Prawda

Sobota, 26 listopada 2022 - 22:34

« Poprzedni Następny »


Oni umarli wszyscy, my wszyscy żyjemy


Andrzej Koraszewski 2022-09-09


Siedzę na schodkach werandy, patrzę na kolorowy klomb kwiatów, na obsypaną jabłkami jabłonkę. Trawa rośnie już wolniej, trzeba ją będzie raz jeszcze ściąć przed zimą, ale jeszcze nie teraz, może pod koniec września. Trzeba się dowiedzieć w ośrodku dla ukraińskich uchodźców, czy chcą jabłka. Palę papierosa, zastanawiam się nad pojęciem pytań granicznych. Czy można zrozumieć świat, którego już nie ma, którego nie przeżyłeś, dla opisu którego brakuje słów, a to, co powiesz, jest tylko martwym obrazem? Za mną, w pokoju na biurku leży książka Moniki Sznajderman Fałszerze pieprzu, Historia rodzinna, Wydawnictwo Czarne 2019. Zamknąłem ją wczoraj późnym wieczorem, przed snem przeczytałem jeszcze kilkanaście stron książki Anthonego Doerra All the Light We Cannot See.

Monika Sznajderman jest młodsza ode mnie o jakieś dwadzieścia lat, więc moja pamięć jest nieco bliższa opisywanej przez nią historii. Jest antropolożką, ma warsztat pozwalający na zbieranie okruchów w przekaz, który ma sens dla odbiorcy. Opowiada jednak historię, która wykracza poza możliwości wyobraźni. Jest dziedziczką dwóch zaginionych światów, rodziny żydowskiej po ojcu i ziemiańskiej po matce. Jest dziedziczką dworku pamięci sklejonego z własnej pamięci, ze starych fotografii, z opowieści ludzi i studiów. Dominuje koszmar Zagłady, bo po drugiej stronie jest zaledwie utrata raju. „Oni wszyscy umarli, my wszyscy żyjemy” zapisze jeden z jej krewnych. To prawda, niemal cała prawda. Dwa światy międzywojennej Polski, rajskich ogrodów ziemiańskiego świata, żydowskich chałatów i straganów, bulgoczącej nienawiści i sympatii do swoich „żydków”, przerażającej obojętności i miejsc przemysłowej eksterminacji narodu, końca wojny i kontynuacji mordów, strategii przetrwania w nadal wrogim świecie.   


Wstaję ze schodków, żeby sprawdzić winogrona, są już dojrzałe, słodkie, trzeba je szybko komuś dać, bo kuszą, a ja mam cukrzycę. W głowie kłębią się zdania z czytanej wczoraj książki. „Co począć z doświadczeniami wykraczającymi poza wszelkie granice rzeczywistości, z doświadczeniami, dla których opisu nie mamy języka, pojęć ani kategorii?” Wielu, może nawet większość wybrała milczenie. Znam to z własnego dzieciństwa i późniejszych prób dotarcia do doświadczeń rodziców. Są rzeczy, które nie mieszczą się w słowach. Więc szukając zrozumienia tego,  co przeżył jej nastoletni podczas wojny ojciec Monika Sznajderman czyta świadectwa innych.

„Dla niektórych figurą najskrajniejszą, upostaciowującą działanie czystego zła i wykraczająca poza skalę ludzkiego doświadczenia była figura muzułmanina, zwanego  przez Primo Leviego ‘świadkiem całkowitym’. Była to figura oksymoroniczna, gdyż muzułmanin to świadek, który nie miał szansy przemówić i dać świadectwa i w którego imieniu przemawiają ocaleli.”

W obozach zagłady byli to ludzi na wpół martwi, snujący się bez świadomości, obojętni na wszystko, chodzące trupy. Nieliczni, którzy przeżyli i którzy często czują się winni, czasem mówią, że ocaleli cudem, czasem są oburzeni na tych, którzy mówią o cudzie, bo cud implikuje jakiegoś boga, a jaki bóg mógłby zaakceptować ten bezmiar ludzkiego zła?


Gdzie jest granica między wyobrażalnym, a niewyobrażalnym? Trwa wojna w Ukrainie, od lat trwa koszmar w Syrii, w Nigerii codziennie płoną wioski chrześcijan. Od stu lat Arabowie mordują Żydów w „Palestynie” będącej europejską nazwą starożytnego Izraela, obecnie przyjętą przez Arabów mających nadzieję na dokończenie dzieła Hitlera. Czy zwyczajny koszmar zawsze gdzieś obecnej wojny jest bardziej wyobrażalny niż obóz zagłady, gdzie oczekujący na śmierć więzień przemyka do latryny mijając wózki wypełnione do szczytu trupami? Czy umiem sobie wyobrazić gwałcenie w więzieniu skazanej na śmierć Iranki?


Monika Sznajderman próbuje odtworzyć nie tylko drogę swojego ojca przez kolejne obozy, ale również jego drogę powrotną po wyzwoleniu, zrozumieć doświadczenie zniknięcia całej rodziny, całego świata. Próbuje również zrozumieć tę drugą stronę, krewnego zaangażowanego w Stronnictwie Narodowym przed wojną i torturowanego oraz więzionego po wojnie, opisuje obojętność, mordy i grabieże.


Jeśli dziś, dziesiątki lat po tamtych wydarzeniach pójdziesz w niedzielę na dowolny pchli targ masz gwarancję, że znajdziesz tam wystawione na sprzedaż „mienie pożydowskie”. PiS żąda dziś od Niemiec reparacji wojennych. Jan Tomasz Gross pyta na łamach “Gazety Wyborczej” „Jaką część ewentualnych reparacji PiS zamierza oddać Żydom? Kilka pytań do posła Mularczyka”.


Zastanawiam się, co odpowiedziałby poseł Mularczyk, gdyby odpowiedział? Książka Moniki Sznajderman ma na końcu bibliografię, z której część pozycji znam, innych nie, My z Jedwabnego Anny Bikont, słynny artykuł Jana Błońskiego, Przez ruiny i zgliszcza Podróż po stu zgładzonych gminach żydowskich w Polsce Mordechaja Canina, książki Barbary Engelking, Jan Tomasz Gross i Henryk Grynberg, Korczak, Jacek Leociak, Primo Levi, Spowiedź Perechodnika. To zaledwie ci autorzy i te pozycje, które po przeczytaniu nie dawały spać i które pamiętam z tej listy bez ponownego zaglądania. Mam wrażenie, że nawet jeśli Mularczyk którąkolwiek z nich czytał, to był wyłącznie oburzony, gdyż wykraczała poza jego zdolność akceptacji rzeczywistości.           


Pytania graniczne, pytania znajdujące się między jedną dyscypliną nauki a drugą, poszukiwanie pomostu między wiedzą i wiedzą, czasem między wiarą i wiedzą, na innym poziomie definiowane jako pytania „które mogą zmienić twoje życie”.


Nasza wyobraźnia korzysta z fundamentu naszych osobistych doświadczeń, bez trudu możemy sobie wyobrazić sytuacje podobne do tego, co sami przeżywaliśmy, próbujemy sobie wyobrazić sytuacje nieco bardziej odległe, ale w pewnym punkcie nasza wyobraźnia staje dęba i odmawia dalszej kooperacji. Jest gorzej, obojętność przechodzi w powtórkę ścieżek, którymi poszły poprzednie pokolenia, w usprawiedliwienie zła, w sympatię dla tych, którzy już je powtarzają.


Przyjaciel pyta, co można powiedzieć na takie stwierdzenie znajomego: „Winni nienawiści są sami Żydzi, tym co mieli zapisane w Talmudzie i co przez wieki wpajano im do głów oraz przez to czym się zajmowali. Jeszcze w X/XI wieku zajmowali się handlem ludźmi, lichwą… A w czasach współczesnych twórcy i krzewiciele największej zbrodniczej ideologii czyli komunizmu. Żydokomuna to nie jakiś wymysł, to im w dużej mierze zawdzięczamy nasz kiepski los po 1989 roku, pozbawienie większej części majątku narodowego, tania siła robocza, rynek zbytu…”

 

Nie umiem dać dobrej rady. Mam wrażenie, że sprawa jest beznadziejna, że odpowiedź wykraczałaby poza możliwości jej zrozumienia przez odbiorcę.

 

Siedzę na schodkach werandy, w ostrym świetle wrześniowego słońca, powracam myślą do obrazów z książki Moniki Sznajderman, zastanawiam się, czy pisać o tej książce, czy raczej wrócić do lektury rozpoczętej wczoraj, pisanej obłędnie piękną prozą książki Doerra. Przypominam sobie liścik nienawistnika, który czasem lubi o sobie przypominać: „I po co piszesz stary dziadu, przecież i tak nikt tego nie czyta”. Wracam do biurka, na którym leży wczorajsza lektura.


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj




Komentarze
2. dziękuję za piękny i mądry tekst. Rafał Potempa 2022-09-09
1. @subject Hal 2022-09-09


Notatki

Znalezionych 2265 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Eureka! Odkryto arabskie lobby   Bard   2022-11-26
Stare irańskie hasło podbija świat   Taheri   2022-11-25
Nie, nierówności dochodów nie są najwyższe w historii. Są na historycznie niskim poziomie   Jacoby   2022-11-22
Porwanie studiów bliskowschodnich   i Alex Joffe   2022-11-20
Mistrzostwa świata w piłce nożnej i światowe rozgrywki   Collins   2022-11-19
Zabłąkane pociski: czego Ukraina (i Polska) mogą nauczyć się od Izraela   Frantzman   2022-11-18
Mroźna zima dla Europy: obwiniaj strategiczną ślepotę   Bekdil   2022-11-16
Thomas Friedman, zwolennik równego kopania wszystkiego, co izraelskie   Flatow   2022-11-14
Inwestowanie w naukę dla bezpieczeństwa żywnościowego w Afryce   Bafana   2022-11-14
Kapitalizm to dobra rzecz   Koraszewski   2022-11-12
Skuteczna walka ze skrajnym ubóstwem   Jacoby   2022-11-11
Zabijanie Lewiatana tysiącem ciosów   Taheri   2022-11-10
Krytyczna teoria rasy i antysemityzm   Levick   2022-11-10
Afrykańscy farmerzy zarobili około 282 miliony dolarów na GMO w 2020 roku – nowe badanie   Opoku   2022-11-09
Niebezpieczeństwo „śpiącej” umowy nuklearnej: silniejsza Rosja, Chiny, Korea Północna, Iran   Rafizadeh   2022-11-08
Refleksje o książce Roberta Spencera Who Lost Afghanistan?   Chesler   2022-11-08
Palestyńska walka o potrawy   Fitzgerald   2022-11-07
Arabowie o zachodniej hipokryzji w sprawie irańskich dronów     2022-11-07
Chaos tworzony przez moralistów na poziomie trzylatków   Tracinski   2022-11-04
Projektanci mody intelektualnej i ich klienci   Koraszewski   2022-11-02
Rewolucja w Iranie jest powstaniem, któremu przewodzą mniejszości etniczne   Mustafa   2022-11-01
Nadzieja w pesymizmie i rozsądku   Koraszewski   2022-10-31
Inna definicja antysemityzmu     2022-10-30
Czego Irańczycy chcą od Waszyngtonu   Taheri   2022-10-29
Zachód odwraca się plecami do prześladowanych chrześcijan, wita radykalnych muzułmanów   Ibrahim   2022-10-26
Opowieści byłego premiera kraju wielkości znaczka pocztowego   Koraszewski   2022-10-25
Odsłonić prawdziwe poglądy antysemitki   Kirchick   2022-10-22
Dzięki administracji Bidena Rosja i Iran są sobie bliższe niż kiedykolwiek   Rafizadeh   2022-10-21
Błąd „jeśli-to” powraca z pełną mocą z okazji umowy o granicy morskiej z Libanem     2022-10-14
Nowa bajka na zimę: “Europa jest ofiarą Amerykanów”   Godefridi   2022-10-12
Pan się myli, Panie Konstanty   Koraszewski   2022-10-12
Także dzisiaj niewolnictwo jest ogólnoświatową plagą   Jacoby   2022-10-11
FAIR – Fairness & Accuracy In Reporting – pokazuje skrajny brak szacunku wobec izraelskich Arabów     2022-10-09
Szef administracji Rady Praw Człowieka ONZ systematycznie naruszał zasady ONZ, ujawniają wycieki e-maili     2022-10-08
Czy Ilhan Omar lub Linda Sarsour dobrowolnie zdjęły hidżab w solidarności z irańskimi kobietami?   Chesler   2022-10-07
Rashida Tlaib, Jaskinia Lwa i wszechobecność nienawiści do Żydów ponad politycznymi podziałami (plus komiks)     2022-10-05
Dalekosiężne skutki śmierci Mahsy Amini   Mahmoud   2022-10-05
Jak USA roztrwoniły swoje strategiczne minerały   Bergman   2022-10-04
Główny nurt i władczyni pierścionka   Koraszewski   2022-10-03
Iran: dymiący wulkan   Taheri   2022-10-03
Iran kupił ponad milion hektarów ziemi w Wenezueli     2022-10-02
Wojownicy sprawiedliwości społecznej ignorują arabskich właścicieli niewolników   Bard   2022-10-01
Czy irański naród otrzyma wsparcie demokratycznego Zachodu?   Koraszewski   2022-09-30
Rosja i Iran: przyjaźń czy tylko partnerstwo?   Amos   2022-09-25
Niebezpieczne związki, czyli sojusze wiernych i niewiernych   Koraszewski   2022-09-24
Nierozwiązywalne konflikty na Bliskim Wschodzie   i Alberto M. Fernandez   2022-09-18
Trzecia droga skręca w prawo   Koraszewski   2022-09-17
Palestyńczycy i świat nie potrzebują jeszcze jednego, skorumpowanego, upadłego, terrorystycznego państwa arabskiego   Toameh   2022-09-17
Jak Zachód zbudował rosyjskiego wroga   Taheri   2022-09-16
Dlaczego ludzie nienawidzą?   Koraszewski   2022-09-15
Fundamentalna irracjonalność palestinizmu   Bellerose   2022-09-14
Administracja Bidena “zaniepokojona” izraelskimi rajdami na Zachodni Brzeg   Fitzgerald   2022-09-13
Departament Stanu traktuje śmierć Abu Akleh jako priorytet, ignorując śmierć Malki Roth   Meyers Epstein   2022-09-12
Kiedy niemieccy ekolodzy i rząd Putiuna mieli gorący romans   Godefridi   2022-09-12
Arabowie do Bidena: Nie podpisuj umowy z Iranem, doprowadzi to do wojny   Toameh   2022-09-10
Oni umarli wszyscy, my wszyscy żyjemy   Koraszewski   2022-09-09
Norwegia dostaje za swoje   Bawer   2022-09-08
Tragedia bez Żydów to żadna wiadomość   von Koningsveld   2022-09-06
A piecyk wciąż dymi   Koraszewski   2022-09-03
Co mają wspólnego Indianie Abenaki z Żydami oraz z firmą Ben &Jerry?   Amos   2022-09-02
Bejrut i Stalingrad Arabów   Fernandez   2022-08-30
Kto egzekwuje antysemickie prawa Autonomii Palestyńskiej dotyczące obrotu ziemią AP?   Hirsch   2022-08-29
Czego szef @UNRWA nie powiedział Radzie Bezpieczeństwa ONZ     2022-08-28
Burza w szklance wody, czy spór o fundamentalne zasady?   Koraszewski   2022-08-27
Kiedy krytyka George’a Sorosa jest antysemicka?     2022-08-25
Czy jest szansa na redukcję zatrudnienia w przemyśle wróżbiarskim?   Koraszewski   2022-08-24
Książka o niemieckich nazistach nad Nilem     2022-08-23
Podczas nadchodzącej sesji ONZ Palestyńczycy będą domagać się pełnego uznania „Państwa Palestyna”   Hirsch   2022-08-22
Tożsamość cała w skowronkach   Koraszewski   2022-08-20
Europejskie związki z NGO powiązanymi z palestyńskimi terrorem   i Liora Rosenblatt   2022-08-18
Jak “przebudzeni” wymazali w mediach klasę robotniczą i Żydów   Tobin   2022-08-17
Fałszywe oskarżenia i ideologiczne uprzedzenia   Steinberg   2022-08-17
Czym jest proporcjonalność w prawie międzynarodowym, gdy chodzi o Izrael?   Hirsch   2022-08-16
Palestyńczycy popełniają samobójstwa, podczas gdy ich przywódcy żyją w hotelach i willach   Toameh   2022-08-15
Dżihad i pokój, kiedy wyrosną gruszki na wierzbie   Blum   2022-08-13
O różnych formach oderwania od rzeczywistości   Koraszewski   2022-08-13
Biden i bardzo masochistyczny gwóźdź   Taheri   2022-08-12
Co zobaczył Seward w Jerozolimie   Jacoby   2022-08-09
Pandemia małpiego rozumu   Koraszewski   2022-08-08
Dlaczego zachodni dziennikarze omijają temat nepotyzmu i korupcji w Autonomii Palestyńskiej?   Fitzgerald   2022-08-07
Ekoekstremizm rzucił Sri Lankę na kolana   Ridley   2022-08-04
Zielone marzenia, inflacyjne realia   i Hügo Krüger   2022-08-03
Haniebna polityka Unii Europejskiej wobec mułłów w Iranie   Rafizadeh   2022-08-02
Judaizm zasługuje na taki sam szacunek jak islam   Tobin   2022-07-31
Administracja Bidena finansuje antyizraelskie programy szkolne i propagandę nienawiści   Tawil   2022-07-29
Dyskryminacja z miłości i dobrego serca   Koraszewski   2022-07-29
Odkryte taśmy z wyznaniami Eichmanna   Jacoby   2022-07-27
Wycieczka Bidena do szpitala we wschodniej Jerozolimie   Fitzgerald   2022-07-24
Palestyńczycy robią pranie mózgu światu: mały przykład, który demaskuje cały przemysł palestyńskich kłamstw     2022-07-23
Obecność mitu pod strzechą i blachodachówką   Koraszewski   2022-07-23
Administracja Bidena: najbardziej przyjazna dla irańskich mułłów?   Rafizadeh   2022-07-22
Wyzwolenie Arabów z rąk globalnej lewicy   Mansour   2022-07-21
Biznes zawodowych „obrońców praw człowieka”   Koraszewski   2022-07-20
NATO w Madrycie: To nie będzie ostatni szantaż Erdoğana   Bekdil   2022-07-20
Palestyńskie tortury: raport dla ONZ     2022-07-19
UNRWA nadal uczy nienawiści, ale administracji Bidena to nie przeszkadza   Fitzgerald   2022-07-17
Od dziesięcioleci istnieje „Plan Marshalla” dla Palestyńczyków. Nie zadziałał     2022-07-16
Covid, wojna i inne troski   Koraszewski   2022-07-15
Strach i odraza w Iranie   Fitzgerald   2022-07-14
Biblia dla pana proboszcza   Kruk   2022-07-13

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Pogrzebać złudzenia Oslo


Kilka poważnych...


Przeciwko autentyczności


Nowy ateizm


Lomborg


„Choroba” przywrócona przez Putina


„Przebudzeni”


Pod sztandarem


Wielki przekret


Łamanie praw człowieka


Jason Hill


Dlaczego BIden


Korzenie kryzysu energetycznego



Obietnica



Pytanie bez odpowiedzi



Bohaterzy chińskiego narodu



Naukowcy Unii Europejskiej



Teoria Rasy



Przekupieni



Heretycki impuls



Nie klanial



Cervantes



Wojaki Chrystusa



 Palestyńskie weto



Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa

Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Małgorzata, Andrzej, Henryk