Prawda

Wtorek, 19 lutego 2019 - 13:48

« Poprzedni Następny »


Cywilizacja zderzeń narracji


Andrzej Koraszewski 2018-05-22


Trudno powiedzieć, czy to już cywilizacja, czy nadal kultura lub subkultura zgoła, czy mamy do czynienia ze zmianą ilościową, czy już ze zmianą jakościową? Tak czy inaczej kult porządnego dyskutowania diabli wzięli, a przecie nigdy nie był to kult powszechny, nie doczekał się katechizacji od przedszkola, chociaż miał swoich wyznawców i kapłanów oraz cieszył się pewnym respektem.

Kult porządnego dyskutowania zapoczątkowali starożytni, został jednak niemal zarąbany na śmierć, kiedy logikę zawłaszczyła teologia. Nie da się bowiem dyskutować porządnie, gdy to co widzimy, jest podporządkowane temu, co powinniśmy widzieć.


W historii nowożytnej renesans tego kultu był powolny i natrafiał na heroiczny opór. Przez pewien czas mogło się wydawać, iż zyskiwał coraz solidniejszy grunt pod nogami, już nie tylko w filozofii, ale również z powodu upodmiotowienia dyskutantów, w miarę jak hierarchiczna struktura społeczna zaczęła stopniowo przeradzać się w strukturę nieco bardziej egalitarną. Marksistą nie jestem, muszę jednak przyznać, że problem własności środków produkcji odegrał tu pewną, może nawet niebagatelną rolę. Inaczej bowiem dyskutuje niewolnik ze swoim właścicielem, a inaczej właściciel sklepu z dostawcą towaru.


Wolny rynek idealny nie był i nigdy nie będzie, zmienia jednak radykalnie relacje między ludźmi i wspomaga dążenie do dobrej roboty, a nie tylko do wzajemnych podstępów. Prakseologia, wymyślona przez  Alfreda Espinasa w końcu XIX wieku, a u nas znana dzięki wysiłkom Tadeusza Kotarbińskiego, jest nauką dla leniwych, czyli dla ludzi, którzy szukają sposobu, aby możliwie najmniejszym wysiłkiem osiągnąć najlepszy skutek. Prakseologia jest nudna w teorii i nudna w praktyce, więc jest rzeczą naturalną, że romantycy mierzący siły na zamiary nie czują do niej mięty. Kiedy przyjechałem w początkach lat 70. ubiegłego wieku do Szwecji, zdumiała mnie powolność z jaką Szwedzi zabierali się do pracy. Niemal zawsze przygotowanie pracy zabierało im więcej czasu niż sama praca i niemal nigdy nie musieli potem niczego poprawiać. Wiele lat wcześniej, bo w roku 1957 pojechałem z Poznania do Warszawy na studia otrzymawszy od ojca polecenie, że mam się spotkać ze skoligaconym profesorem chemii. Profesor przyjął mnie serdecznie i powiedział, że jak już muszę studiować socjologię, to byłoby dobrze, gdybym się zajął spółdzielczością, bo spółdzielczość uczy porządnego dyskutowania o tym, co można zrobić. Zignorowałem profesora chemii i zajęło mi kolejne dwadzieścia lat domyślenie się, co mi właściwie chciał przekazać. (Owszem chodziłem na wykłady Tadeusza Kotarbińskiego, ale ze spółdzielczością mi się wtedy nie kojarzyły.)


Mogłoby się zdawać, że klęska ojczyzny proletariatu i centralnego planowania stanie się okazją do gwałtownego rozkwitu kultu porządnego dyskutowania, niestety tak się nie stało. W systemie gospodarki planowej obserwowałem intrygujący fenomen wysokiej racjonalności dyskusji o tym, jak zaczepić się o plan i pozyskać środki do dalszego trwania i niesłychanie małej racjonalności właściwie wszystkich pozostałych dyskusji, które z wielu względów nie mogły do niczego konkretnego prowadzić. Socjalistyczna gospodarka to industrializacja w systemie pańszczyźnianym, w którym zastanawianie się nad dobrą robotą jest herezją, bowiem wszelka robota miała być słuszna, czyli zgodna z wytycznymi Partii. Nic dziwnego, że zakonspirowani wyznawcy kultu porządnego dyskutowania ucieszyli się upadkiem socjalistycznej gospodarki planowej i mieli przesadną wręcz nadzieję, że teraz dobra robota będzie się wyłaniać z porządnych dyskusji z poszanowaniem kompetencji.                                   


Dekonstrukcja kultu porządnego dyskutowania przyszła ze strony wyalienowanej awangardy ducha, która za nic miała klasowe motto, iż dżentelmeni nie dyskutują o faktach. Idea, że fakty się ustala, a dyskutować można o ich implikacjach, okazała się dla wielu odrażająca i uwłaczająca ludzkiej godności.    


Odradzający się kult porządnego dyskutowania natrafił na odpór ze strony kultu wzajemnie dekonstruujących się równorzędnych narracji. Wszystkie narracje są równe, ale moja jest równiejsza. Fejk niech się fejkiem odciska, a przed porządnym dyskutowaniem uczmy bronić się za młodu. Nie ważne, czy fakt jest prawdziwy, czy fałszywy, ważne kto go ujawnia w przestrzeni publicznej. Jeśli fakt pojawia się z prawicowego  (lewicowego, kościelnego, ateistycznego lub innego wrażego) źródła, jest albo z definicji fałszywy, albo wyjęty z kontekstu i w związku z tym niesłusznie ujawniony oraz szkodliwy. Prawda jest zawsze subiektywna, a w związku z tym, właściwie jej nie ma, ale moja prawda jest prawdziwa.


W tej sytuacji dyskusja jest pracą zmierzającą do zakrzyczenia innych i jest skuteczna, kiedy heretyków zmusza się do milczenia. W gruncie rzeczy o nic innego w takiej dyskusji nie chodzi, więc warcholstwo ma wartość prakseologiczną.


Tyle marudzenia na dzień dzisiejszy, a ponieważ każde zagajenie do dyskusji winno zawierać klarowną propozycję, o czym zagajający chciałby rozmawiać i ku czemu zmierzać ma ewentualna dyskusja, chciałbym zapytać zainteresowanych, czy widzą szanse na podtrzymanie tlącego się gdzieniegdzie kultu porządnego dyskutowania i co możemy zrobić, by ów kult zaczął się odradzać?


Osobiście nie sądzę, iżby była nadzieja na okrągłe stoły uwięzionych w sprzecznych narracjach, być może istnieje szansa na tworzenie maleńkich (półokrągłych) podstolików, przy których zbierać się będą bywalcy pamiętający zapomniane arkana sztuki porządnego dyskutowania. Nie jest to propozycja ruchu społecznego, gdyż obawiam się, że w cywilizacji zderzeń narracji, na taki ruch nie ma dziś społecznego zapotrzebowania. Można jednak próbować wskrzesić pamięć kultu, który odszedł w zapomnienie. Traktat o dobrej robocie czyta się dziś ciężko, ale ogólne zasady prowadzenia dyskusji daje się stosować, osobliwie, gdy próbujemy ustalić, co, gdzie i kiedy, a nie tylko kogo i jak.         


P.S. Magdalena Grochowska w swojej wspaniałej książce Wytrąceni z milczenia przypomina tekst Tadeusza Kotarbińskiego z przedwojennego „Racjonalisty”:

 „Uniwersytet ma być przybytkiem wolnej myśli. Tymczasem wstęp nań mają tylko posiadacze stopnia z religii na maturze. W salach powieszono krzyże, rok akademicki zaczyna się od nabożeństw, Senat akademicki kroczy w procesjach. Profesorów kapłanów obowiązuje złożona papieżowi przysięga antymodernistyczna, a przecież naukowiec może się zobowiązywać jedynie do mówienia prawdy. Do szkół wdziera się przymusowe kłamstwo. Nauczyciel powinien być antyreligijny w takim stopniu, w jakim religia jest antynaukowa. Można zachować przyzwoitość z motywów pozareliginych, nie ze strachu przed piekłem”.

Religia nie jest jedyną narracją zbrojącą w szkaplerz, który chroni przed szukaniem prawdy.

 


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Notatki

Znalezionych 1231 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Unia Europejska wchodzi w kompletny orwellizm   Bergman   2019-02-19
Amerykanin w Warszawie i kilka uwag o historii   Koraszewski   2019-02-18
Fikcyjny Abbas jest wymówką, by patrzeć w inną stronę   Maroun   2019-02-18
To nie okupacja zabiła Ori Ansbacher   Yemini   2019-02-17
TIPH i groźby: tymczasowe i permanentne   Collins   2019-02-13
Kiedy Ameryka porzuci Afganistan, zapłacą za to kobiety   Chesler   2019-02-13
Dlaczego Teheran przekracza tylko „różowe linie”   Taheri   2019-02-12
Żydowski głos w Organizacji Narodów Zjednoczonych   Rogatchi   2019-02-11
Dlaczego Palestyńczycy sprzeciwiają się antyirańskiej koalicji   Toameh   2019-02-10
“Palestyński rząd” umiera, oksymoron się rodzi   Flatow   2019-02-08
Jeszcze Polska nie zginęła, czyli byle do wiosny   Koraszewski   2019-02-08
Nowy rok, ta sama stara Turcja   Bekdil   2019-02-05
Co kogo rani i jak mocno?   Koraszewski   2019-02-02
Niesprawiedliwy system sprawiedliwości Turcji: atak na ormiańskiego posła   Bulut   2019-02-01
Organizacja założona, by informować o więźniach sumienia, apeluje do  naszych sumień, by nie kupować u Żyda     2019-01-31
Co to znaczy, że jestem humanistą   Igwe   2019-01-30
Obiektyw Matti Friedmana i syzyfowe błoto   Rosenthal   2019-01-30
Pierwsza Żydówka, jaką spotkałem w Iranie   Rafizadeh   2019-01-29
Gdzie są granice nienawiści?   Koraszewski   2019-01-28
Termity, bigoci i GOAT: racjonalizacja współudziału w antysemityzmie   Dershowitz   2019-01-28
Antysemickie tworzenie stereotypów Żydów przez Palestyńczyków   Tavil   2019-01-25
Czy Rashida Tlaib jest winna bigoterii?    Dershowitz   2019-01-22
W poszukiwaniu mądrego…   Koraszewski   2019-01-22
Rząd USA odmawia ujawnienia antyizraelskiego podżegania w palestyńskich podręcznikach szkolnych   Bedein   2019-01-20
Nowe ”Monachium” Europy: Iran   Meotti   2019-01-16
Inna intersekcjonalność: ofiary islamu   Levin   2019-01-13
Pozostawianie ubogich tego świata w ciemności jest niemoralne   Lonborg   2019-01-12
Refleksje wokół kontrowersji na University of Michigan   Landes   2019-01-11
Dzieci Rewolucji Kulturalnej   Banker   2019-01-11
Duch pionierski Palestyńczyków   Shaw   2019-01-09
Jesteś tym, co czytasz, czego słuchasz, co  oglądasz   Koraszewski   2019-01-04
Polska - Szwecja - Ukraina   Garczyński-Gąssowski   2019-01-03
Przemysł produkcji kłamstw   Herf   2019-01-01
Romantyczna sztuka nierządu   Koraszewski   2018-12-31
Odpowiedź Mariam Barghouti, której ”Forward” nie wydrukuje   Landes   2018-12-29
Litera środowiskowej narracji, czy duch prawdy?   Koraszewski   2018-12-27
 Szpital za pokojową nagrodę Nobla   Frantzman   2018-12-26
Arabski historyk przyznaje, że nie ma palestyńskiego narodu   Bergman   2018-12-25
Zapomnij o rozwiązaniu w postaci dwóch państw: nieszablonowe myślenie o konflikcie izraelsko-palstyńskim     2018-12-21
Nowy wspaniały świat, czyli ludzie w sieci   Koraszewski   2018-12-20
Nowa Inkwizycja   Glick   2018-12-20
Młodzież pyta, prezydent Egiptu odpowiada     2018-12-19
Nowa cenzura, czyli powrót Policji Myśli?   Chesler   2018-12-18
Terror zapłatą za ludzkie zachowania   Flatow   2018-12-16
Zabijanie żydowskich dzieci!   Sherman   2018-12-13
Dlaczego prasa zwraca mniejszą uwagę na mordowanie dziennikarzy nie nazywających się Chaszodżdżi   Baum   2018-12-12
Ciemności znowu kryją ziemię   Koraszewski   2018-12-11
Palestyńczycy, o których nikt nie mówi   Tawil   2018-12-09
ONZ odrzuca rezolucję potępiającą terroryzm Hamasu   Koraszewski   2018-12-08
Sprawa palestyńska jest „islamska”     2018-12-07
Gdzie był UNIFIL, kiedy Hezbollah kopał tunel terroru?   Amos   2018-12-06
Pryncypialność i elastyczność w rozwiązywaniu problemów społecznych   Koraszewski   2018-12-05
Kindertransport – okazjonalna wielkoduszność   Gur   2018-12-04
List dra Denisa MacEoina do Edinburgh University Students' Association   MacEoin   2018-12-02
"Palestyna" urojona   Chesler   2018-12-01
Izrael i Jazydzi   Frantzman   2018-11-29
Nowy niebezpieczny zakręt Unii Europejskiej   Murray   2018-11-27
Kochaj Bliźniego   Lewin   2018-11-26
Żydzi Afryki Północnej pod rządami muzułmańskimi   Blum   2018-11-25
Jak saudyjskie „dary" dla amerykańskich uniwersytetów wybielają religię   Ibrahim   2018-11-23
Bardzo głupia decyzja Airbnb   Maroun   2018-11-22
”Independent”: 3700 słów przyjaznej Hamasowi propagandy   Levick   2018-11-20
Palestyńskie groźby wobec arabskiej normalizacji stosunków z Izraelem   Toameh   2018-11-17
Skandal za kulisami zakazu neonikotynoidów   Ridley   2018-11-17
Powyborcza zaduma: Dokąd zmierzasz Ameryko? Dokąd zmierzacie amerykańscy Żydzi?   Chesler   2018-11-14
Sto lat nowej Europy   Koraszewski   2018-11-13
Antysemityzm jest przede wszystkim nienawiścią, polityka jest tylko wymówką     2018-11-11
Jak Izrael mógłby zwyciężyć w dzisiejszym asymetrycznym konflikcie   Rosenthal   2018-11-10
Mord w Stambule i walka o supremację w świecie sunnickim   Carmon   2018-11-08
Brutalne przebudzenie z palestyńskiego snu   Kedar   2018-11-06
Jesień oświecenia, czyli powszechne zniechęcenie do logiki   Koraszewski   2018-11-05
Pakistan: Asia Bibi uniewinniona po latach oczekiwania na śmierć za ”bluźnierstwo”   Meotti   2018-11-01
Funkcjonariusz z Gazy: HAMAS i FATAH zamienili naszych ludzi w żebraków   Toameh   2018-10-30
”Saudyjska afera” w Stambule ujawnia rywalizację sunnicko sunnicką   Bekdil   2018-10-27
Orzeczenie sprzeczne z rozsądkiem   Yemini   2018-10-26
Prawo, religia i sekularyzacja  w Nigerii   Igwe   2018-10-22
Chrześcijanie skazani na śmierć pod prawem szariatu   Rafizadeh   2018-10-22
Czasem Internet może korygować fake news, a nie tylko je szerzyć   Gross   2018-10-21
Kiepsko skrywany antysemityzm Facebooka   Maroun   2018-10-16
Turcja buduje meczety, likwiduje chrześcijaństwo   Bulut   2018-10-15
Skrzyżowanie Netzarim i narodziny Fake News   Landes   2018-10-14
Wierzę tej palestyńskiej nastolatce   Flatow   2018-10-12
Polityczne paradoksy więzi niemiecko-izraelskich   Sucharewicz   2018-10-11
Narodowe prawo Izraela i palestyńskie kłamstwa   Tawil   2018-10-10
Czy oczekiwanie od Arabów mniej niż od Żydów jest w porządku?   Maroun   2018-10-09
Dzisiaj opublikowana książka   Novella   2018-10-09
”Antysyjonizm” traktuje o Żydach, głupcze!   Tsalic   2018-10-08
Szwecja – schronieniem przestępców   Bergman   2018-10-07
A gdyby Kavanaugh był libaralnym muzułmaninem oskarżonym o terroryzm?   Dershowitz   2018-10-06
Na marginesie tegorocznej Nagrody Pokojowej Nobla     2018-10-06
Przekłuwanie mitu palestyńskich uchodźców   Rosenthal   2018-10-05
Chińska medycyna i policja myśli   Novella   2018-10-05
Trzy „nie” Palestyńczyków: co mają na myśli   Tawil   2018-10-04
Uderzający rasizm Autonomii Palestyńskiej   Bergman   2018-10-03
”Antyimperializm” i apologetyka morderstwa   Sixsmith   2018-10-03
Kto napisał te słowa o Jerozolimie?   Gross   2018-10-02
Samobójcza nienawiść Europy do Ameryki   Koraszewski   2018-10-01
Refleksje o Oslo i procesie pokojowym   Collins   2018-10-01
Dlaczego nie mogę krytykować własnej religii?   Rafizadeh   2018-09-30
Przywódca Hamasu przyznaje, że protesty graniczne są zainscenizowane, nikogo to nie obchodzi   Bergman   2018-09-28

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej



Ściganie bluźnierstwa



Ryby jaskiniowe



Autyzm



Od niepamiętnych czasów



Tunezyjczycy przeciw złemu prawu



Drugie prawo termodynamiki



Pochwała ignorancj



Mistyfikacja Sokala



Intronizacja Chrystusa


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk