się, że mogą się różnić w innych kulturach.

 

Chciałbym zobaczyć kulturowe mapy rzeczy innych niż język i jak pasują do map genetycznych i językowych. Zastanawiam się, czy bardziej podświadome zachowania kulturowe (takie jak dystans społeczny) pasują lepiej niż jawne aspekty, takie jak język. Podbijająca populacja może narzucić swój język innej populacji, ale czy może świadomie narzucić swój dystans społeczny? Jest tu dużo miejsca na dalsze badania.

 

Genes and Language

NeuroLogica blog, 22 listopada 2022

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Steven Novella 

Neurolog, wykładowca na Yale University School of Medicine. Przewodniczący i współzałożyciel New England Skeptical Society. Twórca popularnych (cotygodniowych) podkastów o nauce The Skeptics’ Guide to the Universe. Jest również dyrektorem Science-Based Medicine będącej częścią James Randi Educational Foundation (JREF), członek Committee for Skeptical Inquiry (CSI) oraz członek założyciel Institute for Science in Medicine. Prowadzi blog Neurologica.

Skomentuj Wyślij artykuł do znajomego: Wydrukuj






Nauka

Znalezionych 1379 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

W nowej książce jest słuszna krytyka idei, że są lepsze i gorsze gatunki, ale jest także błędne twierdzenie, że gatunki nie są realne   Coyne   2023-02-06
Kolczatki wydmuchują bąbelki śluzu z nosa, żeby się ochłodzić   Coyne   2023-02-02
Mali i zręczni influencerzy   Tonhasca Júnior   2023-01-31
Dowody na ewolucję: Bezwłose zwierzęta mają martwe geny na sierść   Coyne   2023-01-23
Krew, znój, łzy i pot   Tonhasca Júnior   2023-01-19
Bąkojady czyszczą nosorożce   Coyne   2023-01-18
Mózg używa geometrii hiperbolicznej   Novella   2023-01-16
O wspaniały nowy świecie   Tonhasca Júnior   2023-01-12
Ciepło zabija. Zimno zabija wielu więcej   Jacoby   2023-01-09
Po co badać przestrzeń kosmiczną?   Jacoby   2023-01-04
Rdzenni Amerykanie żądają doczesnych resztek pumy z Griffith Park   Coyne   2023-01-03
Świetny artykuł o epigenetyce   Coyne   2022-12-30
Śmiało podążaj tam, gdzie nie dotarł jeszcze żaden owad   Tonhasca Júnior   2022-12-28
Rzecz o splątaniu nauki i wiary   Koraszewski   2022-12-26
Pradawny ekosystem zrekonstruowany przy użyciu skamieniałego DNA   Coyne   2022-12-19
Rozważania heretyckiego mediewisty o historii, wartościach i zdumiewającej głupocie   Landes   2022-12-16
Ewolucyjne ślepe zaułki i lepkie urządzenia: botanik Darwin   Tonhasca Júnior   2022-12-14
Ewolucja nie idzie prostą drogą   Novella   2022-12-08
Geny i języki   Novella   2022-11-26
Uporczywa obecność religijnego mitu   Winegard   2022-11-24
Znaleziono skrytkę posągów z brązu   Novella   2022-11-23
W oparach zrównoważonej ignorancji   Koraszewski   2022-11-21
10 twierdzeń działaczy walczących w Afryce z GMO o tym, dlaczego postępy w biotechnologii upraw powinny zostać odrzucone – i dlaczego są one błędne   Maina   2022-11-17
List otwarty do wszystkich oszołomów   Novella   2022-11-03
Po prostu nie mogę się doczekać, aby znów wyruszyć w trasę   Tonhasca Júnior   2022-10-27
Czy mizoandria może być zakaźna?   Tonhasca Júnior   2022-10-24
Niezwykła fizjologia hibernujących niedźwiedzi   Coyne   2022-10-22
Cuchnąca pułapka i przytulna kryjówka   Tonhasca Júnior   2022-10-21
Obraz Izraela na amerykańskich uniwersytetach   Mansour   2022-10-19
Kenia aprobuje GMO po 10 latach zakazu   Maina   2022-10-18
Pangenom jedwabnika morwowego   Novella   2022-10-14
Czy Samolubny gen zaszkodził publicznemu rozumieniu biologii?   Coyne   2022-10-13
Nieokrzesani goście   Tonhasca Júnior   2022-10-11
Niezrozumienie równości   Winegard   2022-10-07
Zyski klimatyczne to „niewygodna prawda” — nie wszystkie wiadomości o środowisku są złymi wieściami   Lomborg   2022-10-06
Gorzko-słodki, uzależniający lek   Tonhasca Júnior   2022-09-30
Przeciwko autentyczności   Winegard   2022-09-27
Biomedyczne znaczenie płci (i jej binarnej natury)   Coyne   2022-09-22
Mózgi neandertalczyków   Novella   2022-09-20
Oszuści i oszukani w grze w zapylanie   Tonhasca Júnior   2022-09-15
Po raz kolejny “Scientific American” wypacza biologię, a teraz także historię, by podeprzeć swoją ideologię   Coyne   2022-09-14
Upadek czasopisma “Nature”   Winegard   2022-09-08
Instynkt macierzyński i “New York Times”   Coyne   2022-09-07
Ćmy ze złym public relations   Tonhasca Júnior   2022-09-05
Studenci Uniwersytetu Ghany debatują nad wykorzystaniem upraw GMO w ich kraju   Gakpo   2022-09-02
“Scientific American” poświęca się polityce, a nie nauce; odmawia publikowania krytycznych analiz swoich fałszywych lub wprowadzających w błąd twierdzeń   Coyne   2022-09-01
Dysonansy poznawcze: czekolada a muszki, wino a osy   Júnior   2022-08-29
Patrick Matthew: prawdziwy autor idei doboru naturalnego?   Coyne   2022-08-26
Odporny na choroby, genetycznie modyfikowany maniok zapowiada przełom w Kenii   Maina   2022-08-25
Niekochane, ale czasem pożyteczne   Tonhasca Júnior   2022-08-23
Trwałość laktazy w populacjach pijących mleko: ponowna ocena klasycznej historii z ewolucji człowieka   Coyne   2022-08-19
Pierwszy znany drapieżnik: nowo opisana skamieniałość   Coyne   2022-08-16
Nie karm mózgu śmieciowym jedzeniem   Bhogal   2022-08-10
Kot Mehitabel pisze w “Science”   Coyne   2022-08-09
Nauka o wolności: rozmowa z Anną Kryłow   i Anna Kryłow   2022-08-06
Pierwsze dowody kopalne na opiekę nad lęgiem i niezwykły przypadek asymetrii kierunkowej   Coyne   2022-08-05
Badania dowodzą, że fakty nie mają znaczenia: jak propaganda wykorzystuje i normalizuje antysemityzm     2022-08-03
Horyzontalny transfer genów u owadów: jest rozpowszechniony, ale co to znaczy?   Coyne   2022-08-02
Dokonane w Afryce badanie genomu fasolnika egipskiego oznacza krok naprzód w dywersyfikacji światowego zaopatrzenia w żywność   Karavolias   2022-08-01
Grupy anty-GMO przegrywają sprawę sądową w Nigerii    i Nkechi Isaak   2022-07-30
Raz jeszcze: czy rasy są tylko społecznym konstruktem bez naukowego lub biologicznego znaczenia?   Coyne   2022-07-28
„New Yorker” pisze o hoacynie, sugeruje, że koncepcja Darwina drzew ewolucyjnych może być urojeniem   Coyne   2022-07-25
Nazistowscy lekarze i dzisiejsi antysemici: redefinicja etyki, żeby usprawiedliwić prześladowania Żydów     2022-07-18
Carl Sagan i wolność wątpienia   Jacoby   2022-07-18
Jak Darwin spowodował globalne ocieplenie swoją teorią doboru płciowego   Coyne   2022-07-16
Dieta mieszana misiów i innych   Júnior   2022-07-14
Londyńskie Natural History Museum popełnia błąd naturalistyczny - wielokrotnie   Coyne   2022-07-11
Nigeria gotowa na spełnienie oczekiwań rolników     2022-07-08
Szczepionki przeciwko grypie związane ze zmniejszonym ryzykiem choroby Alzheimera   Novella   2022-07-07
Nowoczesność Darwina: w O powstawaniu jest antycypacja neutralnej teorii i przerywanej równowagi   Coyne   2022-07-06
Pinker: “Wojna o ewolucję jest także wojną kulturową”   Coyne   2022-07-05
Raz jeszcze: błędny artykuł o tym, dlaczego teoria ewolucji jest przestarzała   Coyne   2022-07-04
Niech Moc będzie z pszczołą   Júnior   2022-06-28
Dramatyczny wzrost cen paliw kopalnych jest bolesny, ale daje niewielkie korzyści w walce z globalnym ociepleniem   Lomborg   2022-06-25
Efekt grupy – paskudny błąd poznawczy   Novella   2022-06-22
Nasiona z edytowanymi genomami będą miały przystępną cenę   Maina   2022-06-15
„Zapylisz mnie!”: nachalni bohaterowie świata roślin   Júnior   2022-06-11
Agroekologia zmienia biednych farmerów w biedniejszych   Muhumuza   2022-06-09
Kartofel z Matką Boską w jednej klapie i Karolem Marksem w drugiej   Koraszewski   2022-06-06
Jak nasze wspomnienia są powiązane   Novella   2022-06-04
Wielka Brytania dąży do zezwolenia na edytowanie genów   Novella   2022-06-02
„Grubogłowi przedsiębiorcy pogrzebowi w noc żywych trupów”   Júnior   2022-05-31
Coraz mniejsza część głównych plonów roślin jadalnych na świecie idzie na wyżywienie głodnych, a coraz więcej wykorzystuje się do celów niespożywczych     2022-05-28
Naukowiec z Ghany: “Afryka potrzebuje GMO bardziej niż reszta świata”   Gakpo   2022-05-26
GMO i edytowanie genów: jaka jest różnica?   Karavolias   2022-05-23
Toksyczny nektar, czyli ostrożnie z tureckim miodem   Júnior   2022-05-20
Kolejna nieudana i podyktowana ideologią próba wykazania, że płeć u ludzi nie jest binarna   Coyne   2022-05-18
Brian Charlesworth o błędach nowego artykułu rzekomo pokazującego, że fundamentalne założenie ewolucji neodarwinowskiej jest błędne   Coyne   2022-05-16
Trutnie i inni fruwający panowie   Junior   2022-05-13
Wygnanie z uniwersyteckiego świata – dwa lata później   Winegard   2022-05-10
Życie kwitnące po śmierci   Junior   2022-05-05
Organiczne środki owadobójcze są szkodliwe dla pożytecznych owadów     2022-04-30
Oxitec rozszerza próby z komarami GMO, by zredukować szerzenie się malarii   Conrow   2022-04-28
Słowa w wosku zapisane   Tonhasca Junior   2022-04-26
Rodzice, szkoła, państwo: kultura niskich oczekiwań   Koraszewski   2022-04-25
Nowoczesne ulepszanie roślin uprawnych przyjmuje historyczne podejście   Karavolias   2022-04-20
Pierwsza spożywcza roślina GMO w Ghanie   Baffour-Awuah   2022-04-16
Indie zwalniają edytowanie genów z wymaganej dla GMO oceny bezpieczeństwa   Paranjape   2022-04-11
Metamorfozy    Júnior   2022-04-09
Rolnicy nie mogą uprawiać tego, na co ich nie stać   Ongu   2022-04-07

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Pogrzebać złudzenia Oslo


Kilka poważnych...


Przeciwko autentyczności


Nowy ateizm


Lomborg


„Choroba” przywrócona przez Putina


„Przebudzeni”


Pod sztandarem


Wielki przekret


Łamanie praw człowieka


Jason Hill


Dlaczego BIden


Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa

Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Małgorzata, Andrzej, Henryk