Prawda

Niedziela, 18 sierpnia 2019 - 04:42

« Poprzedni Następny »


Turcja: tortury, wykorzystywanie seksualne szaleją w więzieniach


Uzay Bulut 2018-09-21

Tortury i inne rodzaje kryminalnego maltretowania szerzą się coraz bardziej w tureckich więzieniach pod rządami tureckiego prezydenta Recepa Tayyipa Erdoğana. (Zdjęcie: Getty Images)
Tortury i inne rodzaje kryminalnego maltretowania szerzą się coraz bardziej w tureckich więzieniach pod rządami tureckiego prezydenta Recepa Tayyipa Erdoğana. (Zdjęcie: Getty Images)

Na początku lat 2000, po dojściu do władzy w Turcji partii Sprawiedliwość i Rozwój (AKP), jej przywódca, ówczesny premier (obecny prezydent) Recep Tayyip Erdoğan, ogłosił politykę "zero tolerancji" dla tortur.


W czerwcu w tym roku turecki minister sprawiedliwości, Abdulhamit Gül, powtórzył tę samą mantrę. "My – jako rząd AKP – stosujemy politykę zero tolerancji dla tortur" - powiedział.


Wypowiedzi wielu więźniów, ich adwokatów i obrońców praw człowieka opowiadają jednak zupełnie inną historię: świadectwa ofiar i świadków ujawniają, że tortury i inne rodzaje kryminalnego maltretowania coraz bardziej szerzą się w tureckich więzieniach. Więźniowie w więzieniu w Şanlıurfa w południowowschodniej Turcji, na przykład, opowiadają o losie 27-letniego Uğura Yeloğlu, który jest izolowany i torturowany tak okrutnie od uwięzienia siedem miesięcy temu, że stracił pamięć, nie jest w stanie chodzić ani nawet samodzielnie jeść. Jego współwięźniowie powiedzieli ponadto, że personel więziennej opieki medycznej praktycznie nie udziela mu pomocy.


Yeloğlu aresztowano w Stambule w styczniu za rzekome „wspieranie organizacji terrorystycznej”. Jego adwokat, Abdülkadir Aslan, powiedział, że mimo wielu miesięcy, jakie jego klient spędził w więzieniu, prokuratorzy nadal nie przygotowali aktu oskarżenia. „Zwróciliśmy się oficjalnie do władz o przeniesienie mojego klienta do szpitala -  powiedział Aslan – ale nie dostaliśmy odpowiedzi. Akta są oznaczone jako ‘poufne’ i nie wiemy, co zawierają”.


Opozycyjny parlamentarzysta, Tuma Çelik z Ludowej Partii Demokratycznej (HDP), przedstawił interprelację w sprawie Yeloğlu skierowana do ministra sprawiedliwości Güla, w którym napisano, m.in.:

"Czy jest prawdą, że Yeloğlu był obiektem tortur i maltretowania? Czy ministerstwo rozpoczęło dochodzenie w sprawie tych oskarżeń? Czy władze dostarczą odpowiedzi na prośbę jego adwokata, by umieścić go w szpitalu z powodu pogarszającego się stanu zdrowia? Jakie są prawne podstawy trzymania go w izolacji?" - Gül jeszcze nie odpowiedział.

Yeloğlu jest jednym z wielu więźniów i internowanych, oskarżonych o związki z organizacjami takimi jak Partia Pracujących Kurdystanu (PKK) i to, co turecki rząd nazywa obecnie "Organizacją Terrorystyczną Fetullaha (FETO)" czyli zwolenników przebywającego w USA muzułmańskiego duchownego, Fethullaha Gülena, którego Erdoğan oskarża o zorganizowanie nieudanej próby wojskowego zamachu stanu w lipcu 2016 r.


Według raportu Human Rights Watch (HRW) z 2017 r.:

"Ludzie w Turcji oskarżeni o związki z terroryzmem lub z próbą wojskowego zamachu stanu w 2016 r. są torturowani przez policję, inni zostali uprowadzeni i pojawia się coraz więcej dowodów maltretowania w czasie zatrzymań. 


Kilku adwokatów powiedziało Human Rights Watch, że ich klienci mówili im o torturach i pokazywali fizyczne dowody. Powiedzieli jednak, że wiele ofiar boi się skarżyć, obawiając się odwetu na członkach ich rodzin. W jednym, udokumentowanym przez Human Rights Watch przypadku, były dyrektor przedszkola obszernie opowiedział przed sądem podczas procesu w lutym o tym, że policja biła go i groziła napaścią seksualną i gwałtem, aby ’przyznał się’ do kontaktów z 'FETÖ'. Sześciu innym mężczyzn w tym samym procesie mówiło o podobnym traktowaniu”.

Ci więźniowie i internowani są oskarżeni o przestępstwa związanie z terroryzmem, mimo, że Komitet Praw Człowieka ONZ już w 2012 r. wyraził niepokój, że tureckie prawa antyterrorystyczne są niezgodne z Międzynarodowym Paktem Praw Obywatelskich i Politycznych, cytując:  

"(a) niejasność definicji czynu terrorystycznego; (b) daleko idące restrykcje narzucone na prawo do właściwej procedury prawnej; (c) wysoka liczba przypadków, w których obrońcy praw człowieka, adwokaci, dziennikarze, a także dzieci są oskarżeni z [paragrafów] Prawa Antyterrorystycznego za swobodne wyrażanie swoich opinii i idei, szczególnie w kontekście dyskusji kwestii kurdyjskiej bez używania przemocy”.

W listopadzie 2017, Izba Adwokacka w Diyarbakır opublikowała raport o łamaniu praw człowieka w więzieniach Elazığ i Şanlıurfa, według którego, między innymi, „więźniarki są narażone na przemoc, włącznie z przemocą seksualną, a dzieci-więźniowie są bite. Więzień transseksualny doznał seksualnej napaści ze strony strażników”.  


Adwokatka Öykü Çakmak, członek Komisji Obserwacji Więzień, powiedziała, że  najbardziej podstawowe łamanie praw w więzieniu, obejmowało „fizyczne i psychiczne naciski, przemoc seksualną, maltretowanie i tortury”. Dodała:

"Prawo więźniów do opieki zdrowotnej jest ograniczone. Kamery są zainstalowane we wspólnych pomieszczeniach. Nie ma regularnego dostarczania ciepłej wody. Arbitralnie wymierza się więźniom kary dyscyplinarne, które są surowsze niż te wymienione w przepisach. Więźniowie są przymusowe rewidowani nago przed przeniesieniem do innego więzienia, szpitala lub sądu. Mają założone kajdany podczas leczenia w szpitalu. Powszechne są zakazy komunikowania się z rodzinami i odwiedzającymi, a często wyklucza się dostęp do książek, pism i gazet”. 

W raporcie Izby Adwokackiej w Diyarbakır z lutego 2018 r. o łamaniu praw człowieka w więzieniu w Elazığ jest informacja, że "stworzono specjalny zespół strażników do torturowania więźniów".


Inny członek Komisji Obserwacji Więzień, adwokat Önder Alçiçek powiedział:

"Więźniowie są bici i torturowani, kiedy odmawiają stania w szeregu, jak w wojsku. Specjalny zespół strażników bije więźniów, obraża, grozi im śmiercią, i niszczy ich  rzeczy. Więźniowie mówią, że nie są bezpieczni i nie otrzymują pozwolenia na zgłoszenie się do szpitala więziennego, by otrzymać pomoc medyczną”.

Alçiçek dodał, że wszyscy więźniowie, których widzieli członkowie Komisji, mieli na ciałach ślady bicia.  


Tymczasem Barış Yarkadaş, parlamentarzysta z opozycyjnej Republikańskiej Partii Ludowej (CHP), przedstawił ministrowi sprawiedliwości Gülowi wniosek parlamentarny, w którym napisał:

" 26 lutego 2018 r. w więzieniu Tekirdağ T około 50 strażników położyło pięciu więźniów na podłodze ze związanymi rękoma i stopami. Jeden z nich został zabrany do ‘pokoju gąbki’ [cela tak nazwana od żółtej gąbki, którą jest wyłożona] i trzymany tam z zawiązanymi rękoma. Jego ręce i stopy zaczęły drętwieć i bolała go głowa, ponieważ został kopnięty w głowę. Wyjęto go z tego pomieszczenia po półtorej godzinie”.

Yarkadas dodał, że wielu innych więźniów doznało podobnego traktowania. „Tortury stały się systematyczne – powiedział. – To nie jest izolowany wypadek”.  


Przewodniczący Wielkiego Zgromadzenia Narodowego Turcji (parlamentu), İsmail Kahraman, odrzucił jednak wniosek Yarkadaşa, twierdząc, że "zawiera osobiste opinie i pytania w nim dotyczą prywatnego życia”.  


Yarkadas powiedział potem:

"Ta odpowiedź oznacza, że [członkowie rządu] chronią i zachęcają oprawców zamiast przeciwstawić im się. Kahraman odrzuca wszystkie wnioski dotyczące tortur i maltretowania. Nie chce udokumentowania żadnych tortur doświadczanych za rządów AKP. Myśli, że potrafi ukryć fakty przez przemilczanie tortur. Ale rzeczywistość tortur jest kryształowo jasna i nadal rani ludzi”.  

Według raportu na witrynie internetowej Haberdar, studenci uniwersyteccy i uczniowie licealni są traktowani podobnie. W więzieniach w Turcji jest obecnie około 70 tysięcy studentów i uczniów, a wielu z nich nie wie nawet, o co są oskarżeni, ponieważ ich adwokaci nie dostają pozwolenia na zobaczenie aktów oskarżenia.


Matka jednego z tych młodych ludzi powiedziała gazecie „Evrensel”, że jej 18-letni syn, który jest w więzieniu od ośmiu miesięcy, był torturowany w pomieszczeniu, w którym nie było kamer bezpieczeństwa. Powiedziała, że w sierpniu 2017 r. grupa 30-40 strażników zaatakowała jej syna i dwóch innych chłopców z więzieniu Maltepe w Stambule. "Mój syn stracił przytomność z powodu bicia – powiedziała. – Kiedy ocknął się, miał ręce związane z tyłu. Pokazywał mi sińce na całym ciele; miał trudności z podniesieniem prawej ręki; powiedział, że dostał silny cios w ucho; bolały go żebra”.


Powiedziała także,
 że nie pozwolono jej wysyłać listów do syna  i że trudno jest zdobyć informację o stanie zdrowia jego i innych więźniów. Tymczasem, dodała, mimo że jej syna stawiano przed sądem trzykrotnie w ciągu tych ośmiu miesięcy, nikt nie był w stanie dostarczyć przekonującego wyjaśnienia, dlaczego jest on w więzieniu.  


Inna matka, której dwoje dzieci jest w więzieniu, powiedziała „Evrensel”:

"Nie możemy zobaczyć się z prokuratorami. Mówią nam, że akta spraw są zaklasyfikowane jako poufne. Strażnicy zachowują się jakbyśmy byli przestępcami. Mówią: ‘Jeśli twoje dzieci są dobre, to dlaczego są tutaj?’ Często zakazują nam odwiedzania naszych dzieci..."

2 marca opozycyjna Demokratyczna Partia Ludowa (HDP) wydała "pilne wezwanie" w sprawie tureckich więzień, które, jak twierdzi „rozwinęły się w ośrodki tortur”, i informowała, że oskarżenia o „terroryzm” są wysuwane wobec „niemal każdego głosu sprzeciwu – polityków, członków parlamentu, burmistrzów, działaczy praw człowieka, działaczy związków zawodowych, intelektualistów, akademików i innych”.  


W raporcie HDP napisano między innymi:

"W lutym 2018 r. z wielu więzień w całym kraju doszły alarmujące wiadomości o torturowaniu więźniów. W niektórych więzieniach tortury i maltretowanie sięgnęły szczytu i stały się rutyną… Więźniowie są regularnie maltretowani fizycznie. Więźniowie są bici i czasami zabijani, kiedy odmawiają stania na apelu, oddawania wojskowego salutu, odrzucają rewizje osobiste lub proszą o wizytę u lekarza.


"Najnowszą, koszmarną śmiercią była śmierć Ulaşa Yurdakula, Kurda, który spał na macie pod schodami z powodu braku miejsca. Więźniowie i strażnicy więzienni bili go regularnie. W końcu pobili go na śmierć”.

Raport potępia także niedawną decyzję narzucenia strojów więziennych więźniom oskarżonym o terroryzm, twierdząc, że jeśli zostanie to zrealizowane, ”najprawdopodobniej więzienia w Turcji staną się przestrzenią przemocy, tortur i śmierci. Więźniowie polityczni wyrazili silna wolę opierania się tej decyzji”.


”Pilne wezwanie” HDP było adresowane do ”międzynarodowych instytucji, włącznie z Narodami Zjednoczonymi, Parlamentem Europejskim i Komisją Europejską oraz ich sprawozdawców ds. tortur i praw człowieka; partii politycznych na świecie; i do ambasad, by pilnie podjęły działania przeciwko alarmującym poziomom tortur i maltretowania tureckich więźniów”.  


Ze względu na ofiary tortur w tureckich więzieniach miejmy nadzieję, że te instytucje wezmą pod rozwagę ten rozpaczliwy apel i pociągną rząd Erdoğana do odpowiedzialności.


Turkey: Torture, Sexual Abuse Rampant in Prisons

Gatestone Institute, 10 września 2018

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska



Uzay Bulut

Publicystka turecka z Ankary, która obecnie przebywa w USA. Pisze o sobie, że urodziła się jako muzułmanka.


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj






Brunatna fala

Znalezionych 667 artykuły.

Tytuł   Autor   Opublikowany

Proirańska, antyizraelska polityka zagraniczna Niemiec   Kern   2019-08-14
Palestyńczycy w potrzebie lustra?   Tawil   2019-08-11
Powody, dla których pokojowe rozwiązania konfliktu arabsko-izraelskiego zawsze zawodzą   Hamid   2019-08-10
BDS, Omar Shakir i eliminacjonizm wobec izraela   Steinberg   2019-08-04
Plan Hamasu i Iranu na zlikwidowanie Izraela   Tawil   2019-07-29
Walka z BDS. Część I   Rosenthal   2019-07-27
Hamas maszeruje, by zniszczyć Izrael   Toameh   2019-07-26
Antyizraelskie prawa zaproponowane przez Dublin: złe dla Irlandii, gorsze dla Palestyńczyków, straszne dla wszystkich   Franklin   2019-07-13
Nihil novi   Lewin   2019-07-11
Tak, antysyjonizm jest tylko najnowszą odmianą antysemityzmu     2019-07-04
Palestyńscy ”umiarkowani”: karabiny, granaty i terroryzm    Tawil   2019-06-29
Dlaczego neonaziści tak bardzo kochają ruch BDS?     Marquardt-Bigman   2019-06-26
Haniebny wzrost antysemityzmu a antysemicki tweet znanego aktora   Frantzman   2019-06-25
Zatajany los palestyńskich chrześcijan   Ibrahim   2019-06-24
Mułłowie obiecują ”koniec” Izraela i amerykańskiej cywilizacji   Rafizadeh   2019-06-22
Rewelacje o Hezbollahu w Wielkiej Brytanii częścią niepokojącego trendu obłaskawiania Iranu   Frantzman   2019-06-19
Normalizacja islamskiego antysemityzmu   Wójcik   2019-06-06
Ludobójstwo chrześcijan weszło na ”alarmujący etap”   Ibrahim   2019-05-29
Na początku był Arab z nożem. 180 lat wykrętów (wersja 2)   Collier   2019-05-21
Bliskowschodni ruch antypokojowy   Toameh   2019-05-20
Radziecki antysyjonizm i współczesny antysemityzm lewicy   Tabarovsky   2019-05-18
Między Eurowizją a tańcem z Hamasem   Collins   2019-05-12
Ilhan Omar – ignorancja i bigoteria w sprawie rakiet z Gazy   Dershowitz   2019-05-09
Jak palestyńscy przywódcy zachęcają do terroryzmu   Tawil   2019-05-08
Nie, to nie jest o „rasie”   Rosenthal   2019-05-06
Unia Europejska: pielęgnowanie niestabilności i terroryzmu na Bliskim Wschodzie   Kahn   2019-05-05
Facebook walczy z Fake News stronniczym wideo z Gazy   Miller   2019-05-04
Abbas chce kryzysu humanitarnego   Bergman   2019-05-01
Dlaczego główny nurt polityki jest winny szerzenia się antysemityzmu   Collier   2019-04-29
Grecja: „Strefa zakazana” w Atenach?   Polizoidou   2019-04-27
Iran: nowe słownictwo lalki brzuchomówcy   Taheri   2019-04-26
Co dzieje się z Palestyńczykami, którzy żądają lepszego życia?   Toameh   2019-04-23
Uczciwość Hamasu i umowa stulecia   Toameh   2019-04-20
Współczujący wszystkich krajów łączą się   Koraszewski   2019-04-17
Tak, palestyńska tożsamość jest pomyślana tylko jako broń przeciwko Izraelowi     2019-04-15
Co się kryje za sprzeciwem wobec pokoju z Izraelem?   Tawil   2019-04-07
Wielka Brytania: Radykalni muzułmanie mile widziani, prześladowani  chrześcijanie wręcz przeciwnie   Ibrahim   2019-04-06
Konflikt świata z Izraelem w liczbach. Izraelsko-arabski konflikt w kontekście – jakiego nigdy nie widzieliście   Collier   2019-04-03
Między Gazą a Wzgórzami Golan   Collins   2019-03-31
Iran krok za krokiem zbliża się do swojego celu:  "wymazania Izraela z mapy"   Rafizadeh   2019-03-27
CODE PINK przekracza czerwoną linię w Iranie   Collins   2019-03-24
Iran: egzekucje dzieci, amputacje, chłosty   Rafizadeh   2019-03-22
Uratowani Jazydzi stoją przed ponurą przyszłością po powrocie do Iraku   Frantzman   2019-03-21
Zbrodnie wojenne Hamasu przeciwko Izraelowi i Palestyńczykom   Tawil   2019-03-20
Obalanie oskarżenia o użycie „nieproporcjonalnej siły”   Plosker   2019-03-18
Palestyńczycy: Abbas staje przed „sądem” pod zarzutem zdrady   Toameh   2019-03-17
Nie wiatr niesie odpowiedź na ”balonowy terror”   Collins   2019-03-14
Palestyńczycy: Nie dla pokoju i pojednania z „niewiernymi”   Toameh   2019-03-13
Kolorowe pranie czy pranie mózgów - uwagi o Eurowizji w Izraelu?   Benson   2019-03-08
Palestyńczycy: "Nie ma miejsca na twór syjonistyczny w Palestynie”   Tawil   2019-03-07
Iran: narastające prześladowania chrześcijan   Rafizadeh   2019-03-05
Dzwon alarmowy – powrót antysemityzmu   Collins   2019-02-28
Zbrodnie wojenne Hamasu i Islamskiego Dżihadu wobec dzieci i kobiet   Tawil   2019-02-23
“Nowy Bliski Wschód” – może za 500 lat?   Rosenthal   2019-02-22
Dlaczego brytyjska lewica nie zacznie czepiać się kogoś innego?    MacEoin   2019-02-19
Do ludzi z Gazy: kupcie sobie własne cholerne szpitale   Rose   2019-02-16
Skąd się bierze gwałtowny wzrost antysemityzmu na świecie?   Dershowitz   2019-02-15
Tragedia wschodnich chrześcijan i na czym polega żydostwo   Lewin   2019-02-14
Irańska rewolucja i uprzedzenia establishmentu   Glick   2019-02-03
Przypomnienia, wspomnienia i upamiętnienia Holocaustu   Collins   2019-01-27
”Guardian” delegitymizuje Izrael w kłamliwym artykule redakcyjnym   Plosker   2019-01-26
Naziści w przebraniu. Antyizraelskie przesłanie jest skrajnie prawicową retoryką   Collier   2019-01-24
Co mają wspólnego Mahmoud Abbas i handlarze narkotykami   Amos   2019-01-21
Kiedy skrajnie prawicowi żydożercy zgadzają się ze skrajnie lewicowymi żydożercami   Marquardt-Bigman   2019-01-14
Palestyńczycy: Prawdziwe ”zbrodnie”   Tawil   2019-01-12
Pallywood znowu podnosi swój ohydny łeb   Lieberman   2019-01-08
Palestyna: Co byłoby, gdyby nie było wojny sześciodniowej?   Sherman   2019-01-06
Gaza: sześć kłamstw i jedna prawda   Maroun   2019-01-04
Erdoğan nie jest dobrotliwym sułtanem z przeszłości, jest potworem, którego trzeba powstrzymać   Yemini   2019-01-03
Dżihadystyczny psychopata: czaruje nas, uwodzi i pożera   Chesler   2018-12-31
Rasowa polityka antysemityzmu i islamofobii   Frantzman   2018-12-30
Sił dżihadu nie można oswoić ani obłaskawić   Yemini   2018-12-28
Żadnych Żydów w Europie i żadnego państwa żydowskiego na Bliskim Wschodzie   Meotti   2018-12-27
Zwolennicy ISIS grożą zamachami terrorystycznymi podczas Świąt     2018-12-23
Co złego to Żydzi   Rosenthal   2018-12-18
Antysemityzm drogą do kariery w Turcji   Bulut   2018-12-17
11 w Pittsburghu i niemowlę w Ofra     2018-12-14
Walcz z antysemityzmem w swoim domu, a nie u sąsiada   Maroun   2018-12-11
Brytyjski profesor – fan Hamasu i jego ”poezja”     2018-12-05
Brendan O’Neill o obsesji potępiania Izraela przez lewicę   Coyne   2018-11-28
Jak wyrwać się z łap osobliwie pojmowanej empatii?   Koraszewski   2018-11-24
Dlaczego wznowione sankcje wobec Iranu są dobre dla Palestyńczyków   Toameh   2018-11-23
Tykająca bomba zegarowa islamskiej nienawiści do Żydów w USA   Bergman   2018-11-21
Jak ”New York Times” usprawiedliwia antysemityzm   Chesler   2018-11-18
Rzeź chrześcijan, brak reakcji egipskich władz   Ibrahim   2018-11-13
Żydzi a rządy prawa w Europie   Gerstenfeld   2018-11-12
Asia Bibi: Pakistańska zdrada sprawiedliwości   Meotti   2018-11-07
W Nowym Jorku są setki antyżydowskich przestępstw nienawiści – i ANI JEDEN schwytany sprawca nie był ze skrajnej prawicy      2018-11-03
Masakra w synagodze w Pittsburghu: pobudka dla antysemitów?   Maroun   2018-11-02
Ukryci zakładnicy w wojnie Hamasu w Gazie   Collins   2018-10-20
Nowoczesne ”ostateczne rozwiązanie” jest bardzo podobne do starego   Maroun   2018-10-18
Jak Iran planuje przejęcie Gazy   Toameh   2018-10-17
Jak Palestyńczycy kłamią Europejczykom   Tawil   2018-10-13
Cel Iranu - zlikwidowanie Izraela     2018-09-29
Islamskich antysemitów chroni niemieckie państwo prawa   Tibi   2018-09-26
Turcja: tortury, wykorzystywanie seksualne szaleją w więzieniach   Bulut   2018-09-21
Krytyka czy patologiczna nienawiść?   Rosenthal   2018-09-19
Lewicowy nacjonalizm i bolszewicka prawica   Koraszewski   2018-09-18
Nienawiść Corbyna do Izraela nie jest żadną niespodzianką   Bergman   2018-09-13
Ku czemu zmierza antysyjonizm?   Koraszewski   2018-09-09

« Poprzednia strona  Następna strona »
Polecane
artykuły

Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica



Arabowie



Roboty będą uprawiać ziemię



Sumienie, czyli moralność bez smyczy



Skomplikowana ewolucja



Argument neuroróżnorodności



Nowe badanie pamięci długotrwałej



Ściganie bluźnierstwa



Ryby jaskiniowe



Autyzm


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk