Prawda

Piątek, 19 lipca 2019 - 18:24

« Poprzedni Następny »


Cywilizacja zderzeń narracji


Andrzej Koraszewski 2018-05-22


Trudno powiedzieć, czy to już cywilizacja, czy nadal kultura lub subkultura zgoła, czy mamy do czynienia ze zmianą ilościową, czy już ze zmianą jakościową? Tak czy inaczej kult porządnego dyskutowania diabli wzięli, a przecie nigdy nie był to kult powszechny, nie doczekał się katechizacji od przedszkola, chociaż miał swoich wyznawców i kapłanów oraz cieszył się pewnym respektem.

Kult porządnego dyskutowania zapoczątkowali starożytni, został jednak niemal zarąbany na śmierć, kiedy logikę zawłaszczyła teologia. Nie da się bowiem dyskutować porządnie, gdy to co widzimy, jest podporządkowane temu, co powinniśmy widzieć.


W historii nowożytnej renesans tego kultu był powolny i natrafiał na heroiczny opór. Przez pewien czas mogło się wydawać, iż zyskiwał coraz solidniejszy grunt pod nogami, już nie tylko w filozofii, ale również z powodu upodmiotowienia dyskutantów, w miarę jak hierarchiczna struktura społeczna zaczęła stopniowo przeradzać się w strukturę nieco bardziej egalitarną. Marksistą nie jestem, muszę jednak przyznać, że problem własności środków produkcji odegrał tu pewną, może nawet niebagatelną rolę. Inaczej bowiem dyskutuje niewolnik ze swoim właścicielem, a inaczej właściciel sklepu z dostawcą towaru.


Wolny rynek idealny nie był i nigdy nie będzie, zmienia jednak radykalnie relacje między ludźmi i wspomaga dążenie do dobrej roboty, a nie tylko do wzajemnych podstępów. Prakseologia, wymyślona przez  Alfreda Espinasa w końcu XIX wieku, a u nas znana dzięki wysiłkom Tadeusza Kotarbińskiego, jest nauką dla leniwych, czyli dla ludzi, którzy szukają sposobu, aby możliwie najmniejszym wysiłkiem osiągnąć najlepszy skutek. Prakseologia jest nudna w teorii i nudna w praktyce, więc jest rzeczą naturalną, że romantycy mierzący siły na zamiary nie czują do niej mięty. Kiedy przyjechałem w początkach lat 70. ubiegłego wieku do Szwecji, zdumiała mnie powolność z jaką Szwedzi zabierali się do pracy. Niemal zawsze przygotowanie pracy zabierało im więcej czasu niż sama praca i niemal nigdy nie musieli potem niczego poprawiać. Wiele lat wcześniej, bo w roku 1957 pojechałem z Poznania do Warszawy na studia otrzymawszy od ojca polecenie, że mam się spotkać ze skoligaconym profesorem chemii. Profesor przyjął mnie serdecznie i powiedział, że jak już muszę studiować socjologię, to byłoby dobrze, gdybym się zajął spółdzielczością, bo spółdzielczość uczy porządnego dyskutowania o tym, co można zrobić. Zignorowałem profesora chemii i zajęło mi kolejne dwadzieścia lat domyślenie się, co mi właściwie chciał przekazać. (Owszem chodziłem na wykłady Tadeusza Kotarbińskiego, ale ze spółdzielczością mi się wtedy nie kojarzyły.)


Mogłoby się zdawać, że klęska ojczyzny proletariatu i centralnego planowania stanie się okazją do gwałtownego rozkwitu kultu porządnego dyskutowania, niestety tak się nie stało. W systemie gospodarki planowej obserwowałem intrygujący fenomen wysokiej racjonalności dyskusji o tym, jak zaczepić się o plan i pozyskać środki do dalszego trwania i niesłychanie małej racjonalności właściwie wszystkich pozostałych dyskusji, które z wielu względów nie mogły do niczego konkretnego prowadzić. Socjalistyczna gospodarka to industrializacja w systemie pańszczyźnianym, w którym zastanawianie się nad dobrą robotą jest herezją, bowiem wszelka robota miała być słuszna, czyli zgodna z wytycznymi Partii. Nic dziwnego, że zakonspirowani wyznawcy kultu porządnego dyskutowania ucieszyli się upadkiem socjalistycznej gospodarki planowej i mieli przesadną wręcz nadzieję, że teraz dobra robota będzie się wyłaniać z porządnych dyskusji z poszanowaniem kompetencji.                                   


Dekonstrukcja kultu porządnego dyskutowania przyszła ze strony wyalienowanej awangardy ducha, która za nic miała klasowe motto, iż dżentelmeni nie dyskutują o faktach. Idea, że fakty się ustala, a dyskutować można o ich implikacjach, okazała się dla wielu odrażająca i uwłaczająca ludzkiej godności.    


Odradzający się kult porządnego dyskutowania natrafił na odpór ze strony kultu wzajemnie dekonstruujących się równorzędnych narracji. Wszystkie narracje są równe, ale moja jest równiejsza. Fejk niech się fejkiem odciska, a przed porządnym dyskutowaniem uczmy bronić się za młodu. Nie ważne, czy fakt jest prawdziwy, czy fałszywy, ważne kto go ujawnia w przestrzeni publicznej. Jeśli fakt pojawia się z prawicowego  (lewicowego, kościelnego, ateistycznego lub innego wrażego) źródła, jest albo z definicji fałszywy, albo wyjęty z kontekstu i w związku z tym niesłusznie ujawniony oraz szkodliwy. Prawda jest zawsze subiektywna, a w związku z tym, właściwie jej nie ma, ale moja prawda jest prawdziwa.


W tej sytuacji dyskusja jest pracą zmierzającą do zakrzyczenia innych i jest skuteczna, kiedy heretyków zmusza się do milczenia. W gruncie rzeczy o nic innego w takiej dyskusji nie chodzi, więc warcholstwo ma wartość prakseologiczną.


Tyle marudzenia na dzień dzisiejszy, a ponieważ każde zagajenie do dyskusji winno zawierać klarowną propozycję, o czym zagajający chciałby rozmawiać i ku czemu zmierzać ma ewentualna dyskusja, chciałbym zapytać zainteresowanych, czy widzą szanse na podtrzymanie tlącego się gdzieniegdzie kultu porządnego dyskutowania i co możemy zrobić, by ów kult zaczął się odradzać?


Osobiście nie sądzę, iżby była nadzieja na okrągłe stoły uwięzionych w sprzecznych narracjach, być może istnieje szansa na tworzenie maleńkich (półokrągłych) podstolików, przy których zbierać się będą bywalcy pamiętający zapomniane arkana sztuki porządnego dyskutowania. Nie jest to propozycja ruchu społecznego, gdyż obawiam się, że w cywilizacji zderzeń narracji, na taki ruch nie ma dziś społecznego zapotrzebowania. Można jednak próbować wskrzesić pamięć kultu, który odszedł w zapomnienie. Traktat o dobrej robocie czyta się dziś ciężko, ale ogólne zasady prowadzenia dyskusji daje się stosować, osobliwie, gdy próbujemy ustalić, co, gdzie i kiedy, a nie tylko kogo i jak.         


P.S. Magdalena Grochowska w swojej wspaniałej książce Wytrąceni z milczenia przypomina tekst Tadeusza Kotarbińskiego z przedwojennego „Racjonalisty”:

 „Uniwersytet ma być przybytkiem wolnej myśli. Tymczasem wstęp nań mają tylko posiadacze stopnia z religii na maturze. W salach powieszono krzyże, rok akademicki zaczyna się od nabożeństw, Senat akademicki kroczy w procesjach. Profesorów kapłanów obowiązuje złożona papieżowi przysięga antymodernistyczna, a przecież naukowiec może się zobowiązywać jedynie do mówienia prawdy. Do szkół wdziera się przymusowe kłamstwo. Nauczyciel powinien być antyreligijny w takim stopniu, w jakim religia jest antynaukowa. Można zachować przyzwoitość z motywów pozareliginych, nie ze strachu przed piekłem”.

Religia nie jest jedyną narracją zbrojącą w szkaplerz, który chroni przed szukaniem prawdy.

 


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Notatki

Znalezionych 1330 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Tylko nie nazywaj jej palestyńską Arabką!   Flatow   2019-07-19
Trzy „nie”, które ustawiły Bliski Wschód na drodze konfliktu   Lipman   2019-07-18
USA i Iran: Co NIE jest mądrą polityką   Rafizadeh   2019-07-16
Dziesięciolecia szczucia na brytyjskich Żydów   Collier   2019-07-16
Zbadaj swoje przesądy   Koraszewski   2019-07-15
"Hamas nie boi się wyborów"   Toameh   2019-07-14
Niemcy: niektóre mowy nienawiści są ”równiejsze od innych”   Bergman   2019-07-12
Słowa Lindy Sarsour, „Jezus był Palestyńczykiem”, ignorują żydowską historię   Frantzman   2019-07-10
Niemcy, które zbroiły Saddama Husajna, mówią, że państwo kurdyjskie zaszkodzi pokojowi   Frantzman   2019-07-09
Palestyńska bieda: kto nie ma udziału w bogactwie?     2019-07-08
Afryka: alarmujący wzrost prześladowań chrześcijan   Bulut   2019-07-07
Palestyńska wojna z przedsiębiorcami   Tawil   2019-07-06
Nie potrzebujemy żadnej edukacji   Collins   2019-07-02
Czy zbliża się wielka wojna?   Koraszewski   2019-07-01
Abstrakcyjna ludzka godność   Ferus   2019-06-30
Moje świadectwo o reparacjach za niewolnictwo   Hughes   2019-06-29
Pamięć o Jazydach i Lalisz w Światowy Dzień Uchodźcy   Frantzman   2019-06-28
Bahrajn dowodzi raz jeszcze: jeśli ”pokój” nie jest etapem do zniszczenia Izraela, to palestyńscy przywódcy nie są zainteresowani     2019-06-27
Nowa kultura politycznej przemocy w Turcji   Bekdil   2019-06-23
Zły sen Arabów: absorbowanie Palestyńczyków   Toameh   2019-06-21
Podtrzymuję to, co napisałam o „Palestynie”   Chesler   2019-06-20
Zakrywanie kultury, żeby ”nie urazić”   Meotti   2019-06-18
Dlaczego geje stają po stronie kultur, które ich mordują?   Rosenthal   2019-06-17
Szanse rozmowy o prawdziwym arabsko-izraelskim pokoju na konferencji w Bahrajnie   Bryen   2019-06-16
Palestyńczyk wbija nóż i natychmiast pojawiają się usprawiedliwienia   Flatow   2019-06-15
Oczywiście Palestyńczycy nie potrafią się rządzić. Bowiem w rzeczywistości nie chcą zbudować państwa – chcą zniszczyć inne państwo     2019-06-11
(Niezbyt) ukryte manipulacje mediów   Cohen   2019-06-10
Nigdy więcej   Lewin   2019-06-10
Rezerwiści na służbie walczą o Izrael na amerykańskich kampusach uniwersyteckich   Greenfield   2019-06-09
Biały terroryzm on line: identyfikowanie potencjalnych zagrożeń   Michael Davis   2019-06-08
Problem w Niemczech jest większy niż ”jarmułka”   Tobin   2019-06-08
Świat jest dziwaczny, skoro jedynym człowiekiem, który naprawdę próbuje pomóc Palestyńczykom, jest Jared Kushner – a wszyscy inni są przeciwko     2019-06-07
Dlaczego ”New York Times” próbuje storpedować plan pokojowy Trumpa?   Dershowitz   2019-06-04
Długie życie Roberta Bernsteina   Koraszewski   2019-06-03
WHO, Francja i flirtowanie z antysemityzmem   Yemini   2019-06-02
Dlaczego Palestyńczycy są tak przeciwni „Umowie Stulecia”?   Kedar   2019-06-01
Nowa lista Hamasu ze ”zdrajcami”   Toameh   2019-05-31
Akademicka wolność dla mnie, ale nie dla ciebie   Altabef   2019-05-29
Zbrodnia wojenna!: umieszczenie karteczki w Ścianie Zachodniej   Dershowitz   2019-05-28
Socjalizm to paskudna rzecz   Koraszewski   2019-05-27
Czy powinniśmy porównywać Indie i Izrael?   Julius   2019-05-27
Dajcie pokojowi szansę!   Tsalic   2019-05-26
Jak palestyńscy przywódcy karzą pacjentów   Tawil   2019-05-25
Jaka przyszłość czeka amerykańskich Żydów   Rosenthal   2019-05-24
Imigracja, czyli jak współczuć i być mądrym   Koraszewski   2019-05-23
Iran otrzymał status państwa nuklearnego   Yigal Carmon   2019-05-22
Flirty UE z Ligą Arabską   Bergman   2019-05-19
Coraz węższy, zaściankowy pryzmat dziennikarstwa   Murray   2019-05-16
Kiedy ajatollah rozgrywa swojego  dżokera   Taheri   2019-05-15
”Pinkwashing” i Izrael: jak działać przeciwko własnym, najlepszym interesom   MacEoin   2019-05-14
Sankcje USA nałożone na mułłów działają   Rafizadeh   2019-05-11
Czyje to było zwycięstwo?   Skalski   2019-05-11
Największy zdecentralizowany pomnik pamięci na świecie   Gross   2019-05-03
Raport o naszym niewstąpieniu do Unii   Ferus   2019-05-01
Unicestwienie chrześcijańskiego życia i ludzi: gdzie jest oburzenie Zachodu?   Meotti   2019-04-30
Niemiecki rząd: antyizraelski i proirański   Frank   2019-04-28
Dajmy priorytet zapobieganiu przemocy domowej   Lomborg   2019-04-25
Wzgórza Golan i głębie hipokryzji   Mor   2019-04-24
Naród Islamu i ”społeczna sprawiedliwość” kobiet   MacEoin   2019-04-22
Cierpienia ludności Gazy   Kedar   2019-04-18
Dyplomaci w ONZ dokonują antysemickich czynów   Gerstenfeld   2019-04-16
Dlaczego Palestyńczycy uciekają z Libanu   Toameh   2019-04-14
Powodzie, mułłowie i Kopciuszek w kamaszach   Taheri   2019-04-12
“Dla jednego terrorysta…” – fragment książki   Landes   2019-04-12
Milan Kundera ostrzegał nas przed historyczną amnezją. Teraz widzimy ją znowu.   Morrison   2019-04-11
Morderstwa w Christchurch: prawdziwi współsprawcy   Milliere   2019-04-10
Zbrodnie Zachodu wobec prześladowanych mniejszości na Bliskim Wschodzie   Bergman   2019-04-09
Tysiące muzułmańskich kobiet zgwałconych, torturowanych, zabitych w syryjskich więzieniach. Gdzie są media, ONZ, grupy „praw człowieka”?   Tawil   2019-04-04
Inne porozumienie w sprawie pokoju   Toameh   2019-04-02
Wielka Brytania delegalizuje Hezbollah   Bergman   2019-04-01
Hamed Abdel-Samad o lewicy: Rasism niskich oczekiwań; Oni traktują muzułmanów jak małpy w zoo     2019-03-31
Turcja: Dziesiątki tysięcy ściganych sądownie za „obrażenie” Erdoğana   Bulut   2019-03-30
Fronda: „Brawo Polska - Wzgórza Golan nie dla Izraela!!!”   Koraszewski   2019-03-29
Podtrzymywanie palestyńskiej ”narracji”   Bergman   2019-03-28
Dla BBC nikab to „symbol buntu”   Pearson   2019-03-27
Zastraszony "New York Times" opublikował kłamstwa o ”większość Arabów usuniętych siłą z ich domów w Jaffie”     2019-03-26
To jeszcze nie apokalipsa   Jacoby   2019-03-25
Kolonialne pochodzenie sympatii do ”Żon ISIS”   Frantzman   2019-03-25
Izrael kontra jego wrogowie w Europie   Blum   2019-03-23
Janczarzy silnej tożsamości, czyli więź społeczna i grupy odniesienia   Koraszewski   2019-03-16
Amnesty International narzeka na sytuację, którą pomogła stworzyć   Flatow   2019-03-16
Badanie – nadal nie ma związku między autyzmem a szczepionką MMR   Novella   2019-03-15
Każdego dnia jedenastu chrześcijan zostaje zabitych za swoją wiarę   Ibrahim   2019-03-15
Julian Baggini: Jak możemy nadal podziwiać postaci z przeszłości, które były ksenofobami   Coyne   2019-03-13
Czy jest miejsce dla energii odnawialnej?   Novella   2019-03-11
Kto pomoże uratować Jazydów?   Saleh   2019-03-11
Były sobie drzewa   Ferus   2019-03-10
Dlaczego energia odnawialna nie może uratować planety   Shellenberger   2019-03-09
Zjednoczony Kościół Chrystusa niesprawiedliwie atakuje Izrael   MacEoin   2019-03-09
Putin wchodzi do klubu oszukanych przez mułłów   Taheri   2019-03-08
Oburzenie w Syrii i Iraku, że  członkowie isis są na Zachodzie traktowani jak znakomitości   Frantzman   2019-03-06
Nie widzimy lasu zza drzew   Lomborg   2019-03-05
Polowanie na Benjamina Netanjahu   Rosenthal   2019-03-04
Europa: Próba legitymizacji irańskiego reżimu   Meotti   2019-03-01
Turcja: Jednoczenie ”Armii Islamu”, by pokonać pewien kraj   Bulut   2019-02-27
Żydzi powinni móc mieszkać wszędzie   Maroun   2019-02-26
Filipiny: chrześcijanie mordowani, bomby w kościołach   Ibrahim   2019-02-21
40. rocznica Islamskiej Republiki Iranu   Rafizadeh   2019-02-21
Ludzie, którzy twierdza, że „Palestyna jest kwestią rasowej sprawiedliwości”, są prawdziwymi rasistami     2019-02-20
Unia Europejska wchodzi w kompletny orwellizm   Bergman   2019-02-19

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej



Ściganie bluźnierstwa



Ryby jaskiniowe



Autyzm


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk