Prawda

Sobota, 4 lipca 2020 - 13:08

« Poprzedni Następny »


Oświecenie: Rozum jest niezbywalny

 


Steven Pinker 2018-02-15

Obraz Immanuela Kanta i jego współczesnych, których praca, wiara i wartości leżą u podstaw oświeceniowego myślenia. Zdjęcie: Science History Images / Alamy S/Alamy Stock Photo
Obraz Immanuela Kanta i jego współczesnych, których praca, wiara i wartości leżą u podstaw oświeceniowego myślenia. Zdjęcie: Science History Images / Alamy S/Alamy Stock Photo

We wtorek, 13 lutego rozpoczęła się sprzedaż nowej książki Stevena Pinkera, Enlightenment Now. Poniżej za pozwoleniem Autora publikujemy jej fragment.   


Czym jest oświecenie? W eseju z 1784 r. z tym właśnie pytaniem jako tytułem, Immanuel Kant odpowiedział, że jest to “wyjście człowieka z niepełnoletności, w którą popadł z własnej winy”, jego “leniwego i tchórzliwego” poddania się “dogmatom i formułkom” władzy religijnej lub politycznej. Proklamowanym przez niego hasłem Oświecenia jest: „Odważ się myśleć!” a podstawowymi wymogami jest wolność myśli i słowa.


Czym jest Oświecenie? Nie ma oficjalnej odpowiedzi, bo epoka tak nazwana od eseju Kanta nigdy nie została, jak Olimpiady, oddzielona ceremoniami otwarcia i zamknięcia, a jego założenia nie zostały wpisane w jakąś przysięgę ani w credo. Oświecenie umieszcza się zwyczajowo w ostatnich dwóch trzecich XVIII wieku, chociaż wypłynęło z Rewolucji Naukowej i Wieku Rozumu w XVII wieku i przelało się do rozkwitu klasycznego liberalizmu w pierwszej połowie XIX wieku. Myśliciele Oświecenia, prowokowani przez tradycyjną mądrość nauki i badań, pamiętający rozlew krwi niedawnych wojen religijnych i wspomagani łatwym przepływem idei i ludzi, szukali nowego zrozumienia kondycji człowieka. Ta era była skarbnicą idei, czasem sprzecznych, ale cztery tematy wiążą je razem: rozum, nauka, humanizm i postęp.


Najważniejszy jest rozum. Rozum jest niezbywalny. Gdy tylko występujesz, by dyskutować kwestię tego, w co powinniśmy wierzyć (lub jakąkolwiek inną kwestię), jak długo twierdzisz, że twoje odpowiedzi, jakiekolwiek by one nie były, są rozsądne lub uzasadnione, lub prawdziwe i że dlatego inni ludzie też powinni tak uważać, zawierzasz siebie rozumowi i ocenie twoich przekonań według obiektywnych standardów.


Jeśli jest coś wspólnego dla myślicieli Oświecenia, to jest tym naleganie, aby stanowczo  stosować standardy rozumu dla zrozumienia naszego świata, nie zaś uciekać się do takich źródeł urojeń jak wiara, dogmat, objawienie, autorytet, charyzma, mistycyzm, wróżby, wizje, instynkt lub hermeneutyczna analiza świętych tekstów.


Wielu dzisiejszych autorów myli poparcie Oświecenia dla rozumu z nieprzekonującym twierdzeniem, że ludzie są istotami doskonale racjonalnymi. Nic nie mogłoby być dalsze od historycznej rzeczywistości. Myśliciele tacy jak Kant, Baruch Spinoza, Thomas Hobbes, David Hume i Adam Smith byli dociekliwymi psychologami, w pełni świadomymi naszych irracjonalnych pasji i dziwactw. Twierdzili, że tylko przez analizę powszechnych źródeł głupoty możemy mieć nadzieję na ich przezwyciężenie. Świadome stosowanie rozumu jest niezbędne właśnie dlatego, że nasze powszechne nawyki myślenia nie są szczególnie rozsądne.


To prowadzi nas do drugiego ideału, do nauki, do udoskonalania rozumu, by zrozumieć świat. Obejmuje to zrozumienie nas samych. Rewolucja Naukowa była rewolucyjna w sposób, który trudno docenić dzisiaj, kiedy jej odkrycia stały się dla większości z nas drugą naturą.


Potrzeba “nauki o człowieku” była tematem, który wiązał myślicieli Oświecenia, niezgadzających się w wielu innych sprawach, włącznie z Monteskiuszem, Humem, Smithem, Kantem, Nicolasem de Condorcetem, Denisem Diderotem, Jean-Baptiste d’Alembertem, Jean-Jacques Rousseau i Giambattista Vico. Ich przekonanie, że jest coś takiego jak uniwersalna natura ludzka i że można ją badać naukowo, uczyniła z nich wczesnych praktyków nauk, które zostaną nazwane dopiero stulecia później. Byli kognitywistycznymi neuronaukowcami, którzy próbowali wyjaśnić myśl, emocje i psychopatologię w kategoriach fizycznych mechanizmów mózgu. Byli ewolucyjnymi psychologami, którzy starali się scharakteryzować życie w stanie natury i zidentyfikować zwierzęce instynkty, które są „wtopione w nasze serca”. Byli społecznymi psychologami, którzy pisali o uczuciach moralnych, które przyciągają nas wzajem do siebie, o egoistycznych pasjach, które nas dzielą i o dziwactwach i krótkowzroczności, które krzyżują nasze najlepsze plany. I byli antropologami kulturowymi, którzy przekopywali się przez relacje podróżników i odkrywców w poszukiwaniu danych o ludzkich powszechnikach i o różnorodności zwyczajów i obyczajów w kulturach świata.


Idea uniwersalnej natury ludzkiej doprowadza nas do trzeciego tematu, do humanizmu. Myśliciele Wieku Rozumu i Oświecenia widzieli pilną potrzebę świeckich podstaw moralności, ponieważ prześladowała ich historyczna pamięć stuleci religijnych jatek: krucjaty, inkwizycja, polowanie na czarownice, europejskie wojny religijne.


Położyli fundamenty pod to, co teraz nazywamy humanizmem, a co przedkłada dobro indywidualnych mężczyzn, kobiet i dzieci nad chwałę plemienia, rasy, narodu lub religii. Nie grupy ale jednostki są obdarzone czuciem – odczuwają przyjemność i ból, spełnienie i katusze. Niezależnie od tego, czy było to ujęte jako cel dostarczania największego szczęścia największej liczbie ludzi, czy imperatyw kategoryczny traktowania człowieka jako celu, nie zaś jako środka, mówili, że uniwersalna zdolność człowieka do cierpienia i rozkwitania wzywa nas do moralnej troski.


Steven Pinker. Zdjhęcie: Scott Nobles
Steven Pinker. Zdjhęcie: Scott Nobles

Na szczęście natura ludzka przygotowuje nas do reakcji na to wezwanie. Jesteśmy bowiem wyposażeni w uczucie sympatii, które oni nazywali także życzliwością, w zdolność litości i współczucia. Ponieważ jesteśmy wyposażeni w zdolność współodczuwania z innymi, nic nie może przeszkodzić rozszerzeniu życzliwości od rodziny i plemienia na całą ludzkość, szczególnie, że rozum skłania nas do zdania sobie sprawy z tego, że nie ma niczego szczególnego w nas ani w grupie, do której należymy. Jesteśmy zmuszeni do kosmopolityzmu: do zaakceptowania naszego obywatelstwa w świecie.  


Humanistyczna wrażliwość skłaniała myślicieli Oświecenia do potępienia nie tylko przemocy religijnej, ale także świeckiego okrucieństwa tamtych czasów, włącznie z niewolnictwem, despotyzmem, egzekucjami za błahe przestępstwa jak drobne kradzieże ze sklepów i kłusownictwo, oraz sadystycznych kar, takich jak chłosta, amputacje, wbijanie na pal, wypruwanie wnętrzności, łamanie kołem i palenie na stosie. Oświecenie nazywa się czasami  Rewolucją Humanizmu, ponieważ doprowadziło do zniesienia barbarzyńskich praktyk, które były powszechne we wszystkich cywilizacjach przez tysiąclecia.


Jeśli zniesienie niewolnictwa i okrutnych kar nie jest postępem, to nic nim nie jest, co doprowadza nas do czwartego ideału Oświecenia. Z naszym rozszerzonym przez naukę zrozumieniem świata i z naszym rozszerzonym przez rozum i kosmopolityzm kręgiem współodczuwania, ludzkość może uczynić intelektualny i moralny postęp. Nie musi godzić się na nieszczęścia i irracjonalności teraźniejszości ani cofać zegara do utraconego złotego wieku.


Ideału postępu nie należy mylić z XX-wiecznym ruchem przeorganizowania społeczeństwa dla wygody technokratów i planistów, który politolog James Scott nazywa Autorytarnym Wysokim Modernizmem. Ten ruch zaprzeczał istnieniu natury człowieka z jej mglistą  potrzebą piękna, natury, tradycji i bliskości społecznej. Zaczynając od „czystego stołu” moderniści projektowali odnowę miast, gdzie zastępowali tętniące życiem dzielnice autostradami, wysokościowcami, smaganymi wiatrem placami i wypełnione architekturą brutalizmu.


“Ludzkość narodzi się na nowo – snuli teorie – i będzie żyła w uporządkowanej relacji do całości”. Chociaż wiązano to czasami ze słowem postęp, jego użycie było ironiczne: „postęp” który nie jest kierowany przez humanizm nie jest postępem.


Zamiast próbować przekształcić ludzką naturę Oświecenie miało nadzieję na postęp skoncentrowany na ludzkich instytucjach. Stworzone przez człowieka systemy, takie jak rządy, prawa, szkoły, rynki i organizacje międzynarodowe są naturalnym obiektem do stosowania rozumu dla ulepszenia ludzkiego życia.


Zgodnie z tym rozumowaniem rząd nie ma bożego namaszczenia do sprawowania rządów, nie jest też jednoznaczny ze „społeczeństwem” ani nie jest wcieleniem narodowej, religijnej lub rasowej duszy. Jest ludzkim wynalazkiem, uzgodnionym w kontrakcie społecznym, zaprojektowanym do polepszenia dobrostanu obywateli przez koordynowanie ich zachowania i zniechęcanie do egoistycznych czynów, które mogą być kuszące dla każdego indywidualnego człowieka, ale powodują pogorszenie sytuacji dla wszystkich. Jak ujmuje to najsłynniejszy wytwór Oświecenia, Deklaracja Niepodległości Stanów Zjednoczonych, w celu zabezpieczenia prawa do życia, wolności i swobody ubiegania się o szczęście, wśród ludzi wyłonione zostały rządy, których władza wywodzi się ze zgody rządzonych.


Oświecenie także dokonało pierwszej racjonalnej analizy dobrobytu. Punktem wyjścia nie była dystrybucja bogactwa, ale kwestia tego, jak w ogóle powstaje bogactwo. Specjalizacja działa tylko na rynku, który pozwala specjalistom wymieniać towary i usługi i Smith wyjaśnił, że działalność gospodarcza jest rodzajem wzajemnie korzystnej współpracy (w dzisiejszym języku, grą o sumie pozytywnej): każdy dostaje z powrotem coś, co ma dla niego większą wartość niż to, co oddał. Dzięki dobrowolnej wymianie ludzie udzielają korzyści innym przez zdobywanie korzyści dla siebie; jak napisał: „Nie od przychylności rzeźnika, piwowara czy piekarza oczekujemy naszego obiadu, lecz od ich dbałości o własny interes. Zwracamy się nie do ich humanitaryzmu, lecz do egoizmu”. Smith nie mówi, że ludzie są bezwzględnymi egoistami, ani że powinni tacy być; był jednym z najżarliwszych w historii komentatorów ludzkiego współodczuwania. Powiedział tylko, że na rynku każda skłonność ludzi do dbania o siebie i swoje rodziny może działać dla dobra wszystkich.


Wymiana może uczynić całe społeczeństwo nie tylko bogatszym, ale sympatyczniejszym, ponieważ na skutecznym rynku lepiej jest kupować rzeczy niż je kraść, a inni ludzie są dla ciebie bardziej wartościowi żywi niż martwi. (Jak to w stulecia później napisał ekonomista Ludwig von Mises: „Jeśli krawiec idzie na wojnę przeciwko piekarzowi, musi od tego czasu sam piec sobie chleb”.) Wielu myślicieli Oświecenia, włącznie z Monteskiuszem, Kantem, Wolterem, Diderotem i Abbé de Saint-Pierre podpisywało się pod ideałem doux commerce, łagodnego handlu. Amerykańscy Ojcowie Założyciele – George Washington, James Madison a szczególnie Alexander Hamilton – zaprojektowali instytucje tego młodego narodu do pielęgnowania handlu.


Co doprowadza nas do kolejnego ideału Oświecenia – pokoju. Wojna była tak powszechna w historii, że było naturalne uważać ją za trwałą część kondycji człowieka i sądzić, że pokój przyjdzie dopiero w erze mesjańskiej. Teraz jednak o wojnie nie myślano dłużej jako o boskiej karze, którą trzeba znosić z ubolewaniem, ani jako o wspaniałym podboju prowadzącym do wygranej i świętowania zwycięstwa, ale jako o praktycznym problemie, który trzeba łagodzić i któregoś dnia rozwiązać. W Wieczystym pokoju Kant wyłożył posunięcia, które zniechęciłyby przywódców od wciągania ich krajów w wojnę. Wraz z międzynarodowym handlem zaleca republiki przedstawicielskie (które nazwiemy demokracjami), wzajemną przejrzystość, normy przeciwko podbojom i ingerencjom w sprawy wewnętrzne, swobodę podróżowania i imigracji oraz federację państw, które rozstrzygałyby spory między sobą.


Mimo całej dalekowzroczności założycieli i filozofów, Enlightenment Now nie jest hagiografią Oświecenia. Myśliciele Oświecenia byli ludźmi swojej epoki, ludźmi XVIII wieku. Niektórzy byli rasistami, seksistami, antysemitami, właścicielami niewolników i pojedynkowiczami. Niektóre z kwestii, jakie ich niepokoiły, są niemal niezrozumiałe dla nas i obok olśniewających mieli mnóstwo głupawych pomysłów. Ponadto, urodzili się zbyt wcześnie, by docenić pewne filary nowoczesnego zrozumienia rzeczywistości, włącznie z entropią, ewolucją i informacją.


Pierwsi by to przyznali. Jeśli wychwalasz rozum, to liczy się prawość myśli, a nie osobowość myśliciela. A jeśli jesteś oddany postępowi, nie możesz twierdzić, że już wszystko rozpracowałeś. Nie odbiera się niczego myślicielom Oświecenia, kiedy identyfikuje się pewne zasadnicze idee o kondycji człowieka i naturze postępu, o których my dziś wiemy, a oni jeszcze nie wiedzieli.


Reason is non-negotioable’: Steven Pinker on Enlightenment

Guardian, 11 lutego 2018

Tłumaczenie: Małgorzata Koraszewska

 


Skomentuj     Wyślij artykuł do znajomego:     Wydrukuj




Komentarze
1. Jest nadzieja Leszek 2018-03-29








Spacer
Ja: Idziesz z nami nad Wisłę?  
Hili: Zastanawiam się.

Więcej

Zatruty koktajl skarg
i zażaleń
Amir Taheri

Od samego początku niewolnictwo było stałą częścią ludzkiego istnienia, a w niektórych krajach jest nadal. Ani też czarni Afrykanie nie byli jedynymi ludźmi, których zamieniano w niewolników… Niewolnictwo było powszechną chorobą, która dotykała każdą społeczność na ziemi; jest to wstydliwa karta całej ludzkiej rodziny. Na rycinie: \

Kiedy oburzenie wywołane śmiercią George’a Floyda w sfuszerowanej operacji aresztowania podejrzanego zaczyna się uspokajać, może pora rozważyć, co osiągnął gniew rozpętany tą sprawą w dziesiątkach miast na całym świecie. 
Obawiam się niestety, że nie tylko wiele z tego gniewu poszło na marne, ale że ta forma gniewu mogła przyczynić się do pogłębienia społecznych resentymentów. Są po temu co najmniej dwie przyczyny.

Więcej

Chińskie urojenie
Nasrallaha i innych
Alberto M. Fernandez


Siedemnastego czerwca członek libańskiej grupy terrorystycznej Hezbollah, która narzuca na Liban irańską satrapię, udzielił długiego wywiadu telewizji LBC w Bejrucie. Pozornie Naim Kassem i jego szef, Hassan Nasrallah, są tylko przywódcami politycznej partii i organizacji “oporu”, ale kontrola Hezbollahu nad Libanem oznacza, że wszyscy dopatrują się kontekstu i znaczenia w  pojawiających się dyskursach i wywiadach. Wrogowie szukają aluzji, a słudzy Iranu w Libanie szukają wskazówek.

Więcej
Blue line

Kiedy trzeba powiedzieć:
przepraszam, myliłem się
Andrzej Koraszewski 


Najnowszy artykuł Michaela Shellenbergera ukazał się na łamach „Forbes” i natychmiast został zdjęty. Czytałem go na jego stronie internetowej i rozumiem przerażenie redaktorów „Forbesa”. Jeden z najbardziej rozpoznawanych w dzisiejszym świecie ekologów przeprasza za rozpętanie histerii wokół zmian klimatycznych. Urodzony w 1971 roku Shellenberger jest współzałożycielem Breakthrough Institute oraz Environmental Progress. „Time” w 2008 roku nazwał go „bohaterem walki o środowisko”, jest autorem kilku książek i jest uznawany za autorytet w sprawach środowiska.

Więcej

Żydzi: Azjaci, Słowianie,
a teraz straszni biali 
Daled Amos

Przywilej białych Żydów. 

Jeśli chodzi o szerzenie nienawiści do Żydów, Tamika Mallory -- uczennica Ala Sharptona – dobrze nauczyła się lekcji. W 2018 roku cytowano jej słowa w artykule „New York Times” o tym, jak wiele dowiedziała się o białych Żydach. Od czasu tej rozmowy wszyscy wiemy jak to biali Żydzi podtrzymują białą supremację.

Więcej
Blue line

Postmodernizm: filozofia za
naszymi wojnami kulturowymi
Jason D. Hill


W moim poprzednim artykule postawiłem tezę, że wojny kulturowe, jakie dzieją się na ulicach i na uniwersytetach w całych Stanach Zjednoczonych i w krajach Europy, są objawami większej moralnej pandemii, której filozoficzne korzenie zarówno spłodziły, jak legitymizują szaleństwo anarchicznych impulsów. Wskazałem na to, że relatywizm moralny wspiera ideę, że nie ma obiektywnych kryteriów, by rozsądzić między konkurencyjnymi twierdzeniami o prawdzie. Rządzącą zasadą jest subiektywizm. To, co człowiek czuje, że jest prawdą, stanowi prawdę. Logika i rozum, według bardziej radykalnej szkoły subiektywizmu, jest wytworem rasistowskich i imperialistycznych białych konstruktów. 

Więcej

Nieislamskie prawo
o ochronie rodziny
Khaled Abu Toameh

Palestyńskie kobiety i organizacje praw człowieka są obiektem ataków Hamsu i innych islamskich grup oraz osobistości za ich poparcie propozycji nowej ustawy o ochronie rodziny. Ich zdaniem kryminalizacja bicia i mordowania kobiet jest bezspornym naruszeniem islamskiego nauczania i islamskich wartości. (Zdjęcie: Tessa Fox/Al Jazeera)

Palestyńskie kobiety i organizacje praw człowieka są obiektem ataków Hamasu i innych islamskich grup oraz osobistości za ich poparcie propozycji nowej ustawy o ochronie rodziny, która została przedstawiona przez rząd Autonomii Palestyńskiej.  


Ministerstwo do Spraw Kobiet AP informuje, że proponowane prawo ma uzupełnić kodeks karny przez wprowadzenie minimalnego wieku pozwalającego na zawarcie małżeństwa, uporządkować obecne zasady ochrony ofiar domowej przemocy, wprowadzić ostrzejsze kary dla sprawców i szkolenie sił policyjnych w udzielaniu pomocy ofiarom.      

Więcej

Przekonajcie mnie dlaczego
mam głosować na Trzaskowskiego
Andrzej Koraszewski 

Zamach na prezydenta Narutowicza.

Trudno powiedzieć, czy ten apel był dramatyczny, czy szyderczy. Przeglądając późnym wieczorem Internet zobaczyłem gdzieś wpis człowieka, którego nie znam. Zaintrygował mnie tytuł: „Przekonajcie mnie, dlaczego mam w drugiej turze głosować na Trzaskowskiego, macie dwa tygodnie czasu”. Dalej autor informował, że widzi wkoło pogardę i bezmiar niechęci, że nie jest zwolennikiem Dudy, ale zupełnie nie rozumie dlaczego miałby głosować na Trzaskowskiego. Pisał, że chce się dowiedzieć czy potrafimy go przekonać. Do Rafała Trzaskowskiego i do jego obozu pełnego pogardy dla innych.

Więcej

Uprowadzenie Holocaustu
dla Dżihadu (6)
Anjuli Pandavar

Elinor Joseph, chrześcijanka z arabskiej wioski Jish, żołnierka IDF – Zdjęcie: Israel and Staff.com

Na domiar wszystkich złożoności muzułmańskiej tożsamości muzułmański Arab izraelski musi borykać się z wieloma splątanymi problemami. 

Więcej

Współczesne niewolnictwo
i “przebudzona” hipokryzja
Judith Bergman

Podczas gdy Black Lives Matter (BLM) i jego sykofanci bez końca debatują o zmianach nazw ulic i usuwaniu pomników, ignorują osłupiające 40 milionów ofiar rzeczywistego niewolnictwa w dzisiejszym świecie, włącznie z około 9,2 milionami mężczyzn, kobiet i dzieci obecnie żyjących jako niewolnicy w Afryce. Na zdjęciu: Wandale próbują obalić pomnik prezydenta USA, Andrew Jackson na Lafayette Square, 22 czerwca 2020, w pobliżu Białego Domu w Waszyngtonie.

Wiadomości pełne są informacji o zwolennikach Black Lives Matter (BLM), którzy dewastują i demolują pomniki handlarzy niewolnikami, właścicieli niewolników i każdego, kogo uważają za historycznie związanego z niewolnictwem. W Bristolu w Anglii obalono pomnik handlarza niewolnikami, Edwarda Colstona i wrzucono go do morza. W Belgii wymalowano graffiti na pomnikach króla Leopolda .


Z powodu tych akcji część władz lokalnych zaczęła rozważać, czy wszystkie pomniki, postrzegane jako obraźliwe dla obecnej wrażliwości, powinny zostać usunięte. Burmistrz Londynu, Sadiq Khan ogłosił o decyzji ustanowienia komisji, która zbada pomniki i nazwy ulic w stolicy Wielkiej Brytanii.

Więcej

Izrael musi nauczyć się
rozumieć język “palestyński”
Itamar Marcus

Palestyński chłopiec rzuca kamieniami w izraelskich żołnierzy podczas starć na Zachodnim Brzegu(zdjęcie: REUTERS)

Słyszymy doniesienia izraelskich przedstawicieli i mediów, że Autonomia Palestyńska (AP) mówi, że jest przeciwna zbrojnemu terrorowi w reakcji na spodziewane rozciągnięcie izraelskiego prawa na części Judei i Samarii. Jednak Palestinian Media Watch pokazuje, że komunikaty AP do własnej ludności zupełnie otwarcie prowadzą kampanię terroru. Które z tych dwóch sprzecznych przesłań reprezentuje obecną strategię AP?
Jednak istnieje tylko jedno przesłanie AP, a problem polega na tym, że izraelscy przywódcy, media i społeczność międzynarodowa nie opanowali palestyńskiego języka – nie rozumieją “palestyńskiego”.

Więcej
Blue line

Erdoğan życzy:
„Wielu szczęśliwych zdobyczy"
Burak Bekdil

Miejsce na tegoroczne tureckie obchody rocznicy zdobycia Konstantynopola w 1453 roku nie zostało dobrane przypadkowo: była nim olśniewająca budowla katedry Hagia Sophia (na zdjęciu), zbudowana w szóstym wieku w Bizantyjskim Imperium jako punkt centralny jego stolicy. Prezydent Recep Tayyip Erdoğan osobiście upamiętnił to zdobycie islamską modlitwą w Hagia Sophia, która jest uznana przez UNESCO za miejsce dziedzictwa światowego. (Zdjęcie z Wikipedii)

Każdego roku w Turcji dzień 29 maja budzi się “fetysz podboju”. Turcy są dumni z tego, że ich osmańscy przodkowie w 1453 roku “zdobyli” (nie “najechali”) ówczesny Konstantynopol, dzisiejszy Stambuł. Jest wystarczająco dziwaczne, że dumny naród upamiętnia rok po roku podbój “siłą miecza” największego miasta innego narodu. Tegoroczna 567. rocznica nie była wyjątkiem: podczas obchodów eufemistycznie mówiono o upadku Konstantynopola jako o islamskiej “zdobyczy” – nie “inwazji”.
W tureckim żargonie różnica jest wyraźna: “zdobycz” jest wtedy, kiedy my to robimy, “inwazja”, kiedy robią to inni. Podczas tegorocznych obchodów prezydent Recep Tayyip Erdoğan podniósł stawkę, 
mówiąc o zdobywaniu w czasie przyszłym, a nie tylko retrospektywnie. 

Więcej

Teraz jest czas na przełamanie
izraelsko-palestyńskiego impasu
Vic Rosenthal


Przez dziesięciolecia wielu ludzi nawoływało do “rozwiązania w postaci dwóch państw”. Izraelska lewica, amerykański establishment, nawet przywódcy Autonomii Palestyńskiej utrzymywali, że tego chcą. Niektórzy lubili powtarzać, że “wszyscy wiedzą, jakie jest rozwiązanie” i że trzeba tylko dopracować kilka drobnych szczegółów – jak, dokładnie, podzielić Jerozolimę; jak wynagrodzić arabskich “uchodźców” (którzy w większości nie są uchodźcami), którym przez wszystkie te lata obiecywano, że “powrócą”.

Więcej
Blue line

Pochwała parlamentarnego
ateizmu
Andrzej Koraszewski 

Wicepremier Emilewicz przemawia z ambony

Czy żyjemy w czasach nowej kontrreformacji? Kiedy rządowi politycy pielgrzymują do sanktuariów, kiedy trudno rozróżnić, czy oglądamy mszę, czy wiec polityczny, kiedy przedsiębiorstwa zawierza się Matce Boskiej, kiedy w parlamencie słyszymy modlitwy, a projekty ustaw składają organizacje w rodzaju Ordo Iuris, kiedy wymiar sprawiedliwości wspiera tuszowanie przestępstw popełnionych przez książy, a na ulicach pojawiają się komiczne postaci w średniowiecznych strojach z ogromnymi krzyżami, reakcją na ten powrót do średniowiecza może być rewolucyjny ateizm trybunów ludowych.

Więcej

Czarne Życie Się Liczy,
a co z palestyńskim życiem?
Ruthie Blum

<span>Protestujący w Tel Awiwie niosą transparent “Palestyńskie Życie Się Liczy” (Zdjęcie: LEON SVERDLOV)</span>

Na całym Zachodzie protestujący  z Black Lives Matter (BLM) demolują historyczne symbole i pomniki kultury, wszystko, co uważają za rasistowskie. Żadna książka, film, sztuka ani pomnik nie są bezpieczne przed ich cenzurą i pogardą.  

 

Władze Minnesoty usunęły książki Marka Twaina i Harper Lee z programów szkolnych. HBO wycofało Gone with the Wind z listy filmów.

 

Paramount Network anulowała nowy sezon popularnego programu “Cops” przed jego premierą 15 czerwca. Inne studia i zespoły pędzą w ich ślady sprawdzając sitcomy i książki starych klasyków.

Więcej

Bodźce do innowacji
w końcu pokonają COVID-19
Matt Ridley


Wirusa pokona w końcu innowacja: nowa szczepionka, nowy lek przeciwwirusowy – lub nowa aplikacja, która pomoże nam unikania kontaktu z zarażonymi osobami.


Tym więc, czego świat najbardziej teraz potrzebuje, są bodźce do innowacji. Oto pomysł, jak to zrobić.  


Problem polega na tym, że innowacja jest niepewnym i nieprzewidywalnym procesem. Piszę w mojej książce How Innovation Works, że rzadko kiedy można otrzymać innowację na rozkaz wtedy, kiedy jest potrzebna.

Więcej

Grają surmy bojowe
i werble wciąż warczą
Andrzej Koraszewski


Goźba wojny religijnej przeraża. Jeśli dobrze słyszę, totalna wojna religijna czai się tuż za rogiem, może wybuchnąć jutro, albo za tydzień. Na spotkaniu w ONZ Sekretarz Generalny Ligi Arabskiej, Ahmed Aboul Ghejt powiedział, że „TO” spowoduje wojnę religijną w regionie i poza regionem. Co właściwie powiedział Sekretarz Generaly? Powiedział, że Liga Arabska i nie tylko Liga Arabska będzie podżegać muzułmanów do mordowania Żydów i innych niewiernych na całym świecie. Niby już to robią od lat, ale Sekretarz Generalny ostrzegł, że teraz to dopiero zobaczymy. Pan Antonio G., Sekratarz Generalny Wszystkich Narodów Świata wysłuchał uważnie gróźb gangstera i natychmiast wezwał Żydów do oddalenia groźby.

Więcej

Postępujący nihilizm
i zgnilizna postmodernizmu
Jason D. Hill


Wiele już napisano o koszmarnym i tragicznym zabójstwie George’a Floyda i wiele napisano  o istnieniu lub nieistnieniu systemowego rasizmu w naszym kraju i wśród policji w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Twierdzę, że rozsądni ludzie mogą mieć rozsądne różnice zdań w tej kwestii; mogą oferować rozsądne argumenty oparte na faktach i równie przekonujące repliki. Z wykształcenia jestem filozofem, a z natury mam chłodny, niesentymentalny umysł. Dlatego przyjmuję, że brak zgody w sprawach, które dalece nie są niepodważalną prawdą, może istnieć bez tego, by życie obywatelskie i społeczne zaufanie oraz spójność staczały się w kompletny chaos.

Więcej

Palestyńczycy: Czy rzeczywiście
chodzi o “aneksję”?
Khaled Abu Toameh

Islamscy funkcjonariusze w Strefie Gazy wzywają teraz Palestyńczyków do dokonywania ataków terrorystycznych na Izrael, nie z powodu planu “aneksji”, ale w celu wygnania Żydów z „palestyńskich, arabskich, islamskich ziem”. Na zdjęciu: Zbrojni członkowie Hamasu w Strefie Gazy.

Dla palestyńskich duchownych islamskich zamiar Izraela rozciągnięcia swojej suwerenności na części Zachodniego Brzegu, szczególnie na żydowskie osiedla i Dolinę Jordanu, znaczy bardzo niewiele: ich zdaniem Żydzi „nie mają żadnego prawa do palestyńskiej, arabskiej i islamskiej ziemi”.


Stanowisko islamskich duchownych zaprzecza twierdzeniu  Autonomii Palestyńskiej, że plan aneksji “zniszczy rozwiązanie w postaci dwóch państw i wszelką szansę procesu pokojowego z Izraelem”.

Więcej

Maleńkie stworzenia morskie
budują olbrzymie domy
Jerry A. Coyne

Zdjęcie nagiej osłonicy z Ocean.

Ze wszystkich postów, jakie napisałem o zdumiewających rzeczach, jakie robią zwierzęta, dając tym świadectwo o mocy doboru naturalnego, to jest być może najbardziej zdumiewające. Dotyczy bardzo małego zwierzęcia, Bathochordaeus stygius, „ogonicy olbrzymiej”, która jest wolno pływającą morską osłonicą, strunowcem z tego samego typu jak ludzie. Ma około 4 cm długości, z „tułowiem”, gdzie mieszczą się narządy, i ogonem.

Więcej

Więc myślisz, że wiesz,
kim są Izraelczycy?
David Collier


Izraelczycy to naród uchodźców, uchodźców ze wszystkich zakątków świata, uciekających nieodmiennie przed tym samym – przed przesądami, nienawiścią, prześladowaniami, przed śmiercią z rąk motłochu i przed państwowym terrorem. Izraelczycy to również Arabowie, chrześcijanie i muzułmanie, ci którzy mieszkali tam przed powstaniem Izraela i tacy, którzy szukali w Izraelu schronienia przed prześladowaniami w swoich krajach.    

Jest tak wiele ignorancji na temat Izraela i Izraelczyków. Nienawidzący Izraela opowiadają tak wiele kłamstw, a przecież czasami prawda jest tak prosta i gapi się każdemu w oczy.  

Kim są Izraelczycy? Lubię indywidualne podejście, pomyślałem więc, że zabiorę was na wycieczkę, byście kilkoro z nich spotkali.

Więcej
Blue line

Przerażająca prawda
o dziewicach z raju
Andrzej Koraszewski 


Wiadomość z obozu koncentracyjnego w Gazie z dnia 8 maja 2020. przekazana przez uczonego w islamie Ahmada Khadoura, w kazaniu wygłoszonym pod gołym niebem przed ruiną jego posiadłości. Jak poinformował duchowy przywódca, z powodu blokady i syjonistycznej okupacji liczba dziewic w raju została zredukowana z 72 do zaledwie dwóch. Uczony nie powiedział tego wprost. Informacja została przekazana w kazaniu chwalącym piękno raju i doskonałość przydzielonych pośmiertnie dziewic. Raz jeszcze usłyszeliśmy zapewnienie o wyższości dziewic pośmiertnych nad śmiertelnymi. Obietnica wiecznego życia seksualnego w raju jest niezmienna i równie kusząca jak wcześniej, chociaż zdecydowanie skromniejsza. Ahmad Khadura mówił:

Więcej

Uprowadzenie Holocaustu
dla Dżihadu (5)
Anjuli Pandavar


Można zastanawiać się, czy żydowskie zaprzeczanie nienawiści i istnieniu planów eksterminacji, jakie islam ma dla Żydów, jest analogiczne do zaprzeczania żydowskiemu statusowi dhimmi pod władzą islamu? Wydaje się, że u sedna całego żydowskiego doświadczenia ukrywa się negacja. Sprzeciwianie się jednej negacji (Holocaust), by ukryć inną negację (dhimmitude pod władzą islamu). Jest gorzką ironią, że ta negacja znajduje się także u sedna stosunku muzułmanina do islamu.  Islam odmawia muzułmaninowi jego człowieczeństwa i muzułmanin musi codziennie zaprzeczać temu, że aby być człowiekiem, musi zanegować islam.

Tak islam trzyma w garści swoich wyznawców. Islam niszczy każdego, kto ma kontakt z islamem. 

Więcej

Sowiecka mentalność
Amerykanów 
Izabella Tabarovsky


Rosjanie lubią cytować Sergeia Dowlatowa, radzieckiego pisarza, dysydenta, który w 1979 roku wyemigrował do Stanów Zjednoczonych: “Nadal przeklinamy towarzysza Stalina, i oczywiście mamy po temu powody. A jednak chciałbym zapytać – kto napisał cztery miliony donosów?”  Dodał również, że nie zrobiła tego radzicka bezpieka. Zrobili to zwykli ludzie.

Więcej

Normalizacja i prezenty
z warunkami
Liat Collins

Urzędniczka Hamasu w Gazie pokazuje dolarowe banknoty po otrzymaniu pensji wypłaconej przez Katar w grudniu 2018 roku(zdęcie: IBRAHEEM ABU MUSTAFA/REUTERS)

Wydarzenia tego tygodnia przywodzą na myśl ulubioną historyjkę izraelskiego satyryka, Efraima Kiszona. Jest to opowieść o pięknej bombonierce z czekoladkami, która przechodziła od jednej osoby do drugiej, aż po przewędrowaniu kraju wróciła do pierwszego posiadacza. Kiedy ją wreszcie otwarto, zawartość była cała spleśniała.
Okoliczności, w jakich przypomniałam sobie tę historyjkę, nie były tak śmieszne, jak opowiadanie Kiszona o ludzkich wadach i dziwactwach. W zeszłym tygodniu było kilka doniesień, że samolot transportowy z logo Etihad Airways wylądował na lotnisku Ben-Guriona, by dostarczyć pomoc i zaopatrzenie medyczne dla Autonomii Palestyńskiej. Był to już drugi taki transport dla Palestyńczyków, który przywiozły linie lotnicze Zjednoczonych Emiratów Arabskich, ale AP nie przyjęła przesyłki. Podobno szef AP, Mahmoud Abbas, był zirytowany, że dar wysłano przez lotnisko w Tel Awiwie, co uznał za robotę Mohammeda Dahlana, osiadłego w Abu Dhabi rywala, by zrobić mu na złość. Ponadto, wskazywało to na rodzaj normalizacji między Abu Dhabi a Izraelem. Państwa Zatoki potrafią marnować swoje pieniądze na gesty.

Więcej
Dorastać we wszechświecie

Niszczycielska siła
rewolucyjnego romantyzmu
Andrzej Koraszewski 

Międzynarodowy Trybunał
Karny i sprawiedliwość
Michel Calvo

Najskuteczniejsze narzędzie
ludzkości – fikcja (VI)
Lucjan Ferus

Zamach na dziedzictwo
Martina Luther Kinga
Ruthie Blum

Rośliny uprawne
z edytowanym genomem
Matt Ridley 

Jordania zaprzecza,
że anektowała Zachodni Brzeg
Elder of Ziyon

Uczniowie czytają Koran
i porzucają islam
Uzay Bulut

Mocarstwa igrają
z ogniem w Libii
Amir Taheri

Klucz do COVID jest
w rosyjskiej pandemii?
Matt Ridley

New York Review of Books”
papuguje kłamstwa
Elder of Ziyon

Wiara, nauka
i umiłowanie bzdury
Andrzej Koraszewski

Uprowadzenie Holocaustu
dla Dżihadu (4)
Anjuli Pandavar

Skąd więc wziął się
ten wirus?
Matt Ridley

Gaza, jakiej nie chcą,
byście zobaczyli
Bassam Tawil

Jak działają grzyby
„mrówek zombie”
Jerry A. Coyne

Blue line
Polecane
artykuły

Wzmacnianie układu odpornościowego



Wykluczenie Tajwanu z WHO



Drzazgę źle się czyta



Sześć lat



Pochodzenie



Papież Franciszek



Schadenfreude



Pseudonaukowa histeria...


Panstwo etc



Biły się dwa bogi


 Forma przejściowa


Wstęga Möbiusa


Przemysł produkcji kłamstw


Jesteś tym, co czytasz,



Radykalne poglądy polityczne


Einstein



Socjologia



Allah stworzyl



Uprzednie doświadczenie



Żydowski exodus



PRL Chrystusem narodów



Odrastające głowy hydry nazizmu



Homeopatia, wibracje i oszustwo


Żołnierz IDF



Prawo powrotu



Mózg i kodowanie predyktywne



Nocna rozmowa



WSzyscy wiedza



Nieustający marsz



Oświecenie Pinker



Alternatywna medycyna zabija



Kobiety ofiarami



Prometeusz



modyfikowana pszenica


Listy z naszego sadu
Redaktor naczelny:   Hili
Webmaster:   Andrzej Koraszewski
Współpracownicy:   Jacek, , Malgorzata, Andrzej, Marcin, Henryk